{"id":4415,"date":"2015-07-10T16:34:16","date_gmt":"2015-07-10T14:34:16","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=4415"},"modified":"2015-07-10T16:45:54","modified_gmt":"2015-07-10T14:45:54","slug":"shendetesi-vera-stina-d-e-me-te-vegjelve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=4415","title":{"rendered":"SH\u00cbNDET\u00cbSI: VERA, STINA -D- E M\u00cb T\u00cb VEGJ\u00cbLVE"},"content":{"rendered":"<p><em><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-4417 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera-300x220.jpg\" alt=\"Stina-e-me-te-vegjelve-vera\" width=\"300\" height=\"220\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera-300x220.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>(Diell, Det, Diarre, Dehidrim)<\/em><\/p>\n<p>Shkruan Dr Arg\u00ebzon Sulejmani<\/p>\n<p>Muajt e ver\u00ebs p\u00ebr shum\u00eb arsye p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb data dhe kujtime t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e secilit. F\u00ebmij\u00ebt e t\u00eb sotmes gjat\u00eb k\u00ebtyre muajve do t\u00eb krijojn\u00eb fabulat e tyre prej pushimeve, njohjeve t\u00eb reja, arg\u00ebtimit me familjen, etj. Kryefjal\u00eb e k\u00ebsaj stine padyshim \u00ebsht\u00eb Dielli. Por, f\u00ebmijet e t\u00eb gjitha koh\u00ebve, bashkohen n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr \u2013D- q\u00eb nd\u00ebrlidhet me k\u00ebt\u00eb stin\u00eb. \u00cbsht\u00eb Deti. M\u00eb pas vin\u00eb Diarret\u00eb(barkqitjet). Vijohet me Dehidrimin(\u00c7l\u00ebng\u00ebzimin).<\/p>\n<p>Diarrea n\u00ebnkupton pranin\u00eb e tri apo m\u00eb shum\u00eb jasht\u00ebqitjeve t\u00eb l\u00ebngshme p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb dite. Kjo gjendje shoq\u00ebrohet gjithnj\u00eb edhe me simptom\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, si\u00e7: anoreksi(munges\u00eb oreksi), t\u00eb vjella, dh\u00ebmbje barku dhe febrilitet(zjarrmi).<br \/>\nParaqitja e ketyre simptom\u00ebve tek m\u00eb t\u00eb vegjlit gjithnj\u00eb percillet me dinamik\u00eb t\u00eb paparashikuar. Kjo, p\u00ebr faktin se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me organizma n\u00eb form\u00ebsim e sip\u00ebr, me nj\u00eb imunitet ende t\u00eb pa konsoliduar, me prani p\u00ebrqindjeje shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb l\u00ebngore si dhe pamund\u00ebsi kontakti verbal.<\/p>\n<p>Vera, stina -D- e f\u00ebmij\u00ebve. Diell e Det. Jo rrall\u00ebher\u00eb: Diarre e Dehidrim.<\/p>\n<p>Shkaktar\u00ebt m\u00eb t\u00eb shpesht\u00eb drejt k\u00ebtyre simptomatologjive barten p\u00ebrmes:<br \/>\n&#8211; kontaktit direkt(me t\u00eb s\u00ebmurin),<br \/>\n&#8211; munges\u00ebs s\u00eb higjien\u00ebs,<br \/>\n&#8211; ushqimin e kontaminuar.<\/p>\n<p>Llogaritet, q\u00eb:<br \/>\n&#8211; 70% t\u00eb diarreve mirren p\u00ebrsiper nga virus\u00ebt stinor\u00eb (Rotavirus, Norovirus, Adenovirus, Astrovirus, Enterovirus),<br \/>\n&#8211; 10-20% nga bakteret (Campylobacter Jejuni, Salmonella, Shigella, E. Coli, Clostridium Difficile, Vibrio Cholerae),<br \/>\n&#8211; kurse rreth 5-10% nga protozoar\u00ebt.<\/p>\n<p>Sipas statistikave, llogaritet q\u00eb n\u00eb vitin e par\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebrive dominojn\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe viruset, nga mosha 1-4 vje\u00e7are edhe m\u00eb tej vazhdojn\u00eb zot\u00ebrimin t\u00eb z\u00ebn\u00eb m\u00eb pas edhe nga bakteret, kurse n\u00eb moshat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se 5 vje\u00e7 terreni v\u00ebrshohet kryesisht prej baktereve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb konsideruesh\u00ebm t\u00eb diarreve verore e shkaktojn\u00eb edhe intoksikimet alimentare(helmimet) q\u00eb rrug\u00ebtojne deri n\u00eb stomakun e me t\u00eb vegj\u00eblve p\u00ebrmes ushqimit t\u00eb kontaminuar(helmatisur) me enterotoksina(l\u00ebnd\u00eb e helm\u00ebt p\u00ebr zorr\u00ebt) t\u00eb tajuara nga bakteret e tipit Stafilokok aureus, Clostridium perfrigens, Bacilus cereus, etj.<\/p>\n<p>Karakteristik\u00eb e diarreve akute \u00ebsht\u00eb: inkubacioni i shpejt\u00eb, paraqitja e p\u00ebrnj\u00ebhershme e simptom\u00ebve si dhe sh\u00ebrimi pas 10-12 dit\u00ebve(m\u00eb s\u00eb largu dy jav\u00ebve). Inkubacioni i shkaktar\u00ebve m\u00eb t\u00eb shpesht\u00eb: Rotaviruset 1-3 dit\u00eb, Salmonela 1.5-1 dit\u00eb, Shigella 1-4 dit\u00eb, Gardia lamblia 7-14 dit\u00eb.<br \/>\nMe k\u00ebt\u00eb edhe dallohen nga intoksikimet alimentare(helmimet prej ushqimit), t\u00eb cilat kan\u00eb periudh\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb latente(30min-10or\u00eb), simptom\u00eb t\u00eb nxituar klinik(rreth 1 dit\u00eb), me munges\u00eb febriliteti.<\/p>\n<p>Pasoj\u00eb evidente e diarreve, kryesisht sezonale, \u00ebsht\u00eb dehidrimi(\u00e7l\u00ebng\u00ebzimi). Duke ditur q\u00eb organizmat p\u00ebrb\u00ebhen n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe nga l\u00ebngjet(ve\u00e7anarisht uji), kurse ato m\u00eb t\u00eb vegjlit sasijisht absolute nga to, mirret me mend se sa vulnerable \u00ebsht\u00eb zvog\u00eblimi i l\u00ebngj\u00ebve trupore. Var\u00ebsisht nga shkalla e \u00e7l\u00ebng\u00ebzimit, dehidrimi kalkulohet n\u00eb tri shkall\u00eb:<br \/>\n&#8211; i leht\u00eb(kur kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me humbje peshe, q\u00eb \u00ebsht\u00eb me e vog\u00ebl se 5% e t\u00ebr\u00ebsis\u00eb),<br \/>\n&#8211; i mes\u00ebm(humbje kilogram\u00ebsh 5-10% nga pesha e normales),<br \/>\n&#8211; i r\u00ebnd\u00eb(n\u00eb rastet me r\u00ebnje t\u00eb pesh\u00ebs trupore mbi 10%).<br \/>\nVe\u00e7 k\u00ebsaj, t\u00eb mundshme jan\u00eb edhe komplikimet edhe t\u00eb m\u00ebtejme, si: malnutricioni(n\u00ebnushqyeshm\u00ebria), konvulzionet febrile(shtangjet prej zjarrmis\u00eb), bakteremia(dep\u00ebrtimi i shkaktarit diarreal deri n\u00eb gjak).<\/p>\n<p>N\u00eb kushte sht\u00ebpie \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcillet me kujdes gjendja e p\u00ebrgjithshme e f\u00ebmijes, t\u00eb p\u00ebrcaktohet me p\u00ebrafri shkalla e dehidrimit(n\u00eb format e lehta, mund t\u00eb b\u00ebni trajtim sht\u00ebpiak) si dhe t\u00eb kihet informacion bazik mbi rehidrimin e m\u00eb t\u00eb vegj\u00eblve.<br \/>\nN\u00eb treg mund t\u00eb gjeni zgjidhje p\u00ebr ril\u00ebngezimin e organizmit p\u00ebrmes formave q\u00eb treten n\u00eb uj\u00eb(ORS, Rehidran, Elektrolit plus, etj) dhe q\u00eb jepen p\u00ebrmes goj\u00ebs n\u00eb sasi te vogla(me lug\u00eb), me pauza disaminut\u00ebshe nd\u00ebrmjet k\u00ebtyre dozave. Si terapi p\u00ebrkrah\u00ebse mirren edhe Probiotik\u00ebt dhe Simbiotik\u00ebt, me perdorim t\u00eb nj\u00ebhersh\u00ebm n\u00eb dit\u00eb. Antipirretik\u00ebt(kund\u00ebrzjarrmik\u00ebt) jepen ve\u00e7 n\u00eb rastet kur simptomet jan\u00eb evidente dhe t\u00eb faktuara, n\u00eb doza adekuate p\u00ebr mosh\u00ebn dhe pesh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebs.<\/p>\n<p>Dieta ushqimore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr tem\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi thelb\u00ebsore n\u00eb rehidrimin e t\u00eb dehidruarit. N\u00eb rastet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda preferohet nj\u00eb pushim prej 2-3 or\u00ebsh n\u00eb dh\u00ebnjen e ushqimit, kurse n\u00eb ato m\u00eb t\u00eb leht\u00ebt sipas studimeve t\u00eb fundit nuk parapreferohet nd\u00ebrrim regjimi i t\u00eb ushqyerit. Preferohen ushqimet e a.q. \u2018t\u00eb thata, ose thekura\u2019: keks, tost, banane, molle, uje; me pas oriz i zier, zarzavate t\u00eb ziera, patate t\u00eb ziera, jogurt; m\u00eb tutje supa t\u00eb pul\u00ebs e t\u00eb ngjashme, derisa me konsolidimin e organizmit rikthehet p\u00ebr m\u00eb tej regjimi ushqimor i p\u00ebrditsh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i antibiotik\u00ebve n\u00eb trajtimin e dehidrimeve akute gjithnj\u00eb e m\u00eb pak gjen zbatim koh\u00ebve t\u00eb fundit. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, vetiniciativa prind\u00ebrore nuk \u00ebsht\u00eb e arsyeshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. P\u00ebr kycjen e materjeve t\u00eb tilla farmakologjike gjithnj\u00eb duhet konsultuar mjeku pediat\u00ebr i f\u00ebmij\u00ebs tuaj. Ai do t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb n\u00ebse rasti konkret, e ka apo jo t\u00eb nevojshme terapin\u00eb me antimikrobik\u00eb. Thuhet q\u00eb, p\u00ebrdorimi i tyre arsyetohet ve\u00e7 n\u00eb moshat e vogla me simptomatologji vulgare, tek t\u00eb s\u00ebmurit kronik, rastet me komplikime, tek izolimi i shkaktarit(mikrobik) t\u00eb sakt\u00eb nga strishot\u00eb p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb duhet t\u00eb dini \u00ebsht\u00eb, se:<br \/>\n&#8211; dehidrimi nga diarret\u00eb verore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simptom\u00eb bashkangjit\u00ebse,<br \/>\n&#8211; \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e sh\u00ebrueshme dhe nuk l\u00eb pasoja,<br \/>\n&#8211; k\u00ebrkon durim dhe njohuri bazike,<br \/>\n&#8211; rehidrimi oral p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb gjetje spektakolare,<br \/>\n&#8211; p\u00ebrqindja m\u00eb e madhe e rasteve trajtohen me format sht\u00ebpiake apo ambulantore,<br \/>\n&#8211; nj\u00eb p\u00ebrqindje shum\u00eb e vog\u00ebl e rasteve k\u00ebrkon trajtim spitalor.<\/p>\n<p>Pra, nuk ka arsye q\u00eb stin\u00ebs tuaj t\u00eb ja mohoni D-elikates\u00ebn nga frika e D-iarreve e D-ehidrimit. (P\u00ebr)jetoni me D-etin dhe D-iellin.<\/p>\n<p><em><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4417 size-full\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera.jpg\" alt=\"Stina-e-me-te-vegjelve-vera\" width=\"500\" height=\"367\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera.jpg 500w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/Stina-e-me-te-vegjelve-vera-300x220.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Diell, Det, Diarre, Dehidrim) Shkruan Dr Arg\u00ebzon Sulejmani Muajt e ver\u00ebs p\u00ebr shum\u00eb arsye p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb data dhe kujtime t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e secilit. F\u00ebmij\u00ebt e t\u00eb sotmes gjat\u00eb k\u00ebtyre muajve do t\u00eb krijojn\u00eb fabulat e tyre prej pushimeve, njohjeve t\u00eb reja, arg\u00ebtimit me familjen, etj. Kryefjal\u00eb e k\u00ebsaj stine padyshim \u00ebsht\u00eb Dielli. Por, f\u00ebmijet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4417,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-4415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sociale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4415"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4419,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4415\/revisions\/4419"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}