{"id":8222,"date":"2016-03-20T12:03:22","date_gmt":"2016-03-20T11:03:22","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=8222"},"modified":"2016-03-20T12:03:22","modified_gmt":"2016-03-20T11:03:22","slug":"kol-dhe-ndre-mjeda-ne-gjurmet-e-matjanit-pjeter-budi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=8222","title":{"rendered":"Kol dhe Ndre Mjeda n\u00eb gjurm\u00ebt e matjanit Pjet\u00ebr Budi"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/pjeter-budi.jpg\" rel=\"attachment wp-att-8223\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-8223 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/pjeter-budi-300x222.jpg\" alt=\"pjeter-budi\" width=\"300\" height=\"222\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/pjeter-budi-300x222.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/pjeter-budi.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Aurenc Bebja (Franc\u00eb), 19 Mars 2016<\/strong><\/p>\n<p>Shkrimi m\u00eb posht\u00eb, n\u00eb nj\u00eb gegnishte t\u00eb mrekullueshme, i cili m\u00eb ra n\u00eb dor\u00eb fal\u00eb mikut dhe kontribuesit tim t\u00eb par\u00eb n\u00eb blog, Avni Dani, na kthen n\u00eb Matin e vitit 1930.<\/p>\n<p>Kol Mjeda, deputet i dikursh\u00ebm i Dibr\u00ebs, bashk\u00eb me poetin Ndre Mjed\u00ebn, i cili k\u00ebrkonte t\u00eb ndiqte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb gjurm\u00ebt e klerikut dhe shkrimtarit t\u00eb njohur Pjet\u00ebr Budi, me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb realizuar nj\u00eb studim mbi origjin\u00ebn, jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e tij, kan\u00eb shkuar n\u00eb vendlindjen e autorit, n\u00eb fshatin Gur i Bardh\u00eb, n\u00eb Mat.<\/p>\n<p>Gazeta e Perkohshme Leka, me vendodhje n\u00eb Shkod\u00ebr, e botuar asokohe \u00e7do dy muaj, ka publikuar rr\u00ebfimin e udh\u00ebtimit t\u00eb Kol Mjed\u00ebs, ku sipas meje p\u00ebrmes ndjekjes s\u00eb gjurm\u00ebve t\u00eb Budit vihet gjithashtu n\u00eb dukje bukuria, bujaria, mikpritja dhe emancipimi i shoq\u00ebris\u00eb matjane.<\/p>\n<p>N\u00eb vazhdim parath\u00ebnia e gazet\u00ebs dhe rr\u00ebfimi i Kol Mjed\u00ebs :<\/p>\n<p><strong>\u00camz. Pjeter Budi<br \/>\n<\/strong><br \/>\n<em>Kol Mjeda, Gazeta e Perkohshme LEKA, Vjeti II, N. 4 \u2013 Korrik 1930<\/em><br \/>\n<em>\u00camzot Pjeter Budi kje shqyptar, prej Gurit t\u00eb Bardh\u00eb (Mat).<\/em><\/p>\n<p><em>Librat m\u00e2 t\u00eb motshem, qi jan\u00eb shkrue n\u2019alfabetin latin, jan\u00eb at\u00e0 t\u00eb Budit ; por mjerisht librat e tij t\u00eb gjith kan\u00eb hup\u00eb, pos\u00eb perkthimit t\u00eb doktrin\u00ebs s\u00eb krisht\u00ean\u00eb t\u00eb Kardinallit Belarmino, prej s\u00eb cilles n\u2019a ka met\u00eb vetun e treta dor\u00eb e botueme n\u00eb 1664, qi gjindet fort rrall.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Me gjiths\u00e8 giuha e Budit nuk \u00e2sht aq e qortueme, prap vepra e tij meriton m\u2019u marr\u00eb n\u00eb kujdes, n\u00eb mos tjeter, pse n\u00eb t\u00ea na kemi m\u00e2 t\u00eb parat vjerrsha shqype. Libri i tij duket se ka ken\u00eb fort i perhapun n\u00eb popull katolik e i perdoruem deri nder koh\u00eb t\u00eb vona, per arsye qi e shofim rishtypun tri her\u00eb n\u00eb vjet\u00eb 1868.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Faik Konitsa pat gjet\u00eb n\u00eb Paris edh\u00e8 nji tjeter liber t\u00eb quejtun \u00ab Speculum confessionis in Epiroticam linguam a Petro Budi, Episcopo Sapatense et Sardanense translatum. \u00bb Libri \u00e2 formatit XII me 408 faqe \u00e2sht botue prej Propagand\u00ebs n\u00eb vj.1621. Por prej ktij libri vetun kjo cop\u00eb qi ka gjet\u00eb Faik Konitsa\u00a0 e tjeter nuk njihet.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Zotni Kol\u00eb Mjeda, deputet i Dibr\u00ebs, qi tesh von\u00eb desht m\u2019e percjell\u00eb D.Ndr\u00e9 Mjed\u00ebn n\u00eb vendin e shkrimtarit t\u00eb motshem shqyptar, per me b\u00e2 studime mi t\u00ea, i a dergoj ksaj\u00eb Perkohshme artikullin qi na kt\u00fb posht\u00eb me andje po botojm\u00eb.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Per ket arsye, edhe vijimin e artikullit m\u00ee edukaten e ndiesis s\u2019atdheut po e l\u00e2m per numer tjeter.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em><strong>Kah trojet e Budit<\/strong><\/em><br \/>\n<em>Sikuers\u00e8 \u00e2sht pa edh\u00e8 nder shtylla t\u00eb fletoreve t\u00eb kryegjytetit, udhtimi i \u00eam me t\u00eb Nd. Zotni Don Ndr\u00e9 Mjeden ka pas\u00eb per qellim vetem studimin mb\u00ee nji botim t\u00eb Don Pjeter Budit, prej Gurit t\u00eb Bardh\u00eb, t\u00eb shtypun n\u00eb gi\u00fbh\u00eb amtare n\u00eb vjetin 1621.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Me 19.6.1930 kalueme Tufinen edh\u00e8 Shkallen e Tujanit, k\u00fb syni nuk ka t\u00eb ngim tue e pa at bukuri natyre, e, kah ora 20.30 mrrijtme n\u00eb vendin e caktuem p\u00ebr b\u00fbje t\u2019asaj\u00eb nat\u00eb, qi thirret \u00ab Hani i Zallit \u00bb k\u00fb kjeme prit\u00eb s\u2019ka ma mir\u00eb prej Jashar Bejt, i dibran\u00eb.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Ne e nesre, kah ora 6. 30 vijueme udhtimin mbi Qafen e Moriz\u00ebs e, mas nji rruge mjaft t\u00eb mundshme, por t\u00eb bukur, mrrijtme n\u00eb maje t\u00eb malit, k\u00fb gjetme Post\u00eb Komanden e Gjendarmeris e bri ksaj\u00eb nji han, k\u00fb pushueme e pime kafe e tamel, e prep u v\u00fbeme per rrug\u00eb, qi kishim nis\u00eb.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Mas do kohet n\u2019a u paraqit nji panoram\u00eb e shkelqyeshme n\u00eb t\u00eb cillen muejtme me da per s\u00eb largut shpija t\u00eb nalta. Qeraxhit n\u2019a thane se at\u00e0 ishin shpijat e Gurit t\u00eb Bardh\u00eb, k\u00fb mrrijtme n\u00eb krye t\u00eb nji or\u00ebs e gjys\u00eb. At vend e kishte stolis\u00eb natyra me kodrina t\u00eb thepisuna e t\u00eb veshuna me blerim, me kroje, qi i zotnote brija e malit t\u00eb nalt\u00eb t\u00eb Dajtit.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Mas pak kohet u gjetme tu hani pran\u00eb Xhamis, i cilli ishte hani i Ibrahim Boedit (Budit), me t\u00eb cillin u falme mas zakonit, hime n\u00eb dhomen e shtrueme me qylyma e halija, k\u00fb, masi pime kafe e hangme dreken, pushueme deri n\u2019oren p\u00eas\u00eb t\u00eb masdites.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Mandej bashk\u00eb me Ibrahim Boedin duelme me shetit\u00eb katundin, e, mas bisedimeve qi b\u00e2me me t\u00ea, u sugurueme se aj ishte, bashk\u00eb me kater familje tjera, prej shpis s\u00eb Budit.<\/em><br \/>\n<em>Shkueme te dug\u00e2ja e v\u00eandit, k\u00fb patme ras\u00eb me u\u00a0 perpjek\u00eb me disa burra t\u00eb pjekun e plot eksperjenc\u00eb, masi gadi t\u00eb gjith v\u00eandasit e atij katund kishin kerkue kah Selaniku, Serezi, Stamolla. Kuvendi i mar\u00eb i atyne burrave n\u2019a bindi, ankimet e tyne n\u2019a u dukne krejt t\u2019arsyeshme, sidomos per pasuni qi kishin nder fushat e Selanikut e njeti, qi Greqija i a u kishte zaptue e se Qeverija e jon\u00eb nuk kishte marrun masat e meritueshme.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Si maruene at\u00e0 fjal\u00ebt e veta u kallxova qellimin e ardhjes s\u2019on\u00eb n\u00eb vendin e tyne, due me than\u00eb se dishrojshim me dijt per shpin e Budit, se ps\u00e8 \u00e2sht nji liber shqyp i shtypun tash treqind vjet e aj qi e ka botue thot\u00eb se jam Gurabardhas e se thirret Don Pjeter Budi.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>&#8211;\u00a0\u00a0 \u00a0Zotni \u2013 m\u2019u pergjejgne \u2013 kt\u00fb nder ne s\u2019ka burra t\u00eb vjeter si me than\u00eb nji qind vjetsha, e at\u00e0 70 vjetshat s\u2019dijn\u00eb m\u00e2 teper se na. <\/em><br \/>\n<em>&#8211;\u00a0\u00a0 \u00a0Prej shpis s\u00eb Budit \u00e2sht ky Ibrahimi e asht\u00f9 edh\u00e8 kater familje tjera. \u00c2sht edh\u00e8 nji shpi n\u00eb Berzhoj\u00eb qi thirret e Budit.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Masi i pyeta a thue \u00e2sht e dalun prej Gurit t\u00eb Bardh\u00eb, m\u00eb pergjegjne se jo, as ajo shpi, as katundi nuk e din, vetem pors\u00e8 thirret \u00ab Budi \u00bb.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Muerme vesht prej atyne burrave se \u00ab Boedit e majn\u00eb vedin se jan\u00eb fis me nji prift, i cilli nder koh\u00eb t\u00eb veta \u00e2sht thirr\u00eb Budi, e mas nji lufte t\u00eb bjerrun n\u00eb Maqedoni, ka ken\u00eb shterngue bashk\u00eb me t\u00eb vett me xan\u00eb vend n\u00eb Gur t\u00eb Bardh\u00eb, k\u00fb ka lyp\u00eb ndimen e Princit t\u00eb Matjes e, m\u00e2 von\u00eb, masi kan\u00eb ndoll\u00eb lidhjet krejt t\u2019afermeve, nuk paskan marr\u00eb me shoqi shojn\u00eb per arsye relacjonesh familjare.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Katundi perb\u00e2hej prej 300 shpijash e s\u2019kan\u00eb dhan\u00eb e marr\u00eb prej katundeve e fiseve tjera ; prej kndej mund t\u00eb vertetohet se Gurabardhsit kan\u00eb k\u00ean\u00eb shum m\u00e2 von\u00eb kristjan. Por edh\u00e8 sot aj katund as merr as nep me tjera katunde e as argjidhek s\u2019jepshin per vasha.<\/em><br \/>\n<em>N\u2019a than\u00eb se tash nja 60 a 70 vjet, per rreth k\u00fb kishte pas\u00eb k\u00ean\u00eb shpija e vjeter e Budit, kundrej Xhamis s\u00eb sotshme, nji plak\u00eb tue mih\u00eb, paska zblue nji kumon\u00eb mjaft t\u00eb madhe, t\u00eb cillen i a kishte pas\u00eb shit\u00eb per 400 grosh nji kallajxhis, e ky i a kishte shit\u00eb nji korcull\u00ebs n\u00eb Durr\u00ebs p\u00ebr 10.000 grosh.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em><strong>Petkat e fugurja e Budit<\/strong><\/em><br \/>\n<em>Populli i atyshem paska pas\u00eb kujtue se b\u00eb Teqe t\u00eb Martaneshit gjinden petkat me gjith fugure t\u00eb Budit, por pa kush nuk i kishte.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Vetem dihej se nji plak\u00eb kuer ka k\u00ean\u00eb tue dek\u00eb u ka than\u00eb t\u00eb birve t\u00eb vet : Un nuk jam kthye prej besimit, pra shkoni e m\u2019a bini filan resem (fugure) para se t\u00eb m\u00eb dalin shpirti. \u00bb<\/em><br \/>\n<em>Edh\u00e8 masi i a kan\u00eb pr\u00fbe e e ka pas\u00eb nder duer at resem ka ndrrue jet\u00eb, kshtu thot\u00eb sot gojdhana e atij populli.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em><strong>Libri i Budit e djalekti i Gurabardhsve<\/strong><\/em><br \/>\n<em>Me gjith se Gurabardhsit kerkojshin tjera dhena, djalekti i tyne, qi ndryshon prej krahinave t\u2019aferme, i giet gadi 50 %\u00a0 librit t\u00eb Budit. Ket dishmi i a l\u00e2 Z. Dom Ndr\u00e9 Mjed\u00ebs, qi ka me e ribotue librin sa m\u00e2 shpejt tue i bashkue studimet e komentet e veta.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em><strong>Largimi i yn\u00eb prej Gurit t\u00eb Bardh\u00eb<\/strong><\/em><br \/>\n<em>Nder ftyra t\u2019atyne t\u00eb thjesht\u00eb shifej se keq u vinte pse daheshim prej tyne. U falme si mas zakonit, por Ibrahimi desht me na percjell\u00eb nji cop\u00eb rrug\u00eb e nuk u da nesh ve\u00e7 masi e shterngueme. Gjith rrug\u00ebs na u knaqte syni nder blerime e shpesh ndeshme n\u00eb tuba t\u00eb bardha delesh.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Ky katund n\u00eb kohna t\u00eb motshme kishte 300 shpi e blegtorija ishte njaq n\u00eb perparim sa kishin m\u00e2 se katerdhetmi dhen e dhi, por Veziri i Shkodr\u00ebs nder dy lufta qi kishte b\u00e2 me ta, i u kishte marr\u00eb ka dymdhetmi kren\u00eb per luft\u00eb. Kah\u00eb prendimi mrr\u00eejtme n\u00eb Bersh\u00ea ku na priti, me djelmt e tij, nji burr si motit, Zot. Ahmet Nushi. Naten e kalueme masmiri e ne nesre u v\u00fbeme n\u00eb rrug\u00eb per Burrel.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Ky katund nuk ishte m\u00e2 aj i 1916, por ishte shndrrue m\u00eb nji gjytet. Dahen n\u00eb sh\u00eaj shpija e Naltsis Tij Princ Xhelalit, Bashkija, Zyra e Rekrutimit, hotele, kafe, restauranta, dugaj\u00eb etj. Ashtu ishte tue ngreh\u00eb nji tjeter ndertes\u00eb madhshtore Princi, i cilli kishte kalue per Tiran\u00eb. Edh\u00e8 ktu auktoritetet e vendit na pritne mjeft mir\u00eb e Bashkija dha nji dark\u00eb. Shum dishir\u00eb tfaqne parija e vendit sidomos m\u00eb b\u00e2ni preshtypje t\u00eb mir\u00eb kuer m\u00eb thane se kerkojn\u00eb prej Qeveris e prej Deputetve t\u2019u hapet nji konvikt per varza, pse edh\u00e8 seksi f\u00eamnuer, do t\u00eb perparojn\u00eb n\u00eb vend t\u2019on\u00eb. Ky \u00e2sht nji hap mjeft i madh per t\u00eb cilllin e kam menden me fol\u00eb n\u00eb Parlament.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em><strong>Konvikti i Matit<\/strong><\/em><br \/>\n<em>\u00c2sht per t\u2019u levdue ky institut per rregullim e displin\u00eb qi kishte. Godija ishte mjeft e mir\u00eb por e vogel per 100 x\u00e2nsa. Grupi i msueve na gostiti\u00a0 e x\u00e2nsat vesh\u00eb me robe kuq-zi na ndejne n\u00eb nderim. Ne nesre u b\u00e2ne provimet e fundit t\u00eb vjetit shkolluer e metme teper t\u00eb knaqun prej t\u00eb gjegjunave t\u00eb fmive, t\u00eb cillit i pyeti ndo \u2018i her\u00eb edh\u00e8 Z. D. Nd. Mjeda. Dijtne mir\u00eb me pergjegj\u00eb m\u00ee histori t\u00eb Shqypnis e sidomos kush \u00e2sht Zogu I. e cillat kan k\u00ean\u00eb dyr\u00ebt shqyptare m\u00e2 t\u00eb permenduna. Deklamuene fare mir\u00eb do vjerrsha\u00a0 e sidomos at\u00ea t\u00eb vllavrasit qitun prej t\u00eb Nd. Z. Dd. Nd. Mjed\u00ebs.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Ne e nesre mrama kjeme miqt e Kadis se Matjes, nji burr plot urti. Edhe ktu na pritne mir\u00eb e mandej u nisme, dik\u00fb rrug\u00ebs s\u00eb r\u00e9 qi \u00e2sht tue godit\u00eb\u00a0 e diku rrug\u00ebs se shtegtarve qi \u00e2sht mjeft e vshtirshme ; ksht\u00fb mas nji udhtimit ndand\u00eb or\u00ebsh mrritme n\u00eb Krue.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Per rrugen Burrel \u2013 Krue populli ka b\u00e2mun shum sakrifice, por Ministrija e P. Botore ato vende qi i tokojn\u00eb me i punue nuk \u00e2sht kujdesue per to si duhet. Mir\u00eb \u00e2sht qi ksaj\u00eb ver\u00eb ajo Ministri t\u00eb perpiqet me krye \u00e7ka ka per detyr\u00eb.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<em>Libri i Dom Pjeter Budit besoj se shpejt ka me u ribotue prej Z. D. Ndr\u00e9 Mjed\u00ebs t\u00eb cillit i uroj nji sukses t\u00eb lart\u00eb.<br \/>\n<\/em><br \/>\n<strong><em>Shkod\u00ebr 7 VII 1930<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Kol Mjeda<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Publikuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb online n\u00eb versionin origjinal te Blogu Dars (Klos), Mat &#8211; Albania<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aurenc Bebja (Franc\u00eb), 19 Mars 2016 Shkrimi m\u00eb posht\u00eb, n\u00eb nj\u00eb gegnishte t\u00eb mrekullueshme, i cili m\u00eb ra n\u00eb dor\u00eb fal\u00eb mikut dhe kontribuesit tim t\u00eb par\u00eb n\u00eb blog, Avni Dani, na kthen n\u00eb Matin e vitit 1930. Kol Mjeda, deputet i dikursh\u00ebm i Dibr\u00ebs, bashk\u00eb me poetin Ndre Mjed\u00ebn, i cili k\u00ebrkonte t\u00eb ndiqte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8223,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-8222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8224,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8222\/revisions\/8224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}