{"id":40827,"date":"2025-12-23T14:39:00","date_gmt":"2025-12-23T13:39:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40827"},"modified":"2026-01-25T14:43:56","modified_gmt":"2026-01-25T13:43:56","slug":"zanafilla-e-emertimit-te-katundit-brisk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40827","title":{"rendered":"Zanafilla e em\u00ebrtimit t\u00eb katundit Brisk"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Shtresimet historiko-legjendare lidhur me Kraj\u00ebn e Sip\u00ebrme (2)<\/strong><\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"444\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Fshatibrisk-liqeni-shkodres.jpg\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Fshatibrisk-liqeni-shkodres.jpg 800w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Fshatibrisk-liqeni-shkodres-300x167.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Fshatibrisk-liqeni-shkodres-768x426.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n<p><strong>Prof. Dr. Bahri Brisku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Anomastika \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00eb interesante \u00eb merret me zanafill\u00ebn, prejardhjen e em\u00ebrtimeve t\u00eb vendeve t\u00eb vogla dhe atyre t\u00eb m\u00ebdha, pra t\u00eb mikro dhe t\u00eb makro toponomastik\u00ebs. K\u00ebto em\u00ebrtime studiohen nga aspekti gjuh\u00ebsor duke i lidhur n\u00eb sinkroni dhe diakroni me t\u00eb kaluar\u00ebn historike dhe n\u00eb dometh\u00ebnien e saj teme q\u00eb merret me shqyrtim si p.sh. Liburn\u00ebt nd\u00ebrtonin anijen sipas emrit t\u00eb fisit t\u00eb vet: Liburn\u00ebn; Dalmat\u00ebt sipas berreve me t\u00eb cilat merreshin \u2013 Dele, Dalmat; Dardan\u00ebt nga pema Dardha, Dardanelja etj.<\/p>\n\n\n\n<p>Katundi Pin\u00e7 n\u00eb Shestan, n\u00eb koh\u00ebn e lasht\u00eb gjendet q\u00eb \u00ebsht\u00eb quajtur Bin\u00e7, sipas zotit t\u00eb ilir\u00ebve Bind-i, q\u00eb \u00ebsht\u00eb zoti i burimeve. N\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Bin\u00e7it (Pin\u00e7it) gjendet Shpella e Sqapit e cila disponon me nj\u00eb burim t\u00eb rrjedhsh\u00ebm uji. Lidhur me k\u00ebt\u00eb, nj\u00eb legjend\u00eb e lasht\u00eb na shpjegon q\u00eb pran\u00eb burimeve t\u00eb pasura, p\u00ebr t\u00eb kujtuar zotin Bindi banor\u00ebt e k\u00ebsaj ane, te burimet e tilla, flijonin bag\u00ebti, kryesisht qep. Kjo bamuri do t\u00eb jet\u00eb aplikuar edhe te kjo shpell\u00eb me burim uji t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm, ndaj e quajt\u00ebn Shpella e Sqapit.<\/p>\n\n\n\n<p>Lidhur me k\u00ebt\u00eb burim t\u00eb shpell\u00ebs p\u00ebrflitet edhe nj\u00eb legjend\u00eb tjet\u00ebr. Thuhet q\u00eb nj\u00eb bariu, p\u00ebr dit\u00eb n\u00eb zheg i ikte diku nj\u00eb sqap. Nj\u00eb dit\u00eb bariu e v\u00ebrejti sqapin (q\u00eb i ikte) duke ardhur n\u00ebp\u00ebr zabel t\u00eb dendur. Ky e hetoi q\u00eb sqapi kishte mjekr\u00ebn e lagur.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb nes\u00ebrmen, n\u00eb koh\u00ebn e caktuar, ai nuk i largonte syt\u00eb nga sqapi. Iu qep atij prapa n\u00ebp\u00ebr g\u00ebrma t\u00eb zabelit derisa mb\u00ebrriti te shpella ku hyri sqapi dhe piu uj\u00eb\u2026 Ne duke u nisur nga faktet historike, t\u00eb flijimit, t\u00eb kurbaneve, sqep\u00ebve kushtuar zotit t\u00eb burimeve dhe t\u00eb ujrave \u2013 Bindit, prej t\u00eb cilit banor\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb m\u00ebshir\u00eb q\u00eb k\u00ebt\u00eb burim mos ta ndaloj\u00eb s\u00eb rrjedhuri sepse ishte faktor me pesh\u00eb p\u00ebr jetes\u00ebn e tyre. T\u00eb dh\u00ebnat historike d\u00ebshmojn\u00eb q\u00eb pran\u00eb burimeve t\u00eb tilla jan\u00eb gjetur eshtra bag\u00ebtish.<\/p>\n\n\n\n<p>Mendojm\u00eb q\u00eb legjenda e par\u00eb lidhur me k\u00ebt\u00eb burim shpellor, disponon me reflektime historike. K\u00ebt\u00eb meditim na forcon, jo vet\u00ebm toponomastika e fshatit Pin\u00e7 \u2013 Bin\u00e7, por edhe fakti q\u00eb p\u00ebr nder\u00eb t\u00eb k\u00ebtij zoti ilir jan\u00eb prer\u00eb kurbane, kryesisht sqep\u00ebt. Pran\u00eb burimeve t\u00eb tilla si edhe te Shpella e Sqapit (mbi Brisk), jan\u00eb gjetur brir\u00eb sqep\u00ebsh\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu lidhur me gjall\u00ebrimin e ilir\u00ebve n\u00eb Kraj\u00ebn e Sip\u00ebrme, ekzistojn\u00eb Mogilet \u2013 varret ilire \u2013 Tumuloret n\u00eb shpatijet e t\u00eb dy an\u00ebve t\u00eb Rumis\u00eb (prej an\u00ebs s\u00eb liqenit dhe t\u00eb detit). K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna qartas d\u00ebshmojn\u00eb vazhdim\u00ebsin\u00eb iliro-shqiptare n\u00eb t\u00ebr\u00eb rajonin e Kraj\u00ebs. Ruajtja e em\u00ebrtimit hum\u00eb t\u00eb lasht\u00eb Arbnesh, logjikisht begaton rr\u00ebnj\u00ebt e etnosit t\u00eb kombit ton\u00eb duke e lokalizuar ekzistenc\u00ebn e shqiptar\u00ebve n\u00eb epok\u00ebn jo vet\u00ebm parasllave, por edhe pararomake.<\/p>\n\n\n\n<p>Tani, t\u2019i kthehemi prejardhjes s\u00eb em\u00ebrtimit t\u00eb Briskut.<br>Briskanjor\u00ebt si edhe katundar\u00ebt tjer\u00eb, me shekuj jan\u00eb marr\u00eb me nd\u00ebrtime t\u00eb ndryshme i t\u00eb kullave, saranxhave, ublave, lerave dhe pusave. Mungesa e ujit, burimeve t\u00eb rrjedhshme i ka detyruar q\u00eb t\u00eb merren me sigurimin e tij duke hapur gopa t\u00eb thella. Gjat\u00eb hapjes s\u00eb k\u00ebtyre objekteve, briskanjor\u00ebt kan\u00eb zbuluar nj\u00eb seri t\u00eb konsiderueshme t\u00eb mjeteve t\u00eb ndryshme bujq\u00ebsore, mjete dhe orendi sht\u00ebpiake si dhe arm\u00eb t\u00eb cilat n\u00ebp\u00ebr shekuj p\u00ebrdoreshin p\u00ebr mbrojtje. K\u00ebto gjeturina me pesh\u00eb t\u00eb posa\u00e7me historike, briskanjor\u00ebt i kan\u00eb ruajtur si relike t\u00eb shenjta t\u00eb t\u00eb par\u00ebve t\u00eb tyre. Brez pas brezi sendet e tilla kan\u00eb mbetur si nj\u00eb amanet i shenjt\u00eb n\u00ebp\u00ebr sanduqet e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Zef Kova\u00e7i (Farkaj) duke qen\u00eb mir\u00eb i informuar me pesh\u00ebn e madhe historike t\u00eb tyre q\u00eb p\u00ebrthekojn\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb k\u00ebto mjete t\u00eb gjetura n\u00eb Brisk e gjetiu n\u00eb Kraj\u00ebn e Sip\u00ebrme, ju \u00ebsht\u00eb p\u00ebrveshur mbledhjes s\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb cilat nuk \u00ebsht\u00eb kursyer as n\u00eb aspektin financiar duke i shp\u00ebrblyer pronar\u00ebt e tyre. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fisnike ka arritur q\u00eb t\u00eb tuboj\u00eb nj\u00eb mori eksponatesh t\u00eb tilla, t\u00eb cilat i ka sistematizuar duke i vendosur n\u00eb nj\u00eb kthin\u00eb t\u00eb lokalit t\u00eb vet. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koleksion t\u00eb Zef Kova\u00e7it gjenden eksponate me vler\u00eb t\u00eb pallogaritshme muzeale. K\u00ebto relike i ka konservuar me kujdes. N\u00eb mesin e k\u00ebtyre objekteve t\u00eb gjetura n\u00eb Brisk dhe n\u00eb disa katunde p\u00ebr rreth Briskut, ndodhen tri objekte t\u00eb hekurta n\u00eb t\u00eb cilat fare qart\u00eb \u00ebsht\u00eb farkuar gjarpri i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb faktur\u00eb e gjall\u00eb e kontinuitetit t\u00eb vazhdim\u00ebsis\u00eb s\u00eb etnosit ton\u00eb iliro-shqiptar.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb dh\u00ebna t\u00eb q\u00ebndrueshme na d\u00ebshmojn\u00eb se n\u00eb katundin Brisk ka ekzistuar nj\u00eb lagje e cila quhej lagja e mjeshtrave Farkatar\u00eb; k\u00ebt\u00eb ekzistim qartas na e p\u00ebrforcon nj\u00eb toponim me emrin Farkaj. K\u00ebta fark\u00ebtar\u00eb prodhonin dhe farkonin nga hekuri e \u00e7eliku vegla t\u00eb ndryshme bujq\u00ebsore, orendi sht\u00ebpiake si dhe arm\u00eb t\u00eb koh\u00ebs p\u00ebr mbrojtje duke filluar prej shigjetave, shpatave, heshtave, klla\u00e7ave etj. N\u00eb vazhdim\u00ebsi jan\u00eb marr\u00eb edhe me prodhimin e arm\u00ebve t\u00eb zjarrit si dhe me meremetimin dhe p\u00ebrt\u00ebritjen e tyre. Farkatar\u00ebt e Briskut kishin krijuar em\u00ebr si mjeshtra t\u00eb dalluar n\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb. Thikat, v\u00ebrcak\u00ebt, kmesat, sakicat, shetyjt, pallat, fuzhnjet, kurthat, unur\u00ebt e ndezjes t\u00eb duhanit, \u00e7arqet e grirjes s\u00eb duhanit, vargojt dhe brisqet e tyre me t\u00eb madhe shiteshin n\u00eb Shkod\u00ebr dhe n\u00eb qytetet p\u00ebr rreth Kraj\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Lidhur me pranin\u00eb e prodhimeve t\u00eb farkave t\u00eb Briskut ka mbetur nj\u00eb kall\u00ebzim shum\u00eb i lasht\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilin thuhet q\u00eb ngarkoheshin lundrat me prodhime t\u00eb fark\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Briskut dhe transportoheshin n\u00eb qytete p\u00ebr rreth, por m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb Shkod\u00ebr. Nj\u00eb kall\u00ebzim t\u00eb till\u00eb na tregoi i moshuari Nik\u00eb Kova\u00e7i, tani me banim n\u00eb Plazhin e Madh. Nj\u00eb kall\u00ebzim q\u00eb d\u00ebshmon p\u00ebr nj\u00eb fakt ekzistues lidhur me fark\u00ebtar\u00ebt e Briskut e sh\u00ebnuam edhe nga koleksionisti i k\u00ebtyre objekteve n\u00eb t\u00eb cilat ve\u00e7uam edhe tri orendi t\u00eb hekurta, si mbajt\u00ebsin e druve t\u00eb vatr\u00ebs, nj\u00eb \u00e7el\u00ebs dhe nj\u00eb mash\u00eb n\u00eb trupin e t\u00eb cilave hijesh\u00ebm \u00ebsht\u00eb i farkuar gjarpri p\u00ebr t\u00eb cilin i madhi historian me prejardhje nga Brisku \u2013 akademiku Aleksand\u00ebr tip\u00e7eviqi, i ka kushtuar nj\u00eb studim t\u00eb t\u00ebr\u00eb fenomenit t\u00eb kultivimit t\u00eb gjarprit te shqiptar\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Tani pa hamendje dhe pa fije dyshimi, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb fark\u00ebtar\u00ebve q\u00eb kan\u00eb ekzistuar n\u00eb katundin Brisk dhe prodhimeve t\u00eb thikave, brisqeve etj., em\u00ebrtimi i k\u00ebtij katundi na del nga farkimi, prodhimi masovik i thikave dhe brisqeve nga fark\u00ebtar\u00ebt e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Tem\u00eb nga projekti&nbsp;<\/em>\u201cFol, shkruaj dhe p\u00ebrdore gjuh\u00ebn t\u00ebnde, gjuh\u00ebn shqipe\u201d \u2013 &nbsp;Informimi n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe i shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe diaspor\u00eb p\u00ebrmes faqes s\u00eb internetit 2025<em>\u201d, pjes\u00eb e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkrahur nga Fondi p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>P\u00ebrmbajtja \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e vetme e projektit dhe nuk pasqyron domosdoshm\u00ebrisht pik\u00ebpamjet e Fondit p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fulqini-online.com%2Fsajti%2F%3Fp%3D40784\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fulqini-online.com%2Fsajti%2F%3Fp%3D40820\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shtresimet historiko-legjendare lidhur me Kraj\u00ebn e Sip\u00ebrme (2) Prof. Dr. Bahri Brisku Anomastika \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00eb interesante \u00eb merret me zanafill\u00ebn, prejardhjen e em\u00ebrtimeve t\u00eb vendeve t\u00eb vogla dhe atyre t\u00eb m\u00ebdha, pra t\u00eb mikro dhe t\u00eb makro toponomastik\u00ebs. K\u00ebto em\u00ebrtime studiohen nga aspekti gjuh\u00ebsor duke i lidhur n\u00eb sinkroni dhe diakroni me t\u00eb kaluar\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40830,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[],"class_list":["post-40827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40827"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40831,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40827\/revisions\/40831"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}