{"id":41879,"date":"2026-10-28T19:20:34","date_gmt":"2026-10-28T18:20:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=41879"},"modified":"2026-10-28T19:20:34","modified_gmt":"2026-10-28T18:20:34","slug":"monografi-e-vecante-kushtuar-malesise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=41879","title":{"rendered":"MONOGRAFI\u00a0 E VE\u00c7ANT\u00cb KUSHTUAR \u00a0MAL\u00cbSIS\u00cb"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"618\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Monografi_malesia_anton_Lulgjuraj.jpg\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Monografi_malesia_anton_Lulgjuraj.jpg 700w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Monografi_malesia_anton_Lulgjuraj-300x265.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><strong>Anton Lulgjuraj, MAL\u00cbSIA-studime e hulumtime, Shkod\u00ebr, 2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Botimet t\u00eb cil\u00ebt trajtojn\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi&nbsp; nga ana e autor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm&nbsp; kan\u00eb marr\u00eb hov&nbsp; pas vitit 1990, m\u00eb rastin e d\u00ebshtimit t\u00eb ideologjis\u00eb komuniste dhe miratimin e pluralizmit politik, si kudo n\u00eb vendet e ish kampit socialist, n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt as autor\u00ebt shqiptar\u00eb nuk q\u00ebndruan statik por botuan studime e botime t\u00eb ve\u00e7anta ku si preokupim profesional ishte trajtimi i temave n\u00eb lidhje me shqiptar\u00ebt n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis nga e kaluara e deri dit\u00ebt tona. Dhe nuk ka si t\u00eb jet\u00eb ndryshe&nbsp; sepse p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb&nbsp; u mund\u00ebsua&nbsp; t\u00eb shkruhet pa cenzur\u00eb&nbsp; sepse n\u00eb moniz\u00ebm pasojat ishin evidente.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga <strong>Nail\u00a0 Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb gam\u00ebn e botimeve t\u00eb tilla b\u00ebn pjes\u00eb edhe libri&nbsp; <em>\u201cMal\u00ebsia \u2013 studime e hulumtime\u201d<\/em> i autorit Anton Lulgjuraj i cili dit\u00eb m\u00eb par\u00eb ka dalur nga shtypi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autori librin e ka konceptuar duke e ndar\u00eb n\u00eb gjasht\u00eb kapituj , t\u00eb cil\u00ebt paraqesin nj\u00eb unitet&nbsp; logjik n\u00eb trajtimin e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb cilat &nbsp;jan\u00eb prezantuar n\u00eb aspektin kronologjik, historik, gjeografik e antropologjik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mal\u00ebsia e Madhe sinonim i veriut shqiptar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb rralla jan\u00eb ata krahina n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare q\u00eb ve\u00e7ohen me nj\u00eb unitet natyror&nbsp; e shpirt\u00ebror &nbsp;n\u00eb etnokultur\u00ebn komb\u00ebtare si\u00e7 \u00ebsht\u00eb <em>veriu shqiptar<\/em> q\u00eb \u00ebsht\u00eb sinonim p\u00ebr Mal\u00ebsin\u00eb e Madhe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb pik\u00ebrisht&nbsp; me tri kategori q\u00eb e dallojn\u00eb Mal\u00ebsin\u00eb e Madhe n\u00eb bot\u00ebn shqiptare dhe jasht\u00eb saj &nbsp;t\u00eb cilat jan\u00eb:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>e para,<\/em> s\u00eb veriu shqiptar \u00ebsht\u00eb sinonim i Alpeve shqiptare;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>e dyta<\/em>,s\u00eb shtat\u00eb malet i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb emrin e identitetin Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe&nbsp; dhe<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>e treta<\/em>:&nbsp; se veriu shqiptar p\u00ebrmes&nbsp; xhublet\u00ebs&nbsp; e cila \u00ebsht\u00eb&nbsp; v\u00ebshtja autentike komb\u00ebtare shqiptare paraqet&nbsp; pasaport\u00ebn shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andaj, duke pasur parasysh k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna, dhe t\u00eb kaluar\u00ebn historike dhe trash\u00ebg\u00ebmin\u00eb kulturore e komb\u00ebtare, m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb Mal\u00ebsia e Madhe \u00ebsht\u00eb dekoruar me \u00e7mimin \u201c<strong>Nderi i Kombit\u201d<\/strong>, q\u00eb \u00ebsht\u00eb krenari p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebt e saj n\u00eb ve\u00e7anti dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pik\u00ebrisht duke marr\u00eb parasysh k\u00ebto vlera t\u00eb ve\u00e7anta Mal\u00ebsia e Madhe ka qen\u00eb motiv dhe inspirim p\u00ebr krijues t\u00eb fushave t\u00eb ndryshme p\u00ebr hulumtime shkencore. Andaj n\u00eb aspekt vler\u00ebsoj angazhimin e A.Lulgjurajt i cili n\u00eb saj t\u00eb pun\u00ebs serioze&nbsp; disa vje\u00e7are opinionit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi e ati shkencor e kulturor n\u00eb ve\u00e7anti&nbsp; i ka dhuruar monografin\u00eb <em>\u201cMal\u00ebsia\u201d,<\/em> me nj\u00eb qasje shum\u00ebdimensionale, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs etnogjeografike shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Malet &nbsp;si faktor&nbsp; i identitetit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb tradit\u00ebn popullore shqiptare krahina etnografike e Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe &nbsp;e cila njihet edhe si Mal\u00ebsia e Mbishkodr\u00ebs, p\u00ebrb\u00ebhet prej shtat\u00eb maleve, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb ve\u00e7orit\u00eb &nbsp;&nbsp;lokale por kan\u00eb ruajtur unitetin popullor n\u00eb pjes\u00ebn veriore t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs etnogjeografike shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb rrethanave shoq\u00ebrore t\u00eb koh\u00ebs duke filluar nga &nbsp;nga pjesa e dyt\u00eb shekulli XIX, ky unitet n\u00eb aspektin territorial filloi &nbsp;t\u00eb p\u00ebsoi ndryshime. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb aspiratat pushtuese t\u00eb Malit t\u00eb Zi p\u00ebr zgjerim territorial ndaj trojeve shqiptare ku ne Kongresin e Berlinit(1878) ku iu dhuruan dy male(Koja dhe Trieshi)&nbsp; nd\u00ebrsa ky reduktim nuk p\u00ebrfundoi me kaq sepse n\u00eb Konferenc\u00ebn e Londr\u00ebs(1912\/13) u vendos q\u00eb edhe Gruda dhe Hoti(pjesa per\u00ebndimore) t\u00b4i dhurohen Malit t\u00eb Zi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ishin k\u00ebto vendime&nbsp; arbitrare t\u00eb Fuqive t\u00eb M\u00ebdha, kund\u00ebr vullnetit t\u00eb shqiptar\u00ebve, duke mos marr\u00eb parasysh kriteret etnike e historike, sepse shqiptar\u00ebt &nbsp;kan\u00eb luftuar p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb lir\u00eb&nbsp; dhe t\u00eb bashkuar n\u00eb shtetin shqiptar, ku Mal\u00ebsia e Madhe \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi historike n\u00eb mbrojtje t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs etnogjeografike shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga situata e till\u00eb Mal\u00ebsia e Madhe u nda n\u00eb dy pjes\u00eb, kat\u00ebr malet(Koj\u00eb,Triesh,Grud\u00eb e Hot) kaluan n\u00eb administrim t\u00eb Malit t\u00eb Zi, nd\u00ebrsa tre male(Kelmend, Kastrat e Shkrel) mbet\u00ebn n\u00eb kuadrin e Shqip\u00ebris\u00eb. Dhe nga ajo koh\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb artificiale u kriuan dy Mal\u00ebsi, ndon\u00ebse kemi t\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtin popull i cili me dinjitet edhe sot mbron identitetin komb\u00ebtar shqiptar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke marr\u00eb parasysh se krahinat etnografike trajtohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb unike, autori n\u00eb k\u00ebt\u00eb botim trajton&nbsp; pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb saj e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Malit t\u00eb Zi, duke ofruar t\u00eb dh\u00ebna me interes&nbsp; p\u00ebr kat\u00ebr malet nga aspekti historik, gjeografik, entologjik e antropologjia sociale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Vendbanimet si kategori antropogjeografike<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb literatur\u00ebn shkencore p\u00ebr vendbanimet&nbsp; \u00ebsht\u00ebpranuar&nbsp; definimi gjeografik duke theksuar se <em>vendbanimi \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsi e ve\u00e7ant\u00eb territoriale-antropogjeografike, me em\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb pa marr\u00eb parasysh numrin e sht\u00ebpive.<\/em> Vendbanimet&nbsp; ve\u00e7ohen me hap\u00ebsir\u00ebn e tyre territoriale, numrin e sht\u00ebpive dhe t\u00eb banor\u00ebve&nbsp; n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb caktuar dhe si t\u00eb till\u00eb&nbsp; paraqesin dukuri komplekse, q\u00eb trajtohen nga disciplina te ndryshme shkencore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pik\u00ebrisht duke marr\u00eb parasysh k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje&nbsp; autori&nbsp; vendbanimet&nbsp; dhe lagj\u00ebt e tyre prezantohen&nbsp; me t\u00eb dh\u00ebna&nbsp; gjeografike, historike&nbsp; e antropologjike duke ofruar informacione&nbsp; t\u00eb cilat opinioni do ti lexoj\u00eb m\u00eb k\u00ebrsh\u00ebri, sepse p\u00ebrve\u00e7&nbsp; literatur\u00ebs s\u00eb konsultuar, autori ka zhvilluar takime me banor\u00eb vendas, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb ofruar t\u00eb dh\u00ebna me interes&nbsp; p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet p\u00ebrkat\u00ebse, duke ndri\u00e7uar t\u00eb kalur\u00ebn dhe t\u00eb tashm\u00ebn e tyre dhe t\u00eb t\u00ebr\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pik\u00ebrisht k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb vlera e ve\u00e7ant\u00eb e k\u00ebtij botimi sepse autori \u00ebsht\u00eb p\u00ebpjekur p\u00ebr t\u00eb analizuar shkaqet e pasojat e mos zhvillimit t\u00eb k\u00ebtij mjedisi ku popullsia shqiptare &nbsp;vazhdimisht&nbsp; ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje&nbsp; p\u00ebr t\u00eb mbijetuar, n\u00eb rrethana t\u00eb ndryshme shoq\u00ebrore. T\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr numrin e sht\u00ebpive t\u00eb banuara aktualisht e atyre t\u00eb pabanuara&nbsp; jan\u00eb d\u00ebshmi e migrimit t\u00eb popullsis\u00eb, &nbsp;n\u00eb pjes\u00ebn e fushore t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb apo gjetiu e ate kryesisht n\u00eb bot\u00ebn e jashtme, d\u00ebshmon se Mal\u00ebsia po zvoglohet num\u00ebrikisht proces i cili vazhdon gjithnj\u00eb me pasoja t\u00eb m\u00ebdha komb\u00ebtare. E dh\u00ebna se n\u00eb Detroit t\u00eb SHBA-ve ka ma shum\u00eb mal\u00ebsor\u00eb se sa n\u00eb Mal\u00ebsi, madje sipas t\u00eb disa t\u00eb dh\u00ebnave trefish ma shum\u00eb, \u00ebsht\u00eb&nbsp; d\u00ebshmi e nj\u00eb konstatimi t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke trajtuar vendbanimet e Mal\u00ebsis\u00eb&nbsp; autori ka prezantuar&nbsp; nj\u00eb num\u00ebr&nbsp; t\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">konsideruar&nbsp; t\u00eb mikrotoponimeve n\u00eb mjediset p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb vler\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb onomastike. Numri i tyre n\u00eb k\u00ebt\u00eb botim&nbsp; \u00ebsht\u00eb relativisht&nbsp; i lart\u00eb&nbsp; andaj kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb m\u00eb nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb me interes&nbsp; sidomos p\u00ebr gjuh\u00ebsin\u00eb dhe gjeografin\u00eb historike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sfidat e mbijetes\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb p\u00ebrgatitjen e k\u00ebtij botimi autori ka konsultuar nj\u00eb liteartur\u00eb selektive, por edhe burime t\u00eb ndryshme t\u00eb autor\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt me her\u00ebt kan\u00eb shkruar p\u00ebr Mal\u00ebsin\u00eb, duke pasur qendrim kritik, sepse jo t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb prezantuar realitetin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb krahin\u00eb t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs etnogjeografike shqiptare. Nd\u00ebrsa prezantimi i hartave, tabelave dhe fotografive kompletojn\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e trajtuara n\u00eb aspektin demografik e hap\u00ebsinor p\u00ebr vendbanimet e k\u00ebsaj krahine etnografike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb dh\u00ebnat e prezantuara p\u00ebr Mal\u00ebsin\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn dhe n\u00eb dit\u00ebt tona d\u00ebshmojn\u00eb evoluimin&nbsp; e antropologjis\u00eb sociale t\u00eb popullsis\u00eb shqiptare n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis specifik gjeografik. Dhe nuk ka si t\u00eb jet\u00eb ndryshe sepse Mal\u00ebsia p\u00ebrjetoi rrethana t\u00eb ve\u00e7anta shoq\u00ebrore e politike sidomos n\u00eb dy shekujt e fundit(XIX e XX), &nbsp;nga nj\u00ebri pushtues n\u00eb tjetrin ku arriti t\u00eb sfidoj rrethanat e koh\u00ebs duke mbijetuar n\u00eb mbrojtje t\u00eb identitetit komb\u00ebtar shqiptar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>E v\u00ebrteta e heshtur por jo e harruar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Nuk ka dilem\u00eb se vlera e nj\u00eb libri nuk varet nga tema&nbsp; dhe p\u00ebrmbajtja&nbsp; t\u00eb cil\u00ebn e shtjellon&nbsp; por nga dilemat dhe debatin q\u00eb krijon t\u00eb lexuesi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Pik\u00ebrisht kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me \u00e7\u00ebshtjet e heshtuara&nbsp; shoq\u00ebrore q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e monizmit ishin t\u00eb ndaluara, por ka ardhur koha q\u00eb ato k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr koh\u00ebn se ishin me pasoja p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal\u00ebsi, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Vet\u00ebm me nj\u00eb vullnet&nbsp; e pa paragjykime&nbsp; e qasje emocionale por me mbeshtetje t\u00eb argumentuar do t\u00eb zbardhej e v\u00ebrteta e heshtur por jo e harruar e&nbsp; krimeve t\u00eb pushtetit t\u00eb koh\u00ebs kund\u00ebr shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal\u00ebsi. Andaj, ndon\u00ebse t\u00eb vonuar ka ardhur koha t\u00eb demaskohet politika antishqiptare e pushtetit ish jugosllav&nbsp; si para Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore&nbsp; dhe pas saj. Sepse kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me vrasjen e dhjet\u00ebra shqiptar\u00ebve&nbsp; n\u00eb Mal\u00ebsi pa vendime gjyq\u00ebsore vet\u00ebm se ishin shqiptar\u00eb apo si t\u00eb pa p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr pushtetin.&nbsp; Nd\u00ebrsa emrat e individ\u00ebve t\u00eb till\u00eb t\u00eb cil\u00ebt na i prezanton autori i k\u00ebsaj monografie&nbsp; e d\u00ebshmojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb transparente nj\u00eb konstatim t\u00eb till\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Pik\u00ebrisht nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e till\u00eb meriton hulumtim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb&nbsp; duke botuar artikuj e botime p\u00ebr t\u00eb njoftuar opinionin e gjer\u00eb p\u00ebr krimet e pushtetit ndaj shqiptar\u00ebve t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb cilat n\u00eb koh\u00ebn e monizmit ka qen\u00eb tem\u00eb e ndaluar, ku pak kush ka pasur informata t\u00eb sakta, p\u00ebrve\u00e7 rrethit t\u00eb ngusht\u00eb familjar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim duhet angazhim, profesionaliz\u00ebm dhe guxim&nbsp; intelektual &nbsp;p\u00ebr t\u00eb shpalosur t\u00eb v\u00ebret\u00ebn sepse pun\u00ebt tona nuk na i kryejn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Shqet\u00ebsime jo vet\u00ebm &nbsp;demografike<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke lexuar k\u00ebt\u00eb monografi jo vet\u00ebm studiuesit por edhe &nbsp;lexuesi n\u00eb mes tjerash heton s\u00eb disa \u00e7\u00ebshtje jan\u00eb shqet\u00ebsuese &nbsp;dhe m\u00eb pasoja p\u00ebr&nbsp; Mal\u00ebsin\u00eb. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb kryesisht p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet demografike si emigrimi i popullsis\u00eb, r\u00ebnia e natalitetit, mosh\u00ebnimi i popullsis\u00eb dhe shpopullimi i vendbanimeve, kryesisht ato t\u00eb vogla n\u00eb zon\u00ebn malore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ndon\u00ebse migrimi i popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb trend bashk\u00ebkohor, pasojat munges\u00ebs s\u00eb planit zhvillimor&nbsp; dhe investimeve &nbsp;nga ana e pushtetit n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ka ndikuar q\u00eb popullsia e Mal\u00ebsis\u00eb t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb ndryshime sasiore q\u00eb d\u00ebshmohet nga t\u00eb dh\u00ebnat statistikore. Dhe nuk ka pasur se si t\u00eb jet\u00eb ndryshe sepse p\u00ebr Mal\u00ebsin\u00eb nuk jan\u00eb pyetur banor\u00ebt e saj, por kan\u00eb vendosur t\u00eb tjer\u00ebt n\u00eb Podgoric\u00eb, ku pasojat e tilla jan\u00eb t\u00eb pranishme edhe sot.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u00ebshtje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb paraqet edhe definimi i p\u00ebrkufizimit t\u00eb territorit t\u00eb komun\u00ebs s\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb, \u00e7\u00ebshtje q\u00eb \u00ebsht\u00eb e hapur ku komisioni i komun\u00ebs viteve t\u00eb fundit ka punuar duke e d\u00ebrguar n\u00eb arbitrazh, andaj qytetar\u00ebt presin nj\u00eb vendim t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr t\u00ebr\u00eb territorin e Mal\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por, shqet\u00ebsim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb paraqet &nbsp;dukuria e shitj\u00ebs s\u00eb pronave &nbsp;s\u00eb trash\u00ebguara nga banor\u00ebt n\u00eb vend por edhe&nbsp; nga diaspora&nbsp; q\u00eb \u00ebsht\u00eb gabim q\u00eb nuk fal\u00ebt sepse ate q\u00eb t\u00eb par\u00ebt e kan\u00eb vler\u00ebsuar dhe ruajtur me gjelozi, tash &nbsp;trash\u00ebgimtar\u00ebt e tyre jan\u00eb duke iu shitur t\u00eb tjer\u00ebve p\u00ebr p\u00ebrfitime materiale. Ndon\u00ebse k\u00ebto individ\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb materialisht, por nga ana tjet\u00ebr do t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb ndryshimin e struktur\u00ebs komb\u00ebtare t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb Mal\u00ebsi me pasoja tash dhe n\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pik\u00ebrisht nga ky aspekt n\u00eb Mal\u00ebsi ka koh\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00e7\u00ebshtje e ve\u00e7ant\u00eb&nbsp;&nbsp; vendosja e popullsis\u00eb boshnjake n\u00eb <em>Dheun e Zi<\/em>, e cila ka marr\u00eb p\u00ebrmasat e kolonizimit. Dhe nuk ka si t\u00eb jet\u00eb ndryshe sepse kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb kontigjent t\u00eb lart\u00eb k\u00ebsaj popullsie e cila k\u00ebtu ka nd\u00ebrtuar &nbsp;p\u00ebr tre dekada &nbsp;rreth 800 sht\u00ebpi t\u00eb k\u00ebsaj bashk\u00ebsie. Nj\u00eb num\u00ebr i till\u00eb mbet\u00ebn \u00e7\u00ebshtje e hapur &nbsp;sepse ndikon n\u00eb ndryshimin e struktur\u00ebs komb\u00ebtare t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb nivel komune, andaj &nbsp;meriton p\u00ebrgjigje sipas ligjeve&nbsp; dhe standard\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, sepse ndryshimi mekanik i struktur\u00ebs komb\u00ebtare t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb nj\u00eb mjedis ku rrezikohet popullsia autoktone \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e &nbsp;kund\u00ebrligjshme.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pasi nga viti 2018, Mal\u00ebsia \u00ebsht\u00eb komun\u00eb e pavarur, n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje duhet t\u00eb angazhohet pushteti lokal &nbsp;me ekspert vendor apo t\u00eb huaj, p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb zgjidhje t\u00eb pranueshme n\u00eb favor t\u00eb komun\u00ebs, e ate sa ma par\u00eb, sepse \u00e7do vones\u00eb do t\u00eb jet\u00eb me pasoja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>P\u00ebrfundim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Libri <em>\u201cMal\u00ebsia\u201d<\/em> e A.Lulgjurajt&nbsp; nuk ka dilem\u00eb se pasuron botimet n\u00eb shqip p\u00ebr viset shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi si dhe bibliotekat persoale p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb librin e kan\u00eb pasion, duke d\u00ebshmuar se libri shqip \u00ebsht\u00eb pasuri dhe vler\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebn &nbsp;do t\u00eb trajtojn\u00eb tema t\u00eb cilat kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me Mal\u00ebsin\u00eb&nbsp; ky botim \u00ebsht\u00eb referenc\u00eb e nevojshme sepse me qasjen&nbsp; dhe trajtimin e \u00e7\u00ebshtjeve obligon jo vet\u00ebm studiuesit e ndrysh\u00ebm, por, edhe t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kultur\u00ebn e leximit&nbsp; e kan\u00eb pasion, nd\u00ebrsa hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare si preokupim individual e profesional.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Libri <em>\u201dMal\u00ebsia\u201d<\/em> \u00ebsht\u00eb i mir\u00ebseardhur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb interesuarit q\u00eb d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb njihen&nbsp; me antropologjin\u00eb sociale&nbsp; p\u00ebrkat\u00ebsisht me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe t\u00eb tashm\u00ebn e k\u00ebsaj pjese t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs&nbsp; etnogjeografike shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andaj, k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr iu rekomandoj t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb &nbsp;n\u00eb vend, e sidomos atyre n\u00eb diaspor\u00eb, sepse&nbsp; ndon\u00ebse jan\u00eb larguar&nbsp; nga vendlindja, ata kudo q\u00eb jetojn\u00eb e punojn\u00eb&nbsp; vendlindjen e&nbsp; kan\u00eb me vete, duke mbetur&nbsp; simbol i identitetit kulturor e komb\u00ebtar shqiptar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(Lexuar me rastin e p\u00ebrurimit t\u00eb librit n\u00eb Tuz, m\u00eb 26 gusht 2026)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anton Lulgjuraj, MAL\u00cbSIA-studime e hulumtime, Shkod\u00ebr, 2026 Botimet t\u00eb cil\u00ebt trajtojn\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi&nbsp; nga ana e autor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm&nbsp; kan\u00eb marr\u00eb hov&nbsp; pas vitit 1990, m\u00eb rastin e d\u00ebshtimit t\u00eb ideologjis\u00eb komuniste dhe miratimin e pluralizmit politik, si kudo n\u00eb vendet e ish kampit socialist, n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt as [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41880,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-41879","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41879"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41879\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41881,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41879\/revisions\/41881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}