{"id":38753,"date":"2025-02-10T15:21:00","date_gmt":"2025-02-10T14:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=38753"},"modified":"2025-02-10T16:22:22","modified_gmt":"2025-02-10T15:22:22","slug":"gezim-marku-interviste-ekskluzive-me-gazetarin-dhe-publicistin-shqiptaro-amerikan-frank-shkreli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=38753","title":{"rendered":"G\u00ebzim Marku: Intervist\u00eb ekskluzive me gazetarin dhe publicistin shqiptaro-amerikan Frank Shkreli"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n\n

Frank Shkreli e nisi karrier\u00ebn e tij gazetareske q\u00eb n\u00eb rini, gjat\u00eb studimeve n\u00eb Kolegjin Lehman, ku shkruante p\u00ebr gazet\u00ebn e institucionit dhe ishte an\u00ebtar i k\u00ebshillit redaktues t\u00eb revist\u00ebs ‘Jeta Katolike n\u00eb New York’, n\u00ebn drejtimin e Mons. Zef Oroshit.<\/p>\n\n\n\n

Karriera e tij gazetareske merr hov t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb vitin 1974, kur ai udh\u00ebton p\u00ebr n\u00eb Washington, DC dhe fillon pun\u00ebn si gazetar dhe redaktor n\u00eb seksionin shqip t\u00eb “Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs”, nj\u00eb pozicion q\u00eb mban deri n\u00eb vitin 1984. N\u00eb vitin 1984, Shkreli u em\u00ebrua shef i seksionit shqip n\u00eb k\u00ebt\u00eb institucion, pozicion q\u00eb e mbajti deri n\u00eb vitin 1985. Udh\u00ebtimi i tij n\u00eb Washington dhe puna n\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs ishin nj\u00eb moment ky\u00e7 q\u00eb ndryshuan p\u00ebrgjithmon\u00eb jet\u00ebn e tij profesionale.<\/p>\n\n\n\n

Nga viti 1985 deri n\u00eb vitin 1990, Shkreli sh\u00ebrbeu si k\u00ebshilltar i lart\u00eb programacioni n\u00eb Drejtorin\u00eb Europiane t\u00eb “Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs”, ku mbik\u00ebqyrte programet p\u00ebr 18 gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme drejtuar vendeve komuniste t\u00eb Europ\u00ebs Lindore dhe Qendrore. Pas vitit 1990, ai u em\u00ebrua Z\u00ebvend\u00ebs Drejtor p\u00ebr ish-Bashkimin Sovjetik, nj\u00eb pozicion q\u00eb mbulonte rusishten dhe gjuh\u00ebt e tjera t\u00eb vendeve q\u00eb sapo kishin shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb Bashkimin Sovjetik. Gjat\u00eb periudh\u00ebs 1994-2003, Shkreli ishte Shef i Drejtoris\u00eb Europiane (m\u00eb von\u00eb Euro-Aziatike) t\u00eb VOA, ku mbik\u00ebqyrte nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb programesh, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe seksionin n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n\n\n\n

Shkreli ia ka kushtuar jet\u00ebn menaxhimit dhe administrimit t\u00eb mediave, fillimisht n\u00eb radio dhe m\u00eb pas n\u00eb televizionin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, p\u00ebrfshir\u00eb internetin. Ai ka mbik\u00ebqyrur qindra gazetar\u00eb dhe korrespondent\u00eb nga kultura dhe gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme, t\u00eb cil\u00ebt raportuan p\u00ebr bot\u00ebn komuniste gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb dhe p\u00ebr konfliktet n\u00eb ish-Jugosllavi.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb rolin e tij si K\u00ebshilltar Programacioni dhe Shef i Drejtoris\u00eb Europiane t\u00eb VOA, Shkreli ka luajtur nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb zgjerimin e programeve, duke krijuar programe t\u00eb reja, p\u00ebrfshir\u00eb gjuh\u00ebt boshnjake dhe maqedonase. N\u00ebn drejtimin e tij, VOA u b\u00eb transmetuesi i par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb nisi transmetimet televizive, p\u00ebrfshir\u00eb programet n\u00eb gjuh\u00ebn serbe dhe boshnjake gjat\u00eb luft\u00ebs, dhe m\u00eb pas edhe programin shqip. Gjithashtu, ai luajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb krijimin e deg\u00ebs “multimedia” t\u00eb VOA.<\/p>\n\n\n\n

Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb dhe luft\u00ebrave n\u00eb ish-Jugosllavi, Shkreli ishte i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb \u00e7do vendim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr transmetimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, duke p\u00ebrfshir\u00eb informimin e popujve t\u00eb rajonit dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb shpejtuar sh\u00ebmbjen e regjimeve komuniste dhe vendosjen e demokracis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre aktiviteteve, Frank Shkreli ishte pjes\u00eb e delegacionit t\u00eb par\u00eb diplomatik amerikan n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vitin 1991, kur u hap p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ambasada amerikane pas 50 vjet\u00ebsh, dhe gjithashtu mori pjes\u00eb n\u00eb v\u00ebzhgimin e zgjedhjeve t\u00eb para pluraliste t\u00eb atij viti.<\/p>\n\n\n\n

Pas pensionimit nga detyra qeveritare, Shkreli u b\u00eb drejtor i K\u00ebshillit Komb\u00ebtar Shqiptaro-Amerikan, nj\u00eb organizat\u00eb jo-qeveritare q\u00eb punon p\u00ebr mbrojtjen e interesave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb SHBA dhe promovimin e paqes dhe zhvillimit ekonomik n\u00eb Ballkan. Ai luajti nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb lobimin p\u00ebr njohjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs nga SHBA dhe vendet aleate evropiane, nj\u00eb q\u00ebllim q\u00eb u arrit m\u00eb n\u00eb fund n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2008.<\/p>\n\n\n\n

Edhe pse i pensionuar, Shkreli vazhdon t\u00eb jet\u00eb aktiv me komunitetin shqiptaro-amerikan dhe me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb interesit komb\u00ebtar shqiptar, duke shkruar p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet amerikano-shqiptare dhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje politike dhe rajonale t\u00eb Ballkanit. Shkrimet e tij botohen n\u00eb media t\u00eb ndryshme, si dhe p\u00ebrfshijn\u00eb tema t\u00eb politik\u00ebs amerikane dhe marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n

Shkoll\u00ebn fillore e ka kryer n\u00eb vendlindje, nd\u00ebrsa shkoll\u00ebn e mesme klasike n\u00eb seminarin e urdh\u00ebrit katolik t\u00eb Salezian\u00ebve n\u00eb Kroaci dhe Slloveni. Pas mb\u00ebrritjes si refugjat politik n\u00eb SHBA n\u00eb vitin 1970, Shkreli ka ndjekur studimet universitare n\u00eb Kolegjin Lehman t\u00eb New Yorkut dhe m\u00eb pas n\u00eb Universitetin George Washington n\u00eb Washington, DC, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ishte i pun\u00ebsuar n\u00eb “Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs”.<\/p>\n\n\n\n

Gjat\u00eb karrier\u00ebs s\u00eb tij, Shkreli ka marr\u00eb shp\u00ebrblime dhe dekorata t\u00eb ndryshme p\u00ebr kontributet e tij. Nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmet jan\u00eb titulli “Kalor\u00ebs i Urdh\u00ebrit t\u00eb Sk\u00ebnderbeut”, dh\u00ebn\u00eb nga Presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, z. Bujar Nishani, n\u00eb vitin 2016, “Qytetar Nderi” nga Komuna Shkrel n\u00eb vitin 2011, dhe “Qytetar Nderi” i Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe, n\u00eb maj t\u00eb vitit 2023. Po ashtu, ai \u00ebsht\u00eb nderuar me dekorat\u00ebn nga K\u00ebshilli i qytetit t\u00eb Nju Jorkut p\u00ebr “Sh\u00ebrbimet e shk\u00eblqyera dhe kontributet e \u00e7muara ndaj komunitetit shqiptaro-amerikan dhe qytetit t\u00eb Nju Jorkut”, n\u00eb Dit\u00ebn e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 2019.<\/p>\n\n\n\n

GM: Z. Shkreli, duke ju falenderuar p\u00ebr gjith\u00e7ka keni b\u00ebr\u00eb p\u00ebr kombin ton\u00eb, do e fillojm\u00eb intervist\u00ebn me pak histori familjare. Nga jeni me origjin\u00eb dhe kush \u00ebsht\u00eb vendlindja juaj?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Trojet st\u00ebrgjyshore t\u00eb Shkrelit n\u00eb katundin Amull, af\u00ebr Ulqinit (lart), ku ka lindur 75 vjet m\u00eb par\u00eb, m\u00eb 9 qershor 1950<\/p>\n\n\n\n

FSH: P\u00ebrsh\u00ebndetje ty Z. Marku dhe lexuesve t\u00eb portalit \u201cZemra Shqiptare\u201d. T\u00eb fal\u00ebnderoj p\u00ebr bashkpunimin gjat\u00eb viteve \u2013 ju jeni nd\u00ebr t\u00eb par\u00ebt q\u00eb kini botuar shkrimet e mia modeste (Mars 2009) dhe vazhdoni t\u2019i botoni gjithnj\u00eb \u2013 e q\u00eb nuk jan\u00eb pak, pasi tani kan\u00eb arritur rreth 1500 artikuj, gjithsejt.  Prandaj, fal\u00ebnderimet e mia ty dhe atyre lexuesve tek \u201cZemra Shqiptare\u201d, t\u00eb cil\u00ebt i kan\u00eb ndjekur me besnik\u00ebri shkrimet e mia gjat\u00eb k\u00ebtyre viteve.  Un\u00eb, me origjin\u00eb jam nga Shkreli i Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe (Mbi-Shkodr\u00ebs), por i lindur n\u00eb fshatin Amull t\u00eb rrethit t\u00eb Ulqinit m\u00eb 9 Qershor, 1950. Pasi kishim tok\u00eb n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt e kufirit shqiptaro-shqiptar, deri n\u00eb vitin 1948, (kur u prish\u00ebn miq\u00ebt e vjet\u00ebr Tito\/Enver Hoxha) — t\u00eb par\u00ebt e mi, ver\u00ebn e kalonin n\u00eb bjeshk\u00ebt tona mbi Shkrel, e p\u00ebr dim\u00ebr uleshin n\u00eb Amull, af\u00ebr bregdetit ku klima ishte m\u00eb e but\u00eb.  Deri n\u00eb at\u00eb vit, kufiri midis Shqip\u00ebris\u00eb dhe ish-Jugosllavis\u00eb, nuk p\u00ebrb\u00ebnte ndonj\u00eb penges\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr l\u00ebvizjen e njerzve \u2013 mjaftonte nj\u00eb \u201clet\u00ebr njoftimi\u201d. N\u00eb vitin 1948, kufiri midis dy vendeve komuniste — Shqip\u00ebri-Jugosllavi \u2013 u ndan\u00eb familjet dhe mbyll kufiri p\u00ebr pothuaj nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Lugina e Shkrelit, Mal\u00ebsi e Madhe<\/p>\n\n\n\n

GM: Pavar\u00ebsisht v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb ndryshme sociale, ndoshta q\u00eb kur ka lindur shqiptari i par\u00eb, p\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz f\u00ebmij\u00ebria mbetet pranver\u00eb e p\u00ebrhershme. \u00c7far\u00eb kujtimesh dhe p\u00ebrvojash t\u00eb ve\u00e7anta keni nga kjo periudh\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

”Prind\u00ebrit e mi t\u00eb paharruesh\u00ebm, Nana Mrika dhe Baba Gjeto Shkreli, me shum\u00eb vuajtje e mundime na rrit\u00ebn ne, kat\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre: Dranja, Toma, Frani e Terezja”<\/em><\/p>\n\n\n\n

FSH: N\u00eb Amull pra, rrethi i Ulqinit, (jo larg bregut t\u00eb lumit Buna) kam lind\u00eb dhe aty kam kaluar f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb, aty ku kam kryer shkoll\u00ebn fillore dhe jo larg prej vendlindje, n\u00eb Kat\u00ebrkoll\u00eb, kam kryer 8-vje\u00e7aren.  Si\u00e7 e kam th\u00ebn\u00eb edhe n\u00eb intervista t\u00eb tjera gjat\u00eb viteve, f\u00ebmij\u00ebria ime ka qen\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb n\u00ebn rrethanat ekonomike dhe politike n\u00eb t\u00eb cilat jetonin shqiptar\u00ebt n\u00eb ish-Jugosllavin\u00eb e 1950-ave dhe m\u00eb von\u00eb, megjithk\u00ebt\u00eb e lumtur. M\u00eb duhet t\u00eb them se f\u00ebmij\u00ebria ime nuk ishte as m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb as m\u00eb e leht\u00eb se e bashkombasve t\u00eb mi shqiptar\u00eb, t\u00eb lindur dhe t\u00eb rritur n\u00eb fshatrat e rrethit t\u00eb Ulqinit n\u00eb periudh\u00ebn e pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Familja ime ishte nj\u00eb familje mesatare p\u00ebr ato an\u00eb q\u00eb, kryesisht, mbijetonte nga puna — n\u00eb bujq\u00ebsi dhe blegtori. Ashtu si p\u00ebr t\u00eb gjitha familjet shqiptare q\u00eb jetonim n\u00eb trojet tona st\u00ebrgjyshore, n\u00ebn Malin e Zi, edhe p\u00ebr mua dhe familjen time, jetesa ishte mjaft e v\u00ebshtir\u00eb, f\u00ebmij\u00ebria edhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, por si f\u00ebmij\u00eb nuk dinim m\u00eb mir\u00eb dhe kryesisht ishim t\u00eb k\u00ebnaqur. Nuk end\u00ebrronim p\u00ebr gj\u00ebra ekstravagante, sepse nuk ishim n\u00eb dijeni t\u00eb tyre. Ishim m\u00eb t\u00eb vendosur se rinia e sotme, p\u00ebrball\u00eb v\u00ebshtirsive dhe sfidave t\u00eb p\u00ebrditshme, me t\u00eb cilat p\u00ebrballej brezi im. T\u00eb k\u00ebnaqur, ndoshta, me dhe p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb vogla dhe m\u00eb mir\u00ebnjoh\u00ebs p\u00ebr gj\u00ebrat q\u00eb kishim se brezi i sot\u00ebm.  Kalonim nj\u00eb jet\u00eb tep\u00ebr t\u00eb izoluar nga bota dhe nga k\u00ebndveshtrimi i sot\u00ebm, si shqiptar\u00eb, jetonim pothuaj pa asnj\u00eb privilegj dhe n\u00eb munges\u00eb totale t\u00eb gj\u00ebrave materiale dhe t\u00eb tjera, me t\u00eb cilat k\u00ebnaqeshin e g\u00ebzonin f\u00ebmijt\u00eb e shumic\u00ebs sllave n\u00eb ish-Jugosllavi, n\u00eb krahasim me ne shqiptar\u00ebt.  Jetesa n\u00eb p\u00ebrgjithsi e familjes dhe f\u00ebmij\u00ebria n\u00eb ve\u00e7anti, ishin pra nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr mbijetes\u00eb. Rryma elektrike na erdhi kur un\u00eb isha n\u00eb mosh\u00ebn 15-vje\u00e7are dhe radio tranzistori i par\u00eb q\u00eb bleu familja, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb (1965), sikur na hapi horizontet t\u00eb reja ndaj bot\u00ebs. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb kisha d\u00ebgjuar Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs shqip n\u00eb at\u00eb radio. As nuk ma merrte mendja n\u00eb at\u00eb mosh\u00eb se, n\u00eb m\u00eb pak se 10-vjet\u00eb m\u00eb von\u00eb, un\u00eb do t\u00eb isha vendosur, jo vet\u00ebm n\u00eb Shtetet e Bashkuara si m\u00ebrgimtar, por i pun\u00ebsuar, pik\u00ebrisht, n\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs n\u00eb Washington ku, eventualisht, do t\u00eb punoja p\u00ebr tri dekada (1974-2004).<\/p>\n\n\n\n

GM: Po nga jeta shkollore n\u00eb vendlindje, \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndanit me lexuesit tan\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

”Gjimnazi klasik (shkolla e Mesme) n\u00eb Rijeka t\u00eb Kroacis\u00eb, 1965-1969, para se t\u00eb arratisesha p\u00ebr n\u00eb Itali. Si seminarist, aty mora bazat e sh\u00ebndosha t\u00eb nj\u00eb edukate klasike.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

FSH: Munges\u00eb rrug\u00ebsh e transporti p\u00ebr t\u00eb frekventuar shkoll\u00ebn, t\u00eb pak\u00ebn dy or\u00eb larg. Edhe n\u00eb Ulqin, qytetin m\u00eb t\u00eb af\u00ebrm, duhej t\u00eb shkonim me kali a mushk\u00eb.  8-vje\u00e7aren e kam kryer n\u00eb fshatin Kat\u00ebrkoll\u00eb, pothuaj dy or\u00eb larg nga sht\u00ebpia, gjithnj\u00eb duhej t\u00eb shkonim n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, shpesh nep\u00ebr uj\u00eb e balt\u00eb dhe pa rrug\u00eb t\u00eb kalueshme.  Kujtimet e mia jan\u00eb t\u00eb fresk\u00ebta p\u00ebr m\u00ebsuesit e mi, em\u00ebrat e t\u00eb cil\u00ebve i kujtoj edhe sot me shum\u00eb respekt e mall – t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00eb – p\u00ebrpiqeshin t\u00eb b\u00ebnin t\u00eb pamundur\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ndihmuar student\u00ebt n\u00ebn kujdesin e tyre. Ishin shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrkushtuar dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebs t\u00eb misionit t\u00eb tyre p\u00ebr m\u00ebsimin e gjuh\u00ebs shqipe dhe edukimit n\u00eb p\u00ebrgjithsi t\u00eb brezit tim dhe brezave t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb ato an\u00eb.  Disa prej k\u00ebtyre m\u00ebsuesve t\u00eb mi, ishin trajnuar direkt prej m\u00ebsuesve q\u00eb kishte d\u00ebrguar Ernest Koliqi (Minist\u00ebr i Arsimit n\u00eb qeverin\u00eb e Tiran\u00ebs) m\u00eb heret, an\u00eb e mban\u00eb trojeve shqiptare – p\u00ebrfshir\u00eb Kosov\u00ebn \u2013 p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar gjuh\u00ebn shqipe – n\u00eb koh\u00ebn kur Shqip\u00ebria ishte nj\u00eb \u2013 ishte koha e \u201ctokave t\u00eb \u00e7lirueme\u201d.  Tet\u00eb-vje\u00e7aren e kam kryer n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, me serbo-kroatishten si l\u00ebnd\u00eb t\u00eb dyt\u00eb. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ky ishte i vetmi \u201cshkollim\u201d q\u00eb kam b\u00ebr\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, pasi m\u00eb von\u00eb gjimnazin klasik e kam kryer n\u00eb nj\u00eb seminar katolik n\u00eb Kroaci, n\u00eb gjuh\u00ebn e vendit. Nd\u00ebrsa me vendosjen time n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb vitin 1970, kam vazhduar studimet n\u00eb anglisht.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

‘<\/em>‘Kisha e Shkrelit, Mal\u00ebsi e Madhe, af\u00ebr t\u00eb cil\u00ebs i kemi trojet origjinale st\u00ebrgjyshore t\u00eb familjes ton\u00eb. Mbiemrin Shkreli e kemi ruajtur n\u00eb familje, si trash\u00ebgimi e t\u00eb par\u00ebve tan\u00eb nga kjo krahin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Me ket\u00eb em\u00ebr do u njohin se kush jeni!”<\/em><\/p>\n\n\n\n

GM: Cilat ishin arsyet kryesore t\u00eb largimit nga vendlindja?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Si\u00e7 thua edhe ti vet, shqiptar\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrballlur me v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb ndryshme sociale dhe eskzitenciale, q\u00eb kur ka lindur shqiptari i par\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb histori, nuk p\u00ebrjashtohet as shekulli i kaluar. Shekulli XX ishte ndoshta nd\u00ebr periudhat m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, n\u00eb historin\u00eb iliro-arb\u00ebrore p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb trojet e tyre shekullore, brenda dhe jasht\u00eb kufijve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb zyrtare. Vitet 1968-69 kan\u00eb qen\u00eb vendimtare — t\u00eb kthes\u00ebs s\u00eb madhe p\u00ebr mua dhe familjen time. Arsyet ishin t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme.  At\u00eb vit qeveria jugosllave, duke marr\u00eb shkas nga demonstratat e organizuara n\u00eb Prishtin\u00eb, nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, i shtoi p\u00ebrndjekjet e ashpra, sidomos, ndaj shqiptar\u00ebve n\u00ebn Malin e Zi dhe an\u00eb e mban\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb. Efektet e pushtimit t\u00eb \u00c7ekosllavkis\u00eb nga forcat sovjeto-komuniste n\u00eb vitin 1968, shkaktuan emigrime masive nga Evropa lindore e qendrore, p\u00ebrshir\u00eb ish-Jugosllavin\u00eb.  P\u00ebrve\u00e7 kufizimeve t\u00eb liris\u00eb q\u00eb impononte komunizmi si regjim, masat e ashpra kufizuese ekonomike dhe politike kund\u00ebr shqiptar\u00ebve n\u00eb ish-Jugosllavin\u00eb e Titos shkaktuan gjithashtu l\u00ebvizje emigrimi p\u00ebr mbijetes\u00eb dhe p\u00ebr arsye t\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsive t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb p\u00ebrgjithsi, edhe n\u00eb radh\u00ebt e shqiptar\u00ebve. Familjet mal\u00ebsore shqiptare, si e imja, n\u00ebn Malin e Zi, deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nuk e njihnin largimin nga vendlindja, si nj\u00eb fenomen shoq\u00ebror, as n\u00eb form\u00ebn e kurbetit dhe as si arratisje. Por familja ime, p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga k\u00ebto p\u00ebrndjekje si gjith\u00eb familjet tjera shqiptare, vendos\u00ebn nd\u00ebr t\u00eb parat familje t\u00eb atyre an\u00ebve, t\u00eb arratiseshim n\u00eb Itali. Mbas disa p\u00ebrpjekjesh u realizua ky akt shp\u00ebrnguljeje p\u00ebr ne dhe p\u00ebr shum\u00eb familje mal\u00ebsore t\u00eb rrethit t\u00eb Ulqinit e t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe, duke u vendosur, pas nj\u00eb kohe t\u00eb kaluar n\u00eb kampet e refugjat\u00ebve n\u00eb Itali, p\u00ebrfundimisht, n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

GM: N\u00eb vitin 1969 i keni th\u00ebn\u00eb \u2018lamtumir\u00eb\u2019 vendlindjes dhe jeni larguar p\u00ebr n\u00eb Itali, vend n\u00eb t\u00eb cilin keni q\u00ebndruar nj\u00eb vit. Si ishte Italia p\u00ebr ju dhe pse nuk arriti q\u00eb t\u00eb b\u00ebhej atdheu juaj i dyt\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Ndon\u00ebse regjimi komunist jugosllav nuk jepte dokumente udhtimi t\u00eb rinjve si un\u00eb, u detyrova t\u00eb largohesha ilegalisht, pa dokumenta (pa pasaport\u00eb) duke kaluar kufirin jugosllavo-italian n\u00eb fillim t\u00eb dhjetorit t\u00eb vitit 1969. Si i till\u00eb  refugjat, para autoriteteve italiane dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, un\u00eb konsiderohesha si person i pa shtet dhe i pa atdhe.  P\u00ebr disa jav\u00eb jam vendosur n\u00eb kampin e refugjat\u00ebve politik\u00eb n\u00eb Trieste, ku gjeta mjaft bashkvendas dhe shum\u00eb t\u00eb arratisur nga vendet e tjera komuniste, kryesisht \u00e7ek\u00eb, por dhe komb\u00ebsi tjera, si hungarez\u00eb, polak\u00eb e rumun\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb. Pastaj jam regjistruar n\u00eb nj\u00eb kamp refugjat\u00ebsh n\u00ebn kujdesin e Priftit shqiptar Dom Prek\u00eb Ndrevashaj. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, italian\u00ebt kishin filluar t\u00eb tregonin lodhje me refugjat\u00ebt nga Evropa Lindore komuniste, por p\u00ebr fat tonin, qendrat e refugjat\u00ebve administroheshin nga OKB-ja dhe n\u00eb rastin e shqiptar\u00ebve edhe nga zyra e Vatikanit POA (Pontificia Opera di Assistenza), me t\u00eb cil\u00ebn bashkpunonte Dom Prek\u00eb Ndrevashaj.  Megjithse, n\u00eb Itali nuk kalova keq p\u00ebr aq koh\u00eb sa ndejta atje, fal Dom Prek\u00ebs q\u00eb m\u00eb gjeti nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb p\u00ebrkohshme n\u00eb zyr\u00ebn e emigracionit \u2013 q\u00ebllimi im nuk ishte q\u00eb Italia t\u00eb b\u00ebhej \u201catdheu\u201d im i dyt\u00eb. Por t\u00eb vendosesha n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb permanente. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nuk njihja asnj\u00eb shqiptar q\u00eb d\u00ebshironte t\u00eb rrinte n\u00eb Itali. Sikur ishim t\u00eb lodhur me Evrop\u00ebn e vjet\u00ebr. T\u00eb gjith\u00ebve na ishte b\u00ebr\u00eb mendja \u201cAmerik\u00eb\u201d, dhe jo pa t\u00eb drejt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

GM: \u00c7far\u00eb kujtoni nga mb\u00ebrritja n\u00eb Amerik\u00eb. Si ishte fillimi i jet\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb madh n\u00eb t\u00eb gjitha p\u00ebrmasat?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Viti 1970 \u2013 ”Mir\u00ebsevjen n\u00eb Shtetet e Bashkuara \u2013N\u00eb em\u00ebr t\u00eb Presidentit t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe t\u00eb popullit Amerikan, ne t\u00eb urojm\u00eb mir\u00ebseardhjen n\u00eb t\u00eb ket\u00eb vend t\u00eb madh\u00ebrish\u00ebm”<\/p>\n\n\n\n

FSH: V\u00ebrtet\u00eb, vend i madh, shtet planet, mund t\u00eb themi. Ende i kam parasysh pamjet e qytetit Nju Jork me drita t\u00eb pafund, nat\u00ebn q\u00eb kam zbritur n\u00eb aeroportin Kennedy, makinat e m\u00ebdha Ford, Shevrolet, Chrysler e t\u00eb tjera dhe njerzit n\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb shpejta sikur po shkonin n\u00eb dars\u00ebm ose ndonji festim, por jo n\u00eb pun\u00eb.  Familja ime vitin 1970 u lejua t\u00eb vendosej n\u00eb SHBA, aty ku kishim k\u00ebrkuar t\u00eb shkonim.  Me t\u00eb arritur n\u00eb Amerik\u00eb, ne u vendos\u00ebm n\u00eb lagjen Bronks t\u00eb New York-ut ku ishin vendosur edhe shum\u00eb familje t\u00eb tjera shqiptare, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb m\u00eb af\u00ebr kish\u00ebs katolike shqiptare \u201cZoja e Shkodr\u00ebs\u201d dhe disa t\u00eb af\u00ebrm\u00ebve tan\u00eb, q\u00eb kishin a rddhur m\u00eb heret, e t\u00eb cil\u00ebt na prit\u00ebn me urimin: \u201cU marr\u00ebt Amerika me t\u00eb mir\u00eb!\u201d  Sponsorizuesi yn\u00eb na kishte gjetur nj\u00eb apartament n\u00eb nj\u00eb pallat, ku ne ishim e vetmja familje e bardh\u00eb \u2013 v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb \u201cshok kulturor\u201d, mund ta quaja p\u00ebr ne n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, q\u00eb ndoshta disa as nuk kishim takuar ndonjiher\u00eb zezak\u00eb, e jo m\u00eb t\u00eb jetonim n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin pallat me ta. Fillimi i jet\u00ebs n\u00eb Amerik\u00eb, v\u00ebrtet\u00eb nuk ishte i leht\u00eb. Por p\u00ebr njerzit e vendosur p\u00ebr t\u00eb punuar me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrparuar, nuk besoj t\u00eb ket\u00eb vend m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr njer\u00ebz puntor\u00eb. Un\u00eb nuk humba koh\u00eb, me t\u00eb arritur n\u00eb Amerik\u00eb, n\u00eb mosh\u00ebn 20-vje\u00e7are, fillova t\u00eb punoja q\u00eb jav\u00ebn e par\u00eb, \u00e7fardo pun\u00eb q\u00eb mund t\u00eb gj\u00ebja, si \u201cdoorman\u201d e \u201celevatorman\u201d. Pastaj, pa shum\u00eb vones\u00eb, u regjistrova n\u00eb nj\u00eb kurs mbr\u00ebmjeje p\u00ebr m\u00ebsimin e anglishtes, kurse dit\u00ebn vijoja t\u00eb punoja \u00e7fardo pune tjet\u00ebr. Disa muaj m\u00eb von\u00eb u regjistrova, fillimisht, n\u00eb disa kurse p\u00ebr histori e shkenca politike mbr\u00ebmjeve n\u00eb \u201cHunter College\u201d n\u00eb Manhattan dhe pak m\u00eb von\u00eb n\u00eb \u201cLehman College\u201d n\u00eb Bronx. N\u00eb k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb isha shum\u00eb aktiv edhe pran\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb par\u00eb Katolike Shqiptare n\u00eb Shtetet e Bashkuara, e udh\u00ebhequr nga Mons. Zef Oroshi \u2013 i cili m\u00eb lejoi hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb bashkpunoja me revisten e Qendr\u00ebs Katolike Shqiptare, \u201cJeta Katolike Shqiptare\u201d, madje edhe si an\u00ebtar i K\u00ebshillit Redaktues t\u00eb revist\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

”Megjith\u00eb problemet q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb pasur dhe ka edhe sot Amerika dhe megjith\u00eb sfidat q\u00eb kam hasur n\u00eb jet\u00eb dhe karrier\u00eb gjat\u00eb 50-viteve t\u00eb fundit\u2013ashtu si gjys\u00ebm shekulli m\u00eb par\u00eb kur kam filluar k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim t\u00eb gjat\u00eb \u2014 gjithnj\u00eb dhe pa hezitim fal\u00ebnderoj dhe i jam mir\u00ebnjoh\u00ebs k\u00ebtij vendi q\u00eb m\u00eb ka pranuar dhe p\u00ebr mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb m\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb mua dhe familjes time gjat\u00eb dekadave. Ashtu, si 50-vjet m\u00eb par\u00eb, i ardhur rishtas n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend, kisha shprehur ndjenjat e mia p\u00ebr Amerik\u00ebn n\u00eb nj\u00eb shkrim modest si student n\u00eb Kolegjin Lehman n\u00eb Nju Jork, edhe sot e k\u00ebsaj dite jam krenar t\u00eb them gjithnj\u00eb me zem\u00ebr dhe bindje: I love America! T\u00eb Dua Amerik\u00eb!”<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Dark\u00eb e shtruar nga K\u00ebshilli i Kish\u00ebs Katolike Shqiptare n\u00eb Bronx me n\u00eb krye Monsinjor Dr. Zef Oroshin n\u00eb shenj\u00eb mir\u00ebnjohjeje dhe fal\u00ebnderimi p\u00ebr Sekretarin e Lidhjes Katolike Shqiptare, Frank Shkreli me rastin e largimit t\u00eb tij nga Nju Jorku p\u00ebr n\u00eb Washington, p\u00ebr t\u00eb filluar pun\u00ebn n\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, qershor, 1974<\/p>\n\n\n\n

GM: Vet\u00ebm kat\u00ebr vite pas mb\u00ebrritjes n\u00eb Amerik\u00eb, ju ishit gazetar dhe redaktor, m\u00eb von\u00eb edhe Drejtor i Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs p\u00ebr Euro-Azin\u00eb. Historia juaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull frym\u00ebzues i suksesit dhe p\u00ebrkushtimit n\u00eb fush\u00ebn e gazetaris\u00eb. Mund t\u00eb flisni p\u00ebr rrug\u00ebn q\u00eb p\u00ebrshkuat p\u00ebr t\u00eb arritur deri k\u00ebtu dhe mbi p\u00ebrvoj\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb Institucion t\u00eb Gazetaris\u00eb Radiofonike Bot\u00ebrore?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

FSH: Un\u00eb kisha filluar q\u00eb n\u00eb seminar n\u00eb Kroaci t\u00eb shkruaja vjersha kryesisht me karakter fetar, por edhe atdhetar n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Por, ka mund\u00ebsi q\u00eb ideja p\u00ebr tu marr\u00eb me gazetari mund t\u00eb ket\u00eb filluar n\u00eb takimin tim t\u00eb par\u00eb me Ernest Koliqin n\u00eb Rom\u00eb (1970) dhe vizita ime n\u00eb Bibliotek\u00ebn e tij plot libra, gazeta e revista q\u00eb nuk lejoheshin nga komunizmi. Por edhe momenti kur Dom Prek\u00eb Ndrevashaj m\u00eb dor\u00ebzoi Lahut\u00ebn e Malcis\u00eb dhe vepra t\u00eb tjera t\u00eb At Gjergj Fisht\u00ebs (1970) n\u00eb Rom\u00eb gjithashtu \u2013 t\u00eb cilat p\u00ebr mua deri at\u00eb dit\u00eb nuk ekzistonin \u2013 pasi si\u00e7 dihet n\u00eb ish-Jugosllavi dhe n\u00eb Shqip\u00ebri nuk lejoheshin, madje as t\u00eb p\u00ebrmendej emri i Fisht\u00ebs. Me t\u00eb ardhur n\u00eb Amerik\u00eb, si\u00e7 thash\u00eb m\u00eb lart\u00eb, fillova t\u00eb kontriboj n\u00eb p\u00ebrgatitjen e revist\u00ebs Jeta Katolike Shqiptare me drejtor Mons Zef Oroshin. Nd\u00ebrkoh\u00eb, kisha filluar nj\u00eb projekt modest me botimin, \u201cRinija Shqiptare n\u00eb M\u00ebrgim\u201d dhe isha kontribues i rregullt me artikuj edhe p\u00ebr gazet\u00ebn e Kolegjit Lehman n\u00eb Bronx ku isha regjistruar p\u00ebr t\u00eb vazhduar studimet n\u00eb anglisht. Me gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb veprimtari modeste n\u00eb fush\u00ebn e gazetaris\u00eb, nuk e di se pse, ashtu i pasigurt n\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e mia, un\u00eb synoja Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, ku tanim\u00eb kisha dor\u00ebzuar dokumentet e nevojshme p\u00ebr pun\u00ebsim, por q\u00eb m\u00eb dukej si nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr\u00eb e parealizueshme.  Mir\u00ebpo, \u00ebnd\u00ebrra u realizua dhe kjo veprimtari fillestare dhe modeste gazetareske e imja n\u00eb Nju Jork mori fund n\u00eb qershor t\u00eb vitit 1974, kur u vendosa n\u00eb Washington p\u00ebr t\u00eb filluar pun\u00ebn n\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, programi shqip.  Karriera ime gazetareske merr hov me t\u00eb shkuar n\u00eb Washington, DC n\u00eb qershor, 1974 ku fillova pun\u00ebn si gazetar dhe m\u00eb von\u00eb si redaktor, producent e korrespondent i ve\u00e7ant, n\u00eb \u201cZ\u00ebrin e Amerik\u00ebs\u201d, seksioni shqip, nga viti 1974 deri n\u00eb vitin 1984. M\u00eb pas, po tek \u201cZ\u00ebri i Amerik\u00ebs\u201d, kam sh\u00ebrbyer si shef i seksionit shqip (1984-1985). Jeta n\u00eb Washington, i pun\u00ebsuar pran\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, ishte nj\u00eb rast q\u00eb ndryshoi p\u00ebr mir\u00eb dhe p\u00ebrgjithmon\u00eb jet\u00ebn time.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Washington: Kryeqendra e Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Kongresit Amerikan, ku kam kaluar 30-vjet\u00ebt m\u00eb t\u00eb bukura dhe m\u00eb t\u00eb frutshme t\u00eb jet\u00ebs time.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(Nga viti 1985 deri n\u00eb vitin 1990 kam sh\u00ebrbyer k\u00ebshilltar i lart\u00eb programacioni n\u00eb Drejtorin\u00eb Europiane t\u00eb \u201cZ\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d p\u00ebr programet n\u00eb 18 gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme, drejtuar vendeve komuniste t\u00eb Europ\u00ebs Lindore dhe Q\u00ebndrore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb post si K\u00ebshilltar Programacioni dhe Shef i Drejtoris\u00eb Europiane t\u00eb VOA-s, kam luajtur nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb zgj\u00ebrimin e programeve gjat\u00eb 1980-ave dhe 1990-ave.  Nga viti 1990 deri n\u00eb vitin 1994 kam sh\u00ebrbyer si Z\u00ebvend\u00ebs Drejtor n\u00eb \u201cZ\u00ebrin e Amerik\u00ebs\u201d p\u00ebr ish-Bashkimin Sovjetik, drejtori kjo ku p\u00ebrfshiheshin rusishtja dhe gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb Bashkimit Sovjetik, q\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb u shp\u00ebrb\u00eb. Nga viti 1994 deri n\u00eb vitin 2003, kam sh\u00ebrbyer si Shef i Drejtoris\u00eb Europiane (m\u00eb von\u00eb euro-aziatike) t\u00eb \u201cZ\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d, drejtori nga e cila, p\u00ebrve\u00e7 18-gjuh\u00ebve t\u00eb ndryshme europiane, varej, ve\u00e7 t\u00eb tjerash, edhe seksioni n\u00eb gjuh\u00ebn shqip i k\u00ebsaj radioje amerikane, drejtuar bot\u00ebs. Ju kujtoj q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, duhej punuar n\u00eb kushtet e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.  Krijohen programe t\u00eb reja q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb nuk ekzistonin n\u00eb VOA \u2013 nd\u00ebr t\u00eb tjera, gjuh\u00ebn boshnjake dhe maqedonase \u2013 nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00ebn drejtimin e tij, VOA u b\u00eb transmetuesi i par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb filloi transmetimet n\u00eb TV, duke transmetuar n\u00eb TV, programet n\u00eb gjuh\u00ebn serbe dhe boshnjake gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb at\u00eb territor, p\u00ebrfshir\u00eb m\u00eb von\u00eb edhe programin shqip televiziv dhe gjuh\u00eb t\u00eb tjera europiane. N\u00ebn mbikqyrjen e tij, VOA u b\u00eb gjithashtu transmetuesi i par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb krijoi nj\u00eb deg\u00eb \u201cmultimedia\u201d, mbrenda Drejtoris\u00eb europiane t\u00eb VOA-s. Gjat\u00eb dy dekadave kritike t\u00eb 1980-ave, 1990-ave \u2013 kulmi i luft\u00ebs s\u00eb ftoht\u00eb dhe i luft\u00ebrave n\u00eb ish-Jugosllavi, kam marr\u00eb pjes\u00eb, pothuaj, n\u00eb \u00e7do vendim me r\u00ebnd\u00ebsi, p\u00ebrsa u p\u00ebrkiste transmetimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb asaj kohe, drejtuar vendeve ish-komuniste t\u00eb Europ\u00ebs lindore dhe qend\u00ebrore, si edhe ish-Bashkimit Sovjetik. I gjith\u00eb ky aktivitet, nga k\u00ebndveshtrimi i Shteteve t\u00eb Bashkuara, ishte n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb informuar sakt\u00ebsisht popujt e atij rajoni, me q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrshpejtimit t\u00eb sh\u00ebmbjes s\u00eb regjimeve komuniste dhe vendosjes s\u00eb liris\u00eb dhe demokracis\u00eb, pas nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli komuniz\u00ebm.)<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

”N\u00eb hyrje tek \u201cZ\u00ebri i Amerik\u00ebs si vizitor, n\u00eb vitin 2020 \u2013 \u201cZ\u00ebri i Amerik\u00ebs ka mbi supe nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb madhe si mbart\u00ebs i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Barra p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn nuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb t\u00eb mbartet\u2026\u201d. K\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb shprehur, nd\u00ebr t\u00eb tjera, Presidenti Xhon Kenedi n\u00eb fjalimin e tij me rastin e 20-vjetorit t\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, n\u00eb kryeqendr\u00ebn e VOA-s, 26 Shkurt, 1962. P\u00ebr 30 vjet n\u00eb detyra t\u00eb ndryshme tek Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, por dhe gjith\u00eb jet\u00ebn time si gazetar e publicist, jam munduar ta mbroj t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn si nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi morale dhe si nj\u00eb barr\u00eb dhe detyr\u00eb shoq\u00ebrore!.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

GM: Jeni Ish-Drejtor Ekzekutiv i K\u00ebshillit Komb\u00ebtar Shqiptaro-Amerikan. Cili \u00ebsht\u00eb misioni i k\u00ebsaj organizate?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Po, pasi kam dal\u00eb n\u00eb pension nga detyra qeveritare, pas 30-vjet sh\u00ebrbim, jam zgjedhur drejtor i K\u00ebshillit Komb\u00ebtar Shqiptaro-Amerikan, (KKSHA), nj\u00eb organizat\u00eb jo-qeveritare q\u00eb punonte p\u00ebr mbrojtjen e interesave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe an\u00eb e mban\u00eb trojeve shqiptare n\u00eb Ballkanin Perendimor. Pjes\u00eb e misionit t\u00eb saj ishte edhe promovimi i paq\u00ebs dhe zhvillimit ekonomik n\u00eb trojet shqiptare n\u00eb Ballkan, e vetmja organizat\u00eb shqiptare lobiste me prezenc\u00eb n\u00eb Uashington DC, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Ishte kjo nj\u00eb periudh\u00eb kritike p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe p\u00ebr njohjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj nga ana e Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe nga shtetet evropiane aleate t\u00eb Amerik\u00ebs. Ishte gjithashtu edhe kulmi i p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr t\u00eb bindur administrat\u00ebn e at\u00ebhershme t\u00eb Presidentit George W Bush t\u00eb ri dhe ndonj\u00eb skeptiku n\u00eb Kongresin amerikan se, m\u00eb n\u00eb fund, kishte ardhur koha q\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb njihnin pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs, p\u00ebrpjekje k\u00ebto q\u00eb m\u00eb n\u00eb fund u kuror\u00ebzuan me shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb 17 shkurt 2008. Misioni i KKSHA dallohej p\u00ebr p\u00ebrpjekjet e k\u00ebsaj organizate p\u00ebr t\u00eb bashkuar shqiptaro-amerikan\u00ebt, n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb (1990-at dhe m\u00eb von\u00eb) \u2013 shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr fatet e Atdheut \u2013Shqip\u00ebri e Kosov\u00eb \u2013 dhe t\u00eb shqiptar\u00ebve kudo. Q\u00eb nep\u00ebrmjet bashkimit t\u00eb komunitetit t\u00eb influencohej Washingtoni zyrtar p\u00ebr p\u00ebrmirsimin e gj\u00ebndjes s\u00eb shqiptar\u00ebve kudo.  Besoj se historian\u00ebt e ardh\u00ebshm do t\u00eb sh\u00ebnojn\u00eb veprimtarin\u00eb e KKSHA, si periudh\u00ebn m\u00eb t\u00eb art\u00eb n\u00eb historin\u00eb e komunitetit shqiptaro-amerikan deri m\u00eb sot, sidomos sa i p\u00ebrket \u00e7eshtjes s\u00eb Kosov\u00ebs, por edhe interesave komb\u00ebtare n\u00eb p\u00ebrgjithsi.<\/p>\n\n\n\n

GM: Jeni autor i librit publicistik \u2018Demokracia nuk pret\u2019. Pse nuk pret demokracia?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

FSH: Tre v\u00ebllimet \u201cDemokracia nuk pret\u201d, t\u00eb botuara nga Gazeta Telegraf n\u00eb Tiran\u00eb me botues Zot\u00ebrinjt\u00eb Agim \u00c7iraku e Kryeredaktor Engj\u00ebll Musai jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e nja 300-artikujve subjektesh t\u00eb ndryshme, nga m\u00eb se 1500-artikujsh aktualisht t\u00eb botuar n\u00eb gazet\u00ebn Telegraf dhe n\u00eb Zemra Shqiptare, por dhe n\u00eb media t\u00eb tjera (leje e pa leje) n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb trojet tjera shqiptare por dhe n\u00eb diaspor\u00eb.  Pse ky titull dhe pse Demokracia nuk pret? Titulli ishte dhe \u00ebsht\u00eb, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nj\u00eb mesazh dhe paralajm\u00ebrim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne, kudo q\u00eb jetojm\u00eb. Nj\u00eb mesazh p\u00ebr t\u00eb kujtuar dhe theksuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e demokracis\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb nivel global, por sidomos p\u00ebr Shqiptar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt gjat\u00eb pjes\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb historis\u00eb s\u00eb tyre nuk kan\u00eb dijtur demokraci as liri. Si paralajm\u00ebrim se demokracia me doemos duhet promovuar dhe mbrojtur nga t\u00eb gjith\u00eb brezat!  Sepse, n\u00ebse jo, si\u00e7 ka th\u00ebn\u00eb dikur ish-Presidenti amerikan, Ronald Reagan: Demokracia mund t\u00eb zhduket shum\u00eb kollaj brenda nj\u00eb brezi, prandaj \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm nj\u00eb angazhim aktiv dhe serioz n\u00eb vazhdim\u00ebsi nga shtetet individuale, nga ana e organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nga shoq\u00ebria e v\u00ebrtet\u00eb civile dhe nga vet populli p\u00ebr t\u00eb mbrojtur dhe promovuar Demokracin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb bot\u00eb, \u00e7do dit\u00eb e \u00e7do moment. Kjo pra \u00ebsht\u00eb arsyeja se \u2013 n\u00ebqoftse demokracia nuk mbrohet dhe nuk promovohet \u00e7do dit\u00eb — demokracia nuk pret, do zhduket ose minohet! Besoj se aktualiteti i sot\u00ebm politik n\u00eb bot\u00eb — 35-vjet pas shembjes s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit \u2013 na bind\u00eb se sot, demokracia \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik an\u00eb e mban\u00eb bot\u00ebs. Autokrat\u00ebt e t\u00eb gjitha ngjyrave i kan\u00eb shpallur luft\u00eb demokracis\u00eb gjithandej, prandaj Demokracia nuk pret. Tituli i tre v\u00ebllimeve \u201cDemokracia Nuk Pret\u201d, mbetet nj\u00eb mesazh dhe nj\u00eb thirrje n\u00eb mbrojtje t\u00eb liris\u00eb dhe demokracis\u00eb p\u00ebrball\u00eb rreziqeve q\u00eb u kanosen sot, qoft\u00eb n\u00eb trojet shqiptare asshtu dhe kudo n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Shkreli ka qen\u00eb an\u00ebtar i delegacionit t\u00eb par\u00eb t\u00eb Departamentit Amerikan t\u00eb Shtetit n\u00eb Shqip\u00ebri dhe monitorues i zgjedhjeve t\u00eb para pluraliste n\u00eb vend, n\u00eb mars\/prill t\u00eb vitit 1991. Rrug\u00ebt ishin bosh…<\/p>\n\n\n\n

GM: Ishit pjes\u00eb e delegacionit t\u00eb par\u00eb diplomatik amerikan n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb mars t\u00eb vitit 1991. Ishte hera e par\u00eb q\u00eb vizitonit Shqip\u00ebrin\u00eb. \u00c7far\u00eb u shfaq para syve tuaj?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Po, e v\u00ebrtet\u00eb. E ndjej\u00eb veten t\u00eb privilegjuar q\u00eb kam qen\u00eb pjes\u00eb e delegacionit t\u00eb par\u00eb diplomatik amerikan n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb mars t\u00eb vitit 1991. Kjo, natyrisht ishte edhe vizita e par\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb komuniste, pasi dihej se si zyrtar i qeveris\u00eb amerikane \u2013 ndon\u00ebse me origjin\u00eb shqiptare \u2013 p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike midis dy vendeve tona, p\u00ebr mua ishte e pa mundur t\u00eb vizitoja Tiran\u00ebn. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, si\u00e7 kam zbuluar vitet e fundit, kur mora dosjen e Sigurimit nga Autoriteti i Dosjeve, m\u00ebsova se megjithse jasht\u00eb vendit dhe zyrtar i qeveris\u00eb amerikane,isha p\u00ebrndjekur me vite nga Sigurimi komunist dhe se ishte dhen\u00eb urdhi q\u00eb t\u00eb mbyllej dosja ime nga Sigurimi i Shtetit q\u00eb m\u00eb kishte p\u00ebrndjekur si \u201carmik i popullit\u201d — vet\u00ebm n\u00eb dit\u00ebn kur jam ulur n\u00eb Tiran\u00eb me delegacionin zyrtar t\u00eb Departmentit t\u00eb Shtetit, Mars \u201991.  \u00c7far\u00eb u shfaq para syve t\u00eb mi? Fjala q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrshkruante ndjenjat e mia p\u00ebr gjemdjen kur zbrit\u00ebm n\u00eb aeroportin e Tiran\u00ebs, ishte \u201cshokuese\u201d, nj\u00eb tronditje e dhimbshme shpirt\u00ebrore.  Shikoje rreth e rrotull atij aeroporti, sikur lexoje fjal\u00ebn varf\u00ebri e skajshme, izolim. Izolim nga bota, pasi aeroporti ishte bosh, por edhe t\u00eb izoluar nga nj\u00ebri tjet\u00ebri, ndon\u00ebse dukej se edhe n\u00ebpun\u00ebsit e polic\u00ebt q\u00eb ishin aty, sikur nuk flisnin me nj\u00ebri tjet\u00ebrin. Nuk ishte njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb aeroport. Fatkeqsisht, por e v\u00ebrtet\u00eb, m\u00eb p\u00ebrshkoi nj\u00eb ndjenj\u00eb depresioni, madje edhe lodhje fizike, e cila nuk mu nda p\u00ebr disa dit\u00eb. Nga p\u00ebrshtypjet e para:  varf\u00ebri, mjerim, heshtje, frik\u00eb. Isha shum\u00eb i emocionuar dhe nuk dija se \u00e7far\u00eb t\u00eb prisja. Kisha par\u00eb deri diku bot\u00ebn edhe varf\u00ebri t\u00eb skajshme, patjet\u00ebr. Megjithse nuk prisja dhe as nuk ma merrte mendja se Shqip\u00ebria komuniste do t\u00eb ishte ai \u201ckopshti me lule\u201d p\u00ebr t\u00eb cilin lexonim n\u00eb revistat progandistike komuniste si \u201cShqip\u00ebria e re\u201d. Mungesa e ushqimeve, njerzit e veshur shum\u00eb keq, rrug\u00ebt e boshatisura.  P\u00ebrshtypjet e mia t\u00eb atyre dit\u00ebve i kam pasqyruar gjat\u00eb viteve n\u00eb shum\u00eb artikuj dhe disa fotografi, marr\u00eb an\u00eb e mban\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb gjat\u00eb q\u00ebndrimit ton\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb mars\/prill 1991.<\/p>\n\n\n\n

GM: Po Kosov\u00ebn kur e keni vizituar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb? Si e p\u00ebrjetuat\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Ishte e pamundur t\u00eb vizitoja Kosov\u00ebn sa isha n\u00eb detyr\u00eb tek Z\u00ebri i   Amerik\u00ebs. Por kam vizituar pas luft\u00ebs ku kam marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb fushat\u00ebn, krah p\u00ebr krah, me Ibrahim Rugov\u00ebn n\u00eb zgjedhjet parlamentare t\u00eb 24 tetorit, 2004, kur Kosova ishte n\u00ebn administrim t\u00eb p\u00ebrkohsh\u00ebm t\u00eb Organizat\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara. Gjendjen n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 edhe si pjes\u00eb e detyr\u00ebs, e kisha ndjekur \u00e7\u2019prej 1980-ave, demonstratat, burgosjet, rrahjet dhe vrasjet e shqiptar\u00ebve nga forcat terroriste serbe gjat\u00eb viteve. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb me Dr Rugov\u00ebn isha takuar n\u00eb Washington me 1989, n\u00eb vizit\u00ebn e tij t\u00eb par\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Natyrisht, se situat\u00ebn e kisha ndjekur p\u00ebr s\u00eb af\u00ebrmi n\u00eb Kosov\u00eb gjat\u00eb viteve e deri n\u00eb nd\u00ebrhyrjen e NATO-s, ishte di\u00e7ka q\u00eb p\u00ebrjetonim dhe kujtonim \u00e7do dit\u00eb \u201c\u00e7eshtjen e Kosov\u00ebs\u201d n\u00eb zem\u00ebr, s\u00eb bashku me mbar\u00eb komunitetin shqiptaro-amerikan. Vizita ime e par\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, ishte, natyrisht, nj\u00eb vizit\u00eb e paharrueshme, plot kujtime e mbresa megjithse Kosova ishte ende mjaft e shkat\u00ebrruar nga lufta, por plot entuziaz\u00ebm e shpres\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen, e gatshme p\u00ebr t\u00eb rihapur institucionet dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar shtetin e pavarur, Republik\u00ebn e Kosov\u00ebs. M\u00eb von\u00eb, si Kosov\u00ebn ashtu edhe Shqip\u00ebrin\u00eb i kam vizituar shpesh.<\/p>\n\n\n\n

GM: Bashk\u00ebpunoni me shum\u00eb media t\u00eb ndryshme, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe ne n\u00eb Zemra Shqiptare, por Gazeta Telegraf \u00ebsht\u00eb sht\u00ebpia kryesore e publikimeve tuaja. Si lindi ky bashk\u00ebpunim?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Me botuesin e gazet\u00ebs Telegraf, Z. Agim \u00c7iraku dhe me dhe Kryeredaktorin e k\u00ebsaj gazete, Z. Engj\u00ebll Musai, n\u00eb promovimin e tre v\u00ebllimeve t\u00eb, \u201dDemokracia Nuk Pret\u201d \u2014 nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e nja 25-30% e shkrimeve q\u00eb tani kan\u00eb arritur n\u00eb rreth 1500-artikuj, e q\u00eb botohen rregullisht n\u00eb gazet\u00ebn Telegraf t\u00eb Tiran\u00ebs, Shtator, 2018<\/p>\n\n\n\n

FSH: E v\u00ebrtet\u00eb se \u00e7\u2019prej fillimit kur jam angazhuar me shkrimet e mia modeste pas daljes n\u00eb pension para 20-vitesh \u2013 nj\u00eb num\u00ebr mediash i mor\u00ebn e i botuan artikujt e mi, p\u00ebrfshir\u00eb Zemra Shqiptare. P\u00ebrdor k\u00ebt\u00eb rast tu fal\u00ebnderoj edhe ju t\u00eb Zemr\u00ebs Shqiptare p\u00ebr bashkpunimin e gjat\u00eb pasi ishit nd\u00ebr t\u00eb par\u00ebt q\u00eb kini botuar shkrimet e mia modeste.  \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se bashkpunimi pothuaj 15-vje\u00e7ar me gazet\u00ebn Telegraf n\u00eb Tiran\u00eb, me botuesin Agim \u00c7iraku dhe Krye-Drejtorin Engj\u00ebll Musai dhe stafin \u2013 \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb. Sepse ata ishin t\u00eb par\u00ebt dhe t\u00eb vetmit deri at\u00ebher\u00eb q\u00eb pranuan ti botonin shkrimet e mia, kur mediat e tjera p\u00ebrfshir\u00eb gazetat dhe portalet n\u00eb Shqip\u00ebri, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk i botuan — deri von\u00eb kur disa prej tyre filluan t\u2019i merrnin nga Telegraf, por disa filluan edhe t\u00eb tallen pasi shkrimet e mia si\u00e7 duket ishin \u201cndryshe\u201d nga materialet q\u00eb disa prej atyre gazetave lejoheshin t\u00eb botonin. Si\u00e7 duket, un\u00eb nuk e kalojsha censur\u00ebn e tyre. Ndryshe ishte Telegraf. Ata kan\u00eb botuar \u00e7do artikull timin, pa marr\u00eb parasysh p\u00ebrmbajtjen, gjat\u00eb viteve dhe m\u00eb n\u00eb fund edhe kan\u00eb botuar me qindra artikuj n\u00eb tre v\u00ebllimet, titulluar: Demokracia Nuk Pret. K\u00ebshtuq\u00eb miq\u00ebve t\u00eb mi t\u00eb shtrenjt\u00eb Agimi \u00c7irakut e Engj\u00ebll Musait u jam mir\u00ebnjoh\u00ebs, p\u00ebrgjithmon\u00eb, p\u00ebr bashkpunimin dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ata g\u00ebzojn\u00eb eksklusivitetin e botimit t\u00eb shkrimeve t\u00eb mia modeste brenda territorit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Dita e pensionimit t\u00eb z. Shkreli nga Z\u00ebri i Amerik\u00ebs, 2003<\/p>\n\n\n\n

GM: Ju jeni nderuar me tituj t\u00eb shumt\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb ‘Kalor\u00ebs i Urdhrit t\u00eb Sk\u00ebnderbeut’, ‘Qytetar Nderi’ nga Komuna Shkrel dhe Mal\u00ebsia e Madhe, si dhe jeni dekoruar nga K\u00ebshilli i Qytetit t\u00eb Nju Jorkut p\u00ebr ‘sh\u00ebrbimet e shk\u00eblqyera dhe kontributet e \u00e7muara ndaj komunitetit shqiptaro-amerikan dhe qytetit t\u00eb Nju Jorkut’. K\u00ebto vler\u00ebsime jan\u00eb d\u00ebshmi e kontributit tuaj t\u00eb \u00e7muar n\u00eb profesionin tuaj dhe m\u00eb gjer\u00eb. Do t\u00eb ishte k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb ndanit me ne p\u00ebrjetimet dhe emocionet tuaja lidhur me k\u00ebto vler\u00ebsime…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Frank Shkreli nderohet nga Presidenti Bujar Nishani me dekorat\u00ebn \u201cKalor\u00ebs i Urdh\u00ebrit t\u00eb Sk\u00ebnderbeut\u201d<\/p>\n\n\n\n

FSH: T\u00eb falemnder\u00ebs, Z. Marku p\u00ebr fjal\u00ebt tua fisnike. Titujt q\u00eb p\u00ebremende dhe t\u00eb tjer\u00eb, nuk i kam pritur. S\u00eb pari se nuk e konsideroj veten si meritues t\u00eb tyre dhe e dyta gjithmon\u00eb jam p\u00ebrpjekur t\u00eb punoj n\u00eb heshtje ose prapa sken\u00ebs, si t\u00eb thuash, pa pretendime p\u00ebr dekorata e vler\u00ebsime t\u00eb tilla. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta i fal\u00ebnderoj, p\u00ebrzem\u00ebrsisht, q\u00eb m\u00eb kan\u00eb konsideruar si t\u00eb denj\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre vlersimeve. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta kan\u00eb nderuar mua dhe veten! Ernest Koliqi thonte shpesh at\u00eb fraz\u00ebn ton\u00eb popullore, \u201cBurri i mir\u00eb me shok\u00eb shum\u00eb\u201d. N\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb private dhe profesionale hasim indidvid\u00eb ose gjendemi n\u00eb rrethana jete a karriere q\u00eb influencojn\u00eb patjet\u00ebr n\u00eb sukseset tona. Edhe un\u00eb kam pasur fatin q\u00eb gjat\u00eb jet\u00ebs time t\u00eb takoj individ\u00eb dhe t\u00eb gj\u00ebndem n\u00eb rrethana si personi \u201cn\u00eb vendin e duhur dhe n\u00eb koh\u00ebn e duhur\u201d, si\u00e7 thuhet, jo merit\u00eb e imja, por ndoshta e kam shfryt\u00ebzuar rastin. Por e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se nuk m\u00eb ka munguar as disiplina as zelli p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb pun\u00ebn mir\u00eb.  Duke cituar Ernest Koliqin, nj\u00eb nga ata t\u00eb m\u00ebdhejt q\u00eb kam patur rastin t\u00eb takoj\u00eb dhe t\u00eb marr k\u00ebshilla prej tij, dua t\u00eb them se suksesi im \u00ebsht\u00eb edhe suksesi i tjer\u00ebve \u2013 t\u00eb gjith\u00eb atyre me t\u00eb cil\u00ebt kam  punuar e bashkpunuar n\u00eb detyrat qeveritare dhe aktivitetet dhe bashkpunimin n\u00eb komunitetin ton\u00eb k\u00ebtu n\u00eb SHBA, e pa ndihm\u00ebn e t\u00eb cil\u00ebve nuk e dij se ku do isha sot. Prandaj dekorata dhe vler\u00ebsimet q\u00eb ju p\u00ebrmendni m\u00eb lart\u00eb i kam pranuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb frym\u00eb: si nj\u00eb arritje por edhe merit\u00eb dhe mir\u00ebnjohje ndaj t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb kam takuar gjat\u00eb jet\u00ebs time 75-vje\u00e7are, e q\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ose nj\u00eb tjet\u00ebr kan\u00eb influencuar, pozitivisht, jet\u00ebn dhe karrier\u00ebn time.  E ndjej\u00eb veten shum\u00eb t\u00eb emocionuar, i nderuar dhe i privilegjuar p\u00ebr t\u00eb gjitha vler\u00ebsimet gjat\u00eb viteve nga entet zyrtare n\u00eb trojet shqiptare dhe n\u00eb Amerik\u00eb \u2013 por jam ve\u00e7an\u00ebrisht i nderuar dhe shum\u00eb mir\u00ebnjoh\u00ebs p\u00ebr vler\u00ebsimet nga Mal\u00ebsia e Madhe dhe nga Shkreli. Sepse, ndon\u00ebse, jetoj p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli n\u00eb Amerik\u00eb, identiteti im mbetet ai i Shkrelit dhe i Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe \u2013 p\u00ebr t\u00eb cilin jam dhe mbetem krenar.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Bashkia e qytetit t\u00eb Nju Jorkut, New York \u2013 N\u00ebntor 2019: Shkreli duke pranuar dekorat\u00ebn<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

GM: Cili \u00ebsht\u00eb momenti m\u00eb i paharruesh\u00ebm n\u00eb karrier\u00ebn tuaj?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: \u00cbsht\u00eb pak v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktoj se cili ka qen\u00eb, \u201cmomenti m\u00eb i paharruesh\u00ebm\u201d i karrier\u00ebs time. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ka pasur aq shum\u00eb momente q\u00eb un\u00eb i konsideroj t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe t\u00eb paharrueshme. Por po mundohem ti rrjeshtoj disa prej tyre. Ardhja n\u00eb Amerik\u00eb n\u00eb vitin 1970 si nj\u00eb refugjat politik, i pa shtet e i pa atdhe (stateless) ishte fillimi i gjith\u00e7kaje t\u00eb \u201cpaharrueshme\u201d n\u00eb jet\u00ebn time. Pun\u00ebsimi n\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs (1974) ishte n\u00eb vetvete nj\u00eb ngjarje q\u00eb hapi shum\u00eb dyer t\u00eb zhvillimit tim njer\u00ebzor, edukativ e profesional, n\u00eb karrier\u00ebn gazetareske 30-vje\u00e7are. Pa dyshim, shembja e Murit t\u00eb Berlinit dhe e komunizmit zyrtar an\u00eb e mban\u00eb Evrop\u00ebs ish-komuniste, p\u00ebrfshir Shqip\u00ebrin\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej atyre momenteve. Di\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb, deri at\u00ebher\u00eb, as nuk e kisha \u00ebnd\u00ebrruar se do ndodhte n\u00eb jet\u00ebn time, ka qen\u00eb vizita ime n\u00eb Shqip\u00ebri si an\u00ebtar i delegacionit t\u00eb par\u00eb t\u00eb Departamentit Amerikan t\u00eb Shtetit \u2013 menj\u00ebher\u00eb pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb Memorandumit p\u00ebr rivendosjen e marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Mars t\u00eb vitit 1991. I paharruesh\u00ebm mbetet p\u00ebrgjithmon\u00eb takimi me Nen\u00eb Terezen ton\u00eb n\u00eb Washington. E shum\u00eb e shum\u00eb momente e ngjarje e momente t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, si\u00e7 ishte edhe botimi i tre v\u00ebllimeve publicistik\u00eb, \u201cDemokracia nuk pret\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

GM: A keni ndonj\u00eb pasion t\u00eb fsheht\u00eb q\u00eb ndoshta pak njer\u00ebz e din\u00eb p\u00ebr ju?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Kam pasion muzik\u00ebn, po, sidomos k\u00ebng\u00ebt popullore shqip \u2013t\u00eb preferuarat kang\u00ebt me lahut\u00eb e \u00e7ifteli.  N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nuk kam asgj\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time. Jeta ime \u00ebsht\u00eb, si\u00e7 thuhet n\u00eb anglisht, nj\u00eb lib\u00ebr i hapur (open book). Familja mbi t\u00eb gjitha ka qen\u00eb dhe mbetet pasioni im. Puna e r\u00ebnd\u00eb dhe disiplina p\u00ebr t\u00eb realizuar \u00ebnd\u00ebrrat e jet\u00ebs, me vendosm\u00ebri dhe entuziaz\u00ebm, n\u00ebse mund t\u00eb quhet pasion, pasi nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb e k\u00ebrkonte edhe mbijetesa n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb huaj e t\u00eb koklavitur, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb jeta jo e kollajt n\u00eb Amerik\u00eb.  Publicistika dhe shkrimet modeste me subjekte t\u00eb fushave t\u00eb ndryshme e q\u00eb trajtohen pak ose aspak nga t\u00eb tjer\u00ebt, mbeten p\u00ebr mua nj\u00eb pasion, jo aq i fsheht\u00eb, por q\u00eb e shikoj si di\u00e7ka plot\u00ebsuese ose pasion shtes\u00eb.  Megjith\u00ebse n\u00eb mosh\u00ebn time tashti, me p\u00ebrjashtim, t\u00eb dashuris\u00eb dhe mir\u00ebqenjes p\u00ebr familjen, pasionet e dikurshme t\u00eb jet\u00ebs e karrier\u00ebs kan\u00eb filluar t\u00eb zbehen. Por \u2013 prap se prap — jeta pa pasione e motivacione mbyt\u00eb krijimtarin\u00eb dhe inkurajon dembel-ll\u00ebkun, mendoj un\u00eb.  P\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne, pasioni ose pasionet duhet t\u00eb jen\u00eb, doemosdoshm\u00ebrisht, pjes\u00eb e rrug\u00ebtimit ton\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb deri dit\u00ebn q\u00eb i Madhi Zot na thrret n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij.<\/p>\n\n\n\n

GM: Vendi apo vendet m\u00eb t\u00eb bukura q\u00eb keni vizituar?  Cila do t\u00eb ishte historia m\u00eb interesante nga udh\u00ebtimet tuaja?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Gjat\u00eb karrier\u00ebs time kam udh\u00ebtuar, por udh\u00ebtimet kan\u00eb qen\u00eb me delegacione zyrtare, kishin pra nj\u00eb karakter zyrtar dhe nuk ishin vizita \u201cturistike\u201d.  N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, udhtimet n\u00eb Evrop\u00eb: Itali, Gjermani, Austri e tjera jan\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb krye t\u00eb list\u00ebs.  M\u00eb p\u00eblqen shum\u00eb Praga si qytet, t\u00eb cilin e kam vizituar disa her\u00eb. N\u00eb vizitat q\u00eb kam b\u00ebr\u00eb gjat\u00eb viteve n\u00eb Shqip\u00ebri, m\u00eb kan\u00eb t\u00ebrhequr vazhdimisht kalat\u00eb tona, nga veriu n\u00eb jug. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb vizit\u00ebn e par\u00eb me delegacionin amerikan n\u00eb mars\/prill 1991, kemi vizituar kat\u00ebr nga kalat\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.  Nga ana tjet\u00ebr, Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs — si nj\u00eb shtet planet q\u00eb \u00ebsht\u00eb \u2013 p\u00ebr turist\u00ebt vendor\u00eb dhe t\u00eb huaj — ka vende t\u00ebrheqse q\u00eb kemi vizituar, shum\u00eb interesante dhe t\u00eb pashterrshme p\u00ebr nga bukuria natyrore dhe p\u00ebr nga historia e pasur edhe p\u00ebr mua q\u00eb jetoj k\u00ebtu p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli.<\/p>\n\n\n\n

GM: Nga letrar\u00ebt tan\u00eb dhe t\u00eb huaj cil\u00ebt do t\u00eb ve\u00e7onit?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

FSH: Eh, tashti m\u00eb duhet t\u00eb tregohem pak provincial ose krahinor \u2013 megjithse jeta dhe karriera ime d\u00ebshmon se ashtu si\u00e7 pasqyrojn\u00eb edhe shkrimet e mia modeste — nuk jam aspak i till\u00eb. Megjithse nuk mund t\u00eb pretendoj se jam njoh\u00ebs i mir\u00eb i let\u00ebrsis\u00eb, ka mjaft shkrimtar\u00eb q\u00eb m\u00eb p\u00eblqejn\u00eb, nga jugu e n\u00eb veri, n\u00eb Kosov\u00eb dhe trojet e tjera shqiptare dhe diaspor\u00eb, por m\u00eb duhet t\u00eb kufizohem tek dy prej tyre, si  m\u00eb t\u00eb favorshmit: At Gjergj Fishta dhe Ernest Koliqi. At Gjergj Fishta, kleriku dhe atdhetari! P\u00ebr Fe e Atdhe ishte dhe mbetet programi i tij. Me veprimtarin\u00eb e tij prej letrari, politikani e diplomati, gjith\u00eb jet\u00ebn e tij lart\u00ebsoi \u2013 si pak kush tjet\u00ebr — Kombin dhe mbrojti interesat e tij \u2013 n\u00eb nivel komb\u00ebtar dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Ernest Koliqi, t\u00eb cilin kam pas fatin ta njoh megjithse p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, njeriu q\u00eb p\u00ebrhapi gjuh\u00ebn shqipe duke hapur shkolla dhe duke d\u00ebrguar m\u00ebsues n\u00eb Kosov\u00eb dhe an\u00eb e mban\u00eb trojeve shqiptare. Shum\u00eb prej nesh ndoshta as nuk do flisnim sot shqip, po mos t\u00eb ishin d\u00ebrguar ata m\u00ebsues prej tij n\u00eb trojet tona n\u00ebn ish-Jugosllavin\u00eb. Ernest Koliqi i cili besonte \u201cN\u00eb v\u00ebllaznimin e madh t\u00eb Shqiptar\u00ebve, q\u00eb tue u forcue, ka me i falun fisit ton\u00eb agime m\u00eb t\u00eb t\u00eb drejta\u201d. (Simfonija e Shqipeve).<\/p>\n\n\n\n

GM: Ka vend n\u00eb bot\u00ebn tuaj sporti, kinematografia dhe muzika, apo arte t\u00eb tjera?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: N\u00eb rini kam pas\u00eb prirje dhe interesim aktrimi kur frekventoja gjimnazin klasik (seminarin) n\u00eb Kroaci. Kam marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb disa shfaqje. Aty gjithashtu kam k\u00ebnduar me nj\u00eb grup p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr. Por gjith\u00e7ka u nd\u00ebrpre kur u arratisa nga ish-Jugosllavia dhe mora rrug\u00ebt e m\u00ebrgimit n\u00eb fund t\u00eb vitit 1969.  M\u00eb p\u00eblqen shum\u00eb muzika n\u00eb p\u00ebrgjithsi, si\u00e7 thash m\u00eb lart\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb muzik\u00ebn bot\u00ebrore, pa dallim. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se muzika i bashkon njerzit m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr. Muzika p\u00ebr mua ishte nj\u00eb lidhje me vedlindjen, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur lidhjet e tjera nuk ekzistonin, p\u00ebr arsye q\u00eb dihen.  Kur m\u00eb mungonin fjal\u00ebt dhe kontaktet, ashtu i m\u00ebrzitur, k\u00ebrkoja ndihm\u00ebn e muzik\u00ebs p\u00ebr tu \u00e7mall\u00eb me atdheun. Gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb ftoh\u00ebt, nd\u00ebr shum\u00eb k\u00ebng\u00ebtar\u00eb\/e t\u00eb tjer\u00eb, Dervish Shaqa ishte k\u00ebng\u00ebtari i preferuar q\u00eb e d\u00ebgjoja nep\u00ebrmjet radio Tiran\u00ebs, n\u00eb programin p\u00ebr bashkatdhetar\u00ebt jasht\u00eb atdheut, por jo vet\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Dervish Shaqa<\/p>\n\n\n\n

GM: Jemi n\u00eb shekullin XXI. Mendoni se jetojm\u00eb n\u00eb koh\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb njer\u00ebzimit?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

”Presidenti Ronald Reagan vizit\u00eb n\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, 24 Shkurt, 1982, n\u00eb 40-vjetorin e themelimit t\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs. Me at\u00eb rast, Presidenti Reagan na u drejtua me k\u00ebto fjal\u00eb: \u201cKoh\u00ebt e fundit, festuam dit\u00eblindjen e 250-t\u00eb t\u00eb Xhorxh Uashingtonit. Ai e kuptonte fuqin\u00eb e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe marr\u00ebdh\u00ebnien e saj me lirin\u00eb. E v\u00ebrteta p\u00ebrfundimisht do t\u00eb mbizot\u00ebroj\u00eb\u2026\u201d \u00ebsht\u00eb shprehur ai. \u201cSot kemi k\u00ebt\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi: t\u00eb nxjerrim n\u00eb drit\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb r\u00ebnkon n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e shtypjes dhe t\u00eb g\u00ebnjeshtrave. Le t\u00eb ridedikohemi detyr\u00ebs q\u00eb na pret dhe ashtu si Ati Themelues, mund t\u00eb jemi t\u00eb sigurt\u00eb se e v\u00ebrteta do t\u00eb triumfoj\u00eb. Dhe n\u00ebse mbizot\u00ebron e v\u00ebrteta, liria nuk do t\u00eb zhduket nga kjo Tok\u00eb\u201d. Ky ishte mesazhi i Presidentit Reagan para gazetar\u00ebve t\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs n\u00eb vitin 1982”<\/p>\n\n\n\n

FSH: \u00cbsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb thuhet. Por mund t\u00eb them se pritshm\u00ebrit\u00eb ishin krejt tjera, nga zhvillimet e sotme n\u00eb bot\u00eb,  me shembjen e Murit t\u00eb Berlinit dhe me zhdukjen e regjimeve komuniste. Shpresohej se popujt dhe shtetet do t\u00eb kishin m\u00ebsuar nga e kaluara e hidh\u00ebt e komunizmit. Mendonim se ishte mbarimi i nj\u00eb epoke nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb err\u00ebta t\u00eb historis\u00eb njerzore dhe fillimi premtues i nj\u00eb shekulli t\u00eb ri. Ish-Presidenti Xhorxh Bush, krenarisht, ka deklaruar n\u00eb vitin 1989 fitoren e Perendimit mbi komunizmin duke shpall\u00eb iden\u00eb p\u00ebr nj\u00eb, \u201cEvrop\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb (t\u00eb bashkuar) dhe t\u00eb lir\u00eb\u201d. Ishte koha kur mendonim se d\u00ebshira p\u00ebr liri e demokraci nuk do t\u00eb shuhej as nuk do mohohej m\u00eb nga diktator\u00ebt e autoritar\u00ebt. Por ja ku jemi sot, n\u00eb \u00e7erek shekullin e par\u00eb t\u00eb shekullit XXI, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Sekretari i Kombeve t\u00eb Bashkuara paralajm\u00ebron se bota \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik, liria dhe demokracia jan\u00eb n\u00eb humbje. Pushtimi brutal i Ukrain\u00ebs nga Rusia putiniste nd\u00ebrsa konfliktet shp\u00ebrthejn\u00eb kudo n\u00eb bot\u00eb, duke shkaktuar rritjen e krizave gjeopolitike, emigrimet biblike — t\u00eb gjitha k\u00ebto k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb paq\u00ebn n\u00eb bot\u00eb dhe t\u00eb drejtat e njeriut kudo. Megjith\u00eb p\u00ebrparimet e m\u00ebdha teknologjike dhe n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e veprimtaris\u00eb njerzore n\u00eb shekullin XXI, besoj se bota ka nevoj\u00eb p\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebs si ish-presidenti amerikan Ronald Reagan dhe Kryeministrja britanike Margareth Thatcher, p\u00ebr t\u00eb menaxhuar k\u00ebto kriza bot\u00ebrore q\u00eb mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb bot\u00ebn drejt nj\u00eb lufte t\u00eb re bot\u00ebrore. P\u00ebr t\u2019ju p\u00ebrgjigjur pyetjes tuaj pak m\u00eb ndryshe: duke marr\u00eb parasysh aktualitetin gjeopolitik n\u00eb bot\u00eb sot \u2013 edhe n\u00ebqoftse jemi pak m\u00eb mir\u00eb se \u00e7\u2019ishim n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn — kam droj\u00eb se pa udh\u00ebheq\u00ebs bot\u00ebror si Reagan\/Thatcher t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, paralajm\u00ebrimet jan\u00eb se liria dhe demokracia jan\u00eb n\u00eb r\u00ebnje, se bota \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik. Po p\u00ebrjetojm\u00eb koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb pasigurta!<\/p>\n\n\n\n

GM: Si e kaloni koh\u00ebn e lir\u00eb, larg gazetaris\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

”N\u00eb fund t\u00eb fundit, asgj\u00eb nuk ka m\u00eb t\u00eb sh\u00ebnjt\u00eb se familja. Krenar p\u00ebr secilin prej tyre!  Vitet e fundit jemi shtuar edhe me nj\u00eb nip e mbes\u00eb t\u00eb tjer\u00eb\u2026”<\/em><\/p>\n\n\n\n

FSH: Daljen n\u00eb pension e rekomandoj shum\u00eb!, hahahahaha. Koh\u00ebn e lir\u00eb me boll\u00ebk e kaloj duke lexuar ndonj\u00eb lib\u00ebr ose artikull q\u00eb deri tani nuk kam patur koh\u00eb ta lexoj ose materiale q\u00eb nuk i kisha m\u00eb heret. Por gjithnj\u00eb vazhdoj t\u00eb jem i interesuar p\u00ebr zhvillimet n\u00eb rajon dhe n\u00eb bot\u00eb, si dhe p\u00ebr aktualitetin politik n\u00eb Amerik\u00eb dhe n\u00eb Shqip\u00ebri e Kosov\u00eb. P\u00ebr ndryshe — larg dhe jasht\u00eb gazetaris\u00eb — kemi koh\u00eb me bashkshort\u00ebn p\u00ebr ndonj\u00eb udhtim n\u00eb vendlindjen ton\u00eb, Shqip\u00ebri e Kosov\u00eb, udhtime k\u00ebtu n\u00eb Amerik\u00eb qoft\u00eb edhe me ndonj\u00eb grup t\u00eb mosh\u00ebs ton\u00eb. Shpesh kalojm\u00eb disa jav\u00eb n\u00eb Florida, muajt e dimrit. Por koh\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb e m\u00eb t\u00eb bukur \u2013 m\u00eb t\u00eb pazevend\u00ebsueshmen, p\u00ebrpiqemi ta kalojm\u00eb me nipat e mbesat \u2013 por edhe me familjen e ngusht djalin e dy vajzat, v\u00ebllain me motrat e familjet e tyre por edhe me kush\u00ebrinjt\u00eb e shum\u00ebt — far e fisin m\u00eb t\u00eb gj\u00ebr\u00eb, pasi t\u00eb gjith\u00eb jetojm\u00eb jo larg nj\u00ebri tjetrit, n\u00eb tre shtetet: Nju Jork, Nju Xhersi e Konetik\u00ebt. Natyrisht, shpesh vizitojm\u00eb edhe Washingtonin ku jeton djali me familje por edhe miq\u00eb e koleg\u00eb \u2013 me t\u00eb cil\u00ebt kemi punuar e kaluar dekada t\u00eb jet\u00ebs ton\u00eb n\u00eb kryeqytetin amerikan.<\/p>\n\n\n\n

GM: Mund t\u00eb na tregoni se si dhe ku e keni njohur bashk\u00ebshorten tuaj?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

FSH: Bashkshorten time Vitoren (Vickie) e kam njohur nep\u00ebrmjet miq\u00ebsh t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb familjeve tona n\u00eb vitin 1975 dhe jemi martuar n\u00eb vitin 1976. Ajo vjen nga nj\u00eb familje anti-komuniste me origjin\u00eb nga Nikaj-M\u00ebrturi i rrethit t\u00eb Tropoj\u00ebs. Babai i saj ishte pjes\u00eb e \u00e7etave anti-komuniste nacionaliste q\u00eb luftuan n\u00eb mallet e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, kund\u00ebr instalimit t\u00eb regjimit sllavo-komunist n\u00eb Tiran\u00eb, deri n\u00eb vitin 1951. M\u00eb n\u00eb fund familja e saj ka vendosur t\u00eb kalonte kufirin shqiptaro-shqiptar duke u arratisur n\u00eb Kosov\u00eb. Pas disa vitesh n\u00eb Kosov\u00eb, familja e bashkshortes time vendosi t\u00eb largohej p\u00ebr n\u00eb Itali \u2013 ku edhe ka lindur shoqja ime \u2013 duke u vendosur n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs n\u00eb vitin 1958.<\/p>\n\n\n\n

GM: Si do e p\u00ebrshkruanit nj\u00eb bot\u00eb \u00ebnd\u00ebrrimtare\/d\u00ebshiruese?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Me N\u00ebn\u00ebn ton\u00eb Sh\u00ebn N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebn dhe kolegun tim Dr. Elez Biberaj, Washington, 1986<\/p>\n\n\n\n

FSH:  Si\u00e7 p\u00ebrmenda m\u00eb sip\u00ebr, takimi me Nen\u00ebn ton\u00eb, Sh\u00ebn Nen\u00eb Terez\u00ebn \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej momenteve m\u00eb t\u00eb bukura dhe m\u00eb t\u00eb paharrueshme n\u00eb jet\u00ebn dhe karier\u00ebn time. Fjal\u00ebt frym\u00ebzuese t\u00eb N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs drejtuar bot\u00ebs tejkalojn\u00eb Indin\u00eb ku ajo ka zhvilluar veprimtarin\u00eb e saj m\u00eb t\u00eb madhe dhe na kujtojn\u00eb se p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb ndryshuar bot\u00ebn p\u00ebr m\u00eb mir\u00eb, fillojn\u00eb me akte t\u00eb vogla mir\u00ebsie e dashurie p\u00ebr nj\u00ebri tjetrin e p\u00ebr njer\u00ebzimin. Fjal\u00ebt e saja jan\u00eb nj\u00eb kushtrim, thirrje aktuale p\u00ebr veprim, p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb \u00ebnd\u00ebrrojm\u00eb e deshirojm\u00eb, p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb d\u00ebshiruar.  Se nj\u00eb vep\u00ebr e mir\u00eb sado e vog\u00ebl t\u00eb jet\u00eb, sipas saj, ka mund\u00ebsi t\u00eb b\u00ebj\u00eb ndryshimin q\u00eb d\u00ebshirojm\u00eb p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb dhe pa dallim, feje, krahine a ideologjie. \u201cN\u00ebqoftse nuk ke mund\u00ebsi t\u00eb ushqesh 100-veta, at\u00ebher\u00eb ushqe vet\u00ebm nj\u00eb\u201d, ka then\u00eb Nen\u00eb Tereza. Ashtu si N\u00ebn\u00eb Tereza edhe un\u00eb d\u00ebshiroj nj\u00eb bot\u00eb n\u00eb paqe. Nen\u00eb Tereza d\u00ebshironte nj\u00eb bot\u00eb n\u00eb paq\u00eb. Ajo vazhdon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb ur\u00eb midis besimeve dhe kulturave t\u00eb ndryshme n\u00eb bot\u00eb, duke na kujtuar t\u00eb gjithve se, megjith ndryshimet q\u00eb kemi me nj\u00ebri tjetrin, secili prej nesh meriton dinjitetin e vet dhe respektin \u2013 n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb \u00ebnd\u00ebrrojm\u00eb p\u00ebr veten dhe familjen, por edhe p\u00ebr Kombin t\u00eb cilit i p\u00ebrkasim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Zyra e vog\u00ebl ku e kaloj t\u00eb shumt\u00ebn e koh\u00ebs tani, n\u00eb pension<\/p>\n\n\n\n

GM: Edhe pse fizikisht larg nga trojet shqiptare p\u00ebr shum\u00eb dekada, ju keni mbetur thell\u00ebsisht shqiptar. Cili do t\u00eb ishte nj\u00eb mesazh p\u00ebr emigrant\u00ebt tan\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FSH: Un\u00eb kam qen\u00eb me fat se me t\u00eb arritur n\u00eb Amerik\u00eb, por edhe gjat\u00eb q\u00ebndrimit tim n\u00eb kampin e refugjat\u00ebve n\u00eb Itali — jam njoftuar me njerzit, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb dalluarit dhe m\u00eb t\u00eb njohurit e bot\u00ebs s\u00eb at\u00ebhershme shqiptare, por edhe sot. Personalitete t\u00eb Kombit, t\u00eb d\u00ebbuar nga komunizmi jasht\u00eb Atdheut, e t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb len\u00eb n\u00eb mua nj\u00eb influenc\u00eb dashurie p\u00ebr shqiptariz\u00ebm. Angazhimi im me komunitetin shqiptaro-amerikan, fillimisht, dhe pun\u00ebsimi im n\u00eb Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs ve\u00e7se m\u00eb kan\u00eb p\u00ebrforcuar ndjenjat p\u00ebr t\u00eb dashur dhe p\u00ebr t\u00eb mbrojtur identitetin komb\u00ebtar,  kudo qofshim. M\u00eb kujtohet nj\u00eb porosi e gjyshit kur mor\u00ebm rrug\u00ebt e bot\u00ebs: T\u00eb pak\u00ebn mbiemrin Shkreli, mos e ndryshoni, ashtuq\u00eb kudo t\u00eb shkoni do tu njohin bota se prej nga vini. Un\u00eb kam ardhur n\u00eb Amerik\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 20-vje\u00e7are dhe dasht\u00eb-e-pa dasht\u00eb, si shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb brezit tim, jam produkt i dy kulturave: asaj shqiptare dhe amerikane. Un\u00eb e quaj brezin tim, \u201cbrezi i kap\u00ebrcellit\u201d, mbi kap\u00ebrcyell, as andej as k\u00ebndej. Kjo edhe p\u00ebr arsye t\u00eb izolimit komunist p\u00ebr nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli, t\u00eb pa d\u00ebshiruar dhe t\u00eb refuzuar nga nj\u00eb regjim antinjer\u00ebzor sllavo-aziatik q\u00eb rob\u00ebroi shqiptar\u00ebt p\u00ebr nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli!  Prandaj, emigrant\u00ebt e sot\u00ebm e kan\u00eb shum\u00eb m\u00eb kollaj, n\u00eb krahasim me brezin tim. Sot, shkojn\u00eb e vijn\u00eb nga Shqip\u00ebria e Kosova kurdo e sa her\u00eb t\u00eb duan. Lidhjet dhe mund\u00ebsit\u00eb jan\u00eb si kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb n\u00eb kontakt t\u00eb vazhduesh\u00ebm me Atdheun \u2013 edhe me ndihm\u00ebn e teknologjis\u00eb s\u00eb sotme. Sot, m\u00ebrgata e ka m\u00eb kollaj t\u00eb mbetet shqiptare ose t\u00eb pak\u00ebn t\u00eb asimilohet shum\u00eb m\u00eb ngadal\u00eb ose aspak n\u00eb kulturat e vendet ku jetojn\u00eb. Por ajo ka nevoj\u00eb sot  p\u00ebr nj\u00eb angazhim m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb Tiran\u00ebs dhe Prishtin\u00ebs zyrtare, q\u00eb t\u00eb dy shtetet shqiptare t\u00eb kujdes\u00ebn p\u00ebr ruajtjen e identitetit komb\u00ebtar, gjuh\u00ebs dhe kultur\u00ebs s\u00eb emigrant\u00ebve t\u00eb shumt\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapur cep n\u00eb cep t\u00eb bot\u00ebs, pa interesa politike private ose partiake \u2013 por thjesht p\u00ebr interesin madhor komb\u00ebtar: q\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb mbeten shqiptar\u00eb dhe t\u00eb ruajn\u00eb identitetin e tyre iliro-arb\u00ebror, kudo qofshin. Nuk \u00ebsht\u00eb kollaj, se forcat e asimilimit jan\u00eb shum\u00eb josh\u00ebse, por p\u00ebr fat t\u00eb keq as nuk shohim ndonj\u00eb vullnet t\u00eb mir\u00eb as angazhimi t\u00eb mir\u00ebfillt n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim nga qeverit\u00eb e Tiran\u00ebs dhe t\u00eb Prishtin\u00ebs! P\u00ebr mua \u201ct\u00eb mbeturit shqiptar\u201d n\u00eb Amerik\u00ebn e larg\u00ebt  p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli ishte deri diku nj\u00eb vendim dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi personale. N\u00eb bot\u00ebn shqiptare t\u00eb \u00e7erek shekullit XXI ruajtja e identitetit komb\u00ebtar t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb m\u00ebrgim, do duhej t\u00eb ishte p\u00ebrgjegj\u00ebsi institucionale dhe detyrim komb\u00ebtar i qeverive shqiptare.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Frank Shkreli e nisi karrier\u00ebn e tij gazetareske q\u00eb n\u00eb rini, gjat\u00eb studimeve n\u00eb Kolegjin Lehman, ku shkruante p\u00ebr gazet\u00ebn e institucionit dhe ishte an\u00ebtar i k\u00ebshillit redaktues t\u00eb revist\u00ebs ‘Jeta Katolike n\u00eb New York’, n\u00ebn drejtimin e Mons. Zef Oroshit. Karriera e tij gazetareske merr hov t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb vitin 1974, kur ai udh\u00ebton […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13355,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,5,15],"tags":[],"class_list":["post-38753","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-diaspora","category-portrete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38753"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38756,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38753\/revisions\/38756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13355"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}