{"id":7297,"date":"2016-01-12T23:22:16","date_gmt":"2016-01-12T22:22:16","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=7297"},"modified":"2016-01-12T23:24:51","modified_gmt":"2016-01-12T22:24:51","slug":"nga-shenjat-sipas-bestytnive-ne-kraje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=7297","title":{"rendered":"Nga shenjat (sipas bestytnive) n\u00eb Kraj\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Ali-Gjecbritaj.jpg\" rel=\"attachment wp-att-5909\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-5909 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Ali-Gjecbritaj-284x300.jpg\" alt=\"Ali-Gjecbritaj\" width=\"284\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Ali-Gjecbritaj-284x300.jpg 284w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Ali-Gjecbritaj.jpg 353w\" sizes=\"auto, (max-width: 284px) 100vw, 284px\" \/><\/a>Nga Ali Gje\u00e7britaj<\/p>\n<p>Shenj\/\u00eb ~ a \u00ebsht\u00eb ngjarje, dukuri a fjal\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn bes\u00ebtytnive, mendohet se\u00a0 paralajm\u00ebron di\u00e7ka t\u00eb mire, a t\u00eb keqe, ogur. Shenja e mir\u00eb (e keqe, e kobshme). S\u2019ka shenja, u duk\u00ebn ca shenja.*<\/p>\n<p>*(Fjalori i gjuh\u00ebs s\u00eb sotme shqipe, fq. 1825, pika 7, Tiran\u00eb, 1980)<\/p>\n<p><strong>Shenj\u00ebt (Shnjat)\u00a0 n\u00eb Kraj\u00eb<\/strong><br \/>\n<strong>RRASAT E KRYP\u00cbS:<\/strong> N\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb ndrysh\u00ebm, sidomos n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb kasollave t\u00eb bag\u00ebtive, n\u00eb ndonj\u00eb shesh t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb kodrinave ose n\u00eb vende tjera t\u00eb sheshta jan\u00eb vendosur rrasa t\u00eb rreshtuara aty-k\u00ebtu, t\u00eb l\u00ebmuara, kryesisht af\u00ebr kasollave. K\u00ebto rrasa kan\u00eb sh\u00ebrbyer p\u00ebr tu qit\u00eb krip\u00eb (kryp\u00eb) bag\u00ebtive t\u00eb imta. Kripa deleve dhe dhive u qitej n\u00eb k\u00ebto rrasa 5 \u2013 6 her\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb vit. N\u00eb k\u00ebto rrasa kripa \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb dhe t\u00eb imtat e kan\u00eb h\u00ebng\u00ebr dhe l\u00ebpir\u00eb. \u00c7obanat krip\u00ebn e kan\u00eb p\u00ebzier me krune (mbeturina )t\u00eb cilat mbesin pas shoshjes (sitjes) s\u00eb miellit t\u00eb misrit. Bag\u00ebtive t\u00eb trasha (gjedh\u00ebve) kripa u \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb me dor\u00eb n\u00eb goj\u00eb. Rrasat e krip\u00ebs kan\u00eb qen\u00eb shenj\u00eb dhe nuk jan\u00eb prishur prej kuj. N\u00eb rrasat e krip\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb ulur (ndenj\u00eb) se thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb keq dhe mund t\u00eb shitohesh.<\/p>\n<p><strong>KURBANI-SHENJA E TEMELIT T\u00cb SHT\u00cbPIS\u00cb<\/strong>: Kur hap\u00ebn temelat e sht\u00ebpis\u00eb dhe fillojn\u00eb t\u00eb ngrit\u00ebn mur\u00ebt, \u00ebsht\u00eb tradit\u00eb q\u00eb t\u00eb theret (prehet) kurban, nj\u00eb bag\u00ebti, zakonisht dash. Dashi (kurbani) zakonisht theret (prehet) n\u00eb temelin e sht\u00ebpis q\u00eb fillohet, n\u00eb nj\u00eb qoshe (k\u00ebnd) t\u00eb saj. Aty n\u00eb temel t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb pasi kurbani \u00ebsht\u00eb pre kryet e dashit vehet dhe mbulohet me balt\u00eb e b\u00ebr\u00ebme r\u00ebr\u00eb e \u00e7imento ose gelqere e me material tjet\u00ebr nd\u00ebritimor. N\u00eb goj\u00ebn e kurbanit t\u00eb prer\u00eb shtihen drith\u00ebra, grur\u00eb, oriz, thek\u00ebr, pastaj monedha metali (para, bank\u00ebnota metalike), serm, ar, sheqer, gjethe, ulliri etj. Kjo ka lidhje t\u00eb fort\u00eb me legjend\u00ebn e nd\u00ebrtimit t\u00eb kalave, ku pa kurban \u2013 njeri, kalaja nuk mund t\u00eb ngrihet.<\/p>\n<p><strong>GJELI-K\u00cbNGA E GJELIT:<\/strong> Gjeli \u00ebsht\u00eb konsideruar sahati i sht\u00ebpis\u00eb. Nga k\u00ebnga e gjelit njer\u00ebzit i kan\u00eb dijt\u00eb koh\u00ebt e dit\u00ebs dhe t\u00eb nat\u00ebs. K\u00ebtyre koh\u00ebrave (sipas k\u00ebng\u00ebs s\u00eb gjelit) u \u00ebsht\u00eb ven\u00eb shenj. Kur gjelat gjat\u00eb nat\u00ebs k\u00ebndonin p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se kan\u00eb kaluar kat\u00ebr sahat nat\u00eb. Kur gjelat kan\u00eb k\u00ebnduar her\u00ebn e dyt\u00eb gjat\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs nat\u00eb at\u00ebher\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se \u00ebsht\u00eb gjysma e nat\u00ebs-mesnata, nd\u00ebrsa kur gjelat\u00a0 k\u00ebndonin p\u00ebr t\u00eb tret\u00ebn her\u00eb \u00ebsht\u00eb af\u00ebr duke zbardhur drita, gjelat e syfyrit\u00a0 dhe kjo \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se \u00ebsht\u00eb k\u00ebnga e gjelave t\u00eb drit\u00ebs. Kur gjelat gjat\u00eb dit\u00ebs k\u00ebndonin duke ia pritur nj\u00ebri tjetrit, (tuj gergat\u00eb njanii tjetrin) at\u00ebher\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb mesdit\u00eb. Thon\u00eb se me ia pas mbyt\u00eb kuj gjelin e vlersojshin d\u00ebmin sa me ble nj\u00eb sahat.<\/p>\n<p><strong>KUR K\u00cbNDON PULA:<\/strong> N\u00eb Kraj\u00eb kur pula ka nis\u00eb me k\u00ebndue si gjel e kan\u00eb pre. Kjo \u00ebsht\u00eb besue se ndjell keq n\u00eb sht\u00ebpi. Ky besim thon\u00eb, ka qen\u00eb i ngulur thell\u00eb dikur n\u00eb Kraj\u00eb. K\u00ebnga e pul\u00ebs besohej se ndjell mort. Pula q\u00eb k\u00ebndon si gjel nuk duhet t\u00eb mbahet se \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb zez\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr thuhej se n\u00eb at\u00eb sht\u00ebpi ku k\u00ebndon pula, sundon gruaja e jo burri, andaj sigurisht k\u00ebtu e ka edhe zanafill\u00ebn fjala popullore: ku k\u00ebndon pula e sundon grueja nuk ka marrlek.<\/p>\n<p><strong>PSHNETKA E GJEDHIT:<\/strong> Aty kah fundi i n\u00ebntorit e m\u00eb von\u00eb, krajan\u00ebt kan\u00eb ther\u00eb gjedh\u00eb (qe dhe lop\u00eb) p\u00ebr pastram (mish p\u00ebr dim\u00ebr). Pasi i thernin bag\u00ebtin\u00eb, e ripnin dhe e hapnin barkun dhe biseda e par\u00eb q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ka qen\u00eb p\u00ebr pshnetk\u00ebn. A e shikove pshnetk\u00ebn? \u00c7ka thot p\u00ebr dim\u00ebn? A ka me kjen dimni i fort sivjet? E k\u00ebshtu me radh\u00eb. Pshnetk\u00ebn e bag\u00ebtis\u00eb e dinin si shenji m\u00eb i mir\u00eb se a do t\u00eb jet\u00eb dimri i fort\u00eb apo i but\u00eb. N\u00eb pshnetk\u00eb kan\u00eb pasur besim t\u00eb madh si shenj\u00eb nga se besonin se \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e sprovuar qysh n\u00eb koh\u00ebrat e lashta.<\/p>\n<p><strong> SHKUNDJA E BAG\u00cbTIS\u00cb:<\/strong> Neqoft\u00ebse nat\u00ebn shkunden bag\u00ebtia dhe ogi\u00e7i (dashi i i kumon\u00ebs) ose cjapi e trukullisin kumon\u00ebn, besohej se t\u00eb neserm\u00ebn bora do ta mbuloj tok\u00ebn, pra do t\u00eb bie bor\u00eb. Poashtu si shenj\u00eb e bor\u00ebs besohej edhe kur bag\u00ebtia ngurronte t\u00eb hynte n\u00eb vath\u00eb por vazhdonte duke kullot\u00eb edhe pse kishte\u00a0 filluar t\u00eb err\u00ebsohej, t\u00eb bjere muzgu. Besohej se shpejt pritej t\u00eb bjer\u00eb bor\u00eb e madhe dhe t\u00eb b\u00ebnte t\u00eb ftoft.<\/p>\n<p><strong>QENT\u00cb:<\/strong> Kur lehin qent\u00eb nat\u00ebn dhe t\u00eb lehurat nuk i pushojn\u00eb dy tri net\u00eb me radh\u00eb, besohej se ndjellin mort n\u00eb sht\u00ebpi apo n\u00eb katund. Kjo lehje e pa nd\u00ebrprer\u00eb e qen\u00ebve ka qen\u00eb edhe shenj\u00eb e ardhjes s\u00eb ndonj\u00eb smundje \u2013 ligcine (epidemie) n\u00eb katund si\u00e7 kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb ate koh\u00eb: lija, tifa, kolli e smundje tjera q\u00eb b\u00ebjshin k\u00ebrdin\u00eb dhe shkretojshin katundin.<\/p>\n<p><strong>KORBAT:<\/strong> Kur sill\u00ebn korbat n\u00eb hava, p\u00ebrmbi katund duke krrokat\u00eb \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb e keqe dhe n\u00eb katund do t\u00eb ket\u00eb fatkeq\u00ebsi, kob. Por ky shenj nuk \u00ebsht\u00eb gjith\u00ebmon\u00eb i besuesh\u00ebm nga se korbat krrokasin kur hetojn\u00eb edhe ndonj\u00eb coftin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>PESHQIT:<\/strong> Kur peshqit n\u00eb l\u00ebvizje e sip\u00ebr kthehen me bark p\u00ebrpjet\u00eb kah sip\u00ebrfaqa e ujit \u00ebsht\u00eb shenj q\u00eb shiu \u00ebsht\u00eb sf\u00ebr, k\u00ebshtu q\u00eb brenda dy tri dit\u00ebsh shiu do t\u00eb bjer\u00eb.<\/p>\n<p><strong>BORA:<\/strong> Kur bje bora deri n\u00eb breg t\u00eb liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs (matan\u00eb) dhe q\u00ebndron gjat\u00eb aty pa u shkrir\u00eb \u00ebsht\u00eb shenj se pret bor\u00ebn tjet\u00ebr dhe se dimri ka shti mir\u00eb.<\/p>\n<p><strong>UJKU-L\u00cbKURA E UJKUT T\u00cb VRAR\u00cb:<\/strong> Kur ndokush ka vrar\u00eb ujkun, zakonisht e ka z\u00ebn\u00eb n\u00eb kurth\u00eb, l\u00ebkur\u00ebn e tij e ka mbushur me kasht\u00eb \u2013 byk, e kan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb hu (shkop) dhe me te kan\u00eb dal n\u00ebp\u00ebr katund\u00a0 me lyp\u00eb ndihma tek t\u00eb gjith\u00eb nga ata q\u00eb kan\u00eb pasur bag\u00ebti. Dasht\u00eb apo pa dasht\u00eb ka qen\u00eb detyrim q\u00eb t\u2019i jipet\u00a0 di\u00e7ka si bie fjala bereqet, bylmet,\u00a0 apo gj\u00ebra tjera. N\u00ebse nuk i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb gj\u00eb ta hidhte qimen e ujkut n\u00eb der\u00eb. N\u00ebse t\u00eb \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb qimja e ujkut n\u00eb der\u00eb ajo ka qen\u00eb shenj\u00eb q\u00eb ujku do t\u00eb l\u00ebshohet n\u00eb bag\u00ebti dhe s\u2019ta ka hjek gj\u00eb d\u00ebmin deret p\u00ebr shum koh\u00eb.<\/p>\n<p><strong>FTONJT<\/strong>:Kur ftonjt b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb kokrra thuhej se dimri do t\u00eb jet\u00eb i fort\u00eb me shum\u00eb bor\u00eb dhe acar. Poashtu \u00ebsht\u00eb besuar se kur ftonjt kan\u00eb shum\u00eb kokrra senja do t\u00eb jet\u00eb gergase, sene e fitmeve dhe turbullimeve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Ali Gje\u00e7britaj Shenj\/\u00eb ~ a \u00ebsht\u00eb ngjarje, dukuri a fjal\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn bes\u00ebtytnive, mendohet se\u00a0 paralajm\u00ebron di\u00e7ka t\u00eb mire, a t\u00eb keqe, ogur. Shenja e mir\u00eb (e keqe, e kobshme). S\u2019ka shenja, u duk\u00ebn ca shenja.* *(Fjalori i gjuh\u00ebs s\u00eb sotme shqipe, fq. 1825, pika 7, Tiran\u00eb, 1980) Shenj\u00ebt (Shnjat)\u00a0 n\u00eb Kraj\u00eb RRASAT [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5909,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-7297","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7297"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7300,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7297\/revisions\/7300"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}