{"id":670,"date":"2014-12-08T13:34:36","date_gmt":"2014-12-08T12:34:36","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=670"},"modified":"2014-12-08T13:34:36","modified_gmt":"2014-12-08T12:34:36","slug":"sead-osmani-mali-i-zi-pas-krizes-dhe-rruga-e-rimekembjes-ekonomike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=670","title":{"rendered":"Sead Osmani: Mali i Zi pas kriz\u00ebs  dhe rruga e rim\u00ebk\u00ebmbjes ekonomike"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Sead-osmani.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-671 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Sead-osmani.jpg\" alt=\"Sead-osmani\" width=\"233\" height=\"199\" \/><\/a>Mungesa e optimizmit m\u00eb s\u00eb miri p\u00ebrshkruan situat\u00ebn aktuale n\u00eb ekonomin\u00eb e Malit te Zi. Optimizmi i individ\u00ebve dhe kompanive i cili u paraqit, pasi shteti rifitoi pavar\u00ebsi n\u00eb maj t\u00eb vitit 2006, filloi t\u00eb zhdukej n\u00eb vitin 2009, kur edhe kriza globale financiare goditi vendin.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb d\u00ebshira\u00a0 ime q\u00eb shkurtimisht ti paraqes ngjarjet q\u00eb ndikuan n\u00eb r\u00ebnien e mpreht\u00eb ekonomike, duke n\u00ebnvizuar leksionet q\u00eb duhet t\u00eb m\u00ebsohet nga kriza.<\/p>\n<p>Rritja ekonomike, e cila i parapriu kriz\u00ebs, nuk arriti t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim cil\u00ebsor t\u00eb sektorit t\u00eb mall\u00ebrave, q\u00eb t\u00eb tregonte nje ep\u00ebrsi ndaj konkurrenc\u00ebs regjionale dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare.\u00a0 Investimet e huaja u p\u00ebrqendruan n\u00eb konsumin duke mos kanalizuar burime t\u00eb mjaftueshme n\u00eb prodhim. K\u00ebsaj gjithashtu ju p\u00ebrshtat edhe nj\u00eb korniz\u00eb relativisht e pazhvilluar ligjore p\u00ebr aktivitetet e biznesit.<br \/>\nStruktura t\u00eb pafavorshme e pun\u00ebsimit u pasqyronte n\u00eb faktin se nj\u00eb e treta e forc\u00ebs pun\u00ebtore gjendej n\u00eb administrat\u00ebn shtet\u00ebrore (duke p\u00ebrfshir\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb dhe arsimin), duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu rreth 60% t\u00eb shpenzimeve n\u00eb paga t\u00eb administrat\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjeter Mali i Zi, si nj\u00eb ekonomi me institucione jo mjaftuesh\u00ebm te zhvilluara, ndjesh\u00ebm u godit nga kriza globale.<br \/>\nSektori bankar, edhe pse me nj\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme t\u00eb fondeve, mbeti i fokusuar n\u00eb mbledhjen e borxheve egzistuese, e jo dh\u00ebnijen e kredive t\u00eb reja. Normat e larta t\u00eb interestit (mbi 15 p\u00ebr qind) e mban\u00eb prapa aktivitetit ekonomik.<\/p>\n<p>R\u00ebnia e aktivitetit ekonomik n\u00eb mas\u00eb t\u00eb konsiderueshme zvog\u00ebloj baz\u00ebn tatimore, k\u00ebshtu dhe fondet p\u00ebr shpenzimet publike. Balancimi i buxhetit u b\u00eb nj\u00eb problem serioz. Borxhet e sektorit publik dhe atij privat krijuan nj\u00eb barr\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb ekonomis\u00eb.<\/p>\n<p>Si rrezultat i ketyre problemeve kemi rritjen e papun\u00ebsis\u00eb, r\u00ebnijen e eksportit, si dhe ndaljen e investimeve t\u00eb huaja.<br \/>\nCila \u00ebsht\u00eb rruga p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb! A do t\u00eb percaktohemi vet\u00ebm n\u00eb forcat e brendshme, duke rritur kredit\u00eb buxhetore dhe taksat e shtetit apo duhet t\u00eb ndjekim nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb zhvillimit n\u00eb baz\u00eb t\u00eb lirive ekonomike dhe ndikimit t\u00eb fort\u00eb t\u00eb investimeve t\u00eb huaja. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb e cila do t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb kursin e zhvillimit t\u00eb ardhsh\u00ebm ekonomik.<\/p>\n<p>Besoj se rruga m\u00eb e drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb model i zhvillimit i bazuar n\u00eb tregjet e liberalizuara q\u00eb do t\u00eb siguroj\u00eb\u00a0 nj\u00eb mjedis biznesi t\u00ebrheq\u00ebs p\u00ebr investitor\u00ebt e huaj dhe vendas.<br \/>\nModeli liberal ekonomik i bazuar n\u00eb lirin\u00eb ekonomike \u00ebsht\u00eb ende dominues, por ideja e modelit kund\u00ebrshtar\u00eb e mb\u00ebshtetur nga opozita n\u00eb parlament dhe nj\u00eb pjes\u00eb e burokracic\u00eb, p\u00ebrb\u00ebn baz\u00eb p\u00ebr shqet\u00ebsim.<br \/>\nRezultati p\u00ebrfundimtar do t\u00eb testohen permes realizimit t\u00eb disa projekteve t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb kan\u00eb filluar tashm\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb projektet e infrastruktur\u00ebs, si nd\u00ebrtimi i autostrad\u00ebs, investimet n\u00eb sektorin i turizmit dhe energjetik\u00ebs si dhe mb\u00ebshtetja e nd\u00ebrmarrjeve e vogla dhe t\u00eb mesme.<\/p>\n<p><em><strong>mr Sead Osmani<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Doktorant i ekonomis\u00eb n\u00eb Podgoric\u00eb<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>An\u00ebtar te Komisioni i letrave me vler\u00eb i Malit t\u00eb Zi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mungesa e optimizmit m\u00eb s\u00eb miri p\u00ebrshkruan situat\u00ebn aktuale n\u00eb ekonomin\u00eb e Malit te Zi. Optimizmi i individ\u00ebve dhe kompanive i cili u paraqit, pasi shteti rifitoi pavar\u00ebsi n\u00eb maj t\u00eb vitit 2006, filloi t\u00eb zhdukej n\u00eb vitin 2009, kur edhe kriza globale financiare goditi vendin. \u00cbsht\u00eb d\u00ebshira\u00a0 ime q\u00eb shkurtimisht ti paraqes ngjarjet q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":671,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=670"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":672,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/670\/revisions\/672"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}