{"id":40555,"date":"2025-12-16T08:21:01","date_gmt":"2025-12-16T07:21:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40555"},"modified":"2025-12-16T08:24:00","modified_gmt":"2025-12-16T07:24:00","slug":"koliqi-legalizimi-i-serbizimit-te-rumise-se-krajes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40555","title":{"rendered":"Koliqi: Legalizimi i serbizimit t\u00eb Rumis\u00eb s\u00eb Kraj\u00ebs!"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"478\" height=\"700\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/hajrullah-koliqi.png\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/hajrullah-koliqi.png 478w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/hajrullah-koliqi-205x300.png 205w\" sizes=\"auto, (max-width: 478px) 100vw, 478px\" \/><\/figure>\n\n\n<p>Nga <strong>Hajrullah Koliqi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ah, moj Zana e Rumis\u00eb<br>Tunde serb-Trojic\u00ebn, kotec<br>Pastaj, te Shpella e bor\u00ebs<br>Pusho, k\u00ebndo e qesh!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Thuhet se \u201cfilloi legalizimi i kish\u00ebs n\u00eb Rumi\u201d dhe s\u2019ka dyshim se n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij veprimi po legalizohet, jo vet\u00ebm kisha ilegale ortodokse serbe \u201cSveta Trojica\u201d, por po legalizohet edhe uzurpimi i malit t\u00eb Rumis\u00eb, i k\u00ebtij monumenti natyror dhe shpirt\u00ebror t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb trevave p\u00ebrreth tij dhe t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzve vullnetmir\u00eb, pa dallim feje apo etnie. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim shovinist serbomadh thell\u00ebsisht antishqiptar dhe antinjer\u00ebzor i Kish\u00ebs Ortodokse Serbe dhe i autoriteteve shtet\u00ebrore malazeze.<br>Si\u00e7 dihet, mali i Rumis\u00eb gjeografikisht dhe historikisht ishte dhe \u00ebsht\u00eb, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb mal i Kraj\u00ebs dhe i krajan\u00ebve. P\u00ebr krajan\u00ebt e hersh\u00ebm, qysh kur ata visheshin me \u201cl\u00ebkur\u00eb harushe\u201d (Ndre Mjeda), ajo nuk ishte thjesht nj\u00eb mal, por m\u00eb shum\u00eb se kaq. Nd\u00ebr t\u00eb tjera Rumia ishte edhe nj\u00eb mal i zanave. Kur krajani k\u00ebndonte k\u00ebng\u00ebn \u201cKendon Bega, zan\u00eb n\u00eb mal\u201d, ai imagjinonte Beg\u00ebn e bukur, e cila k\u00ebndonte si zana (zanat) e Rumis\u00eb. Ai k\u00ebndonte edhe p\u00ebr \u201ctrimat si zana\u201d.<br>Maja e saj natyrore (pa objekte kulti), me shekuj ishte nj\u00eb vend pelegrinazhi, nj\u00eb ritual i lasht\u00eb pagan, si nj\u00eb lidhje harmonike midis njeriut, natyr\u00ebs dhe bot\u00ebs shpirt\u00ebrore (Mark Tirta). Adhurimi i saj lidhej ngusht\u00eb me kultin e qiellit dhe t\u00eb diellit, n\u00eb ve\u00e7anti. P\u00ebr t\u2019iu afruar sa m\u00eb shum\u00eb atyre, krajan\u00ebt k\u00ebndonin dhe uronin q\u00eb kjo \u201cbjeshk\u00eb e nalt\u00eb\u201d t\u00eb b\u00ebhet edhe \u201cma e nalt\u00eb\u201d. P\u00ebr \u201crriten\u201d e malit t\u00eb Rumis\u00eb, pelegrin\u00ebt krajan\u00eb dhe t\u00eb tjer\u00eb, kontribuuan n\u00ebp\u00ebrmjet obligimit pagan t\u00eb ngjitjes s\u00eb nj\u00eb guri n\u00eb maj\u00ebn e saj (sa m\u00eb t\u00eb madh, aq m\u00eb mir\u00eb!), zakonisht para lindjes s\u00eb diellit. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb d\u00ebshmon edhe grumbulli aq i madh i gur\u00ebve, i cili Rumin\u00eb v\u00ebrtet e b\u00ebri m\u00eb t\u00eb lart\u00eb! Kushdo q\u00eb ngjitej n\u00eb maj\u00ebn e saj, i dukej se po \u201csundonte bot\u00ebn\u201d, duke p\u00ebrfshir\u00eb Kraj\u00ebn dhe An\u00ebn e Malit, Shkodr\u00ebn e liqenin i Shkodr\u00ebs, Bjeshk\u00ebt e Nemuna, Zet\u00ebn e Podgoric\u00ebn, C\u00ebrmnic\u00ebn, Tivarin e bregdetin adriatik. K\u00ebt\u00eb ndjesi e p\u00ebrjetova edhe un\u00eb, kur, me nj\u00eb grup krajan\u00ebsh, dol\u00ebm n\u00eb maj\u00ebn e saj.<br>Natyrisht, krajatat e jet\u00ebs dhe zhvillimet historike-shoq\u00ebrore, gjat\u00eb shekujve soll\u00ebn ndryshime edhe n\u00eb praktikat e hershme pagane. Kisha e krishter\u00eb, p\u00ebr shembull, e p\u00ebrvet\u00ebsoi praktik\u00ebn e pelegrinazhit, e modifikoi at\u00eb dhe e shnd\u00ebrroi n\u00eb ritual fetar (t\u00eb krishter\u00eb). Nd\u00ebrkaq, feja islame ishte kund\u00ebr idhujtaris\u00eb dhe praktikave pagane. N\u00eb koh\u00ebn e komunizmit dhe ideologjis\u00eb ateiste praktika e pelegrinazhit n\u00eb Rumi u ndalua, por kurr\u00eb nuk u harrua. N\u00eb kujtes\u00ebn kolektive t\u00eb krajan\u00ebve dhe t\u00eb tjer\u00ebve, deri n\u00eb fillim t\u00eb shek. XXI, Rumia mbeti, jo vet\u00ebm nj\u00eb monument natyror dhe shpirt\u00ebror, por edhe pik\u00eb reflektimi e bashkimi me natyr\u00ebn dhe lart\u00ebsin\u00eb qiellore, shenj\u00eb identiteti etnik dhe koheziviteti njer\u00ebzor, kusht dhe amanet i t\u00eb par\u00ebve.<br>Rumia q\u00ebndroi e till\u00eb, bardh\u00eb si bora, e pap\u00ebrlyer, ashtu si\u00e7 e kishte b\u00ebr\u00eb natyra, deri m\u00eb 31 korrik 2005, kur n\u00eb maj\u00ebn e saj papritur \u201czbriti nga qielli\u201d n\u00ebp\u00ebrmjet dy helikopter\u00ebve ushtarak\u00eb, nj\u00eb kish\u00eb (kotec) metalike ortodokse serbe. K\u00ebshtu, Kisha Ortodokse Serbe, ushtria serbo-malazeze dhe Ministria e Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme e Malit t\u00eb Zi e uzurpuan dhunsh\u00ebm malin e Rumis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn mjekrosh\u00ebt shpirtzinj, t\u00eb prir\u00eb nga kryemjekroshi fam\u00ebkeq Amfillohije Radoviq, e tjet\u00ebrsuan at\u00eb dhe e b\u00ebn\u00eb t\u00eb zez\u00eb si futa! K\u00ebt\u00eb kish\u00eb (kotec), kish\u00eb-varr jo vet\u00ebm p\u00ebr Kraj\u00ebn e krajan\u00ebt, ia dedikuan Trinis\u00eb s\u00eb Shenjt\u00eb (Sveta Trojica) t\u00eb serbizuar, n\u00eb funksion t\u00eb Svetosavljes dhe projektit t\u00eb \u201cBot\u00ebs Serbe\u201d. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb akt skandaloz mesjetar n\u00eb shek. XXI, p\u00ebrkat\u00ebsisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb kish\u00eb kontradiktore, skandaloze e p\u00ebr\u00e7ar\u00ebse, u diskutua shum\u00eb nga deputet\u00eb, politikan\u00eb, intelektual\u00eb e gazetar\u00eb shqiptar\u00eb, malazez\u00eb etj. Hajrudin Muja botoi edhe monografin\u00eb \u201cKisha e sherrit\u201d (2014).<br>N\u00ebn presionin e opinionit u tha se nj\u00eb gjykat\u00eb malazeze kishte vendosur q\u00eb ky institucion fetar ilegal t\u00eb largohet nga maja e Rumis\u00eb. Por jo, kjo nuk ndodhi. N\u00eb vend q\u00eb ajo t\u00eb largohej, pas nj\u00ebzet viteve (2025) filloi procedura e legalizimit t\u00eb saj nga institucionet shtet\u00ebrore malazeze. Kjo \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb e Marr\u00ebveshjes Themeltare midis Kish\u00ebs Ortodokse Serbe dhe Malit t\u00eb Zi (3 gusht 2022), n\u00ebnshkruar nga Dritan Abazoviq, ish-kryeministri aksidental i Malit t\u00eb Zi. K\u00ebshtu, shteti i Malit t\u00eb Zi vihet n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse Serbe, n\u00eb funksion t\u00eb hegjemonizmit serb dhe Serbis\u00eb s\u00eb Madhe! K\u00ebt\u00eb mund ta b\u00ebnte vet\u00ebm Mali i Zi serb (Srpska Crna Gora), e jo Mali i Zi kandidat p\u00ebr integrim n\u00eb Bashkimin Evropian.<br>N\u00eb k\u00ebt\u00eb gjendje d\u00ebshp\u00ebrimi dhe nostalgjie, t\u00eb krijuar nga kjo kish\u00eb-varr, nga emigrimi masiv i krajan\u00ebve e braktisja e Kraj\u00ebs dhe Rumis\u00eb, si dhe nga r\u00ebndesa e mosh\u00ebs s\u00eb pleq\u00ebris\u00eb, kujtoj Tagajt e Ljares, t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebt\u00eb mal e mbrojt\u00ebn me tagan n\u00eb dor\u00eb, kujtoj Adem Boboshtin, Ali Brahimin, Kasem Gjok\u00ebn, Sinan Briskun, Sal\u00eb Hardollin, Sal\u00eb Dushin, Myrto Ftjanin, Smajl Isufin, Zef Tagajn, Lek\u00eb Perkol\u00ebn, Hasan Danin, Izet Smajlin, Luc Pjetrin, Omer Sel\u00ebn, kujtoj ata shestanas t\u00eb cil\u00ebt, bashk\u00eb me Cafo beg Ulqinin, n\u00eb vitin 1940, ngriten flamurin komb\u00ebtar shqiptar tek Ullini i vjet\u00ebr n\u00eb Dobrovod\u00eb (Uj\u00ebmir\u00eb), af\u00ebr Tivarit, kujtoj me pietet e respekt t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb heroin\u00ebn Nazire Curaj\u2026 Jeta, vepra dhe shpirti i tyre frym\u00ebzojn\u00eb dhe d\u00ebshmojn\u00eb se \u201camaneti nuk vdes kurr\u00eb!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\/Koha Javore\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Hajrullah Koliqi Ah, moj Zana e Rumis\u00ebTunde serb-Trojic\u00ebn, kotecPastaj, te Shpella e bor\u00ebsPusho, k\u00ebndo e qesh! Thuhet se \u201cfilloi legalizimi i kish\u00ebs n\u00eb Rumi\u201d dhe s\u2019ka dyshim se n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij veprimi po legalizohet, jo vet\u00ebm kisha ilegale ortodokse serbe \u201cSveta Trojica\u201d, por po legalizohet edhe uzurpimi i malit t\u00eb Rumis\u00eb, i k\u00ebtij monumenti natyror [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40558,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-40555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40555"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40560,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40555\/revisions\/40560"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}