{"id":6273,"date":"2015-10-30T10:45:15","date_gmt":"2015-10-30T09:45:15","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=6273"},"modified":"2015-10-30T10:49:12","modified_gmt":"2015-10-30T09:49:12","slug":"subjektet-politike-shqiptare-ne-mal-te-zi-ne-pluralizem-politik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=6273","title":{"rendered":"Subjektet politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi n\u00eb pluraliz\u00ebm politik"},"content":{"rendered":"

\"Sabri-salaj\"<\/a>Shkruan Sabri Salaj<\/p>\n

Ndryshimi i sistemit politik n\u00eb ish- Jugosllavi dhe vendosja e pluralizmit politik n\u00eb fillim viteve \u201990, p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Malin e Zi hapi nj\u00eb kurs t\u00eb ri politik duke filluar m\u00eb krijimin e l\u00ebvizj\u00ebs s\u00eb par\u00eb politike t\u00eb quajtur Lidhja Demokratike n\u00eb Mal t\u00eb Zi\u00a0 e cila\u00a0 u krijua n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit\u00a0 dhe platform\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Lidhjes Demokratike t\u00eb Kosov\u00ebs.\u00a0 Kjo l\u00ebvizje kishte si q\u00ebllim mbrojtjen dhe avancimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave autoktone\u00a0 n\u00eb Mal t\u00eb Zi.\u00a0 Pavar\u00ebsisht krijimit l\u00ebvizja e par\u00eb politike ishte nj\u00eb l\u00ebvizje patriotike p\u00ebr dallim nga Lidhja Demokratike e Kosov\u00ebs, e cila ishte nj\u00eb l\u00ebvizje nacionaliste m\u00eb nj\u00eb platform\u00eb t\u00eb qart\u00eb e nd\u00ebrtuar mbi parime dhe programe n\u00eb mbrojtje t\u00eb kombit shqiptar, e p\u00ebrpiluar nga mendimi akademik, t\u00eb udh\u00ebhequr nga Ibrahim Rugova. M\u00eb kalimin e koh\u00ebs , mosmarr\u00ebveshjet dhe mungesa e dialogut nd\u00ebrmjet udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb LD n\u00eb MZ \u00e7uan n\u00eb shk\u00ebputjen e nj\u00eb fraksioni m\u00eb nj\u00eb mendim tjet\u00ebr politik duke krijuar k\u00ebshtu l\u00ebvizjen e dyt\u00eb politike q\u00eb ishte UDSH.\u00a0 Krijimi i k\u00ebtij subjekti t\u00eb ri politik i jep rrjedh t\u00eb re sken\u00ebs politike dhe \u00e7eshtjes shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n

Rrjedha e ngjarjeve n\u00eb Ballkan nga shp\u00ebrb\u00ebrja e Jugosllavis\u00eb si dhe situata politike n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb vitin \u201897 ndikoj\u00eb edhe n\u00eb\u00a0 Mal t\u00eb Zi duke b\u00ebr\u00eb ndarjen e sken\u00ebs politike n\u00eb dy blloqe, nj\u00ebra ishte rryma politike\u00a0 me orientim drejt integrimeve dhe proceseve euroatlantike kurse blloku tjet\u00ebr m\u00eb orientim pro serb n\u00eb mbrojtje t\u00eb \u00e7eshtjes serbe n\u00eb Ballkan dhe influenc\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb vendet e ish- Jugosllavis\u00eb. Shqiptar\u00ebt e Malit t\u00eb Zi\u00a0 p\u00ebr at\u00eb periudh\u00eb dhe moment historik u vendosen, n\u00eb rrug\u00ebn e integrimeve dhe proceseve euroatlantike. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe deri n\u00eb shpalljen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi dhe ndarjes nga Serbia, shqiptar\u00ebt vazhdojn\u00eb krijimin e subjeteve\u00a0 tjera politike ku disa mbeten n\u00eb nivele lokale dhe p\u00ebr interesa t\u00eb ngushta personale dhe\u00a0 karrieriste.<\/p>\n

N\u00eb vitin 2005 n\u00eb sken\u00ebn politike krijohet subjekti politik Forca e Re Demokratike, m\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim n\u00eb t\u00eb gjitha trojet shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Kjo l\u00ebvizje politike u krijua m\u00eb nj\u00eb qasje tjet\u00ebr p\u00ebr \u00e7eshtjen shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi , dhe si baz\u00eb\u00a0 kishte\u00a0 zhvillimin ekonomik dhe social. Pas pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi vazhdohet t\u00eb\u00a0 shp\u00ebrndahet\u00a0 trupi zgjedhor shqiptar\u00eb, me qen\u00eb se sot num\u00ebrohen gjith\u00ebsej mbi 10 organizime politike t\u00eb cilat p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n

N\u00eb vitin 2006 m\u00eb an\u00eb t\u00eb referendumit popullor Mali i Zi pavar\u00ebsohet nga Serbia dhe shqiptar\u00ebt e Malit t\u00eb Zi ishin vendimtar\u00eb n\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij shteti. Direktivat e shtetit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kosov\u00ebs , t\u00eb cilat si arsyetim kishin pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs dhe \u00e7eshtjeve tjera shqiptare m\u00eb rend\u00ebsi n\u00eb Ballkan , ndikuan q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gjith\u00ebpopullore populli shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi t\u00eb votoj\u00eb pro pavar\u00ebsis\u00eb. Pas pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi, skena politike n\u00eb Mal t\u00eb Zi orientohet drejt kosolidimit t\u00eb institucioneve dhe bashk\u00ebpunimit m\u00eb institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare ku si pjes\u00eb e tyre jan\u00eb, miratimi i konventave dhe ligjeve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb respektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Si rezultat i tyre dhe plot\u00ebsimit t\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb kriteresh dhe \u00e7eshtjesh m\u00eb rend\u00ebsi, Mali i Zi synon dhe \u00ebsht\u00eb drejt\u00eb plot\u00ebsimit t\u00eb kushteve p\u00ebr antar\u00ebsimin n\u00eb Nato dhe vazhdimin e rrug\u00ebs p\u00ebr antar\u00ebsimin n\u00eb BE. Subjektet politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi jan\u00eb deklaruar dhe vazhdojn\u00eb p\u00ebrkrahjen pa rezerv\u00eb t\u00eb politikave q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb m\u00eb integrimet n\u00eb Nato dhe BE. Ky \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb moment tjet\u00ebr i rend\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Mali t\u00eb Zi dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n

Duke mos pasur synim p\u00ebr\u00a0 nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb detajuar t\u00eb k\u00ebtyre moment\u00ebve m\u00eb rend\u00ebsi p\u00ebr politik\u00ebn shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, subjektet politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, l\u00ebn\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar n\u00eb aspektin e\u00a0 organizimit politik dhe shoq\u00ebror pas shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Jugosllavis\u00eb n\u00eb Ballkan. Si munges\u00eb e mosnjohjes s\u00eb sistemeve politike dhe proceseve n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb kaloj\u00eb Ballkani, subjektet politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi gjith\u00ebmon\u00eb kan\u00eb mbetur n\u00eb form\u00ebn e deklaratave dhe folklorit, duke e mbrojtur \u00e7eshtjen e shqiptar\u00ebve dhe p\u00ebrkrahur proceset n\u00eb momentet e fundit pa dit\u00eb rrjedhen n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb kalojn\u00eb k\u00ebto procese. Kjo ka ardh si rezultat i mos trajtimit adekuat\u00a0 t\u00eb \u00e7eshtjes s\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi, dhe munges\u00ebs s\u00eb nj\u00eb platforme t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt mbi t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb ngritej mbrojtja dhe avancimi i pakic\u00ebs autoktone shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi. K\u00ebtu nuk duhet t\u00eb anashkalohet as\u00a0 nd\u00ebrhyrja e politik\u00ebs\u00a0 shtet\u00ebrore\u00a0 me mekanizmat e vet t\u00eb cilat n\u00eb situata t\u00eb caktuara nuk lejonin zhvillimin e proceseve politike q\u00eb do t\u00eb mund\u00ebsonin\u00a0 konsolidimin dhe avancimin e\u00a0 pozit\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Malin e Zi.<\/p>\n

Subjektet politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb \u00e7orientuara politikisht , pa nj\u00eb platform\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb disa parti politike , m\u00eb nj\u00eb K\u00ebshill Komb\u00ebtar larg pritshm\u00ebris\u00eb s\u00eb popullit shqiptar\u00eb q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson, pa nj\u00eb zgjidhje afat gjate t\u00eb \u00e7eshtjes shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, duke\u00a0 vazhduar p\u00ebrkrahjen\u00a0 e politikave ditore\u00a0 afat shkurtra q\u00eb ndikojn\u00eb vet\u00ebm n\u00eb zgjidhjen e problemeve ditore dhe realizimin e interesave t\u00eb ngushta partiake , personale dhe karrieriste.<\/p>\n

Pas antar\u00ebsimit n\u00eb Nato, shqiptar\u00ebt e Malit t\u00eb Zi duhet t\u00eb ndryshojn\u00eb kursin politik pavar\u00ebsisht se trendi i gabuar politik nga mungesa e njohjes s\u00eb proceseve nuk do kaloj\u00eb pa pasoja t\u00eb cilat vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb prezente edhe sot.\u00a0 Rruga e antar\u00ebsimit drejt BE duhet t\u00eb jet\u00eb rruga e pjekuris\u00eb politike, rruga e vet\u00ebdij\u00ebs qytetare , rruga e debatit dhe dialogut ton\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm,\u00a0 \u00e7do her\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje m\u00eb parimet tona komb\u00ebtare por m\u00eb strategji\u00a0 politike mir\u00eb t\u00eb konsoliduar n\u00eb mbrojtje t\u00eb \u00e7eshtjes son\u00eb komb\u00ebtare si shqiptar\u00eb autokton n\u00eb Malin e Zi. Unifikimi i trupit zgjedhor rreth nj\u00eb platforme t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt duhet t\u00eb jet\u00eb motoja mbi t\u00eb cil\u00ebt duhet t\u00eb ngrihet politikb\u00ebrja e subjekteve politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Implementimi i marr\u00ebveshjeve politike duhet t\u00eb b\u00ebh\u00ebt n\u00ebp\u00ebrmjet mekanizmave institucional dhe qasjes shum\u00ebdimenzionale, t\u00eb debateve dhe dialogut nd\u00ebrmjet pushtetit lokal dhe qendror p\u00ebr integrimin e plot\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve si popull autokton\u00a0 si t\u00eb barabart\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet zhvillimit ekonomik dhe shoq\u00ebror. Ulja n\u00eb tavolin\u00ebn e dialogut dhe marr\u00ebveshjeve politike m\u00eb pushtetin qendrore nuk do t\u00eb thot\u00eb se ne duhet t\u00eb l\u00ebshojm\u00eb pe nga parimet dhe orientimet tona politike, pasi q\u00eb\u00a0 kontaktet dhe bisedat mund\u00ebsojn\u00eb q\u00eb \u00e7do pal\u00eb t\u00eb reflektoj\u00eb mbi baz\u00eb t\u00eb orientimeve dhe interesave t\u00eb saja politike. Ne nuk duhet t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb politika duke krijuar kund\u00ebrshtar dhe armiq p\u00ebr dukje a vota, por politika t\u00eb p\u00ebrafrimit dhe nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme e cila na ofron nd\u00ebrmjet veti dhe na b\u00ebn pjes\u00eb e popujve t\u00eb qytet\u00ebruar dhe t\u00eb emancipuar politikisht.<\/p>\n

Krejt n\u00eb fund dua ta citoj nj\u00eb th\u00ebnie t\u00eb t\u00eb ndjerit ton\u00eb akademik Esat Stavilevcit i cili thot\u00eb : ,, T\u00eb jetosh bashkarisht do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jetosh n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb , sepse vet\u00ebm t\u00eb barabart\u00eb mund t\u00eb jetojm\u00eb bashkarisht\u00eb.\u2018\u2018<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Shkruan Sabri Salaj Ndryshimi i sistemit politik n\u00eb ish- Jugosllavi dhe vendosja e pluralizmit politik n\u00eb fillim viteve \u201990, p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Malin e Zi hapi nj\u00eb kurs t\u00eb ri politik duke filluar m\u00eb krijimin e l\u00ebvizj\u00ebs s\u00eb par\u00eb politike t\u00eb quajtur Lidhja Demokratike n\u00eb Mal t\u00eb Zi\u00a0 e cila\u00a0 u krijua n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6274,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-6273","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6273"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6275,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6273\/revisions\/6275"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}