{"id":37134,"date":"2024-05-10T09:10:00","date_gmt":"2024-05-10T07:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=37134"},"modified":"2024-05-10T09:43:09","modified_gmt":"2024-05-10T07:43:09","slug":"perkujtimi-i-ngjarjeve-historike-obligim-qytetar-e-institucional","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=37134","title":{"rendered":"P\u00ebrkujtimi i ngjarjeve\u00a0historike obligim qytetar e institucional"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"426\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/pjesmaresit-konferenca-shkencore-masakra-tivarit.png\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/pjesmaresit-konferenca-shkencore-masakra-tivarit.png 640w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/pjesmaresit-konferenca-shkencore-masakra-tivarit-300x200.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><em>Pjes\u00ebmarr\u00ebsit e Konferenc\u00ebs shkencore, t\u00eb Monopoli i Duhanit n\u00eb <\/em><br><em>Tivar (31.3.2013)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><em><strong>Tema dhe dilema<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u00eb vendet me kultur\u00eb demokratike p\u00ebrkujtimi i ngjarjeve historike si n\u00eb nivel lokal e ate komb\u00ebtar, paraqet moment reflektimi p\u00ebr qytetar\u00ebt&nbsp; e mjedisit p\u00ebrkat\u00ebs ku kontributin e tyre e japin individ\u00ebt, shoq\u00ebria civile e sidomos institucionet p\u00ebrkat\u00ebse lokale apo ato shtet\u00ebrore,&nbsp; nd\u00ebrsa p\u00ebrjashtim b\u00ebjn\u00eb vendet e pakonsoliduara t\u00eb cilat nuk jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrkushtuara &nbsp;ndaj ngjarjeve t\u00eb tilla ku si rast tipik kemi mos sh\u00ebnimin e 79-vjetorit t\u00eb Masakr\u00ebs s\u00eb Tivarit(1 prill 1945),&nbsp; nga institucionet qeveritare &nbsp;te Shqip\u00ebris\u00eb dhe te Kosov\u00ebs&nbsp; si dhe nga mediat,&nbsp; veprim i cili nuk mund t\u00eb arsyetohet me asgj\u00eb!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nail&nbsp; Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sa her\u00eb vjen pranvera e sidomos &nbsp;data 1 prill te shqiptar\u00ebt, paraqet moment t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb emocional, sepse n\u00eb k\u00ebt\u00eb dat\u00eb n\u00eb vitin 1945, n\u00eb Monopolin e Duhanit n\u00eb Tivar ndodhi Masakra e Tivarit, ku jan\u00eb&nbsp; vra disa qindra shqiptar\u00eb nga Kosova, t\u00eb cil\u00ebt ishin mobilizuar nga Kosova, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb operacionet luftarake kund\u00ebr nazisteve gjerman n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb. Ishte ky nj\u00eb mashtrim politik nga udh\u00ebheqesit jugosllav t\u00eb cil\u00ebt nga data 8 shkurt 1945 n\u00eb Kosov\u00eb kishin vendosur administrimin ushtarak dhe si qellim kishin t\u00eb spastronin Kosov\u00ebn&nbsp; nga shqiptar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb mobilizoheshin n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr tyre. Dhe nga mobilizimi i eshalonit t\u00eb dyt\u00eb i cili ka numruar 4700 vet\u00eb, me dat\u00ebn 26 mars ka udh\u00ebtuar &nbsp;nga Prizreni-Kuk\u00ebsi-Vau i Dej\u00ebs-Shkod\u00ebr e deri n\u00eb Tivar me dat\u00ebn 31 mars.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim shqiptar\u00ebt ishin t\u00eb pa armatosur, iu ngjasonin rob\u00ebrve t\u00eb luft\u00ebs, jan\u00eb p\u00ebrcjellur &nbsp;me roje&nbsp; nga sllav\u00ebt nd\u00ebrsa duke ecur k\u00ebmb\u00eb gjat\u00eb rrug\u00ebs jan\u00eb maltretuar, rrahur e vrar\u00eb, ku finalja ndodhi me 1 prill 1945, &nbsp;pas nj\u00eb incidenti t\u00eb ndodhur i vendosin n\u00eb Monopolin e Duhanit n\u00eb Tivar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb &nbsp;trupat e rregullta ushtarake t\u00eb Brigad\u00ebs s\u00eb Dhjet\u00eb Malazeze t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb&nbsp; gjuajtur &nbsp;me t\u00eb gjitha mjetet luftarake, ku kan\u00eb gjetur vdekjen qindra shqiptar\u00eb. N\u00eb lidhje me numrin e t\u00eb vrar\u00ebve \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar se &nbsp;minimalisht kan\u00eb humbur jet\u00ebn &nbsp;1560 vet\u00eb e ai num\u00ebr mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i lart\u00eb qe arrin\u00eb deri n\u00eb 3764 persona. Nj\u00eb konstatim i tilll\u00eb e japin burimet e ndryshme t\u00eb botuara p\u00ebr opinionin pas vitit 1990 dhe d\u00ebshmitar\u00ebt okular\u00eb t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb pasur fatin t\u00eb mbesin gjall\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Konferenca e par\u00eb shkencore<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb tragjedi n\u00eb koh\u00ebn e monizmit nuk \u00ebsht\u00eb guxuar t\u00eb flitet as&nbsp; t\u00eb shkruhet se pasojat ishin t\u00eb m\u00ebdha. \u00c7do informat\u00eb ishte n\u00eb heshtje, sepse politika komuniste e koh\u00ebs si mision kishte eliminimin e krimeve duke mos i publikuar ato, por&nbsp; e v\u00ebrteta nuk ka mundur t\u00eb heshtet.<\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00ebm pas r\u00ebnies s\u00eb monizmit, t\u00eb mbijetuarit por edhe disa studiues kan\u00eb filluar t\u00eb shkruajn\u00eb artikuj e botime t\u00eb ve\u00e7anta, e po ashtu jan\u00eb p\u00ebrgatitur edhe emisione televizive.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb lidhje me ket\u00eb ngjarje tragjike <em>K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Shqiptar\u00ebve <\/em>n\u00eb Mal t\u00eb Zi, n\u00eb Ulqin, m\u00eb 30-31mars t\u00eb vitit 2013, ka organizuar Konferenc\u00ebn shkencore <em>\u201dMasakra e Tivarit-1945\u201d,<\/em> me pjes\u00ebmarrje t\u00eb studiuesve&nbsp; nga Kosova, Shqip\u00ebria e Mali i Zi. Pas prezantimit t\u00eb kumtesave p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje(t\u00eb cilat ende nuk jan\u00eb botuar)&nbsp; pjes\u00ebmarr\u00ebsit m\u00eb pas&nbsp; kan\u00eb shkuar e vizituar vendin e krimit t\u00eb Monopoli i Duhanit(31 mars). Ishte ky takimi i par\u00eb nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e nj\u00eb subjekti t\u00eb shqiptar\u00ebve&nbsp; ku kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb edhe ish t\u00eb mbijetuar e k\u00ebsaj masakre nga Kosova, duke d\u00ebshmuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb autentike p\u00ebrjetimet e k\u00ebsaj tragjedie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Memoriali-monument i kujtes\u00ebs<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pasi n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr, nuk ka asnj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb n\u00eb vendin e ngjarj\u00ebs, &nbsp;duhet b\u00ebr\u00eb \u00e7mos q\u00eb n\u00eb ket\u00eb vend t\u00eb ngrihet nj\u00eb memorial i shkruar ne tre gjuh\u00eb kushtuar k\u00ebsaj ngjarje tragjike. Nj\u00eb memorial i till\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb monument i kujtes\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn, tashm\u00ebn dhe t\u00eb ardhm\u00ebn p\u00ebr t\u00eb njohtuar opinionin e gj\u00ebr\u00eb mbi ket\u00eb masak\u00ebr q\u00eb ka ndodhur n\u00eb qytetin e Tivarit. N\u00eb rrethana t\u00eb reja kur tash Kosova \u00ebsht\u00eb shtet i pavarur i takon qeveris\u00eb s\u00eb saj t\u00eb inicoj\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb till\u00eb me pushtetin n\u00eb Malin e Zi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngjarja tragjike e vitit 1945 nuk mund ta ngarkoj\u00eb me p\u00ebrgjegj\u00ebsi pushtetin aktual n\u00eb Mal t\u00eb Zi, por angazhimi ne drejtim t\u00eb ndri\u00e7imit t\u00eb k\u00ebsaj masakre dhe t\u00eb ballafaqimit m\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn sepse edhe pas &nbsp;79 viteve &nbsp;nuk ka t\u00eb dh\u00ebna ne lidhje me varret e viktimave t\u00eb k\u00ebsaj maskre.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb rrethana t\u00eb reja shoq\u00ebrore &nbsp;historia duhet t\u00eb rishkruhet dhe t\u00eb thuhet e v\u00ebrteta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tragjedi, duke eliminuar qasjen ideologjike qe jan\u00eb te pranishme edhe n\u00eb dit\u00ebt tona. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt \u00ebsht\u00eb obligim profesional&nbsp; t\u00eb hulumtohen arkivat sekrete t\u00eb UDB-\u00ebs jugosllave, p\u00ebr&nbsp; t\u00eb hequr&nbsp; hipotekat nga e kaluara ideologjike, q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb favor t\u00eb faktografis\u00eb shkencore si kudo n\u00eb bot\u00ebn demokratike.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Botim me rastin e 75-vjetorit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Me rastin e 75-vjetorit t\u00eb Masakr\u00ebs s\u00eb Tivarit(2020), autori i k\u00ebtij shkrimi duke par\u00eb mos angazhimin e institucioneve si n\u00eb Kosov\u00eb e Shqip\u00ebri, p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar k\u00ebt\u00eb jubile, me ndonj\u00eb sesion shkencor apo botim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ka botuar librin \u201cMasakra e Tivarit-gjenocid kund\u00ebr shqiptar\u00ebve\u201d, q\u00eb paraqet nj\u00eb p\u00ebrmbledhje t\u00eb artikujve&nbsp; nga autor t\u00eb ndrysh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr e cila ndodhi n\u00eb vendin ku nuk kishte operacione luftarake, sepse t\u00eb tillat k\u00ebtu kishin p\u00ebrfunduar nga fundi i n\u00ebntorit 1944. Ishte ky nj\u00eb kontribut modest p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar dhe p\u00ebrkujtuar opinionin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr kund\u00ebr shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs, ku p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebrve\u00e7 pushtetit jugosllav &nbsp;mban edhe pushteti i koh\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Leksion p\u00ebr shkollat fillore dhe t\u00eb mesme<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse deri n\u00eb viotin 1990, n\u00ebkoh\u00ebn e monizmit si n\u00eb shqip\u00ebri dhe ish Jugosllavi p\u00ebrkujtimi i k\u00ebsaj ngjarje tragjike kund\u00ebr shqiptar\u00ebve ishte e ndaluar dhe me pasoja, pas k\u00ebtij viti me miratimin e pluralizmit heshtja apo anashkalimi i Masakr\u00ebs s\u00eb Tivarit, nuk mund t\u00eb arsyetohet m\u00eb asgj\u00eb. Ajo duhet t\u00eb jet\u00eb leksion i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb tekstin shkollor n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn e histioris\u00eb si p\u00ebr shkollat fillore dhe t\u00eb mesme, duke qen\u00eb mesazh p\u00ebr koh\u00ebn ton\u00eb dhe t\u00eb ardhm\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb kuptuar sfidat dhe mbijetes\u00ebn e shqiptar\u00ebve n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e tyre etnogjeografike. N\u00ebse ne koh\u00ebn e monizmit p\u00ebr shkaqe jo vet\u00ebm ideologjike kjo masak\u00ebr nuk \u00ebsht\u00eb theksuar n\u00eb tekstet shkollore tash n\u00eb pluraliz\u00ebm \u00ebsht\u00eb obligim profesional, p\u00ebr t\u00eb kuptuar krimet e pushtetit jugosllav kund\u00ebr shqiptar\u00ebve! Sepse nx\u00ebn\u00ebsve duhet t`iu shpjegohet e v\u00ebrteta, pa paragjykime, ku shkolla p\u00ebrkat\u00ebsisht arsimi ka nj\u00eb mision t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Viti i ardhsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb &nbsp;80-vjetori i masakr\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dhe n\u00eb fund mbetet t\u00eb shpresojm\u00eb se n\u00eb vitin e ardhsh\u00ebm ku do t\u00eb jet\u00eb 80-vjetori i k\u00ebsaj ngjarje tragjike institucionet qeveritare e ato shkencore si n\u00eb Kosov\u00eb e Shqip\u00ebri do t\u00eb angazhohen p\u00ebr&nbsp; sh\u00ebnimin e k\u00ebtij p\u00ebrvjetori&nbsp; me ndonj\u00eb konferenc\u00eb shkencore q\u00eb do t\u00eb ishte si homazh p\u00ebr t\u00eb gjitha viktimat e k\u00ebsaj masakre. \u00c7do hezitim n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim nuk mund t\u00eb arsyetohet me asgj\u00eb, sepse pun\u00ebt tona nuk na i kryejn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt!<\/p>\n\n\n\n<p><em>(Maj&nbsp; 2024)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pjes\u00ebmarr\u00ebsit e Konferenc\u00ebs shkencore, t\u00eb Monopoli i Duhanit n\u00eb Tivar (31.3.2013) Tema dhe dilema N\u00eb vendet me kultur\u00eb demokratike p\u00ebrkujtimi i ngjarjeve historike si n\u00eb nivel lokal e ate komb\u00ebtar, paraqet moment reflektimi p\u00ebr qytetar\u00ebt&nbsp; e mjedisit p\u00ebrkat\u00ebs ku kontributin e tyre e japin individ\u00ebt, shoq\u00ebria civile e sidomos institucionet p\u00ebrkat\u00ebse lokale apo ato shtet\u00ebrore,&nbsp; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25302,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[640,384],"class_list":["post-37134","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-masakra-e-tivarit","tag-nail-draga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37134"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37138,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37134\/revisions\/37138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}