{"id":41414,"date":"2026-05-20T19:12:00","date_gmt":"2026-05-20T17:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=41414"},"modified":"2026-05-20T20:12:51","modified_gmt":"2026-05-20T18:12:51","slug":"pavaresia-e-malit-te-zi-dhe-shqiptaret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=41414","title":{"rendered":"PAVAR\u00cbSIA E MALIT T\u00cb ZI DHE SHQIPTAR\u00cbT"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Akad. Nik\u00eb GASHAJ<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00eb 21 maj 2026 b\u00ebhen 20 vjet nga mbajtja e referendumit n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe fitores s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb shtetit, ku shqiptar\u00ebt dhan\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm duke votuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb masive pro pavar\u00ebsis\u00eb dhe sovranitetit t\u00eb shtetit t\u00eb Malit t\u00eb Zi.<\/p>\n\n\n\n

Natyrisht se shqiptar\u00ebt, por dhe qytetar\u00ebt e kombeve t\u00eb tjera t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb referendum votuan p\u00ebr pavar\u00ebsin e Malit t\u00eb Zi, nuk votuan p\u00ebr \u00e7far\u00ebdo shteti, por p\u00ebr nj\u00eb shtet demokratik dhe ligjor. Shqiptar\u00ebt konsideruan se me pavar\u00ebsin e Malit t\u00eb Zi krijohen parakushtet m\u00eb t\u00eb volitshme p\u00ebr realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre individuale dhe kolektive.<\/p>\n\n\n\n

20- vjetori i Pavar\u00ebsis\u00eb t\u00eb Malit t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb rasti i rikapitulimit t\u00eb politik\u00ebs ndaj shqiptar\u00ebve, d.m.th. valorizimi i send\u00ebrtimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb tyre, por dhe ideimi normativ, institucional dhe praktik mbi avancimin e politik\u00ebs ndaj shqiptar\u00ebve si popull pakic\u00eb dhe specifik p\u00ebr shkak t\u00eb gjuh\u00ebs, kultur\u00ebs dhe prejardhjes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, duke pasur parasysh se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kategori dinamike.<\/p>\n\n\n\n

Me Kushtetut\u00ebn e Malit t\u00eb Zi (neni 97), e miratuar n\u00eb vitin 2007, jan\u00eb rregulluar t\u00eb drejtat e ve\u00e7anta t\u00eb pakicave. Mali i Zi e ka dhe ligjin p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e pakicave, si dhe Ligjin p\u00ebr ndalimin e diskriminimit etj. M\u00eb tutje Mali i Zi i ka formuar edhe disa institucione, sikurse jan\u00eb: Ministria p\u00ebr Mbrojtjen e t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut dhe Pakicave, Fondi p\u00ebr Mbrojtjen dhe Realizimin e t\u00eb Drejtave t\u00eb Pakicave, Qendra p\u00ebr Ruajtjen dhe zhvillimin e Kultur\u00ebs s\u00eb Pakicave, k\u00ebshillat nacionale t\u00eb pakicave, pra dhe K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Shqiptar\u00ebve n\u00eb Malin e Zi. Natyrisht q\u00eb t\u00ebr\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb e nevojshme, por jo dhe kusht i mjaftuesh\u00ebm i send\u00ebrtimit konsekuent t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi, n\u00eb nj\u00ebmend\u00ebsin\u00eb konkrete, n\u00eb fakticitet. Meqen\u00ebse problemi akoma ekziston n\u00eb zbatimin e normave kushtetuese e ligjore n\u00eb  praktik\u00eb, n\u00eb dallimin evident n\u00eb mes t\u00eb normave dhe nj\u00ebmend\u00ebsis\u00eb objektive. Problemi qendron n\u00eb shkall\u00ebn e zhvillimit t\u00eb vet\u00ebdijes qytetare, t\u00eb vullnetit t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb politik dhe jo vet\u00ebm deklarativ, si dhe t\u00eb kultur\u00ebs juridike e politike p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave, sikurse jan\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal  t\u00eb Zi. Prandaj, n\u00eb at\u00eb sfer\u00eb jemi akoma n\u00eb nj\u00eb gjendje deficitare.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                         Ligji p\u00ebr pakica, i rendomt\u00eb dhe jo kushtetues<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ligji p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e pakicave \u00ebsht\u00eb i rendomt\u00eb dhe jo ligj kushtetues, sikurse \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shembull ligji kushtetues p\u00ebr pakicat komb\u00ebtare t\u00eb Kroacis\u00eb. \u00cbsht\u00eb e njohur se ligji kushtetues ka nj\u00eb fuqi juridike m\u00eb t\u00eb madhe sesa ligjet tjera, t\u00eb cilat nuk mund t\u00eb jen\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me t\u00eb. Ligji kushtetues p\u00ebr pakica iu garanton atyre nj\u00eb sigurim m\u00eb t\u00eb madh juridik sesa ligji i r\u00ebndomt\u00eb. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Ligji i r\u00ebndomt\u00eb i tanish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e pakicave vuan nga nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm i dob\u00ebsive, t\u00eb metave dhe mang\u00ebsive. Mungesa kryesore e Ligjit t\u00eb tanish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e pakicave q\u00ebndron n\u00eb faktin se ai  nuk p\u00ebrmban dispozita nd\u00ebshkimore p\u00ebr moszbatimin e ligjit. Njohet teorike dhe empirike tregojn\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi vet\u00ebm t\u00eb ekzistojn\u00eb ligjet, por m\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb q\u00eb ligjet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb mira, cil\u00ebsore dhe t\u00eb zbatueshme.<\/p>\n\n\n\n

                                               Simbolet komb\u00ebtare<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi si simbol komb\u00ebtar e p\u00ebrdorin flamurin shqiptar, nd\u00ebrsa si festa komb\u00ebtare deri me tani kremtojn\u00eb: Dit\u00ebn e Flamurit shqiptar dhe Dit\u00ebn e M\u00ebsuesit( t\u00eb shkoll\u00ebs komb\u00ebtare shqiptare).<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb periudha t\u00eb ndryshme historike flamuri ka qen\u00eb i ndaluar n\u00eb Mal t\u00eb Zi, si p\u00ebr shembull pas demostratave t\u00eb studet\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb 1981. Si problem \u00ebsht\u00eb paraqitur p\u00ebrdorimi identik i flamurit shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi me flamurin e shtetit shqiptar. Mir\u00ebpo, jam i mendimit se konstatimet e tilla jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebanshme, sepse flamuri shqiptar ka nj\u00eb rol t\u00eb Dyfisht\u00eb \u2013 ai \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm simbol shtet\u00ebror, por dhe simbol komb\u00ebtar i t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb bot\u00eb, prandaj dhe i shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi si popull autokton.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb koh\u00ebn e pluralizmit politik n\u00eb vitin 1990, p\u00ebrs\u00ebri \u00ebsht\u00eb lejuar p\u00ebrdorimi i flamurit shqiptar, mir\u00ebpo s\u00ebrishti ka pasur raste t\u00eb nd\u00ebrhyrjes policore dhe organeve t\u00eb tjera shtet\u00ebrore dhe ndalimit t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb flamurit shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Ministria p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe Pakicave, n\u00eb vitin 2017, ka qen\u00eb e angazhuar p\u00ebr hartimin e ligjit t\u00eb ri p\u00ebr zgjedhjen dhe p\u00ebrdorimin e simboleve komb\u00ebtare t\u00eb pakicave. Si an\u00ebtar i Grupit punues p\u00ebr hartimin e ligjit n\u00eb fjal\u00eb, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Institucionit t\u00eb Ombudsmanit t\u00eb Malit t\u00eb Zi, kam propozuar p\u00ebr p\u00ebrcaktimin e dispozit\u00ebs ligjore p\u00ebr p\u00ebrdorimin e lir\u00eb privatisht, publikisht dhe zyrtarisht t\u00eb flamurit shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi, si dhe p\u00ebrdorimin e lir\u00eb t\u00eb simboleve komb\u00ebtare t\u00eb pakicave t\u00eb tjera etnike-komb\u00ebtare. Pas diskutimeve dhe polemikave t\u00eb gjata, jo t\u00eb lehta dhe kund\u00ebshtuese nga disa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Grupit, me shumic\u00eb kemi arritur nj\u00eb pajtim t\u00eb duhur n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb lir\u00eb t\u00eb simboleve komb\u00ebtare. Andaj, Ligjin e till\u00eb p\u00ebr p\u00ebrdorimin e lir\u00eb t\u00eb simboleve komb\u00ebtare kah fundi i dhjetorit 2019, e ka miratuar edhe Parlamenti i Malit t\u00eb Zi.                           <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                             Avokati i Popullit dhe shqiptar\u00ebt<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Si k\u00ebshilltar\u00eb i Avokatit t\u00eb Popullit n\u00eb Mal t\u00eb Zi kam inicuar dhe p\u00ebrgatitur disa rekomandime dhe iniciativa(nisma) ligjv\u00ebn\u00ebse p\u00ebr avancimin e pozit\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi,  sikurse jan\u00eb: Rekomandimi Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme, Ministris\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe Pakicave Komb\u00ebtare, si dhe komunava me popullsi shqiptare( Rekomandimi nr. 01-582\/2005, m\u00eb 12. 12. 2005<\/strong>) p\u00ebr mund\u00ebsimin dhe sigurimin pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb komunitetit shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi, p\u00ebr regjistrimin e emrit personal n\u00eb regjistrin e librit t\u00eb amz\u00ebs dhe n\u00eb dokumente t\u00eb tjera personale publike(let\u00ebrnjoftimi, pasaporta, certifikata etj.), n\u00eb gjuh\u00ebn dhe alfabetin shqip n\u00eb pajtim me standardet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Rekomandimi i Avokatit t\u00eb Popullit t\u00eb Malit t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb zbatuar dhe qysh at\u00ebher\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi kan\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb emrin dhe mbiemrin ta shkruajn\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn dhe alfabetin shqip, n\u00eb t\u00eb gjitha dokumentet personale publike.<\/p>\n\n\n\n

Gjithashtu, n\u00eb cil\u00ebsi t\u00eb k\u00ebshilltarit t\u00eb Advokatit t\u00eb Popullit t\u00eb Malit t\u00eb Zi, kam p\u00ebrgatitur Rekomandimin, t\u00eb cilin Istititucioni i Ombudsmanti ua ka d\u00ebrguar organeve shtet\u00ebrore, organeve t\u00eb vet\u00ebqeverisjes lokale dhe sh\u00ebrbimeve publike n\u00eb Mal t\u00eb Zi, p\u00ebr zbatimin konsekuent t\u00eb detyrimit kushtetues dhe ligjor t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimit proporcional t\u00eb shqiptar\u00ebve dhe t\u00eb pakicave t\u00eb tjera etnonacionale n\u00eb t\u00eb gjitha institucionet e sistemit juridiko-politik( Rekomandimi nr. 01-431\/08, m\u00eb 22 dhjetor 2008). Pas rekomandimit t\u00eb Ombudsmanit nj\u00eb num\u00ebr i shqiptar\u00ebve jan\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb organet shtet\u00ebrore dhe administrat\u00ebn publike.<\/p>\n\n\n\n

Avokati i Popullit(Ombudsmani) i ka parashtruar Qeveris\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi Iniciativ\u00ebn ligjv\u00ebn\u00ebse p\u00ebr miratimin e Ligjit p\u00ebr nd\u00ebrrimet dhe plot\u00ebsimet e Ligjit p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e pakicave(Iniciativa ligjv\u00ebn\u00ebse nr. 03-276\/13, m\u00eb 16.05. 2013).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb iniciativ\u00ebn ligjv\u00ebn\u00ebse t\u00eb Ombudsmanit, nd\u00ebr t\u00eb tjera thuhet se \u00ebsht\u00eb e domosdoshme: \u201cRishikimi apo shqyrtimi i dispozitave t\u00eb nenit 33 t\u00eb Ligjit aktual, t\u00eb cilat kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me struktur\u00ebn dhe numrin e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb k\u00ebshillave nacionale sipas funksionit, t\u00eb cil\u00ebt zgjidhen me automatiz\u00ebm dhe se kjo m\u00ebnyr\u00eb e zgjedhjes nuk \u00ebsht\u00eb e lir\u00eb, e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe iu jep p\u00ebrpar\u00ebsi p\u00ebrfaq\u00ebsues\u00ebve t\u00eb pushtetit publik nga strukturat e partive politike, p\u00ebrkund\u00ebr zbatimit t\u00eb parimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb transparenc\u00ebs n\u00eb zgjedhjet e p\u00ebrgjithshme e t\u00eb l\u00eb lira dhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb popujve pakic\u00eb , \u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb se kushtet, procedura dhe m\u00ebnyra e zgjedhjes s\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb k\u00ebshillave, n\u00eb pajtim me parimet e lartpermendura, duhen t\u00eb rregullohen me ligj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, zgjedhjet e p\u00ebrgjithshme, t\u00eb lira dhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr konstituimin e k\u00ebshillave nacionale do t\u2019i kontribuonin ngritjes s\u00eb nivelit profesional dhe kadrovik t\u00eb tyre nga  krijuesit shkencor\u00eb dhe kulturor\u00eb t\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb popujve pakic\u00eb, si dhe t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb besimit me organet e pushtetit publik, pa influenc\u00eb politike, me q\u00ebllim t\u00eb rujtjes, kultivimit dhe avancimit t\u00eb identitetit komb\u00ebtar t\u00eb pakicave komb\u00ebtare dhe t\u00eb p\u00ebrparimit t\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut.<\/p>\n\n\n\n

Mir\u00ebpo, fatkeq\u00ebsisht mund t konstatohet se iniciativa ligjv\u00ebn\u00ebse e Avokatit t\u00eb Popullit n\u00eb Mal t\u00eb Zi(Ombudsamanit)  p\u00ebr zgjedhjen e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb k\u00ebshillave nacionale, rrjedhimisht edhe t\u00eb K\u00ebshillit Komb\u00ebtar t\u00eb Shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi, nuk \u00ebsht\u00eb pranuar as n\u00eb Ligjin e ri, respektiviht n\u00eb nd\u00ebrrimet dhe plot\u00ebsimet e Ligjit p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e pakicave, \u00e7ka nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se nuk ekziston vullneti politik p\u00ebr avancimin e pozit\u00ebs s\u00eb pakicave n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, prandaj as t\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n\n\n\n

Avokati i Popullit t\u00eb Malit t\u00eb Zi, n\u00eb vitet 2010 dhe 2014, ia ka parashtruar Iniciativ\u00ebn ligjv\u00ebn\u00ebse Kuvendit t\u00eb Malit t\u00eb Zi p\u00ebr nxjerrjen  e Ligjit p\u00ebr p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs zyrtare dhe alfabetit dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb gjuh\u00ebve dhe alfabeteve n\u00eb p\u00ebrdorim zyrtar, pra edhe t\u00eb gjuh\u00ebs dhe alfabetit shqip. N\u00eb iniciativ\u00eb, ombudsmani p\u00ebrkujton se shumica e shteteve rajonale jan\u00eb p\u00ebrcaktuar dhe i kan\u00eb nxjerr ligjet e ve\u00e7anta p\u00ebr p\u00ebrdorimin zyrtar t\u00eb gjuh\u00ebve dhe alfabeteve gjuh\u00ebsore, me t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00ebsishme  e rregullojn\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Ombudsmani ka konstatuar se miratimi i nj\u00eb ligji t\u00eb till\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr realizimin konsekuent t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb gjuh\u00ebve n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb zyrtare.<\/p>\n\n\n\n

Ombudsmani mendon se miratimi i nj\u00eb ligji t\u00eb till\u00eb do t\u00eb ishte me r\u00ebnd\u00ebsi dhe nga aspekti i p\u00ebrmbushjes s\u00eb dretyrimeve t\u00eb Malit t\u00eb Zi n\u00eb procesin e integrimeve n\u00eb Bashkimn Evropian. Megjithat\u00eb, Kuvendi i Malit t\u00eb Zi nuk e ka proceduar iniciativ\u00ebn e lartp\u00ebrmendur.<\/p>\n\n\n\n

                                Pik\u00ebpamje t\u00eb ndryshme mbi shtetin qytetar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mali i Zi me Kushtetut\u00ebn e vitit 2007 \u00ebsht\u00eb proklamuar si shtet qytetar( civil ). Ndryshe, as q\u00eb ka mundur t\u00eb definohet sepse as nj\u00eb nacionalitet n\u00eb Mal t\u00eb Zi, nuk e ka shumic\u00ebn absolute. Andaj n\u00eb vazhdim\u00ebsi n\u00eb opinionin politiko-juridik dhe kulturor theksohet se Mali i Zi \u00ebsht\u00eb shtet qytetar. Mir\u00ebpo, n\u00eb realitet ndeshemi me pik\u00ebpamje t\u00eb ndryshme lidhur me at\u00eb se \u00e7ka n\u00ebnkuptohet me konceptin e shtetit qytetar. N\u00eb nj\u00eb an\u00eb, ata t\u00eb cil\u00ebt d\u00ebshirojn\u00eb ta ken\u00eb, respektivisht ta ruajn\u00eb monopolin dhe privilegjet n\u00eb t\u00eb gjitha sektor\u00ebt e shoq\u00ebris\u00eb dhe shtetit, mbrojn\u00eb mendimin se sipas konceptit t\u00eb shtetit qytetar  nuk duhet t\u00eb kujdesemi as t\u00eb merremi me prejardhjen etnike, nacionale dhe konfesionale t\u00eb qytetar\u00ebve, meqen\u00ebse gjoja t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt i kan\u00eb t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb e barabarta. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, ata jan\u00eb ithtar\u00eb t\u00eb konceptit uniformist, d.m.th. t\u00eb shtetit t\u00eb qytetar\u00ebve abstrakt\u00eb, gjoja pa popuj.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, nj\u00eb numer i shumt\u00eb i studiues\u00ebve t\u00eb njohur dhe ekspert\u00ebve t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebretnike e t\u00eb shteteve multinacionale, q\u00eb nga Perendimi deri n\u00eb Lindje, japin shpjegime se n\u00eb p\u00ebrcaktimin e shtetit qytetar duhet t\u00eb kemi si pik\u00ebnisje njeriun \u2013 qytetarin si poliidentik, d.m..th. si qenie totale, t\u00eb p\u00ebrgjithshme, si qenie t\u00eb familjes, t\u00eb kombit, konfesionit, kultur\u00ebs, tradit\u00ebs, regjionit p\u00ebrkat\u00ebs etj. dhe se t\u00eb gjitha ato forma jan\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi si hap\u00ebsira p\u00ebr njeriun \u2013 qytetarin p\u00ebr t\u2019i shprehur dhe manifestuar fuqin\u00eb, forc\u00ebn dhe aft\u00ebsin\u00eb e tij. Kjo ndryshe quhet dhe unitas multipleks. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ato jan\u00eb qelizat themelore e baz\u00eb t\u00eb pluralizmit, t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb multietnike dhe multikulturore. Nd\u00ebrsa, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr regjimi apo pushteti i unifikuar i rregullave e statuseve n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb plurale rrezikon t\u00eb shpie deri te mosnjohja e specifikave, ve\u00e7antive, t\u00eb cilat k\u00ebrkojn\u00eb njohje e  mbrojtje, repektivsht kjo sjell deri te diskriminimi i pakicave etnonacionale. Andaj, njohja nga teoria politike tregon se barazia nacionale \u00ebsht\u00eb pa dyshim ideja p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet luftuar, gjithmon\u00eb, sikurse edhe p\u00ebr lirin\u00eb, meqen\u00ebse pa liri dhe barazi nacionale n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb multietnike, nuk ka as barazi njer\u00ebzore, as demokraci, as pushtet ligjor.<\/p>\n\n\n\n

Nj\u00eb shtet multinacional duhet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb permanente kushtetuese-juridike, institucionale dhe praktiko – politike t\u2019i zjidhi marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike, dhe ajo n\u00eb baz\u00eb t\u00eb  bashk\u00ebpunimit dhe partneritetit, n\u00eb vend t\u00eb dominimit t\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsie nacionale mbi t\u00eb tjerat. Nj\u00ebherazi, kjo \u00ebsht\u00eb edhe m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb q\u00eb t\u00eb sigurohet dhe forcohet lojaliteti i  pakicave ndaj bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb gjer\u00eb politike ku bahk\u00ebjetojn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Asnj\u00eb koncept i rendit kushtetues-juridik nuk mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb tejkalimin e nj\u00ebmend\u00ebsis\u00eb multietnike. Sot njeriu \u2013 qytetari, v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb mund ta trancendoj\u00eb realitetin e till\u00eb. Tezat mbi shuarjen e nacionaliteteve jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim sepse u mungon nj\u00eb baz\u00eb m\u00eb e gjer\u00eb e konzistenc\u00ebs dhe koherenc\u00ebs. Prandaj, \u00e7\u00ebshtja e multukulturalizmit do t\u00eb jet\u00eb aktuale gjithnj\u00eb derisa t\u00eb ekzistojn\u00eb kombet, respektivisht pakicat komb\u00ebtare. Andaj, nga kjo rrjedh edhe roli, pozita dhe barazia e tyre.<\/p>\n\n\n\n

Kuadri dhe themeli i \u00e7do rendi t\u00eb suksessh\u00ebm demokratik dhe zgjedhja e marr\u00ebdh\u00ebnieve etnonacionale \u00ebsht\u00eb zgjedhje e filozofis\u00eb politike adekuate dhe e strategjis\u00eb s\u00eb zhvillimit. Kjo \u00ebsht\u00eb ve\u00e7enarisht me r\u00ebnd\u00ebsi  p\u00ebr Malin e Zi si shoq\u00ebri e cila \u00ebsht\u00eb thell\u00eb  e ndar\u00eb. Esenca e  zgjidhjes s\u00eb drejt\u00eb  t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebretnike, prandaj dhe t\u00eb  popujve pakic\u00eb, sikurse jan\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi, shikohet n\u00eb at\u00eb horizont, kur kurrkush nuk ndien presion, nga m\u00eb i madhi dhe  m\u00eb i forti, por kur \u00e7do popull pavar\u00ebsisht nga madh\u00ebsia numerke,  e ndien veten t\u00eb barabart\u00eb e t\u00eb lir\u00eb. Njohja e k\u00ebrkesave legale e legjitime dhe t\u00eb arsyeshme t\u00eb pakicave, n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk  mund ta rrezikoj\u00eb sovranitetin dhe integritetin e shtetit. Ajo  vet\u00ebm krijon mund\u00ebsi e parakushte p\u00ebr afirmimin e tyre komb\u00ebtar, pa \u00e7ka se nuk ka, as q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb emancipim t\u00eb  p\u00ebrgjithsh\u00ebm njer\u00ebzor, as stabilitet t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb shtet\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebkundrazi, mos respektimi dhe injorim i k\u00ebrkesave t\u00eb  pakicave, pra edhe t\u00eb shqiptr\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi, krijon ndjenj\u00eb t\u00eb  pabarazis\u00eb e diskriminimit dhe nxit tensione nd\u00ebnacionale, \u00e7ka  nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e kurrkujt. N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb demokracia,  respektivisht tipi liberalo-komunitar i sistemit politik, \u00ebsht\u00eb  m\u00eb i  p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb plurale, multietnike dhe multikulturale.<\/p>\n\n\n\n

Kocepti liberalo-komunitar i sistemit politik p\u00ebrmban filozofin\u00eb qytetare, t\u00eb plot\u00ebsuar me parimet dhe mekanizmat p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb artikulimit t\u00eb lir\u00eb dhe mbrojtjes s\u00eb t\u00eb drejtave kolektive t\u00eb popujve pakic\u00eb, pra edhe t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi.                                                         <\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00eb n\u00eb fund<\/strong>, shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi nuk u lypen disa parti politike, por m\u00eb s\u00eb shumti dy parti t\u00eb forta kadrovike, t\u00eb cilave nuk do t\u2019u mungoj\u00eb profesionalizmi, po as p\u00ebrgjegj\u00ebsia politike.  K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi duhet t\u00eb jet\u00eb i depolitizuar. Ai duhet t\u00eb zgjedhet n\u00eb zgjedhjet e lira dhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta. An\u00ebtar\u00ebt e tij duhen t\u00eb jen\u00eb intelektual\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur dhe reprezentativ\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Akad. Nik\u00eb GASHAJ M\u00eb 21 maj 2026 b\u00ebhen 20 vjet nga mbajtja e referendumit n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe fitores s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb shtetit, ku shqiptar\u00ebt dhan\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm duke votuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb masive pro pavar\u00ebsis\u00eb dhe sovranitetit t\u00eb shtetit t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Natyrisht se shqiptar\u00ebt, por dhe qytetar\u00ebt e kombeve t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14722,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-41414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41414"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41415,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41414\/revisions\/41415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}