{"id":8018,"date":"2016-03-07T10:10:01","date_gmt":"2016-03-07T09:10:01","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=8018"},"modified":"2016-03-07T10:10:01","modified_gmt":"2016-03-07T09:10:01","slug":"forma-aristoteliane-e-dashurise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=8018","title":{"rendered":"Forma aristoteliane e dashuris\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1683\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-1683 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj-300x168.jpg\" alt=\"Ali-salaj\" width=\"300\" height=\"168\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj-300x168.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj.jpg 446w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Me rastin e vdekjes s\u00eb shkrimtarit t\u00eb njohur Umberto Eco<\/strong><\/p>\n<p>Shkruan Ali Salaj<\/p>\n<p>Ekranizimi i vepr\u00ebs letrare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. N\u00ebse vepr\u00ebs letrare me struktur\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuar ( metaforat poetike, ritmi romanesk, krijimi i situatave dramaturgjike dhe dialogu) regjisori nuk di t\u2019i qaset n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb duhur, at\u00ebher\u00eb shum\u00eb\u00e7ka nga iluzioni dhe prosedeu i shkrimit do t\u00eb prishet para syrit t\u00eb shikuesit. Raste t\u00eb k\u00ebtilla, ku strukturimi i tekstit ekranizohet n\u00ebn nivelin e\u00a0 t\u00eb shprehurit kemi mjaft n\u00eb artin kinematografik, duke nisur nga ekranizimi i veprave t\u00eb Tolstoit, Hemingueit, Kadares\u00eb etj. Vet\u00ebm n\u00eb ish Bashkimin Sovjetik jan\u00eb realizuar 30 ekranizime t\u00eb veprave t\u00eb Tolstoit, ku gati t\u00eb gjitha ishin realizime t\u00eb dob\u00ebta dhe sot jan\u00eb filma q\u00eb mbeten n\u00eb harres\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb shum\u00eb vepra kinematografike regjisor\u00ebt u p\u00ebrqendruan vet\u00ebm pas konceptit t\u00eb vepr\u00ebs, duke shtrir\u00eb mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb vepra e shkruar t\u00eb flas\u00eb p\u00ebrmes ritmit t\u00eb gjuh\u00ebs filmike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb strukturimi artistik vihet n\u00eb kontekste t\u00eb reja, karakteristike p\u00ebr gjuh\u00ebn filmike duke i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb ngarkim t\u00eb ri kuptimor, figurativ dhe vizuel. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb filmit \u201cEmri i tr\u00ebndafilit\u201d ravij\u00ebzohet\u00a0 se filmi \u00ebsht\u00eb palipsest i romanit me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr t\u00eb shkrimtarit dhe profesorit t\u00eb njohur t\u00eb Universitetit t\u00eb Bolonj\u00ebs, Umberto Eco. Me k\u00ebt\u00eb regjisori i arsyetoi figurat konceptuale qe dalin n\u00eb film por duke sinjalizuar edhe p\u00ebr drojen e vet se filmi mund t\u00eb jet\u00eb n\u00ebn nivelin e vepr\u00ebs s\u00eb Ecos. Regjisori \u00ebsht\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm se shkrimtari ka nj\u00eb qasje misionare t\u00eb p\u00ebrkryer t\u00eb dijes dhe qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor, t\u00eb cil\u00ebn gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e pamundur ta shkrij\u00eb n\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr kinematografike.<\/p>\n<p>Filmi \u201cEmri i tr\u00ebndafilit\u201d ka dy shtrirje paralele. Shtrirja e par\u00eb nd\u00ebrtohet mbi bazat e trillerit gj\u00eb q\u00eb e zbeh\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e filmit. Duke e rikrijuar fabul\u00ebn e romanit regjisori trajton zhanrin e filmit kriminalistik me tension t\u00eb brendsh\u00ebm dhe me portretizimin e tipave t\u00eb kriminel\u00ebve, q\u00eb para s\u00eb gjithash \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019iu afruar filmit komercial.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, n\u00eb shtrirjen e dyt\u00eb gjendet qen\u00ebsia e k\u00ebtij filmi q\u00eb kap raportin e p\u00ebrjetsh\u00ebm nd\u00ebrmjet dogmatizmit dhe renesans\u00ebs. Edhepse kjo paraboll\u00eb nxitet nga koh\u00ebrat e kaluara, pik\u00ebrisht nga shekulli 14 e q\u00eb \u00ebsht\u00eb koha e Inkuizicionit, ku \u00e7do ide p\u00ebrparimtare trajtohej si heretike, ajo megjithat\u00eb nd\u00ebrtohet mbi problemet bashk\u00ebkohore.<\/p>\n<p>K\u00ebtu edhe qendron vlera\u00a0 e filmit ku riaktualizon dhe rithekson problemet n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb njer\u00ebzore t\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebrave.<\/p>\n<p>Frati anglez Uiliam i Baskeruilit, t\u00eb cilin e karakterizon fuqia mendore, lufton kund\u00ebr mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb err\u00ebsir\u00ebs. Ky njeri i Renesans\u00ebs v\u00eb nj\u00eb dialog t\u00eb ri me bot\u00ebn, kurse entuziazmi dhe d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb fituar, \u00ebsht\u00eb e fuqishme edhe at\u00ebher\u00eb kur nuk duken kushtet e p\u00ebrshtatshme dhe shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebse. Prandaj p\u00ebrpjekjet e tij jan\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb ankth dhe t\u00eb rrezikuara nga rrethi. N\u00eb fund ai ngadhnjen ndaj zjarrit me \u00e7rast shp\u00ebton \u201cPoetik\u00ebn\u201d e Aristotelit, e cila njer\u00ebzimit mbase do t\u2019ia kthej\u00eb t\u00eb qeshur\u00ebn dhe humanizmin. Mir\u00ebpo ky moment megjithat\u00eb n\u00ebnkuptohet si humbje e madhe p\u00ebr njer\u00ebzimin. Pik\u00ebrisht me k\u00ebt\u00eb sken\u00eb n\u00ebnkuptohet humbja e p\u00ebrhershme e pjes\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb \u201cPoetik\u00ebs\u201d s\u00eb Aristotelit ku supozohet se do ta ket\u00eb trajtuar m\u00eb gjat\u00eb humorin dhe t\u00eb qeshur\u00ebn. Ky simbol p\u00ebrkufizohet si proces i k\u00ebrkimit dhe krijimit t\u00eb artit, t\u00eb nj\u00eb arti q\u00eb krijohet me p\u00ebrkushtim t\u00eb madh e flijim. Djegia e librit n\u00eb zjarr mund t\u00eb kuptohet edhe si shprishje shpirt\u00ebrore, e cila nuk do t\u00eb rind\u00ebrtohet n\u00eb asnj\u00eb koh\u00eb, por p\u00ebrkundrazi n\u00eb koh\u00ebt<br \/>\ne reja do t\u00eb sjell\u00eb tragjedin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe. K\u00ebtu q\u00ebndron edhe poenta kryesore e filmit q\u00eb n\u00eb romanin e Ecos ka nj\u00eb funksion dominues. Derisa n\u00eb lib\u00ebr forma aristoteliane objektivisht ndahet nga ngjarja q\u00eb krijon humorin, n\u00eb film ky<\/p>\n<p>element gjendet n\u00eb plan t\u00eb dyt\u00eb, n\u00eb disa raste edhe \u00ebsht\u00eb harruar. Regjisori Zhak Zhan Ano edhe p\u00ebrmes kuadrit krijon simbole. P\u00ebrmes kuadrove t\u00eb err\u00ebta, ku dominon guri i ftoht\u00eb, lag\u00ebshtia dhe mjegulla b\u00ebhet p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb kapur situat\u00ebn jet\u00ebsore n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb paduruesh\u00ebm dhe plot ankth dhe tmerr. N\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb k\u00ebtill\u00eb, ku \u00e7do kuad\u00ebr e mundon imagjinat\u00ebn, dashuria e etshme e dy t\u00eb rinjve, frati i ri me vash\u00ebn e uritur, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb intermexo e shk\u00eblqyer filmike, e cila megjithat\u00eb sugjeron disa aroma t\u00eb dashuris\u00eb apo si\u00e7 i quan Eco \u201caroma t\u00eb tr\u00ebndafilit\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me rastin e vdekjes s\u00eb shkrimtarit t\u00eb njohur Umberto Eco Shkruan Ali Salaj Ekranizimi i vepr\u00ebs letrare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. N\u00ebse vepr\u00ebs letrare me struktur\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuar ( metaforat poetike, ritmi romanesk, krijimi i situatave dramaturgjike dhe dialogu) regjisori nuk di t\u2019i qaset n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb duhur, at\u00ebher\u00eb shum\u00eb\u00e7ka nga iluzioni dhe prosedeu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1683,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,6],"tags":[],"class_list":["post-8018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8018"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8019,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8018\/revisions\/8019"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}