{"id":4552,"date":"2015-07-18T07:00:18","date_gmt":"2015-07-18T05:00:18","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=4552"},"modified":"2015-07-18T00:14:18","modified_gmt":"2015-07-17T22:14:18","slug":"keshilla-per-ditet-e-vapta-grupet-e-rrezikuara-pasojat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=4552","title":{"rendered":"K\u00cbSHILLA P\u00cbR DIT\u00cbT E VAPTA, GRUPET E RREZIKUARA, PASOJAT"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/vapa-keshilla.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-4558 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/vapa-keshilla-300x225.jpg\" alt=\"vapa-keshilla\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/vapa-keshilla-300x225.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/vapa-keshilla.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Dr Arg\u00ebzon Sulejmani<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse p\u00ebr dit\u00ebt ne vijim jan\u00eb parashikuar temperatura ajrore t\u00eb jasht\u00ebzakonshme(t\u00eb larta), m\u00ebnyra e p\u00ebrballimit t\u00eb tyre, poashtu k\u00ebrkon nj\u00eb stil jetese jo t\u00eb zakonsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ja disa k\u00ebshilla:<\/p>\n<p>-Evitoni daljet n\u00eb diell n\u00eb pikun e vap\u00ebs(prej or\u00ebs 11-16h), ve\u00e7anarisht e vlefshme p\u00ebr f\u00ebmijet e vegj\u00ebl, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt kronik(kardiak-me zem\u00ebr, hipertenziv-me shtypje gjaku t\u00eb lart\u00eb, endokrin\u00ebt-t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt me sheqer, kolesterol, ateroskleroz\u00eb, me migren\u00eb-dhembje koke t\u00eb shpeshta, astmatik\u00ebt dhe t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt mushk\u00ebror\u00eb, t\u00eb imunosuprimuarit-t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt leu\u00e7emik, anemik, me tumore, n\u00eb dializ\u00eb) si dhe moshat e shtyra.<\/p>\n<p>-Kontakti fizik n\u00eb or\u00ebt e pikut t\u00eb vap\u00ebs preferohet t\u00eb ju gjej\u00eb t\u00eb veshur me rroba t\u00eb lehta(pambuku, t\u00eb \u00e7elta, aeropermabile), syza dielli, kapela me streh\u00eb, n\u00ebn hije \u00e7adre. P\u00ebrdorini kremat me faktor mbrojt\u00ebs nga dielli n\u00eb \u00e7do dalje. P\u00ebrshpejtojeni koh\u00ebn e q\u00ebndrimit n\u00eb diell. Dielli i dit\u00ebve me temperatura mbinorme nuk ka asnj\u00eb efekt pozitiv.<\/p>\n<p>-Konsumoni shum\u00eb l\u00ebngje, ve\u00e7anarisht dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb absolute uj\u00eb t\u00eb rrjedhsh\u00ebm e jo t\u00eb akullt(2-3l). Konsumoni sa m\u00eb shum\u00eb ushqime fijore(pem\u00eb dhe perime), sepse k\u00ebto e rrisin motilitetin e sistemit tret\u00ebs(zorr\u00ebve) dhe mund\u00ebsojn\u00eb hidratimin(l\u00ebng\u00ebzimin) normal t\u00eb organizmit. Ushqimet e preferuara jan\u00eb &#8220;ushqimet me lug\u00eb&#8221; n\u00eb form\u00eb t\u00eb sallatave t\u00eb fresk\u00ebta ose t\u00eb valuara, supat e lehta me sasi sa m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl kripe e m\u00eblmesash. B\u00ebni kujdes q\u00eb t\u00eb vjelat e kopshteve t\u00eb jen\u00eb t\u00eb \u00e7liruara prej pesticideve dhe kontaminimeve nga vapa, k\u00ebt\u00eb mund ta siguroni duke i pastruar paraprakisht pem\u00ebt dhe perimet n\u00eb uj\u00eb t\u00eb rrjedhsh\u00ebm p\u00ebr disa minuta.<\/p>\n<p>-Evitoni pijet me gaz, sasi t\u00eb shtuar sheqeri, kafen\u00eb, alkoolin, birr\u00ebn. T\u00eb gjitha k\u00ebto kan\u00eb efekt diuretik(rrisin shpeshtin\u00eb dhe sasin\u00eb e urinimit) e q\u00eb i kontribuojn\u00eb dehidrimit ose \u00e7l\u00ebng\u00ebzimit t\u00eb organizmit. Dehidrimi edhe \u00ebsht\u00eb faktori kryesor q\u00eb shpie n\u00eb kolapse t\u00eb rastit(t\u00eb fikt\u00ebt).<\/p>\n<p>-Evitoni ushqimet e shpejta &#8220;fast food&#8221; meqen\u00ebse nuk ju sigurojn\u00eb vlerat e duhura energjike, kurse rrisin metabolizmin dhe tharjen sezonale(dehidrimin). Shtuar k\u00ebsaj mund\u00ebsin\u00eb e rritur q\u00eb p\u00ebrmes tyre t\u00eb vie deri tek intoksikimet(helmimet) jo t\u00eb rralla verore.<\/p>\n<p>-B\u00ebni kujdes q\u00eb ambientet e mbyllura t\u00eb jen\u00eb mir\u00eb t\u00eb ajrosura dhe klimatizuara ashtu q\u00eb diferenca termike t\u00eb mos i kaloj\u00eb 5-6C, b\u00ebni dushe t\u00eb shpeshta me uj\u00eb t\u00eb vak\u00ebt, perdorini peshqir\u00eb dhe kompresa t\u00eb tjera t\u00eb lag\u00ebshta rreth qaf\u00ebs.<\/p>\n<p>Ankesat se tanim\u00eb ju mund t\u00eb jeni b\u00ebr\u00eb viktim\u00eb e pikut t\u00eb vap\u00ebs jan\u00eb:<br \/>\n-dehidrimi (plog\u00ebshti, dh\u00ebmbje koke, dh\u00ebmbje muskulare, t\u00eb fikt\u00eb).<br \/>\n-goditja nga dielli (temperatura trupore rreth 40C, skuqje dhe tharje e l\u00ebkur\u00ebs, pulsi i shpejtuar, dh\u00ebmbje koke, gjendje t\u00eb fikti)<br \/>\n-plog\u00ebshti e p\u00ebrgjithshme (djersitje\u00a0 e tepruar deri n\u00eb munges\u00eb djerse, shtangje muskulare, lodhje, plog\u00ebshti, marramendje, nauze).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr Arg\u00ebzon Sulejmani Meqen\u00ebse p\u00ebr dit\u00ebt ne vijim jan\u00eb parashikuar temperatura ajrore t\u00eb jasht\u00ebzakonshme(t\u00eb larta), m\u00ebnyra e p\u00ebrballimit t\u00eb tyre, poashtu k\u00ebrkon nj\u00eb stil jetese jo t\u00eb zakonsh\u00ebm. Ja disa k\u00ebshilla: -Evitoni daljet n\u00eb diell n\u00eb pikun e vap\u00ebs(prej or\u00ebs 11-16h), ve\u00e7anarisht e vlefshme p\u00ebr f\u00ebmijet e vegj\u00ebl, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt kronik(kardiak-me zem\u00ebr, hipertenziv-me shtypje gjaku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4558,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-4552","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kronike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4552"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4560,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4552\/revisions\/4560"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}