{"id":40790,"date":"2025-12-15T20:14:00","date_gmt":"2025-12-15T19:14:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40790"},"modified":"2026-01-21T20:17:14","modified_gmt":"2026-01-21T19:17:14","slug":"kusaria-dhe-pirateria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40790","title":{"rendered":"Kusaria dhe pirateria"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>K\u00ebng\u00ebt epike popullore (IV)<\/strong><\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"334\" height=\"421\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Bahri-brisku.png\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Bahri-brisku.png 334w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Bahri-brisku-238x300.png 238w\" sizes=\"auto, (max-width: 334px) 100vw, 334px\" \/><\/figure>\n\n\n<p><strong>Prof. Dr. Bahri Brisku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb raportet e procesverbaleve t\u00eb konsullatave dendur jan\u00eb sh\u00ebnuar ngatrresat dhe p\u00ebrleshjet e kusar\u00ebve shqiptar\u00eb kund\u00ebr pla\u00e7kit\u00ebsve detar\u00eb t\u00eb Venedikut, Perastit, Spanj\u00ebs, Franc\u00ebs, Turqis\u00eb, Napolit, Greqis\u00eb, Malt\u00ebs etj. Por, ekzistojn\u00eb edhe nj\u00eb mori t\u00eb dh\u00ebnash n\u00eb t\u00eb cilat d\u00ebshmohet humanizmi dhe respektimi i kanuneve dhe ligjeve detare nga pala e kusar\u00ebve tan\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ishin t\u00eb mir\u00eb. N\u00eb rast t\u00eb rreziqeve dhe havarive q\u00eb i ndodhnin detar\u00ebve t\u00eb huaj, kusar\u00ebt shqiptar\u00eb i jepnin ndihm\u00eb t\u00eb pa kursyer n\u00eb \u00e7do aspekt n\u00eb fatkeqsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kusaria dhe pirat\u00ebria \u00ebsht\u00eb e vjet\u00ebr sa vet detaria. Pra, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e lasht\u00eb dhe ushtrohet q\u00eb kur s`ekzistonin normat dhe ligjet mbi detarin\u00eb. At\u00eb bot\u00eb detaria kuptohej si deg\u00eb ekonomike. Kjo si resurs ekonomik ka qen\u00eb legalizuar dhe em\u00ebrtohet me termin privat nga fjala angleze privater q\u00eb shprehimisht ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me ata tregtar\u00eb q\u00eb marrin anijet me qira dhe i p\u00ebrdorin p\u00ebrve\u00e7 tregtis\u00eb edhe p\u00ebr kusari!<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb e kusaris\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi kemi sh\u00ebnuar nj\u00eb d\u00ebshmi n\u00eb \u201cOdiseun\u201d e Homerit, ku bariu i derrave, rr\u00ebfen q\u00eb kur ishte f\u00ebmij\u00eb pat\u00ebn z\u00ebn\u00eb kusar\u00ebt fenikas dhe i kishin shitur si rob.<\/p>\n\n\n\n<p>Shtrirjen e vendbanimeve dhe skeleve shqiptare m\u00eb s\u00eb miri na e d\u00ebshmon onomastika, oronimet shqipe, t\u00eb cilat kan\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, duke filluar prej Dalmacis\u00eb e deri n\u00eb brigjet e Dardanel\u00ebs, e cila gjithashtu em\u00ebrtohet nga dardan\u00ebt. N\u00eb ishullin e Qiprit gjendet Gjiri i shqiptar\u00ebve, pran\u00eb Stambollit. n\u00eb breg t\u00eb detit gjendet Fshati shqiptar. Bregdeti grek (gjithashtu) ka shum\u00eb em\u00ebrtime t\u00eb vendeve dhe skeleve me emra shqip si: Hidri, Arta, Kuqana, Rrukeja, Dushkaja etj., t\u00eb cilat d\u00ebshmojn\u00eb q\u00eb lundrimi i tyre, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk ishte i kufizuar n\u00eb Adriatik, por na jep t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb qarta p\u00ebr ekzistimin shekullor t\u00eb etnosit ton\u00eb n\u00eb rajone, t\u00eb cilat sot jan\u00eb t\u00eb okupuara.<\/p>\n\n\n\n<p>Kusar\u00ebt tan\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb kan\u00eb pasur marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira me detar\u00ebt dhe shtetin francez, kurse me Venedikun dhe argat\u00ebt e tij q\u00eb ishin kusar\u00ebt e Perastit etj., marr\u00ebdh\u00ebniet ishin vazhdimisht t\u00eb acaruara. K\u00ebt\u00eb m\u00eb s\u00eb miri na e d\u00ebshmon nj\u00eb dokument i Ministris\u00eb s\u00eb Jashtme franceze, m\u00eb 20 n\u00ebntor 1685, ku thuhet se shtetasi venedikas Nikola Petrov, nga Perasti, kapiten i anijes \u201cArkofedel\u201d, e kishte lutur konsullin francez n\u00eb Zar\u00eb q\u00eb t`ia d\u00ebrgoj\u00eb nj\u00eb kapiten francez, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb lundrojn\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb n\u00ebp\u00ebr rajone t\u00eb kusar\u00ebve shqiptar\u00eb. Ky ia siguroi nj\u00eb kapiten t\u00eb vetin, i cili n\u00eb anije ngriti flamurin francez. (Vet\u00ebm anijet franceze mund t\u00eb lundronin t\u00eb sigurta n\u00ebp\u00ebr rajone ku dominonin kusar\u00ebt dhe detar\u00ebt shqiptar\u00eb).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb mesjet\u00eb dhe deri n\u00eb shekullin XIX n\u00eb rajonin e Detit Mesdhe duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe detrat tjer\u00eb, luft\u00ebrat e kusar\u00ebve organizoheshin nga platforma e pozitave fetare dhe komb\u00ebtare. Kusar\u00ebt shqiptar\u00eb m\u00eb shum\u00eb ishin mbrojt\u00ebs t\u00eb pozitave komb\u00ebtare sesa fanatikofetare. N\u00eb baz\u00eb t\u00eb Kur`anit, tregtia me rob\u00ebr ka qen\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb e ndaluar; nd\u00ebrkaq detar\u00ebt dhe kusar\u00ebt tan\u00eb merreshin edhe me k\u00ebt\u00eb tregti, sepse kishin nevoj\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr fuqi pun\u00ebtore, qoft\u00eb n\u00eb anijet e tyre si lopatar\u00eb ose si pun\u00ebtor\u00eb n\u00eb bujq\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kusar\u00ebt tan\u00eb dispononin flamurin vetanak, i cili ka pasur k\u00ebt\u00eb pamje: ngjyr\u00eb t\u00eb kuqe, (n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs) ka qen\u00eb e vendosur figura e ujkut t\u00eb zi me shpat\u00eb n\u00eb goj\u00eb; nd\u00ebrsa kusar\u00ebt grek\u00eb p\u00ebrdornin flamurin n\u00eb p\u00eblhur\u00ebn e bardh\u00eb ku kan\u00eb pas\u00eb vendosur nj\u00eb kafk\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb njeriut dhe kryqin. Kur k\u00ebtyre u k\u00ebrc\u00ebnohej rreziku nga kusar\u00ebt shqiptar\u00eb, ulnin at\u00eb flamur dhe n\u00eb vend t\u00eb tij vendosnin at\u00eb francez ose t\u00eb ndonj\u00eb aleati tjet\u00ebr t\u00eb kusar\u00ebve shqiptar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas fjal\u00ebve t\u00eb Plinit Plak, n\u00eb koh\u00ebn antike, n\u00eb Ulqin, ka ekzistuar nj\u00eb koloni e vog\u00ebl detare e kolhidian\u00ebve, q\u00eb ishin refugjat\u00eb nga qyteti Kolhida, n\u00eb Detin e Zi. Disa prej tyre kishin anijet e veta, por pjesa m\u00eb e madhe e tyre punonin n\u00eb anijet e pronar\u00ebve, kusar\u00ebve t\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p>Kusar\u00ebt suliot\u00eb, t\u00eb Qeparos, pran\u00eb Sarand\u00ebs, jan\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb historin\u00eb e detaris\u00eb ton\u00eb si guximtar\u00eb q\u00eb luftuan jo vet\u00ebm kund\u00ebr kusar\u00ebve gek\u00eb, por edhe turq dhe atyre t\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs, i cili synonte q\u00eb t`i shtroj\u00eb. Turqia n\u00eb koh\u00ebn e paqes (t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve) kusar\u00ebt shqiptar\u00eb i linte t\u00eb lir\u00eb, por n\u00eb koh\u00ebn e lutrave, Porta i mblidhte t\u00eb t\u00ebr\u00eb, duke i mobilizuar q\u00eb t\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr q\u00ebllimet dhe llogarit\u00eb e tyre. N\u00eb shtegtimet e Bajronit, himariot\u00ebt p\u00ebrmenden si detar\u00eb t\u00eb zhd\u00ebrvjellt\u00eb dhe krenar\u00eb. K\u00ebta ndodheshin n\u00eb t\u00eb gjitha portat shqiptare dhe cil\u00ebsoheshin si detar\u00eb t\u00eb aft\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Tem\u00eb nga projekti&nbsp;<\/em>\u201cFol, shkruaj dhe p\u00ebrdore gjuh\u00ebn t\u00ebnde, gjuh\u00ebn shqipe\u201d \u2013 &nbsp;Informimi n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe i shqiptar\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe diaspor\u00eb p\u00ebrmes faqes s\u00eb internetit 2025<em>\u201d, pjes\u00eb e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkrahur nga Fondi p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>P\u00ebrmbajtja \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e vetme e projektit dhe nuk pasqyron domosdoshm\u00ebrisht pik\u00ebpamjet e Fondit p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fulqini-online.com%2Fsajti%2F%3Fp%3D40784\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00ebng\u00ebt epike popullore (IV) Prof. Dr. Bahri Brisku N\u00eb raportet e procesverbaleve t\u00eb konsullatave dendur jan\u00eb sh\u00ebnuar ngatrresat dhe p\u00ebrleshjet e kusar\u00ebve shqiptar\u00eb kund\u00ebr pla\u00e7kit\u00ebsve detar\u00eb t\u00eb Venedikut, Perastit, Spanj\u00ebs, Franc\u00ebs, Turqis\u00eb, Napolit, Greqis\u00eb, Malt\u00ebs etj. Por, ekzistojn\u00eb edhe nj\u00eb mori t\u00eb dh\u00ebnash n\u00eb t\u00eb cilat d\u00ebshmohet humanizmi dhe respektimi i kanuneve dhe ligjeve detare [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":633,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,6],"tags":[],"class_list":["post-40790","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40790","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40790"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40790\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40793,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40790\/revisions\/40793"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40790"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40790"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}