{"id":40851,"date":"2026-01-03T09:35:00","date_gmt":"2026-01-03T08:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40851"},"modified":"2026-01-26T09:41:13","modified_gmt":"2026-01-26T08:41:13","slug":"perpjekje-per-sllavizimin-e-popullates","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40851","title":{"rendered":"P\u00ebrpjekje p\u00ebr sllavizimin e popullat\u00ebs"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Shtresimet historiko &#8211; legjendare lidhur me Kraj\u00ebn e Sip\u00ebrme (4)<\/strong><\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"399\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Goricat-liqeni-shkodres-kraja.jpg\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Goricat-liqeni-shkodres-kraja.jpg 800w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Goricat-liqeni-shkodres-kraja-300x150.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Goricat-liqeni-shkodres-kraja-768x383.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n<p>Prof. Dr. Bahri Brisku<\/p>\n\n\n\n<p>Pas 1924, ish pushteti jugosllav pat nisur aplikimin e disa formave t\u00eb sllavizimit, por pa sukses sepse kranjan\u00ebt posedonin bindje t\u00eb lart\u00eb arb\u00ebrore dhe nuk u sllavizuan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ish pushteti sllav hapi shkollat dhe administrat\u00ebn n\u00eb gjuh\u00ebn serbe. Lidhur me k\u00ebt\u00eb gjeniu popullor ka ruajtur nj\u00eb kall\u00ebzim n\u00eb t\u00eb cilin pasqyrohet jeta e r\u00ebnd\u00eb e shestanasve. Pushteti sllav kishte ndaluar rrept\u00ebsisht p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs shqipe. Pushtetar\u00ebt e till\u00eb kishin porositur m\u00ebsuesit q\u00eb t\u00eb nd\u00ebshkojn\u00eb familjet e nx\u00ebn\u00ebsve n\u00ebse n\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebrdornin gjuh\u00ebn e vet. Kjo popullat\u00eb ishte e detyruar q\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb dhe t\u2019i ushqej\u00eb m\u00ebsuesit serb\u00eb. Nj\u00eb nat\u00eb, nj\u00eb shestanas i Ljares, mbasi i dha dark\u00eb cil\u00ebsore m\u00ebsuesit, e p\u00ebrcolli at\u00eb deri te porta e oborrit. M\u00ebsuesi tin\u00ebzisht ishte kthyer dhe paska z\u00ebn\u00eb vend n\u00ebn dritare t\u00eb buk\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit. Aty paska d\u00ebgjuar q\u00eb k\u00ebto n\u00eb familje flasin dhe p\u00ebrdorin gjuh\u00ebn e vet \u2013 shqipe. M\u00ebsuesi menj\u00ebher\u00eb paska lajm\u00ebruar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u201cfaj\u201d policin\u00eb, e cila p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u201ddelikt\u201d e keqtrajtoi shtaz\u00ebrisht familjen\u2026 (tregoi Zef Kova\u00e7i &#8211; Farkaj).<\/p>\n\n\n\n<p>Ish pushteti serbosllav me q\u00ebllim t\u00eb sllavizimit t\u00eb k\u00ebsaj popullate t\u00eb Kraj\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb e gjetiu, mbiemrave shqiptar\u00eb t\u00eb popullat\u00ebs ia shtoi nj\u00eb sufiks sllav VIQ. Disa t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb e kishin mbiemrin me ndonj\u00eb dometh\u00ebnie shqipe, (aty p\u00ebr aty) ia p\u00ebrkthente n\u00eb sllavisht si: Priftaj \u2013 Popoviq, Farkaj \u2013 Kova\u00e7eviq, Brisku \u2013 Briskoviq etj. Zef Kova\u00e7i \u00ebsht\u00eb munduar radhazi ta kthej\u00eb mbiemrin n\u00eb em\u00ebrtimin e origjin\u00ebs s\u00eb zejes s\u00eb tyre, por ende nuk ia kan\u00eb aprovuar.<\/p>\n\n\n\n<p>Kranjan\u00ebt e an\u00ebs s\u00eb Sip\u00ebrme jan\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs komb\u00ebtare dhe kur \u00ebsht\u00eb fjala e \u00e7\u00ebshtjeve komb\u00ebtare, p\u00ebr trasimin e rrug\u00ebve t\u00eb botimeve lidhur me identitetin shqiptar t\u00eb tyre, asnj\u00ebher\u00eb nuk kurseheshin. N\u00eb vitin 2004 krijuan mund\u00ebsit\u00eb materiale p\u00ebr botimin e nj\u00eb vepre kapitale p\u00ebr Shestanin. Vepra \u00ebsht\u00eb nga fusha e studimeve filologjike gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. Kjo vep\u00ebr e formatit t\u00eb madh, disponon me 1385 faqe. Autori \u00ebsht\u00eb studiuesi i mir\u00ebfillt\u00eb Gjok\u00eb Dabaj, i cili si nga fusha onomastike, ashtu edhe nga sfera historike, folklorike dhe etnografike q\u00eb i ka shtruar n\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr, meriton q\u00eb t\u2019i jepet nj\u00eb grad\u00eb shkencore p\u00ebr secil\u00ebn fush\u00eb q\u00eb ka marr\u00eb n\u00eb shqyrtim.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Kraj\u00ebn e Ep\u00ebrme gjenden dy em\u00ebrtime t\u00eb qytezave. Aktualisht n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e k\u00ebtyre qytezave gjenden shum\u00eb g\u00ebrmadha t\u00eb cilat presin dor\u00ebn e arkeolog\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn veprimtari kulturore shqiptare, shteti aktual nuk besoi q\u00eb ka vullnet ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb pun\u00eb, e cila ka r\u00ebnd\u00ebsi shkencore p\u00ebr kultur\u00ebn ton\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb ishujt e Liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs gjenden tri nd\u00ebrtesa kishtare katolike, t\u00eb cilat i kan\u00eb ngritur Balshajt, q\u00eb ishin nga qyteza Bajz\u00eb, e cila ndodhet n\u00eb breg t\u00eb k\u00ebtij liqeni n\u00eb Shqip\u00ebri. Pushteti i ish Jugosllavis\u00eb i ka serbizuar. K\u00ebshtu Kisha e Ishullit Plak \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb Kish\u00eb murgeshash sllave, t\u00eb cilat aty vazhdimisht jetojn\u00eb. Gjithashtu edhe dy t\u00eb tjerat jan\u00eb sllavizuar.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb librin \u201dCrnogorsko primorje i Krajina\u201d, Andrija Joviqeviq shkruan q\u00eb ka d\u00ebgjuar (gjoja) prej vendasve se t\u00ebr\u00eb Kraja ka qen\u00eb serbe, ortodokse. Gjithashtu edhe p\u00ebr Shestanin thot\u00eb se kan\u00eb ardhur nga Shkreli i Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00ebr\u00eb kishat e tyre (sipas tij) na qenkan kisha ortodokse. Dihet q\u00eb Shestani deri m\u00eb 1913, si t\u00ebr\u00eb Kraja dhe Ana e Malit, i takojn\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00ebn sundimin turk. Joviqeviqin e kishte d\u00ebrguar qeveria e Serbis\u00eb (e asaj kohe) me pag\u00eb t\u00eb majme q\u00eb t\u00eb b\u00ebnte sllavizmin e t\u00ebr\u00ebsish\u00ebm t\u00eb toponimeve n\u00eb Shestan, pasi q\u00eb ishin t\u00eb besimit kristian, por nuk arriti p\u00ebr shkak t\u00eb realitetit historik dhe gjendjes faktike t\u00eb popullat\u00ebs e cila ishte e brumosur me nd\u00ebrgjegje t\u00eb pal\u00ebkundur shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb evidente q\u00eb gjurm\u00ebt e nd\u00ebrrimit t\u00eb em\u00ebrtimeve, toponimis\u00eb q\u00eb b\u00ebri oviqeviqi n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e Kraj\u00ebs, An\u00ebs s\u00eb Malit dhe gjetiu, edhe sot \u00e7orodisin k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb etnike shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p>Shestanasit me dinjitet mbronin besimin e vjet\u00ebr katolik. Personat q\u00eb tentonin t\u00eb islamizohen, nuk v\u00ebreheshin me sy t\u00eb mir\u00eb. N\u00eb disa raste, t\u00eb till\u00ebt i sillnin nga katundet e tyre. Ljarasit m\u00eb 1810 n\u00eb Vranin\u00eb zhvilluan nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e saj nga sulmet malazeze. Lufta e sulmuesve malazez\u00eb ishte shum\u00eb e ashp\u00ebr. N\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrleshje, p\u00ebrve\u00e7 grupeve t\u00eb shqiptar\u00ebve nga rajonet e tjera, shestanasit e Ljares pat\u00ebn vrar\u00eb pes\u00eb malazez\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Malazez\u00ebt djegin Shestanin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pas nj\u00eb sulmi q\u00eb zhvilluan n\u00eb K\u00ebrrnjic\u00eb kund\u00ebr rojeve turke m\u00eb 1862, malazez\u00ebt e zaptuan at\u00eb dhe pa asnj\u00eb provokim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb erdh\u00ebn dhe e dogj\u00ebn Shestanin. Kjo ngjarje e r\u00ebnd\u00eb shkaktoi pezmatim te banor\u00ebt e Kraj\u00ebs s\u00eb Sip\u00ebrme. Ky ishte shkaku q\u00eb bajraktar\u00ebt e Kraj\u00ebs s\u00eb Sip\u00ebrme dhe raj\u00ebs s\u00eb Poshtme e mobilizuan popullat\u00ebn n\u00eb mbrojtje dhe n\u00eb nd\u00ebrtimin e sht\u00ebpive t\u00eb djegura nga komit\u00ebt malazez\u00eb. K\u00ebsaj nismet\u00eb shestanasve, p\u00ebrkrahje t\u00eb duhur i dha Ipeshkvia e Tivarit.<\/p>\n\n\n\n<p>Organizimi vendor nga ana e t\u00eb dy bajraktar\u00ebve ishte n\u00eb nivel. Bajraktar\u00ebt kishin caktuar n\u00eb \u00e7do katund nga nj\u00eb kapedan, plak katundi, i cili n\u00eb rast t\u00eb shp\u00ebrthimeve organizonte t\u00ebr\u00eb katundin e tij dhe i d\u00ebrgonin ku e k\u00ebrkonte nevoja e mbrojtjes. N\u00eb situata t\u00eb rrezikshme, Ipeshkvia e Tivarit e kalonte selin\u00eb e vet n\u00eb Shestan. Flitet q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e mbrojtjes popullore n\u00eb Shestan jan\u00eb krijuar disa toponime si: Maja e Bajrakut, Logu i Kuvendit, Lama e Canhas\u00ebs, ku Tahir Selmani vrau serdarin sllav etj. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe pushteti malazez organizonte grupe komit\u00ebsh. P\u00ebr shkak t\u00eb frik\u00ebs s\u00eb asgj\u00ebsimit nga grupet kriminale malazeze, banor\u00ebt e Mikuliqit t\u00eb Sutormanit pat\u00ebn l\u00ebshuar sht\u00ebpit\u00eb e veta dhe u strehuan n\u00ebp\u00ebr shpella t\u00eb bjeshk\u00ebve sepse armiqt\u00eb ishin t\u00eb pam\u00ebshirsh\u00ebm, i thernin sikur kafsh\u00ebt personat q\u00eb i gjenin brenda sht\u00ebpive.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Tem\u00eb nga projekti&nbsp;<\/em>\u201cFol, shkruaj dhe p\u00ebrdore gjuh\u00ebn t\u00ebnde, gjuh\u00ebn shqipe\u201d \u2013 &nbsp;Informimi n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe i shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe diaspor\u00eb p\u00ebrmes faqes s\u00eb internetit 2025<em>\u201d, pjes\u00eb e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkrahur nga Fondi p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>P\u00ebrmbajtja \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e vetme e projektit dhe nuk pasqyron domosdoshm\u00ebrisht pik\u00ebpamjet e Fondit p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/em><\/strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fulqini-online.com%2Fsajti%2F%3Fp%3D40784\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fulqini-online.com%2Fsajti%2F%3Fp%3D40839\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shtresimet historiko &#8211; legjendare lidhur me Kraj\u00ebn e Sip\u00ebrme (4) Prof. Dr. Bahri Brisku Pas 1924, ish pushteti jugosllav pat nisur aplikimin e disa formave t\u00eb sllavizimit, por pa sukses sepse kranjan\u00ebt posedonin bindje t\u00eb lart\u00eb arb\u00ebrore dhe nuk u sllavizuan. Ish pushteti sllav hapi shkollat dhe administrat\u00ebn n\u00eb gjuh\u00ebn serbe. Lidhur me k\u00ebt\u00eb gjeniu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40854,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[],"class_list":["post-40851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40851"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40857,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40851\/revisions\/40857"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}