{"id":41397,"date":"2026-05-19T11:11:32","date_gmt":"2026-05-19T09:11:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=41397"},"modified":"2026-05-19T11:11:32","modified_gmt":"2026-05-19T09:11:32","slug":"vepra-e-tij-nje-manual-kulturor-per-brezat-e-rinj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=41397","title":{"rendered":"Vepra e tij, nj\u00eb manual kulturor p\u00ebr brezat e rinj"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n\n

Vepra e Gjek\u00eb Gjonajt \u00ebsht\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn shqiptare. Ajo sh\u00ebrben si ur\u00eb lidh\u00ebse mes s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb sotmes, mes trojeve shqiptare dhe diaspor\u00ebs, mes kultur\u00ebs tradicionale dhe realitetit modern. Gjonaj ka b\u00ebr\u00eb at\u00eb q\u00eb shpesh institucionet kan\u00eb d\u00ebshtuar ta b\u00ebjn\u00eb: ka dokumentuar, ka ruajtur dhe ka promovuar identitetin shqiptar me profesionaliz\u00ebm, pasion dhe p\u00ebrkushtim<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nga Ismet Karamanaga<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gjek\u00eb Gjonaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb njeri modest dhe i rrall\u00eb. Ai ka nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, flet qart\u00eb dhe rrjedhsh\u00ebm. Megjith\u00ebse \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shkruani p\u00ebr t\u00eb, kur bisedoni me Gjek\u00ebn gjithmon\u00eb fitoni frym\u00ebzim p\u00ebr t\u00eb shkruar p\u00ebrs\u00ebri, pasi q\u00eb e v\u00ebreni se ka gj\u00ebra q\u00eb nuk i keni ditur dhe keni shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebr t\u00eb shkruar p\u00ebr jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e tij.
Ai \u00ebsht\u00eb formuar n\u00eb Kosov\u00eb, duke u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb albanolog, m\u00eb von\u00eb edhe publicist, gazetar dhe studiues i njohur. S\u00eb fundi, para daljes n\u00eb pension, ka punuar korrespondent i Radios s\u00eb Malit t\u00eb Zi, n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe malazeze.
Fjala e shkruar mbetet dhe ruhet nga harresa. Edhe un\u00eb them se Gjeka, si\u00e7 e thot\u00eb edhe ai n\u00eb librin e tij, \u201ckam dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb ndihmes\u00eb kund\u00ebr harres\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrt\u00ebrirjen e tradit\u00ebs kulturore, n\u00eb ruajtjen dhe pasurimin e gjuh\u00ebs s\u00eb folur.\u201d
Un\u00eb do t\u00eb shtoja se Gjeka e arriti k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim dhe pa dyshim librat e tij si edhe tekstet autoriale gjithmon\u00eb do t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb burim p\u00ebr studiues t\u00eb gjuh\u00ebs dhe thesarit ton\u00eb popullor. R\u00ebnd\u00ebsia e veprave t\u00eb Gjek\u00eb Gjonajt p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn shqiptare \u00ebsht\u00eb e madhe dhe pa dyshim kan\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.
Ai ka lindur n\u00eb Triesh t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe, nj\u00eb trev\u00eb q\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb figura t\u00eb shquara. Gjonaj njihet p\u00ebr veprimtarin\u00eb e tij 40-vje\u00e7are n\u00eb media, publicistik\u00eb dhe hulumtime mbi historin\u00eb, ngjarje dhe figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme shqiptare nga t\u00eb gjitha trojet etnike. \u00cbsht\u00eb autor i dhjet\u00eb librave q\u00eb trajtojn\u00eb personalitetet shqiptare, ngjarjet historike dhe tema kulturore n\u00eb hap\u00ebsirat shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi, Kosov\u00eb, Shqip\u00ebri e diaspor\u00eb. Librat e tij p\u00ebrfshijn\u00eb monografi, p\u00ebrmbledhje artikujsh, intervista dhe studime dokumentare. Ai \u00ebsht\u00eb fort i p\u00ebrkushtuar ndaj \u00e7\u00ebshtjes shqiptare, me nj\u00eb rol t\u00eb duksh\u00ebm n\u00eb promovimin e figurave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nga t\u00eb gjitha trojet etnike \u2013 m\u00ebsues, luft\u00ebtar\u00eb, misionar\u00eb t\u00eb paqes, klerik\u00eb, politikan\u00eb, intelektual\u00eb, artist\u00eb, shkrimtar\u00eb, poet\u00eb, akademik\u00eb, piktor\u00eb etj. q\u00eb kan\u00eb kontribuuar n\u00eb kultur\u00eb, arsim, politik\u00eb dhe identitet komb\u00ebtar, si dhe n\u00eb ruajtjen e kujtes\u00ebs son\u00eb historike.
Veprat e tij nuk jan\u00eb vet\u00ebm produkte publicistike; ato paraqesin nj\u00eb projekt kulturor dhe identitar q\u00eb synon t\u00eb ruaj\u00eb dhe p\u00ebrforcoj\u00eb pranin\u00eb e shqiptar\u00ebve n\u00eb trojet ku ky identitet historikisht ka qen\u00eb i sfiduar.
Gjek\u00eb Gjonaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga emrat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb studimet publicistike t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Ai ka kontribuuar n\u00eb dokumentimin e historis\u00eb, figurave, kultur\u00ebs dhe zhvillimeve politike t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb nj\u00eb rajon ku identiteti etnik \u00ebsht\u00eb i ekspozuar ndaj sfidave t\u00eb shumta. N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur globalizimi, asimilimi dhe mosp\u00ebrfillja institucionale rrezikojn\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb ton\u00eb, veprat e tij paraqesin nj\u00eb korpus t\u00eb domosdosh\u00ebm p\u00ebr ruajtjen e kujtes\u00ebs kolektive.
Nj\u00eb nga shtyllat themelore t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb Gjek\u00eb Gjonajt \u00ebsht\u00eb misioni i tij p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar boshll\u00ebqet n\u00eb historin\u00eb e popullit shqiptar, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Mal t\u00eb Zi, ku historia e komunitetit shqiptar shpesh ka qen\u00eb e paplot\u00eb, ose e pasqyruar sipas k\u00ebndv\u00ebshtrimeve t\u00eb huaja.
Nj\u00eb pjes\u00eb thelb\u00ebsore e vepr\u00ebs s\u00eb Gjonajt ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me etnografin\u00eb, zakonet dhe kultur\u00ebn e mal\u00ebsor\u00ebve shqiptar\u00eb.
N\u00eb librat me shkrime publicistike, Gjonaj dokumenton ngjarje t\u00eb p\u00ebrditshme me vler\u00eb historike. Ai i jep lexuesit nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb zhvillimeve kulturore, sociale dhe politike t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe m\u00eb gjer\u00eb.
R\u00ebnd\u00ebsia e publicistik\u00ebs s\u00eb tij q\u00ebndron n\u00eb faktin se ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gazetar \u201ci terrenit\u201d, q\u00eb e sheh realitetin nga brenda dhe e shpjegon me ndershm\u00ebri profesionale.
Nj\u00eb nga kontributet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Gjonajt \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsimi i boshll\u00ebqeve t\u00eb dukshme n\u00eb studimet shqiptare. Trevat e Malit t\u00eb Zi, n\u00eb t\u00eb cilat komuniteti shqiptar ka pasur nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm historik, politik dhe kulturor, shpesh kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb margjinalizuara n\u00eb historiografin\u00eb zyrtare. Gjonaj e thyen k\u00ebt\u00eb heshtje duke sjell\u00eb figura, ngjarje dhe procese historike n\u00eb drit\u00ebn e analiz\u00ebs s\u00eb dokumentuar dhe t\u00eb paanshme.
Shkrimet publicistike t\u00eb Gjonajt, t\u00eb p\u00ebrmbledhura n\u00eb, si\u00e7 tham\u00eb dhjet\u00eb vepra, jan\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb nj\u00eb periudhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe m\u00eb gjer\u00eb.
Ai n\u00eb veprat e tij regjistron me objektivitet ndryshimet morale, politike dhe kulturore t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe paraqet realitetin e shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi, duke dokumentuar ngjarje dhe procese q\u00eb ndryshe mund t\u00eb humbisnin. Stili i tij \u00ebsht\u00eb i kthjell\u00ebt, realist dhe i bazuar n\u00eb v\u00ebzhgim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, \u00e7ka i jep vepr\u00ebs vler\u00eb dokumentare dhe historike.
Vepra e Gjek\u00eb Gjonajt \u00ebsht\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb historin\u00eb dhe kultur\u00ebn shqiptare. Ajo sh\u00ebrben si ur\u00eb lidh\u00ebse mes s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb sotmes, mes trojeve shqiptare dhe diaspor\u00ebs, mes kultur\u00ebs tradicionale dhe realitetit modern. Gjonaj ka b\u00ebr\u00eb at\u00eb q\u00eb shpesh institucionet kan\u00eb d\u00ebshtuar ta b\u00ebjn\u00eb: ka dokumentuar, ka ruajtur dhe ka promovuar identitetin shqiptar me profesionaliz\u00ebm, pasion dhe p\u00ebrkushtim.
Veprat e Gjek\u00eb Gjonajt jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr shqiptar\u00ebt, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr ata q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb trojet jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (Mal t\u00eb Zi, Kosov\u00eb, Shqip\u00ebri, Maqedoni t\u00eb Veriut) dhe p\u00ebr diaspor\u00ebn. R\u00ebnd\u00ebsia e tyre mund t\u00eb p\u00ebrmblidhet n\u00eb disa pika kryesore: ruajtja e identitetit shqiptar, kontributi unik p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi, nderimi p\u00ebr figurat komb\u00ebtare, lidhja e trojeve shqiptare, plot\u00ebsimi i boshll\u00ebqeve n\u00eb historiografi dhe edukimi p\u00ebr brezat e rinj.
Gjek\u00eb Gjonaj i ka dh\u00ebn\u00eb kultur\u00ebs son\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb \u00e7muar: ka d\u00ebshmuar se historia shqiptare \u00ebsht\u00eb e gjer\u00eb, e pasur dhe shum\u00eb m\u00eb e thell\u00eb sesa paraqitet n\u00eb tekstet zyrtare.
Ai ka treguar se kujtesa komb\u00ebtare nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb koleksion faktesh, por nj\u00eb akt dashurie p\u00ebr atdheun \u2013 dhe nj\u00eb detyr\u00eb morale ndaj brezave q\u00eb vijn\u00eb.
Gjonaj e ka shnd\u00ebrruar p\u00ebrvoj\u00ebn e tij prej gazetari, publicisti dhe studiuesi n\u00eb nj\u00eb mision: t\u00eb ruaj\u00eb, dokumentoj\u00eb dhe promovoj\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb e shqiptar\u00ebve kudo ku jetojn\u00eb. Vepra e tij p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb nd\u00ebrhyrje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare, sidomos n\u00eb kontekstin e trojeve jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ku ruajtja e identitetit \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje thelb\u00ebsore p\u00ebr mbijetes\u00ebn kulturore. Krijimtaria e Gjonajt synon t\u00eb korrigjoj\u00eb mungesat evidente n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare. Ai paraqet me argumente se identiteti shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trash\u00ebgimi q\u00eb k\u00ebrkon kujdes institucional dhe vet\u00ebdije shoq\u00ebrore.
Vepra e tij sh\u00ebrben si nj\u00eb manual kulturor p\u00ebr brezat e rinj. Kontributi i tij nuk \u00ebsht\u00eb thjesht publicistik\u00eb, por komb\u00ebtar. Ai ka ditur t\u00eb ruaj\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt, kujtes\u00ebn, t\u00eb nderoj\u00eb figurat, t\u00eb analizoj\u00eb zhvillimet, ngjarjet politike, t\u00eb dokumentoj\u00eb realitetin historik t\u00eb nj\u00eb populli, kujtes\u00ebn e tij kolektive, dhe t\u00eb mbroj\u00eb identitetin kulturor t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Malin e Zi dhe m\u00eb gjer\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt shpesh jan\u00eb ndodhur n\u00eb mes t\u00eb rreziqeve t\u00eb asimilimit dhe harres\u00ebs.
P\u00ebr studiuesit, politikan\u00ebt, pedagog\u00ebt dhe \u00e7do lexues q\u00eb interesohet p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn shqiptare, veprat e tij jan\u00eb burime t\u00eb domosdoshme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ai ka l\u00ebn\u00eb nj\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme n\u00eb nd\u00ebrgjegjen mbar\u00ebkomb\u00ebtare dhe n\u00eb studimet shqiptare bashk\u00ebkohore. \/Koha Javore\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Vepra e Gjek\u00eb Gjonajt \u00ebsht\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn shqiptare. Ajo sh\u00ebrben si ur\u00eb lidh\u00ebse mes s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb sotmes, mes trojeve shqiptare dhe diaspor\u00ebs, mes kultur\u00ebs tradicionale dhe realitetit modern. Gjonaj ka b\u00ebr\u00eb at\u00eb q\u00eb shpesh institucionet kan\u00eb d\u00ebshtuar ta b\u00ebjn\u00eb: ka dokumentuar, ka ruajtur dhe ka promovuar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":833,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_title%% %%sitetitle%% %%sep%%","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,15],"tags":[],"class_list":["post-41397","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-portrete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41397"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41397\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41398,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41397\/revisions\/41398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}