{"id":40189,"date":"2025-09-15T09:38:15","date_gmt":"2025-09-15T07:38:15","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40189"},"modified":"2025-09-15T09:38:38","modified_gmt":"2025-09-15T07:38:38","slug":"mirash-ivanaj-figure-e-ndritur-e-kombit-shqiptar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=40189","title":{"rendered":"MIRASH IVANAJ FIGUR\u00cb E NDRITUR E \u00a0KOMBIT SHQIPTAR"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n\n

Minist\u00ebr i Arsimit i Shqip\u00ebris\u00eb, N\u00eb detyr\u00eb: 11 janar 1933\u00a0\u2013 30 gusht 1935<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nga NIK\u00cb GASHAJ<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Prof. Dr. Mirash Ivanaj, ka lindur me 1891 n\u00eb Podgoric\u00eb, Mali i Zi dhe ka vdekur me 1953 n\u00eb Tiran\u00eb. Mirash Ivanaj \u00ebsht\u00eb me prejardhje nga B\u00ebkajt e Trieshit, respektivisht nga Mal\u00ebsia. Ka qen\u00eb nj\u00eb personalitet i shquar n\u00eb koh\u00ebn kur jetoi dhe punoi. Shkoll\u00ebn fillore e ndjeku n\u00eb Podgoric\u00eb, t\u00eb mesmen n\u00eb Serbi, nd\u00ebrsa studimet e larta i ka  kryer n\u00eb Universitetin e Rom\u00ebs, ku ka mbaruruar dy deg\u00eb studimore: let\u00ebrsi-filozofi dhe jurisprudenc\u00eb dhe ka arrijtur titullin Doktor i shkencave juridike. Po ashtu i ka di i disa gjuh\u00eb bot\u00ebrore. Andaj ai ishte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nj\u00eb nga intelektual\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb kombit shqiptar:  profesor, publicist, jurist, filozof, poet dhe politikan.Mir\u00ebpo, Mirashi Ivanaj \u00ebsht\u00eb dallua dhe p\u00ebr cil\u00ebsit\u00eb e karakterit t\u00eb tij, si njeri me dinitet t\u00eb lart\u00eb, i ndersh\u00ebm dhe i drejt\u00eb, humanist dhe patriot, burr trim e guximtar dhe  i shk\u00eblqyeshm\u00ebm n\u00eb pun\u00ebn e tij n\u00eb arsim, kultur\u00eb dhe politik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Me 1923 ka ardhur nga Roma n\u00eb Shkod\u00ebr, ku ka qen\u00eb drejtori i par\u00eb i gjimnazit shtet\u00ebror deri me 1930. Gjithashtu n\u00eb Shkod\u00ebr themeloi Gazet\u00ebn\u201dRepublika\u201d, si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb shpalosur idet\u00eb e liris\u00eb,  demokracis\u00eb dhe atdhedshuris\u00eb. Pastaj ka punuar si m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs n\u00ebp\u00ebr shkolla n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Puna e tij n\u00eb arsim dhe kultur\u00eb ka pas jehon\u00eb t\u00eb madhe si njeri me dituri, me vizion p\u00ebrparimtar, me moral t\u00eb kristalt\u00eb dhe atdhetar i flak\u00ebt. Si i till\u00eb me 1933 u b\u00eb Minist\u00ebr i arsimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Si Minist\u00ebr ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb jashtzakonsh\u00ebm n\u00eb reformimin  e arsimit komb\u00ebtar. Reforma e tij ishte e afruar me arsimin perendimor, por me nj\u00eb profil t\u00ebr\u00ebsisht shqiptar.  Nj\u00eb reform\u00eb e tij e arsimit dhe edukimit ka rezultuar n\u00eb formimin e sh\u00ebndosh\u00eb t\u00eb brezave t\u00eb ri,  me \u00e7ka ka kontibuar n\u00eb afirmimin dhe p\u00ebrparimin e kombit dhe shtetit shqiptar. Andaj reforma e arsimit komb\u00ebtar e Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb asaj kohe, \u00ebsht\u00eb quajtur dhe\u201d Reforma Ivanaj\u201d. Mu p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ar\u00ebsye Mirash Ivanaj  duke iu falenderuar meritave t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb tij n\u00eb arsim e kultur\u00eb, ka hyr\u00eb si figura m\u00eb e ndritur n\u00eb historin\u00eb e kombit shqiptar, p\u00ebr \u00e7ka \u00ebsht\u00eb dhe fitues i shp\u00ebrblimeve e dekoratave m\u00eb  t\u00eb larta shtet\u00ebrore dhe komb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n

 Nd\u00ebr to po n\u00ebnvizojm\u00eb: n\u00eb vitin 1929, Mbreti Ahmet Zogu e dekoroj Mirash Ivanaj me Urdhin\u201dKumandar\u201di urdh\u00ebrit t\u00eb Sk\u00ebnderbegut\u201d; m\u00eb 1992, Presidenti i Shqip\u00ebris\u00eb, Sali Berisha i jep Mirash Ivanaj, Medaljen \u201cMARTIR I DEMOKRACIS\u00cb\u201d, ku thuhet: \u201cIntelektual erudit, drejtues dhe organizator i arsimit komb\u00ebtar, i p\u00ebrkushtuar ndaj \u00e7\u00ebshtjes si drejtues shoq\u00ebror, demokrat dhe atdhetar i shquar, armik i betuar i diktatur\u00ebs komuniste deri n\u00eb flijim\u201d; m\u00eb 1995, Presidenti i  Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Sali Berisha, ia jep  Mirash Ivanaj, Titullin: \u201cM\u00cbSUES I POPULLIT\u201dku thuhet: \u201cReformator dhe nj\u00ebri nga kollos\u00ebt e arsimit shqiptar. Dha  kontribit t\u00eb shquar si drejtor i par\u00eb i gjimnazit shtet\u00ebror n\u00eb Shkod\u00ebr dhe si minist\u00ebr i arsimit n\u00eb fillimet e viteve \u201c30\u201d;  me  2003, Presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Alfred Moisiu, e dekoroi Mirash Ivanaj me Urdh\u00ebrin\u201dNDERI I KOMBIT\u201d,  me motivacionin\u201dFigur\u00eb e shquar e kombit dhe kultur\u00ebs shqiptare, reformator i madh i arsimit dhe shkoll\u00ebs komb\u00ebtare shqiptare, luftar i paperulur i indipedenc\u00ebs, liris\u00eb dhe progresit komb\u00ebtar e shoq\u00ebror\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Prandaj, Mirash Ivanaj, si shkencatar dhe atdhetar n\u00eb gjurma t\u00eb rilindasve komb\u00ebtar dhe t\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb tij, ka  kryer t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn\u201dReform\u00ebn Ivanaj\u201d. Ai vler\u00ebsonte se shqiptar\u00ebve u duhej nj\u00eb shkoll\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt unike komb\u00ebtare e drejtuar nga shteti shqiptar.<\/p>\n\n\n\n

  Vizioni i tij  i sistemi arsimor ishte lufta p\u00ebr shkoll\u00ebn komb\u00ebtare si p\u00ebr\u00e7uese e nd\u00ebrgjegjes komb\u00ebtare dhe  kosolidimi i unitetit komb\u00ebtar, pavar\u00ebsisht nga p\u00ebrkat\u00ebsia fetare. Sipas Mirash Ivanaj krijimi dhe afirmimi i shkoll\u00ebs komb\u00ebtare shqiptare duhet t\u00eb jet\u00eb jo vet\u00ebm shqipe nga gjuha, por edhe ilumuniste nga p\u00ebrmbajtja, jo vet\u00ebm laike, por edhe masive, e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb pasurin e t\u00eb varf\u00ebrin, p\u00ebr mysliman\u00eb e t\u00eb krishter\u00eb, p\u00ebr djelm\u00eb e vajzat, nj\u00eb  shkoll\u00eb ku t\u00eb arsimoheshin e edukohshin qytetar\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm, jo vet\u00ebm t\u00eb ditur, por edhe atdhetar\u00eb. Kjo ka qen\u00eb nj\u00eb platform\u00eb arsimore drit\u00ebdh\u00ebn\u00ebse p\u00ebr kombin shqiptar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Ai  vinte n\u00eb dyshim \u00e7do mision t\u00eb t\u00eb huajve n\u00eb sektorin e arsimit. Edhe sikur t\u00eb vinin k\u00ebtu me q\u00ebllime b\u00ebmir\u00ebse. Ata nuk e njihnin realitetitn e vendit. Problemi i edukimit moral, patriotik e  shoq\u00ebror- thoshte Ivanaj, ishte shum\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se ai \u201cditurak n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb prill 1933 Parlamenti i Shqip\u00ebris\u00eb i ndryshoj nenet 206-207 t\u00eb Statutit q\u00eb  l\u00ebjonin \u00e7eljen e shkollave private. N\u00eb Nenin 206 u p\u00ebrcaktua: M\u00ebsimi dhe edukimi i shtetasve shqiptar\u00eb jan\u00eb nj\u00eb e drejt\u00eb e  shtetit. Jepen vet\u00ebm nd\u00ebr shkolla dhe institucione shtet\u00ebrore shkallash t\u00eb ndryshme si mbas ligjit\u2026Shkollat private, \u00e7do kategorie qofshin, q\u00eb kan veprua deri sot, mbyllen. N\u00eb nenin 207 thuhet: Shkollat fetare p\u00ebr p\u00ebrgatitjen e klerit, t\u00eb mbajtura prej Komuniteteve fetare shqiptare, jan\u00eb t\u00eb lira dhe rregullohen me ligj\u2026<\/p>\n\n\n\n

Arsyet e k\u00ebtij ndryshimit\u2026shkollat private nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb frytet q\u00eb priteshin\u2026personeli i tyre nuk \u00ebsht\u00eb i zhveshur prej ndjesive n\u00eb kund\u00ebrshtim me Statutin e parimit e edukat\u00ebs komb\u00ebtare\u2026 pse rr\u00ebnjosin ndjesi anti bashkimore.<\/p>\n\n\n\n

Ligji u dekretua nga mbreti m\u00eb 22 prill dhe u zbatua me 25 prill 1933. N\u00eb fund t\u00eb prillit 1933, reforma Ivanaj u vu n\u00eb zbatim   me mbydhjen e t\u00eb gjitha shkollave private, sikurse ishin: shkolla private jofetare 21, shkolla klerikale myslimane 14, shkolla klerikale katolike 17, shkolla klerikale ortodokse 4, shkolla t\u00eb huaja p\u00ebr shqiptar\u00eb 19, shkolla private t\u00eb minioritetit grek 10. Gjithsejit 85 shkolla ( Arben Puto, Shqip\u00ebria Politike 1912-1939, Tiran\u00eb 2009, fq. 502 ) <\/p>\n\n\n\n

Duhet theksuar se me zbatimin e reform\u00ebs arsimore, kryesisht u mbyll\u00ebn shkollat private t\u00eb drejtuara dhe t\u00eb finansuara nga tri qendra t\u00eb jashtme, nga tri kultura t\u00eb ndryshme, nga tri shtete \u201cmike\u201d t\u00eb asaj kohe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: Greqis\u00eb, Turqis\u00eb dhe Italis\u00eb. Shkollat e huaja shikoheshin si p\u00ebr\u00e7ues t\u00eb influencave t\u00eb jashtme dhe nj\u00eb rrezik p\u00ebr unitetin komb\u00ebtar. N\u00eb shtypin e vendit dhe n\u00eb qarqet e diaspor\u00ebs shqiptare  ngrihej z\u00ebri kund\u00ebr nj\u00eb gjendjeje t\u00eb till\u00eb dhe k\u00ebrkohej nj\u00eb shkoll\u00eb m\u00eb e organizuar dhe e drejtuar nga shteti. Shkolla e shtetit duhej t\u00eb ishte e vetmja vat\u00ebr e formimit t\u00eb nj\u00ebtrajtsh\u00ebm komb\u00ebtar t\u00eb brezave t\u00eb ri.<\/p>\n\n\n\n

Shkollat private n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb asaj kohe n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare por dhe nga studjuesit e huaj vlersohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb kritike. P\u00ebr shembull, historiani i njohur amerikan, Edwin Jacques,  shkruan: Qeveria shqiptare me mbylljen e shkollave private u p\u00ebrpoq t\u00eb eliminonte propagand\u00ebn shkomb\u00ebtarizuese, q\u00eb ishte e pashmangshme n\u00eb shkollat e agjencive t\u00eb huaja p\u00ebr\u00e7ase\u201d ( Edwin Jacques, Studimi:\u201dHistoria e Popullit Shqiptar nga  lasht\u00ebsia deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme\u201d, SHBA, Carolina, 1995, fq.433 ).<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu,  profesori i njohur francez i t\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Gilber Gidel, \u00ebsht\u00eb shpehur: \u201cAsnj\u00eb shtet n\u00eb bot\u00eb nuk mund t\u00eb  heq dor\u00eb nga kujdesi p\u00ebr arsim, prandaj as shteti shqiptar\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Sipas Statutit monarkik shteti ishte i ndar\u00eb nga feja, por kjo nuk do t\u00eb thoshte q\u00eb shteti nuk kishte t\u00eb drejt\u00ebn e kontrollit t\u00eb institucioneve fetare p\u00ebr t\u00eb m\u00ebnjanuer \u00e7do veprimtari n\u00eb d\u00ebm t\u00eb kombit dhe nd\u00ebrhyrjes t\u00eb huaj n\u00eb pun\u00ebt e fes\u00eb e t\u00eb vendit. Kjo spjegohej p\u00ebr ar\u00ebsye t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb hidhur t\u00eb s\u00eb kaluer\u00ebs, kur disa klerik t\u00eb bashk\u00ebsive t\u00eb ndryshme fetare u b\u00ebn\u00eb vegla t\u00eb ndikimeve t\u00eb huaja n\u00eb d\u00ebm t\u00eb interesave komb\u00ebtare (Historia e Popullit Shqiptar, Tom III , Akademia e Shkencave e Shqip\u00ebris\u00eb, Tiran\u00eb, 2007, fq. 300 ).<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrfundim:<\/strong> Reforma  e Shkoll\u00ebs kom\u00ebb\u00ebtare  e Mirash Ivanaj ka pasur r\u00ebnd\u00ebsi substanciale kundra asimilimit t\u00eb kombit shqiptar, p\u00ebr tejkalimin e p\u00eb\u00e7arjes fetare dhe zgjimin e nd\u00ebgjegjes komb\u00ebtare. Ajo ka qen\u00eb dig\u00eb e penges\u00ebs s\u00eb ndikimit politik dhe kulturor t\u00eb shkollave private t\u00eb shtet\u00ebve t\u00eb huaja n\u00eb arsimimin dhe edukimin e shqiptar\u00ebve, respektivisht n\u00eb asimilimin e tyre.  Pik\u00ebrisht, shkollat e huaja private kan\u00eb qen\u00eb penges\u00eb n\u00eb l\u00ebvizjen p\u00ebr \u00e7lirimin komb\u00ebtar t\u00eb  shqiptarve. Prandaj shkolla komb\u00ebtare ka qen\u00eb domosdoshm\u00ebri historike, me t\u00eb cil\u00ebn ishte e lidhur qenia dhe ardh\u00ebmeria e Shqip\u00ebris\u00eb dhe kombit shqiptar.<\/p>\n\n\n\n

( Autori \u00ebsht\u00eb politolog dhe an\u00ebtar i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave dhe Arteve t\u00eb Dukl\u00ebs)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Minist\u00ebr i Arsimit i Shqip\u00ebris\u00eb, N\u00eb detyr\u00eb: 11 janar 1933\u00a0\u2013 30 gusht 1935 Nga NIK\u00cb GASHAJ  Prof. Dr. Mirash Ivanaj, ka lindur me 1891 n\u00eb Podgoric\u00eb, Mali i Zi dhe ka vdekur me 1953 n\u00eb Tiran\u00eb. Mirash Ivanaj \u00ebsht\u00eb me prejardhje nga B\u00ebkajt e Trieshit, respektivisht nga Mal\u00ebsia. Ka qen\u00eb nj\u00eb personalitet i shquar n\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40192,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12,15],"tags":[],"class_list":["post-40189","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","category-portrete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40189"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40189\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40193,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40189\/revisions\/40193"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}