{"id":9653,"date":"2016-06-17T13:19:51","date_gmt":"2016-06-17T11:19:51","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=9653"},"modified":"2016-06-17T13:19:51","modified_gmt":"2016-06-17T11:19:51","slug":"nje-vele-ne-bune","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=9653","title":{"rendered":"Nj\u00eb vel\u00eb n\u00eb Bun\u00eb"},"content":{"rendered":"

\"nje-vele-ne-bune\"<\/a>\u00a0Nga QERIM VRIONI*<\/em><\/p>\n

Aty nga fillimi i shekulli t\u00eb kaluar, trojet e banuara nga shqiptar\u00ebt (at\u00ebbot\u00eb ende n\u00ebn sundimin osman) i vizitoi nj\u00eb studiuese angleze me emrin Edith Durham (1863-1944). Ajo kishte pasur probleme me sh\u00ebndetin n\u00eb vendlindje dhe, e k\u00ebshilluar nga mjeku i saj, nd\u00ebrmori nj\u00eb rrug\u00ebtim t\u00eb gjat\u00eb jasht\u00eb Anglis\u00eb, kryesisht n\u00eb disa vende t\u00eb gadishullit t\u00eb Ballkanit. Durham kishte ndjekur studimet n\u00eb Akademin\u00eb Mbret\u00ebrore t\u00eb Arteve n\u00eb Lond\u00ebr dhe ishte pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb disa ekspozita me piktura. Ajo udh\u00ebtoi disa her\u00eb n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri, e kur kthehej n\u00eb atdheun e saj propagandonte me t\u00eb madhe \u00e7\u00ebshtjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. \"baneri-web-sajte-origjinali\"<\/a>Ngado ku shkoi n\u00eb tokat shqiptare, ajo u prit me dashuri nga vendasit aq sa u quajt\u00eb nga ata edhe \u201cMbretnesha e Mal\u00ebsis\u00eb\u201d. Po ashtu Faik Konica e ka quajtur \u201cMikesha e p\u00ebrjetshme e shqiptar\u00ebve\u201d, nd\u00ebrsa Mbreti Zog, q\u00eb nga m\u00ebrgimi, n\u00eb vitin 1944, kur Durham u nda nga jeta, shkroi p\u00ebr t\u00eb :\u201dAjo na dha neve zemr\u00ebn e saj dhe fitoi nderimin e mal\u00ebsorve tan\u00eb\u201d. 70 vite m\u00eb pas, m\u00eb 2004, Presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Alfred Moisiu, e quajti Edith Durham \u201cNj\u00eb nga personalitetet m\u00eb t\u00eb shquara t\u00eb Bot\u00ebs Shqiptare t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar\u201d. Prej koh\u00ebsh, nj\u00eb shkoll\u00eb e njohur n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Tiran\u00ebs mban emrin \u201cShkolla Edith Durham\u201d. Emrin e saj t\u00eb nderuar e kan\u00eb edhe rrug\u00eb n\u00eb disa qytetet shqiptare si Shkodra, Durr[si, Prishtina, Prizreni etj. Nj\u00eb pjes\u00eb e krijimtaris\u00eb s\u00eb Durham p\u00ebr shqiptar\u00ebt \u00ebsht\u00eb botuar disa her\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, gjithashtu, p\u00ebr t\u00eb jan\u00eb shkruar edhe 2-3 studime monografike me vlera. P\u00ebr veprimtarin\u00eb e Edith Durham n\u00eb dobi t\u00eb shqiptar\u00ebve, jan\u00eb organizuar vitet e fundit edhe sesione shkencore e kulturore n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

Durham ka vizatuar dhe fotografuar n\u00eb mjaft qytete e fshatra ku jetonin shqiptar\u00ebt, ka njohur mir\u00eb jet\u00ebn, historin\u00eb, gjeografin\u00eb (duke e bredhur p\u00ebll\u00ebmb p\u00ebr p\u00ebll\u00ebmb\u00eb), doket dhe zakonet e tyre e, gjithmon\u00eb ka shfaqur dashuri p\u00ebr ta. Syrit t\u00eb saj artistik, nuk i kan\u00eb shp\u00ebtuar portretet e njer\u00ebzve nga t\u00eb gjitha shtresat, mjediset aq t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb banimit t\u00eb tyre, veshjet karakteristike, ceremonit\u00eb fetare e sociale, t\u00eb cilat i ka p\u00ebrjet\u00ebsuar si n\u00ebp\u00ebrmjet lapsit (n\u00eb vizatime), po ashtu edhe t\u00eb aparatit (n\u00eb fotografi), t\u00eb dy bashk\u00ebudh\u00ebtar\u00ebve t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm gjat\u00eb rrug\u00ebtimit nd\u00ebr trojet shqiptare t\u00eb studjueses dhe artistes angleze.<\/p>\n

Koha<\/strong>
\nN\u00eb vitet e para t\u00eb shekullit XX, Shkodra ishte qendra e njerit nga kat\u00ebr vilajetet n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt Perandoria Osmane kishte ndar\u00eb adiministrativisht kombin shqiptar. Ajo, bashk\u00eb me Prizrenin, p\u00ebrb\u00ebnin dy nga qytetet kryesore t\u00eb banuara nga shqiptar\u00ebt. Shkodra, shquhej m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebr jetes\u00eb per\u00ebndimore, me lidhje tregtare, ekonomike, kulturore e fetare me mjaft qytete t\u00eb njohura europiane. Qyteti kish gazeta, shtypshkronja, artizanat t\u00eb zhvilluar, atelje fotografike, trupa teatrore dhe muzikore, shkrimtar\u00eb e poet\u00eb t\u00eb njohur, e, natyrisht, me qindra dyqane ku vlonte tregtia me jasht\u00eb vendit dhe brenda tij. Nj\u00eb arterie e r\u00ebnd\u00ebsishme e Shkodr\u00ebs p\u00ebr qarkullimin e njer\u00ebzve dhe mallrave ishte edhe lumi Buna, i vetmi lum shqiptar i lundruesh\u00ebm qysh nga burimi e deri n\u00eb det. Ai buronte nga liqeni aty pran\u00eb qytetit me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr. N\u00eb Shkod\u00ebr, n\u00eb ato koh\u00eb, hynin edhe anije t\u00eb huaja me vela dhe me motor, t\u00eb cilat b\u00ebnin ndales\u00ebn e detyrueshme n\u00eb dogan\u00ebn e qytetit q\u00eb funksiononte rregullisht. Buna sh\u00ebrbente edhe transport t\u00eb njer\u00ebzve, kafsh\u00ebve dhe t\u00eb prodhimeve bujq\u00ebsore, brenda krahin\u00ebs, sepse l\u00ebvizja lumore ishte m\u00eb e leht\u00eb dhe m\u00eb e shpejt\u00eb se sa ajo tok\u00ebsore. Fshatar\u00ebt e vendbanimeve q\u00eb lagte Buna kishin m\u00ebsuar n\u00eb ato koh\u00eb, t\u00eb p\u00ebrfitonin edhe nga forca e er\u00ebs p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur me lundrat e tyre n\u00ebp\u00ebr lum, kryesisht kundra rrjedhjes s\u00eb tij.<\/p>\n

Fotografia<\/strong>
\nEdith Durham ishte p\u00ebrgatitur me kujdes p\u00ebr udh\u00ebtimin e saj larg\u00eb vendlindjes. Ajo, p\u00ebrve\u00e7 teshave, sendeve vetjake, veglave dhe flet\u00ebve t\u00eb vizatimit kishte marr\u00eb me vete edhe nj\u00eb aparat fotografik amerikan \u201cKodak Bro\u00ebnie\u201d, t\u00eb cilin e bleu vet\u00ebm 5-6 muaj pas daljes s\u00eb tij n\u00eb qarkullim p\u00ebr publikun e gjer\u00eb. K\u00ebta aparate ishin relativisht t\u00eb vegj\u00ebl, praktik n\u00eb p\u00ebrdorim, kishin nj\u00eb film me shum\u00eb poza e me p\u00ebrmasa rreth 3,5X4 cm., por edhe q\u00eb kushtonin lir\u00eb. Natyrisht, para nisjes ajo do ket\u00eb marr\u00eb disa m\u00ebsime praktike mbi p\u00ebrdorimin e aparatit nga ana teknike, sepse p\u00ebr \u00e7far\u00eb do kuadronte si aspekt artistik, ajo ishte piktore e kish studjuar arte pamore. Me k\u00ebt\u00eb aparat, Durham realizoi rreth 450 fotografi, t\u00eb cilat iu dhan\u00eb m\u00eb s\u00eb pari Institutit Mbret\u00ebror t\u00eb Antropologjis\u00eb (The Royal Antropological Institute, London). Nj\u00eb pjes\u00eb e vog\u00ebl e tyre ishin botuar at\u00ebhere edhe n\u00eb gazetat angleze t\u00eb koh\u00ebs si, \u201cThe Manchester Guardian\u201d,\u201dTimes\u201d, \u201cPall Mall Gazette\u201d, duke i dh\u00ebn\u00eb asaj vetvetiu edhe statusin e fotoreporteres. Gjithsesi, koha nga shkrepja e aparatit e deri tek shikimi i fotove n\u00eb let\u00ebr, q\u00eb b\u00ebhej pasi kthehej n\u00eb atdhen e saj, ka q\u00ebn\u00eb e mbarsur me kureshtje t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr \u00e7ka kishte kaluar n\u00ebp\u00ebr objektivin e saj si artiste dhe si bamir\u00ebse. Fotografit\u00eb e realizuara nga Edith Durham rreth nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb, sot ndodhen n\u00eb arkivat e \u201cBritish Museum\u201d (Muzeu Britanik) t\u00eb Londr\u00ebs.<\/p>\n

\"Nje-vele-ne-bune-1\"<\/a><\/p>\n

Nd\u00ebr fotografit\u00eb e realizuara n\u00eb Shqip\u00ebri, jan\u00eb edhe disa sosh ku paraqiten kalime lumejsh me lundra, t\u00eb nd\u00ebrtuara nga fshatar\u00ebt e zonave t\u00eb buz\u00eblumejve (disa fare primitive t\u00eb me trungje t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb g\u00ebrryer Brenda) t\u00eb njer\u00ebzve, kafsh\u00ebve dhe mallrave. Mes tyre m\u00eb t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen fotoja e nj\u00eb barke t\u00eb till\u00eb, af\u00ebrsisht 10-12 metra e gjat\u00eb, por e pajisur edhe me nj\u00eb vel\u00eb e cila lundron n\u00ebp\u00ebr Bun\u00eb. Lundra, me gjas\u00eb e ngarkuar me prodhime bujq\u00ebsore, ngjitet p\u00ebrpjet\u00eb lumit e ndihmuar nga era e mbar\u00eb q\u00eb gufon vel\u00ebn t\u00eb cil\u00ebn sikur e merr p\u00ebrdore at\u00eb dhe e \u00e7on atje ku d\u00ebshiron vark\u00ebtari ose pronari i saj. Lund\u00ebrtari ndoshta i transporton ato drejt Shkodr\u00ebs ose fshatrave para saj, p\u00ebr t\u2019i shitur a shk\u00ebmbyer m\u00eb mallra t\u00eb tjera, ndoshta edhe industriale. Nga zhytja e lundr\u00ebs n\u00eb uj\u00eb, m\u00ebsohet se ngarkesa \u00ebsht\u00eb e plot\u00eb, ajo \u00ebsht\u00eb e futur n\u00eb thas\u00eb t\u00eb bardh\u00eb ose e mbuluar me nj\u00eb material t\u00eb bardh\u00eb. Viti i realizimit t\u00eb fotografis\u00eb nuk jepet i sakt\u00eb, specialist\u00ebt e British Museum, ku ndodhet origjinali n\u00eb let\u00ebr me p\u00ebrmasa 12,6X 17,7 cm, shkruajn\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrkoh\u00ebn 1910-1913.<\/p>\n

Fotografia \u00ebsht\u00eb kapur n\u00eb formatin tradicional \u201cpeizazh\u201d, ku lart\u00ebsia e saj \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se gjysma e gjer\u00ebsis\u00eb. Pjesa m\u00eb e madhe e fotos, e poshtmja, i p\u00ebrket ujit (lumi Bun\u00eb), nd\u00ebrsa lart\u00eb shihet toka me gjelb\u00ebrimin e dendur, lundra me vel\u00ebn e fryr\u00eb nga era dhe qielli. Diku af\u00ebr boshtit optik t\u00eb fotos duket figura e bardh\u00eb e lund\u00ebrtarit q\u00eb mban drejtimin e ecjes n\u00eb ki\u00e7in e bark\u00ebs, nj\u00eb tjet\u00ebr dallohet n\u00eb bashin e saj. I pari mund t\u00eb jet\u00eb pronari i lundr\u00ebs dhe i mallit, por edhe vet\u00ebm lund\u00ebrtar q\u00eb paguhej p\u00ebr transport e, njeriu n\u00eb bash, i zoti i ngarkes\u00ebs. Gjithsesi, p\u00ebrcaktimet e sakta t\u00eb tyre, mendoj se nuk kan\u00eb ndonj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe n\u00eb studimin e fotografis\u00eb.<\/p>\n

Duke v\u00ebshtruar me kujdes foton, v\u00ebrejm\u00eb se nga disa val\u00ebzime fare t\u00eb vogla t\u00eb tij, sikur ndjehet l\u00ebvizja e lumit q\u00eb rrjedh nga e djathta e shikuesit n\u00eb t\u00eb majt\u00eb t\u00eb tij. Gjithsesi, sip\u00ebrfaqja ka nj\u00eb shk\u00eblqim t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm, i cili jep nj\u00eb pasqyrim t\u00eb mir\u00eb t\u00eb qiellit t\u00eb nj\u00ebtrajtsh\u00ebm, t\u00eb pem\u00ebs n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb t\u00eb vel\u00ebs, dhe vel\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb fotografja e ka kapur mir\u00eb me shkrepjen e saj, t\u00eb realizuar bash n\u00eb \u00e7astin e mbar\u00eb (aq i k\u00ebrkuar dhe lakmuar nga fotograf\u00ebt). Nj\u00eb nga pjes\u00ebt m\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse t\u00eb fotos, padyshim, \u00ebsht\u00eb vela, jo vet\u00ebm p\u00ebr form\u00ebn grafikisht t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, por edhe p\u00ebr drit\u00eb-hijen e goditur, edhe kjo n\u00eb saje t\u00eb atij t\u00eb \u00e7astit t\u00eb mbar\u00eb q\u00eb kapi fotografja duke q\u00ebndruar buz\u00eb ujit. Nga hija vertikale brenda vel\u00ebs kuptohet se koha e fotografimit i p\u00ebrkiste mesdit\u00ebs dhe veshja e holl\u00eb e lund\u00ebrtarit tregon q\u00eb stina \u00ebsht\u00eb e ngroht\u00eb. Ndarja e vel\u00ebs n\u00eb drit\u00eb dhe hije, e ndri\u00e7on shum\u00eb foton, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb bindemi n\u00ebse p\u00ebrfytyrojm\u00eb vel\u00ebn si t\u00eb ishte e gjitha n\u00eb hije, pra af\u00ebr t\u00eb zez\u00ebs, k\u00ebsisoj ajo mund t\u00eb shkrihej disi me t\u00eb errt\u00ebn e thell\u00eb t\u00eb sfondit t\u00eb gjelb\u00ebruar. Po ashtu, edhe thas\u00ebt e bardh\u00eb t\u00eb ngarkes\u00ebs, p\u00ebrve\u00e7se i japin ndri\u00e7im fotos, me form\u00ebs e tyre, thuajse drejtvizore, sikur e shtojn\u00eb l\u00ebvizjen n\u00eb drejtimin e ecjes s\u00eb lundr\u00ebs. Kur shikojm\u00eb fotografin\u00eb, v\u00ebshtrimi yn\u00eb ec\u00ebn horizontalisht n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00eb t\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb lumit, niset nga figura e fshatarit, kalon mbi vark\u00eb e q\u00ebndron m\u00eb shum\u00eb tek vela, q\u00eb si\u00e7 e tham\u00eb m\u00eb lart\u00eb, ka nj\u00eb form\u00eb mjaft t\u00ebrheq\u00ebse gjeometrike, pastaj zbret posht\u00eb tek e err\u00ebta e pem\u00ebve dhe del nga fotoja n\u00eb rripin e tok\u00ebs n\u00eb bregun e ul\u00ebt dhe t\u00eb larg\u00ebt t\u00eb lumit.<\/p>\n

Fotoja do jet\u00eb realizuar gjat\u00eb udh\u00ebtimeve t\u00eb shumta, kur ajo nuk e ndante nga dora aparatin \u201cBro\u00ebnie Kodak\u201d e, si fotografe profesioniste shihte gjith\u00e7ka rreth e rrotull saj, edhe me syrin e fotografit. Natyrisht, ajo ka fotografuar edhe p\u00ebrdorime t\u00eb tjera t\u00eb lundrave p\u00ebr kalime njer\u00ebzish dhe kafsh\u00ebsh n\u00ebp\u00ebr lumej, n\u00eb jug dhe n\u00eb veri t\u00eb vendit, por fotoja q\u00eb kemi nd\u00ebr duar ka nj\u00eb statur\u00eb tjet\u00ebr, ku p\u00ebrfshihen historia me m\u00ebnyr\u00ebn e jetes\u00ebs, zhvillimi ekonomik i vendit me estetik\u00ebn e fotografis\u00eb e, mbi t\u00eb gjitha, t\u00eb kapjes s\u00eb \u00e7astit t\u00eb mbar\u00eb. K\u00ebshtu, kjo fotografi, mendojm\u00eb se mbetet nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb goditurat, n\u00eb mos m\u00eb e arrira q\u00eb \u201cMikja e shqiptar\u00ebve\u201d, Edith Durham, ka realizuar n\u00eb udh\u00ebtimet e saja n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e fillimshekullit XX.<\/p>\n

Po \u00e7far\u00eb e b\u00ebn\u00eb, sipas mendimin tim, shum\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb k\u00ebt\u00eb fotografi t\u00eb realizuar mbi 100 vite m\u00eb her\u00ebt? Nd\u00ebr t\u00eb tjera, kam bindjen se ajo nuk \u00ebsht\u00eb e porositur, por shkrepje e \u00e7astit, pra gjith\u00e7ka n\u00eb t\u00eb \u00ebsht\u00eb e natyrshme, pa inskenime e pozime modelesh. Fotografen Durham, ndoshta e ka t\u00ebrhequr lundra e ngarkuar, por sidomos vela e fryr\u00eb nga era. E dyta, fotoja nuk paraqet nj\u00eb lund\u00ebr me vela me njer\u00ebz q\u00eb sh\u00ebtisin mbi lum p\u00ebr piknik a zbavitje, por nj\u00eb mjet transporti, pra jo p\u00ebr arg\u00ebtim personash, po me njer\u00ebz q\u00eb punojn\u00eb (k\u00ebndv\u00ebshtrimi social). Tjet\u00ebr, edhe sikur t\u00eb fotografohej vet\u00ebm peizazhi i zgjedhur, pa lundr\u00ebn, s\u00ebrish imazhi fotografik do ishte t\u00ebrheq\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, ai do p\u00ebrb\u00ebhej nga tri njolla t\u00eb m\u00ebdha, e qiellit, (e hapur), e gjelb\u00ebrimit (e err\u00ebt) dhe e ujit, tonalisht, midis tyre, ky i fundit, me nj\u00eb shk\u00eblqim mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs (k\u00ebndv\u00ebshtrimi estetik). N\u00eb fotografi hasen t\u00eb gjitha tonalitet e gam\u00ebs bardh\u00eb e zi, prej t\u00eb bardh\u00ebs s\u00eb past\u00ebr (qielli, lund\u00ebrtari, thas\u00ebt) e deri tek e zeza e plot\u00eb (gjelb\u00ebrimi djathtas fotos) e, kjo tregon aft\u00ebsi teknike dhe fantazi t\u00eb Durham n\u00eb l\u00ebmin e dhom\u00ebs s\u00eb err\u00ebt.<\/p>\n

Vazhdojm\u00eb me foton, n\u00eb cil\u00ebn gjini t\u00eb fotografis\u00eb mund t\u00eb futet ajo sot, kur gardhet midis gjinive jan\u00eb fare t\u00eb ulta ? Nj\u00eb kumt q\u00eb p\u00ebrcjell fotoja nga ajo koh\u00eb e larg\u00ebt, tregon se ajo \u00ebsht\u00eb m\u00eb af\u00ebr me fotografin\u00eb dokumentare, sepse flet (dokumenton) sesi nj\u00eb shekull p\u00ebrpara n\u00eb lumin Bun\u00eb kryhej transport edhe me lundra me vela, \u00e7ka mund t\u2019ju sh\u00ebrbej\u00eb studjuesve t\u00eb historis\u00eb s\u00eb jet\u00ebs ekonomike dhe shoq\u00ebrore t\u00eb periudh\u00ebs. Por duke p\u00ebrsiatur m\u00eb gjat\u00eb, gjykojm\u00eb se ajo ndoshta q\u00ebndron fare mir\u00eb edhe n\u00eb gjinin\u00eb e fotografis\u00eb s\u00eb artit, madje k\u00ebtu edhe m\u00eb mir\u00eb. K\u00ebshtu, jam i mendimit se Edith Durham me k\u00ebt\u00eb shkrepje buz\u00eblumit ka arritur t\u00eb realizoj\u00eb edhe nj\u00eb fotografi me vlera t\u00eb ve\u00e7anta estetike.<\/p>\n

Veprimtarive t\u00eb shumta t\u00eb anglezes Edith Durham n\u00eb dobi t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare shqiptare, si studiuese, shkrimtare, antropologe, vizatuese duhet t\u2019i p\u00ebrmendet edhe ajo si fotografe, q\u00eb ndon\u00ebse k\u00ebtu u rendit e fundit, nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak e r\u00ebnd\u00ebsishme. Opusi i saj me fotografi t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve t\u00eb viteve t\u00eb para t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, ka vlera t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr studiuesit e sotm\u00eb, vendas e t\u00eb huaj. Ajo, n\u00eb ato fotografi, ka l\u00ebvruar thuajse t\u00eb gjitha gjinit\u00eb e saj, peizazhin, portretin, historin\u00eb, dokumentin, etnografin\u00eb, gjeografin\u00eb, jet\u00ebn sociale, por gjithashtu edhe fotografin\u00eb e artit, nj\u00eb shembull par excellence \u00ebsht\u00eb edhe kjo q\u00eb diskutojm\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 studimeve p\u00ebr art, at\u00eb e ka ndihmuar edhe njohja mir\u00eb e mend\u00ebsis\u00eb s\u00eb shqiptar\u00ebve, e psikologjis\u00eb s\u00eb tyre, por edhe t\u00eb jetuarit miq\u00ebsisht p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb gjat\u00eb me ta. Po ashtu, Edith Durham-it, ndoshta i takon, edhe nj\u00eb vend n\u00eb Historin\u00eb e Fotografis\u00eb Shqiptare, nd\u00ebr fare pak t\u00eb huaj, q\u00eb sipas mendimit ton\u00eb, e meritojn\u00eb k\u00ebt\u00eb status. Kjo edhe n\u00eb saj t\u00eb nj\u00eb vele t\u00eb madhe q\u00eb shtyn nj\u00eb lund\u00ebr kund\u00ebr rrjedh\u00ebs s\u00eb lumit, e q\u00eb ajo e ka p\u00ebrngrir\u00eb me aq dashuri dhe art n\u00eb fotografin\u00eb t\u00eb cil\u00ebn duket se i p\u00ebrshtatet fare mir\u00eb titulli \u201cNj\u00eb vel\u00eb n\u00eb Bun\u00eb\u201d.<\/p>\n

*Michigan, maj 2016<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Nga QERIM VRIONI* Aty nga fillimi i shekulli t\u00eb kaluar, trojet e banuara nga shqiptar\u00ebt (at\u00ebbot\u00eb ende n\u00ebn sundimin osman) i vizitoi nj\u00eb studiuese angleze me emrin Edith Durham (1863-1944). Ajo kishte pasur probleme me sh\u00ebndetin n\u00eb vendlindje dhe, e k\u00ebshilluar nga mjeku i saj, nd\u00ebrmori nj\u00eb rrug\u00ebtim t\u00eb gjat\u00eb jasht\u00eb Anglis\u00eb, kryesisht n\u00eb disa […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9655,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[],"class_list":["post-9653","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9653"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9656,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9653\/revisions\/9656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}