{"id":82,"date":"2014-11-07T17:31:37","date_gmt":"2014-11-07T17:31:37","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=82"},"modified":"2014-11-07T17:31:37","modified_gmt":"2014-11-07T17:31:37","slug":"ron-salaj-klik-lajmet-protesta-digjitale-dhe-forenzika-digjitale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=82","title":{"rendered":"Ron Salaj: Klik lajmet, protesta digjitale dhe forenzika digjitale"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/ron-salaj.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-83 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/ron-salaj-300x223.jpg\" alt=\"ron salaj\" width=\"300\" height=\"223\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/ron-salaj-300x223.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/ron-salaj.jpg 560w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Shkruan: Ron Salaj<\/p>\n<p>Klik-lajmet<br \/>\nMenj\u00ebher\u00eb pas vendimit t\u00eb UEFA-s shp\u00ebrtheu nj\u00eb ul\u00ebrim\u00eb sharjesh drejtuar UEFA-s p\u00ebr vendimin e marr\u00eb. Normalisht kjo p\u00ebrbente lajm, ose nj\u00eb mori lajmesh, p\u00ebr portalet e ndryshme t\u00eb cilat kujdesen pafundsisht q\u00eb publiku t\u00eb informohet n\u00eb koh\u00eb reale. Shpesh, madje shum\u00eb shpesh ndodh\u00eb q\u00eb k\u00ebto lajme nuk veri\u001f kohen dhe merren direkt nga burime t\u00eb ndryshme prej rrjeteve sociale.<\/p>\n<p>Portalet nga presioni q\u00eb t\u00eb japin lajmin t\u00eb parin, e s\u00eb bashku me lajmin edhe klikimet t\u00eb cilat pastaj sh\u00ebnd\u00ebrrohen n\u00eb para t\u00eb gatshme nga reklamat, e japin lajmin t\u00eb paveri\u001f kuar duke shkaktuar k\u00ebshtu nj\u00eb kakofoni lajmesh. \u00c7ka m\u00ebsuam? U pa qart\u00eb tendeca e portaleve p\u00ebr me p\u00ebr\u001f tu sa m\u00eb shum\u00eb klikime dhe si rrjedhoj\u00eb t\u00eb shesin sa m\u00eb shum\u00eb reklama. Kjo ndodhi me lajmin p\u00ebr \u201craportimit e faqes s\u00eb Facebook-ut t\u00eb UEFA-s\u201d, nj\u00eb gjetje e mir\u00eb e Valon Badivukut. Fotoja e tij, e cila u punua me photoshop, u mor nga Klubi i Tifoz\u00ebve t\u00eb Prishtin\u00ebs \u201cPlisat\u201d t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb mbi 100 mij\u00eb fansa n\u00eb faqen e tyre. Prej aty, lajmi b\u00ebhet \u201cviral\u201d (lexo blogun e V\u00a0 onit) duke u opjuar nga portalet tjera (shih m\u00eb posht\u00eb).<\/p>\n<p>Sigurisht se raportimi i faqes s\u00eb Facebook-ut t\u00eb UEFA-s \u00ebsht\u00eb nj\u00eb humbje kohe p\u00ebr shkak se raportimet i shkojn\u00eb\u00a0 direkt ekipit legal t\u00eb Facebook-ut n\u00eb Evrop\u00eb t\u00eb cil\u00ebt i rishiqojn\u00eb t\u00eb gjitha raportimet. Duke pas\u00eb parasysh faktin se faqja e Facebook-ut t\u00eb UEFA-s \u00ebsht\u00eb e veri\u001f kuar, kjo e b\u00ebn\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb mbylljen e faq\u00ebs. Ajo \u00e7far\u00eb ne duhet t\u00eb marrim parasysh \u00ebsht\u00eb kredibiliteti i portaleve t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb kthyer gazetarin\u00eb n\u00eb biznes p\u00ebrmes lajmeve t\u00eb cilat sjellin klikime. Prandaj lajmet e tipit \u201cSa her\u00eb n\u00eb dit\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb seks!\u201d apo \u201cOrgjit\u00eb n\u00ebp\u00ebr solitere\u201d nuk jan\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 se \u201cklik-lajme\u201d.<\/p>\n<p>Protesta digjitale<br \/>\nGj\u00ebja e dyt\u00eb q\u00eb kuptuam \u00ebsht\u00eb se interneti, s\u00eb bashku me mund\u00ebsit\u00eb, hap\u00ebsir\u00ebn dhe veglat q\u00eb na ofron, i jep rastin secilit person q\u00eb t\u00eb prodhoj\u00eb p\u00ebrmbajtje n\u00eb form\u00eb t\u00eb shkrimeve, fotove, audiove apo videove. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, p\u00ebrmbajtja gjithashtu mund t\u00eb publikohet n\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb ndryshme, si psh: blogje, YouTube, rrjete sociale, etj. Kjo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb t\u00eb theksohet sepse sot qytetar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb prodhimin e p\u00ebrmbajtjes\/ mediumit kundrejt mediave me buxhete t\u00eb m\u00ebdha. Prandaj, reagimet kolektive si\u00e7 ishin peticionet e ndryshme, ndryshimet n\u00eb Wikipedia t\u00eb prejardhjes s\u00eb Michel Platini, cic\u00ebrrimat e panum\u00ebrta n\u00eb drejtim t\u00eb llogaris\u00eb s\u00eb UEFA-s n\u00eb Twitter dhe komentet n\u00eb Facebook, nuk jan\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 se forma t\u00eb ndryshme t\u00eb protestave.<\/p>\n<p>Nuk do t\u00eb habitesha n\u00ebqoft\u00ebse faqja zyrtare e UEFA-s do t\u00eb sulmohet nga haker\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb shenj\u00eb proteste ndaj vendimit t\u00eb UEFA-s. Kujtojm\u00eb vitin 2001 kur faqja zyrtare e kompanis\u00eb ajrore Lufthansa u sulmua me DDOS nga dy OJQ ( \u201cLibertad\u201d dhe \u201cKein Mensch ist illegal\u201d) t\u00eb cil\u00ebt protestonin kund\u00ebr d\u00ebbimit t\u00eb refugjat\u00ebve azil q\u00eb b\u00ebheshin n\u00eb at\u00eb koh\u00eb me aeroplan\u00ebt e Lufthansas. N\u00eb Maj t\u00eb vitit 2006, Gjykata e Frankfurtit merr vendim se sulmi i faqes nuk ka shkelur ligjin Gjerman. Sot m\u00eb shum\u00eb se kurdoher\u00eb\u00a0 kemi mund\u00ebsi t\u00eb pafundme q\u00eb ta shfryt\u00ebzojm\u00eb internetin p\u00ebr protest\u00eb kund\u00ebr padrejt\u00ebsive t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Forenzika digjitale<br \/>\nKjo \u00ebsht pika e tret\u00eb dhe e fundit. Ngjarja e cila ka ndodhur at\u00eb nat\u00eb n\u00eb Beograd ka qen\u00eb e tmerrshme. Por, gjithashtu ajo \u00ebsht\u00eb interpretuar ndryshe nga media t\u00eb ndryshme. Ajo q\u00eb m\u00ebsuam \u00ebsht\u00eb se si nj\u00eb ngjarje mund t\u00eb ri-konstruktohet p\u00ebrmes \u201cforenzik\u00ebs digjitale\u201d, nj\u00eb fush\u00eb kjo e re e cila po aplikohet nga BellingCat, grup kolektiv\u00eb p\u00ebr gazetari hulumtuese. Duke p\u00ebrdorur pamjet e marra me telefon apo kamer\u00eb t\u00eb cilat u hodh\u00ebn n\u00eb YouTube, fotogra\u001f t\u00eb e ndryshme, veglat p\u00ebr editim t\u00eb videove dhe fotove, ngjarja n\u00eb Beograd u ri-konstruktua duke dh\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu fakte t\u00eb cilat do ta ndihmonin Komisionin (symbyllur) t\u00eb UEFA-s dhe Federat\u00ebn Shqiptare t\u00eb Futbollit. Megjith\u00ebse nj\u00eb vendimi kontravers t\u00eb UEFA- s dhe humbjes s\u00eb pik\u00ebve, mendoj se m\u00ebsimet q\u00eb i kemi marr\u00eb duhet ti p\u00ebrdorim edhe m\u00eb shum\u00eb her\u00ebve tjera \u2013 ndoshta me nj\u00eb koordinim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. E pse jo ti p\u00ebrdorim edhe kund\u00ebr klas\u00ebs politike e cila shpesh anon nga ana e padrejt\u00ebsis\u00eb, ashtu si\u00e7 ndodhi me UEFA-n jav\u00ebn e kaluar. \/Koha Javore\/<\/p>\n<p>(Autori \u00ebsht\u00eb konsulent i mediave socia\u00a0\u00a0 n\u00eb zyr\u00ebn e UNICEF-it n\u00eb Kosov\u00eb)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Ron Salaj Klik-lajmet Menj\u00ebher\u00eb pas vendimit t\u00eb UEFA-s shp\u00ebrtheu nj\u00eb ul\u00ebrim\u00eb sharjesh drejtuar UEFA-s p\u00ebr vendimin e marr\u00eb. Normalisht kjo p\u00ebrbente lajm, ose nj\u00eb mori lajmesh, p\u00ebr portalet e ndryshme t\u00eb cilat kujdesen pafundsisht q\u00eb publiku t\u00eb informohet n\u00eb koh\u00eb reale. Shpesh, madje shum\u00eb shpesh ndodh\u00eb q\u00eb k\u00ebto lajme nuk veri\u001f kohen dhe merren [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":83,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-82","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82\/revisions\/84"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/83"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}