{"id":7287,"date":"2016-01-11T23:28:34","date_gmt":"2016-01-11T22:28:34","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=7287"},"modified":"2016-01-11T23:33:32","modified_gmt":"2016-01-11T22:33:32","slug":"reportazh-bujtes-ne-ulqin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=7287","title":{"rendered":"REPORTAZH: Bujt\u00ebs n\u00eb Ulqin"},"content":{"rendered":"
\"Kostum-tradicional-orgjinal-i-zones-se-Shestanit\"<\/a>
Kostum tradicional orgjinal i zones se Shestanit ne Mal te Zi<\/figcaption><\/figure>\n

Mbresa udh\u00ebtimi nga dita e par\u00eb e 2016-s mes shqiptar\u00ebve t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Rr\u00ebfimi i plakut t\u00eb urt\u00eb, Zef, dhe si jetojn\u00eb shqiptar\u00ebt atje; k\u00ebrkesat e tyre n\u00eb vesh t\u00eb shurdh\u00ebr dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb mes hallesh t\u00eb shumta kultur\u00ebn dhe doket e vjetra shqiptare<\/p>\n

Engj\u00ebll SERJANI<\/strong><\/p>\n

Ishte nj\u00eb vendim i p\u00ebrbashk\u00ebt, q\u00eb n\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb t\u00eb vitit 2016 t\u00eb vizitonim qytetin m\u00eb t\u00eb madh shqiptar t\u00eb Malit t\u00eb Zi, Ulqinin. Vendimit ton\u00eb iu bashkua me plot d\u00ebshir\u00eb edhe juristja amerikane, Kethleen Imholz. Ndonj\u00ebher\u00eb, vizitat jasht\u00eb sezonit, n\u00eb qytetet e njohura t\u00eb plazheve, si: Saranda, Vlora, Durr\u00ebsi, Sh\u00ebngjini, Ulqini, Tivari, Budva, kan\u00eb nj\u00eb shije dhe ndjesi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. U nis\u00ebm mesdit\u00ebn e dat\u00ebs nj\u00eb janar nga Tirana. Q\u00ebndrojm\u00eb s\u00eb pari n\u00eb Shkod\u00ebr. Shkodra me hiret e saj t\u00eb t\u00ebrheq si magnet. Ndalojm\u00eb n\u00eb hotel-restorant \u201cIliria\u201d n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb t\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb qet\u00eb t\u00eb Bun\u00ebs. Prej k\u00ebtu, n\u00ebn drit\u00ebn e kuq\u00ebrremt\u00eb t\u00eb per\u00ebndimit, pamja e Rozaf\u00ebs dhe qyteti jan\u00eb mahnit\u00ebse. Ngjajn\u00eb si n\u00eb peizazhet e udh\u00ebtarit dhe piktorit britanik, Eduard Lear.<\/p>\n

 <\/p>\n

N\u00eb Zogaj, ku puna t\u00eb rehaton jet\u00ebn<\/strong><\/p>\n

\"Simboli-iliro-arberor-i-gjarprit-gdhendur-n\u00eb-gurin-e-nje-porte-ne-Kraje\"<\/a>
Simboli iliro-arb\u00ebror i gjarprit, gdhendur n\u00eb gurin e nj\u00eb porte n\u00eb Kraj\u00eb t\u00eb Malit t\u00eb Zi<\/figcaption><\/figure>\n

Simboli iliro-arb\u00ebror i gjarprit, gdhendur n\u00eb gurin e nj\u00eb porte n\u00eb Kraj\u00eb t\u00eb Malit t\u00eb Zi
\nPa shum\u00eb vonesa, kalojm\u00eb pik\u00ebn doganore t\u00eb Muriqanit. Ndon\u00ebse nata kishte nisur t\u00eb merrte drit\u00ebn e dit\u00ebs, p\u00ebrs\u00ebri kishte mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb soditur fshatrat rreth Ulqinit, gati t\u00eb zbrazura nga banor\u00ebt. Popullsia \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrzier me shqiptar\u00eb e malazez\u00eb. Dikur k\u00ebtu kishte vet\u00ebm shqiptar\u00eb. Me gjith\u00eb muzgun, nuk ishte aspak e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb konstatoje se edhe n\u00eb ato pak sht\u00ebpi me banor\u00eb q\u00eb ende jetojn\u00eb k\u00ebtu, toka pjellore e zon\u00ebs punohet. Duke udh\u00ebtuar prej Shkodr\u00ebs, deri n\u00eb 4-5 kilometra n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb territorit malazez, deri n\u00eb fshatin Zogaj, arin t\u00eb konstatosh dhe diferencosh qart\u00eb d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me tok\u00ebn, me bag\u00ebtit\u00eb, me pun\u00ebn e banor\u00ebve, k\u00ebtej dhe andej kufirit. \u201cPuna e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb rehatshme jet\u00ebn\u201d, do t\u00eb na thoshte nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb von\u00eb nj\u00eb banor i Zogajt, q\u00eb kishte \u201cr\u00ebn\u00eb\u201d dhe jetonte n\u00eb Ulqin. Ult\u00ebsira e Ulqinit posedon 60% t\u00eb sip\u00ebrfaqes s\u00eb punueshme t\u00eb Malit t\u00eb Zi dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pasuri e madhe, q\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb politikave diskriminuese frytet e k\u00ebsaj pasurie nuk i p\u00ebrfitojn\u00eb shqiptar\u00ebt.<\/p>\n

\"Zef-kovaci\"<\/a>
Zef Kova\u00e7i na tregon simbolin iliro-arb\u00ebror t\u00eb gjarprit n\u00eb nj\u00eb objekt t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm<\/figcaption><\/figure>\n

Lam\u00eb pas fshatrat e Mal\u00ebsis\u00eb midis Shkodr\u00ebs dhe Ulqinit. Mbr\u00ebmja na gjeti n\u00eb hyrje t\u00eb Ulqinit. Prit\u00ebm disa minuta nj\u00ebrin prej pronar\u00ebve t\u00eb hotelit ku do t\u00eb q\u00ebndronim, aty ku n\u00eb udh\u00ebtim e sip\u00ebr rezervuam fjetjen n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb numri telefoni, q\u00eb e siguruam nga nj\u00eb operatore turistike shkodrane, Roza Rupa. Qyteti i bukur i Ulqinit, njohur si i pari qytet i turizmit shqiptar, dhe qytet thesar i Malit t\u00eb Zi, qyteti me histori t\u00eb lashta kapedan\u00ebsh, luft\u00ebtar\u00ebsh, lund\u00ebrtar\u00ebsh, peshkatar\u00ebsh, \u00e7udit\u00ebrisht, n\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb t\u00eb vitit nuk e kishte humbur aspak gjall\u00ebrin\u00eb e sezonit t\u00eb ver\u00ebs. Me sa duket, shum\u00eb kosovar\u00eb, kryesisht t\u00eb moshave t\u00eb reja, kishin b\u00ebr\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb zgjedhjen q\u00eb b\u00ebm\u00eb edhe ne, t\u00eb kalonin dit\u00ebn e par\u00eb dhe nat\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb vitit 2016, n\u00eb qytetin ku plazhi, r\u00ebra, uji dhe dielli, edhe pse ishin po aty, ia kishin l\u00ebn\u00eb vendin, mikpritjes tradicionale ulqinake, natyr\u00ebs s\u00eb bukur, kuzhin\u00ebs ulqinake, qet\u00ebsis\u00eb dhe past\u00ebrtis\u00eb t\u00eb d\u00ebshiruar prej nesh, turist\u00ebve dim\u00ebror\u00eb.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bujt\u00ebs n\u00eb hotelin me em\u00ebr mitik<\/strong><\/p>\n

Bashkudh\u00ebtarja jon\u00eb njujorkezja Kethleen Imholz, kur d\u00ebgjoi se kishim rezervuar fjetje n\u00eb nj\u00eb hotel t\u00eb njohur me em\u00ebr mitik, qeshi dhe u g\u00ebzua. Ajo, edhe pse juriste shum\u00eb e njohur, ka nj\u00eb pasion t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr arkeologjin\u00eb, mitet dhe legjendat shqiptare. \u201cA e dini q\u00eb tek ilir\u00ebt dhe nd\u00ebr shqiptar\u00ebt ka nj\u00eb hyj a per\u00ebndi uj\u00ebrash q\u00eb quhet Bindi?\u201d. M\u00eb ka treguar miku im, Neritan Ceka, vazhdon juristja amerikane, se ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hyj q\u00eb e kan\u00eb adhuruar gjithandej n\u00eb zonat veriore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe ekziston akoma adhurimi i k\u00ebtij miti duke v\u00ebn\u00eb ende emra njer\u00ebzish. Por fjal\u00ebt e saj sh\u00ebrbyen vet\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb hapur \u201coreksin\u201d ton\u00eb t\u00eb historive dhe legjendave, pasi ato t\u00eb cilat do t\u00eb d\u00ebgjonim m\u00eb pas nga mikprit\u00ebsi yn\u00eb, pronar i hotelit, ishin sa e sa interesante. Im bir, Enea, student n\u00eb Arkitektur\u00eb, nisi t\u00eb interesohet p\u00ebr kalan\u00eb e vjet\u00ebr mbi 2 mij\u00eb e 500-vje\u00e7are, me themele mbi shk\u00ebmb ndan\u00eb detit dhe p\u00ebr hotel \u201cMediterane\u201d, q\u00eb sipas tij, ishte nj\u00eb nd\u00ebrtim i koh\u00ebs s\u00eb Titos, por q\u00eb ishte p\u00ebrshtatur fort bukur me funksionet dhe element\u00eb t\u00eb arkitektur\u00ebs s\u00eb koh\u00ebs. Por, plaku i urt\u00eb, Zef, m\u00ebrgimtar i vjet\u00ebr, rikthyer n\u00eb vendlindje pas viteve \u201890, q\u00eb kishte punuar n\u00eb Gjermani e m\u00eb pas n\u00eb Australi p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 25 vjet, preferon ta nis\u00eb rr\u00ebfimin e tij, jo 2500 vjet m\u00eb par\u00eb, por m\u00eb thell\u00eb akoma n\u00eb lasht\u00ebsi. \u201cKemi koh\u00eb t\u00eb flasim p\u00ebr kalan\u00eb dhe hotelet me emra t\u00eb bukur, por jo ilir\u00eb e shqiptar\u00eb: \u201cVjena\u201d, \u201cMediterane\u201d, \u201cSan Remo\u201d, t\u00eb flasim nj\u00ebher\u00eb p\u00ebr \u201cBindin\u201d, se Bindi ishte per\u00ebndi ilire, Zoti i Uj\u00ebrave dhe i Detit, q\u00eb te grek\u00ebt e vjet\u00ebr haset me emrin Poseidon\u201d, nis t\u00eb rr\u00ebfimet ulqinaku i vjet\u00ebr, Zef. T\u00eb par\u00ebt tan\u00eb ilir\u00ebt, besonin te Zoti i Detit, q\u00eb e p\u00ebrfytyronin si nj\u00eb gjarp\u00ebr t\u00eb madh. Edhe te grek\u00ebt e lasht\u00eb p\u00ebrmendet q\u00eb Poseidoni merrte form\u00ebn e gjarp\u00ebrinjve t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb Detit, apo t\u00eb disa gjallesave t\u00eb tjera t\u00eb frikshme. Por gjarpri, vazhdon Zefi, ka qen\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr figurat dhe simbolet m\u00eb interesante t\u00eb mitologjis\u00eb shqiptare. Pastaj, nga muret dhe hap\u00ebsirat e hotelit, barit dhe restorantit Zefi sjell p\u00ebr d\u00ebshmi disa fotografi dhe antikuar\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, me simbole t\u00eb gjarprit si d\u00ebshmi t\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb mitit t\u00eb Bindit. \u201cEdhe pse disa gjetje arkeologjike kushtuar Bindit jan\u00eb zbuluar n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 19 dhe fillim t\u00eb shekullit t\u00eb 20, sipas prof. dr Ruzhdi Ushaku, trajta t\u00eb shumta t\u00eb emrit t\u00eb k\u00ebtij hyji jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura nd\u00ebr emra shqiptar\u00ebsh n\u00eb Kosov\u00eb e Ulqin si; Bind n\u00eb trajt\u00eb origjinale, Binda, Bindit, Bindan, Ilirbind, Bindor, Brinda etj\u201d, na thot\u00eb plaku i urt\u00eb ulqinak, Zef Kova\u00e7i, i cili me emrin e k\u00ebtij hyji ilirjan ka pag\u00ebzuar e zbukuruar hotelin e tij. Uliqinak\u00ebt jan\u00eb krenar\u00eb p\u00ebr historin\u00eb e tyre t\u00eb lasht\u00eb. Sipas Zefit, \u201cN\u00eb Grop t\u00eb Shestanit jan\u00eb 6-7 fise shqiptare q\u00eb n\u00eb rras t\u00eb vorreve t\u2019vjetra ash skalit simboli iliro-arbnor i gjarpnit\u201d. N\u00eb shekullin e 10, mbreti bullgar Samuel (970-1014) n\u00eb marshimin e tij t\u00eb tmerrsh\u00ebm pushtoi gjysm\u00ebn e Ballkanit, por nuk pushtoi dot Ulqinin.<\/p>\n

\u201cMasterchef\u201d n\u00eb Australi<\/strong><\/p>\n

N\u00ebp\u00ebrmjet historis\u00eb personale t\u00eb Zef Kova\u00e7it, mund t\u00eb sjell\u00ebsh dhjet\u00ebra histori t\u00eb ngjashme t\u00eb m\u00ebrgimtar\u00ebve nga Ulqini, q\u00eb jan\u00eb rikthyer dhe kan\u00eb nd\u00ebrtuar vila dhe hotele turistike n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb bekuar nga natyra dhe Zoti. P\u00ebrgjith\u00ebsisht vendbanimet e shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi jan\u00eb pjes\u00ebt m\u00eb t\u00eb varfra t\u00eb k\u00ebtij vendi, prandaj edhe shp\u00ebrngulja e shqiptar\u00ebve ka qen\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se n\u00eb pjes\u00ebt dhe komb\u00ebsit\u00eb e tjera. M\u00eb shum\u00eb se 25 vjet m\u00ebrgim ka kaluar Zefi, fillimisht n\u00eb Gjermani dhe m\u00eb pas n\u00eb Australi. N\u00eb kontinentin e larg\u00ebt arrin nivelin \u201cMasterchef\u201d, b\u00ebhet i njohur duke arritur t\u00eb menaxhoj\u00eb si mjesht\u00ebr kuzhine dhjet\u00ebra restorante, ku kishte arritur t\u00eb themelonte edhe shkoll\u00eb kulinarie. Rikthehet n\u00eb vendlindje bashk\u00eb me bashk\u00ebshorten e tij, Lena, dhe tre f\u00ebmij\u00ebt, dy vajza e nj\u00eb djal\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngritur bashk\u00ebrisht nj\u00eb biznes familjar n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb turizmit n\u00eb Ulqin. Zefi \u00ebsht\u00eb arratisur dhe la vendlindjen n\u00eb mosh\u00ebn 19-vje\u00e7are, dit\u00ebn kur e thirr\u00ebn p\u00ebr ushtar n\u00eb armat\u00ebn e ish-Jugosllavis\u00eb, 5 vjet q\u00ebndroi n\u00eb Gjermani dhe 20 vjet sh\u00ebrbeu si specialist dhe an\u00ebtar i Akademis\u00eb s\u00eb Gastronomis\u00eb s\u00eb Australis\u00eb.<\/p>\n

Ulqini \u00ebsht\u00eb vend i kulturave dhe besimeve t\u00eb Lindjes dhe Per\u00ebndimit. K\u00ebtu gjen mysliman\u00eb, ortodoks\u00eb e katolik\u00eb. K\u00ebtu ka objekte kulti t\u00eb t\u00eb tri besimeve. K\u00ebtu fliten dy gjuh\u00eb shqipja dhe gjuha serbo-malazeze. Me gjith\u00eb bujarin\u00eb dhe begatin\u00eb e natyr\u00ebs p\u00ebr burime jet\u00ebsore, k\u00ebtu besohet se nuk ka asnj\u00eb vend tjet\u00ebr n\u00eb trojet shqiptare q\u00eb pas mbas vitit 1945 e n\u00eb vazhdim, fenomeni i m\u00ebrgimit dhe shp\u00ebrnguljes t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb kaq i madh sa n\u00eb popullsia shqiptare e Malit t\u00eb Zi. Sipas disa studiuesve vendas t\u00eb dinamik\u00ebs demografike, mendohet se jan\u00eb rreth 40 mij\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb larguar nga trojet e tyre n\u00eb Mali i Zi p\u00ebr shkaqe ekonomike gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe.<\/p>\n

Pas konflikteve t\u00eb armatosura q\u00eb shkat\u00ebrruan ish-Jugosllavin\u00eb n\u00eb vitet \u201890, Ulqinin e vizitojn\u00eb m\u00eb pak turist\u00eb per\u00ebndimor\u00eb. \u201cDikur turist\u00ebt gjerman\u00eb dhe europian\u00eb e preferonin shum\u00eb Ulqinin, por numri i tyre tani \u00ebsht\u00eb dy her\u00eb m\u00eb pak se n\u00eb vitet \u201870. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pas luft\u00ebs dhe pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, shum\u00eb nga shqiptar\u00ebt kosovar\u00eb dhe t\u00eb tjer\u00eb nga viset e tjera shqiptare n\u00eb Maqedoni e Serbi, kan\u00eb preferuar t\u00eb pushojn\u00eb n\u00eb bregdetin shqiptar, n\u00eb Durr\u00ebs, Sh\u00ebngjin, Vlor\u00eb, Himar\u00eb dhe Sarand\u00eb dhe kjo ka ndikuar n\u00eb uljen e numrit t\u00eb pushuesve n\u00eb Sh\u00ebngjin\u201d, t\u00eb thon\u00eb pronar\u00ebt e vilave dhe hoteleve. Dikur Plazhin e Madh dhe Plazhin Ada n\u00eb breg t\u00eb Bun\u00ebs, plazh q\u00eb frekuentohej nga nudist\u00eb per\u00ebndimor\u00eb, frekuentoheshin nga rreth 60 mij\u00eb turist\u00eb per\u00ebndimor\u00eb n\u00eb nj\u00eb sezon, nd\u00ebrsa tani num\u00ebrohen vet\u00ebm 4-5 mij\u00eb pushues t\u00eb k\u00ebsaj kategorie p\u00ebr sezon.<\/p>\n

Me 43% t\u00eb t\u00eb mirave bregdetare\u2026jan\u00eb m\u00eb t\u00eb varfrit<\/strong><\/p>\n

Shumica e nd\u00ebrtimeve u p\u00ebrkasin m\u00ebrgimtar\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb punuar n\u00eb vendet per\u00ebndimore qysh n\u00eb koh\u00ebn e ish-Jugosllavis\u00eb s\u00eb Titos. \u201cPor, ulqinak\u00ebt, edhe pse zona m\u00eb e pasur e Malit t\u00eb Zi, me fusha, me kodra, me det, me uj\u00eb, me energji, jan\u00eb sot nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb varfra n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Kjo gjendje, jo vet\u00ebm se \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb sigurosh jet\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb vit, nga marrja e qiras\u00eb p\u00ebr 3 muaj nga turist\u00ebt e sezonit veror, por edhe sepse qeveria e kontrolluar t\u00ebr\u00ebsisht nga malazez\u00ebt, me korrupsion e tender\u00eb, na diskriminon dhe na thith gjith\u00eb t\u00eb ardhurat nga plazhet e bregdetit t\u00eb banuar nga shqiptar\u00ebt. Edhe pse 43 % t\u00eb t\u00eb mirave bregdetare gjenden k\u00ebtu, Ulqini \u00ebsht\u00eb komuna m\u00eb e varf\u00ebr bregdetare e Malit t\u00eb Zi\u201d, t\u00eb thon\u00eb banor\u00ebt e qytetit. Sipas tyre, shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb par\u00ebt q\u00eb emigrojn\u00eb jasht\u00eb vendit dhe kur ikin, autoritetet malazeze i largojn\u00eb edhe nga evidenca dhe u heqin n\u00ebnshtet\u00ebsin\u00eb. Trajtimi dhe zhvillimi i pabarabart\u00eb sjell pak\u00ebnaq\u00ebsi.<\/p>\n

\u201cNe shqiptar\u00ebt jemi pak ose aspak t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb organet shtet\u00ebrore. P\u00ebr shembull, n\u00eb Ulqin ku 90% e banor\u00ebve jan\u00eb shqiptar\u00eb, shefi i policis\u00eb \u00ebsht\u00eb malazez. E nj\u00ebjta gj\u00eb edhe n\u00eb institucionet e drejt\u00ebsis\u00eb 90% e gjykat\u00ebsve n\u00eb Komun\u00ebn e Ulqinit jan\u00eb malazez\u00eb, n\u00eb Gjykat\u00ebn e Lart\u00eb nuk ka asnj\u00eb gjyqtar shqiptar\u201d, tregon Zefi. Njer\u00ebzit e thjesht\u00eb n\u00eb Ulqin ankohen jo vet\u00ebm p\u00ebr diskriminimin e politik\u00ebs zyrtare t\u00eb Podgoric\u00ebs, por edhe p\u00ebr politikan\u00ebt dhe partit\u00eb shqiptare q\u00eb nuk jan\u00eb unik\u00eb n\u00eb k\u00ebrkesat e tyre p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb t\u00eb drejtat. Ata ankohen edhe p\u00ebr politikan\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb Tiran\u00ebs dhe Prishtin\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt edhe pse b\u00ebjn\u00eb vizita zyrtare n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend, nuk marrin kontakte me njer\u00ebzit e thjesht\u00eb n\u00eb qytete dhe n\u00eb Mal\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb njohur hallet dhe problemet. \u201cK\u00ebrkesat tona jan\u00eb modeste, ashtu si pakicat komb\u00ebtare n\u00eb Kosov\u00eb, ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe pakica malazeze, k\u00ebrkojm\u00eb reciprocitet, t\u00eb kemi edhe ne t\u00eb drejtat tona. Kemi nevoj\u00eb p\u00ebr tekste shkollore, duam p\u00ebrkrahje nga Shqip\u00ebria dhe Kosova p\u00ebr hapjen e nj\u00eb universiteti n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Nj\u00eb nga dy vajzat e mia e mbaroi universitetin n\u00eb Tiran\u00eb, por p\u00ebr n\u00eb Tiran\u00eb ka pak t\u00eb drejta studimi p\u00ebr ne k\u00ebtej kufirit\u201d, thot\u00eb Zef Kova\u00e7i. Ulqinak\u00ebt thon\u00eb nuk kan\u00eb p\u00ebrfituar \u201ckurrgja\u201d nga procesi i privatizimeve, sepse ai kontrollohet t\u00ebr\u00ebsisht nga qeveritar\u00ebt malazez\u00eb. Bie fjala; administrata e falimentimit t\u00eb Kripores, nd\u00ebrmarrja m\u00eb e madhe dhe m\u00eb e vjet\u00ebr n\u00eb gjith\u00eb rivier\u00ebn malazeze, rreth 15 milion\u00eb met\u00ebr katror\u00eb, sipas administratorit malazez Ognjer Jovoviq nuk tenderohet pasi \u201c\u2026n\u00eb kushtet ekzistuese shitja e Kripores \u00ebsht\u00eb e pakuptimt\u00eb\u201d (?!)<\/p>\n

Nd\u00ebrtime pa leje \u2013 dukuri e sh\u00ebmtuar mbar\u00ebshqiptare.<\/strong><\/p>\n

Sht\u00ebpit\u00eb jan\u00eb t\u00eb gjitha n\u00eb form\u00eb vilash moderne me kopshte e pem\u00eb p\u00ebrreth. Por si kudo n\u00eb hap\u00ebsirat dhe viset shqiptare shfaqet nj\u00eblloj ajo dukuri e sh\u00ebmtuar e t\u00eb nd\u00ebrtuarit pa leje. Ndoshta jemi i vetmi popull a komb\u00ebsi q\u00eb n\u00eb shekullin 21 nd\u00ebrtojm\u00eb pa urbanistik\u00eb, pa rregull, pa leje. Jo vet\u00ebm zakon i sh\u00ebmtuar, por edhe i d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ardhmen e qyteteve tona t\u00eb mbizot\u00ebruara nga ky zhvillim i eg\u00ebr urban. \u201cMjerisht, n\u00eb t\u00eb gjitha trojet shqiptare nd\u00ebrtohet pa leje, k\u00ebtu n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb Prishtin\u00eb, n\u00eb Tetov\u00eb, n\u00eb Ulqin, n\u00eb Preshev\u00eb, kudo i nj\u00ebjti kaos dhe pap\u00ebrgjegjshm\u00ebri n\u00eb nd\u00ebrtime. Ku shkojm\u00eb ne k\u00ebshtu?\u201d, m\u00eb pyet nj\u00eb pronar i piceris\u00eb n\u00eb Plazhin e Vog\u00ebl t\u00eb Ulqinit. Ulqinaku vazhdon bised\u00ebn me tim bir q\u00eb studion p\u00ebr Arkitektur\u00eb dhe i tregon se ai ka punuar dhe jetuar n\u00eb disa vende t\u00eb Europ\u00ebs dhe Afrik\u00ebs si emigrant, por askund nuk ka par\u00eb nj\u00eb turp t\u00eb till\u00eb. \u201cShqip\u00ebria festoi 100-vjetorin si shtet i pavarur, por edhe n\u00eb koh\u00ebn e pushtuesve osmanlinj kishte m\u00eb shum\u00eb rregull n\u00eb nd\u00ebrtime. Shiko Pazarin e Vjet\u00ebr t\u00eb Gjirokastr\u00ebs, \u00c7arshin\u00eb e Gjakov\u00ebs, Beratin dhe Prizrenin e vjet\u00ebr, q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrtuar disa shekuj m\u00eb par\u00eb dhe kan\u00eb aq shum\u00eb rregull e lezet, edhe pse jan\u00eb nd\u00ebrtuar shekuj e koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sh\u00ebmti mbar\u00ebshqiptare q\u00eb duhet t\u00eb marr\u00eb fund\u201d, shprehet i shqet\u00ebsuar ish-m\u00ebrgimtari nga Ulqini. Askush nuk na e ka fajin, p\u00ebrve\u00e7se zyrtar\u00ebt tan\u00eb t\u00eb korruptuar e t\u00eb pap\u00ebrgjegjsh\u00ebm, p\u00ebrfundon biseda e m\u00ebrzitshme p\u00ebr nd\u00ebrtimet pa leje.<\/p>\n

Diskriminimi n\u00eb arsimin dhe kultur\u00ebn shqiptare<\/strong><\/p>\n

Sipas banor\u00ebve t\u00eb Ulqinit, krahas diskriminimit me pasoja tragjike n\u00eb asimilimin e popullsis\u00eb shqiptare, abuzimit me shp\u00ebrndarjen e pabarabart\u00eb t\u00eb pasurive natyrore, mungesa e t\u00eb drejtave t\u00eb shqiptar\u00ebve shfaqet duksh\u00ebm n\u00eb arsim dhe kultur\u00eb. Vet\u00ebm n\u00eb kat\u00ebr shkolla t\u00eb mesme dhe 12 shkolla fillore, m\u00ebsimi zhvillohet edhe n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Por edhe n\u00eb k\u00ebto pak shkolla historia komb\u00ebtare, gjeografia dhe muzika folklorike komb\u00ebtare m\u00ebsohen fare pak. Sipas nj\u00eb deputeti kosovar t\u00eb Vet\u00ebvendosjes, n\u00eb tekstet shkollore t\u00eb p\u00ebrkthyera n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe nuk lejohet p\u00ebrdorimi i toponimeve dhe emrave shqip. \u00c7erdhet e f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe mungojn\u00eb n\u00eb shum\u00eb vendbanime shqiptare. Nd\u00ebrkaq, drejtor\u00ebt e shkollave ku m\u00ebsohet shqip, nuk jan\u00eb shqiptar\u00eb. Ka edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs q\u00eb japin m\u00ebsim n\u00eb paralelet me m\u00ebsim n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, por nuk din\u00eb t\u00eb flasin shqip. Arsimi universitar \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb i mang\u00ebt. N\u00eb Universitetin e Malit t\u00eb Zi ekziston vet\u00ebm nj\u00eb program n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe p\u00ebr kualifikimin e m\u00ebsuesve, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb Komisionin Parlamentar t\u00eb Arsimit nuk \u00ebsht\u00eb asnj\u00eb an\u00ebtar shqiptar.<\/p>\n

Mediat publike n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe jan\u00eb pothuaj inekzistente, pasi n\u00eb televizionin publik t\u00eb Malit t\u00eb Zi emitohet \u00e7do dit\u00eb vet\u00ebm 30 minuta program n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Simbolet komb\u00ebtare n\u00eb Mal t\u00eb Zi jan\u00eb t\u00eb lejuara p\u00ebr individ\u00eb, por n\u00eb institucione p\u00ebrdorimi i tyre kufizohet vet\u00ebm n\u00eb festa komb\u00ebtare. Aktivitetet kulturore t\u00eb shqiptar\u00ebve, sidomos ato q\u00eb lidhen me historin\u00eb dhe kultur\u00ebn komb\u00ebtare nuk financohen nga institucionet shtet\u00ebrore, mandej n\u00eb Ministrin\u00eb e Kultur\u00ebs nuk punon asnj\u00eb shqiptar.<\/p>\n

Duke u ndar\u00eb me mikun ton\u00eb, Zef Kova\u00e7i, bisedojm\u00eb edhe p\u00ebr gjendjen e mediave. Ai fillimisht ka d\u00ebshir\u00eb t\u00eb flas\u00eb p\u00ebr revist\u00ebn \u201cBuzuku\u201d ku \u00ebsht\u00eb zgjedhur dhe kryetar nderi. M\u00eb pas na rr\u00ebfen se momentalisht n\u00eb Ulqin nuk ka asnj\u00eb gazet\u00eb ose revist\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, me p\u00ebrjashtim t\u00eb nj\u00eb gazete javore q\u00eb her\u00eb botohet dhe her\u00eb nd\u00ebrpritet dhe revist\u00ebs periodike t\u00eb shoqat\u00ebs kulturore \u201cGjon Buzuku\u201d. N\u00eb shitoret e shtypit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm gjen gazeta e revista n\u00eb gjuh\u00ebn serbo-malazeze. Vet\u00ebm gjat\u00eb sezonit t\u00eb plazhit ambulant\u00ebt ofrojn\u00eb disa botime nga Kosova si \u201cKoha Ditore\u201d, \u201cKosova Sot\u201d, \u201cBota sot\u201d, revist\u00ebn \u201cKosovarja\u201d dhe ndonj\u00eb revist\u00eb t\u00eb ilustruar nga Tirana. Veprimtaria me e madhe kulturore p\u00ebr banor\u00ebt e Ulqinit jan\u00eb shfaqjet e ansamblit \u201cGjon Buzuku\u201d, i cili ruan t\u00eb pastra k\u00ebng\u00ebt dhe vallet e Kraj\u00ebs dhe Shestani, \u00ebsht\u00eb Panairi i Librit Shqip dhe Takimi Poetik me emrin \u201cKalimera\u201d.<\/p>\n

Udh\u00ebtimi yn\u00eb vazhdoi m\u00eb pas edhe n\u00eb qytetet e tjera bregdetare t\u00eb Malit t\u00eb Zi, n\u00eb Tivar, Budva, Kotor dhe kudo t\u00eb pranish\u00ebm bashk\u00ebkomb\u00ebs shqiptar\u00eb, t\u00eb urt\u00eb, mikprit\u00ebs dhe bujar\u00eb.<\/p>\n

Statistikat<\/strong><\/p>\n

Shqiptar\u00ebt me gjuh\u00ebn e shifrave<\/strong><\/p>\n

K\u00ebt\u00eb pjes\u00eb me shifra e numra t\u00eb reportazhit nga Ulqini, e b\u00ebri t\u00eb nevojsh\u00ebm nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb q\u00eb solli rast\u00ebsisht n\u00eb bised\u00eb plakun Zef, tashm\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb mikun ton\u00eb m\u00eb t\u00eb ri n\u00eb Ulqin. Sipas tij, popullsia e Komun\u00ebs s\u00eb Ulqinit, pra qyteti bashk\u00eb me fshatrat t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn nj\u00ebsi administrative, dikur p\u00ebrb\u00ebhej n\u00eb mas\u00ebn rreth 85% nga shqiptar\u00ebt, nd\u00ebrsa sot shqiptar\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb vet\u00ebm rreth 71%. Shkurt, popullsi n\u00eb r\u00ebnie. Duke k\u00ebrkuar burime t\u00eb tjera m\u00eb zyrtare statistikore, iu referuam shifrave t\u00eb censusit t\u00eb vitit 2011. Mali i Zi ka nj\u00eb popullsi t\u00eb p\u00ebrgjithshme prej 620,029 banor\u00eb dhe 194,795 ekonomi familjare. Dend\u00ebsia e popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebraf\u00ebrsisht 44.9 banor\u00eb\/km2. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit census, m\u00ebsojm\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet jetojn\u00eb: 278,865 (45%) malazez\u00eb, 178,110 (28.7%) serb\u00eb, 53,605 (8.6%) boshnjak\u00eb, 30,439 (4.9%) shqiptar\u00eb, 6,021 (0.9%) kroat\u00eb, 5,251 (0.8%) rom\u00eb, 900 (0.1%) sllavo-maqedon\u00eb dhe 30,547 (4.9%) t\u00eb tjer\u00eb, ose t\u00eb padeklaruar.<\/p>\n

Sipas struktur\u00ebs fetare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, llogariten 446,858 (72.07%) ortodoks\u00eb, 118,477 (19.11%) mysliman\u00eb, 21,299 (3.44%) katolik\u00eb dhe 27,756 (5.38%) t\u00eb tjer\u00eb ose t\u00eb padeklaruar. Shqiptar\u00ebt jan\u00eb pakica m\u00eb e madhe jo-sllave n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Numri i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi aktualisht llogaritet n\u00eb 30,439 banor\u00eb, q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson rreth 5% t\u00eb popullsis\u00eb. Pakica shqiptare jeton kryesisht n\u00eb pjes\u00ebt juglindore dhe lindore t\u00eb vendit, gjegj\u00ebsisht n\u00eb komunat: Ulqin (71%), Plav\u00eb(19%), Tivar (6%), Podgoric\u00eb (5%) dhe Rozhaj\u00eb (5%).<\/p>\n

Vendbanimet aktuale me shqiptar\u00eb jan\u00eb: Ulqini me rrethin\u00eb gjithsej ka 19.921 banor\u00eb, shqiptar\u00eb 14.076 ose 70,66%, Podgorica me rrethina, (ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe Tuzi), ka 185.937 banor\u00eb, nga k\u00ebta 9538 jan\u00eb shqiptar\u00eb, apo 5,13%, Plava gjithsej ka 13.108 banor\u00eb nga k\u00ebta 2475 jan\u00eb shqiptar\u00eb, ose 18,88%, Tivari ka 42.048 banor\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve 2515 shqiptar\u00eb, ose 5,98%, Rozhaj\u00eb ka 22.964 banor\u00eb prej tyre 1158 jan\u00eb shqiptar\u00eb ose 5,04%. \/Gazeta Shqip\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mbresa udh\u00ebtimi nga dita e par\u00eb e 2016-s mes shqiptar\u00ebve t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Rr\u00ebfimi i plakut t\u00eb urt\u00eb, Zef, dhe si jetojn\u00eb shqiptar\u00ebt atje; k\u00ebrkesat e tyre n\u00eb vesh t\u00eb shurdh\u00ebr dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb mes hallesh t\u00eb shumta kultur\u00ebn dhe doket e vjetra shqiptare Engj\u00ebll SERJANI Ishte nj\u00eb vendim i p\u00ebrbashk\u00ebt, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-7287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kronike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7291,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7287\/revisions\/7291"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}