{"id":36232,"date":"2023-12-22T22:49:02","date_gmt":"2023-12-22T21:49:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=36232"},"modified":"2023-12-22T22:49:14","modified_gmt":"2023-12-22T21:49:14","slug":"rileximi-i-fishtes-obligim-qytetar-e-kombetar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=36232","title":{"rendered":"RILEXIMI I FISHT\u00cbS OBLIGIM QYTETAR E KOMB\u00cbTAR"},"content":{"rendered":"<figure class=\"alignleft wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"305\" height=\"368\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Nail-draga.jpg\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Nail-draga.jpg 305w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Nail-draga-248x300.jpg 248w\" sizes=\"auto, (max-width: 305px) 100vw, 305px\" \/><\/figure>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Frano Kulli, Fishta, rileximi n\u00eb koh\u00ebn e liris\u00eb, Lezh\u00eb, 2022<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Instalimi i ideologjis\u00eb komuniste n\u00eb Shqip\u00ebri nga n\u00ebntori i vitit 1944 ishte me pasoja t\u00eb m\u00ebdha shoq\u00ebrore e komb\u00ebtare, sepse &nbsp;u anatemuan figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore e komb\u00ebtare, me t\u00eb vetmin shkak se nuk ishin&nbsp; t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm sipas kursit ideologjik&nbsp;&nbsp; t\u00eb pushtetit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>N\u00eb gam\u00ebn e gjer\u00eb t\u00eb tyre personaliteteve b\u00ebn\u00eb pjes\u00eb edhe poeti komb\u00ebtar &nbsp;Gjergj Fishta, i cili ishte i anatemuar p\u00ebr pushtetin ku i \u00ebsht\u00eb ndaluar emri dhe veprat e tia deri n\u00eb vitin 1991, kur ra ideologjia &nbsp;e kuqe dhe u aplikua pluralizmi politik. Nd\u00ebrsa nga ajo koh\u00eb kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me koh\u00ebn e rishkrimit p\u00ebrkat\u00ebsisht &nbsp;t\u00eb rileximit t\u00eb historis\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb obligim qytetar e komb\u00ebtar, p\u00ebr t\u00eb kuptuar realitetin pa qasje ideologjike si kudo n\u00eb bot\u00ebn demokratike.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga <strong>Nail\u00a0 Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ndon\u00ebse n\u00eb lidhje me botimin&nbsp; veprave t\u00eb Gj.Fisht\u00ebs jan\u00eb p\u00ebrpjekur individ\u00eb apo botues t\u00eb ndrysh\u00ebm, n\u00eb nivel komb\u00ebtar dallohet Enti Botues\u201dGjergj Fishta\u201d n\u00eb Lezh\u00eb udh\u00ebhequr nga Frano Kulli. Ai deri m\u00eb tash ka botuar kompletin e veprave t\u00eb Fisht\u00ebs n\u00eb dhjet\u00eb v\u00ebllime(2001-2012), duke sfiduar institucionet shtet\u00ebrore dhe botues t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb vend. Nj\u00eb veprim i till\u00eb d\u00ebshmon pasionin dhe qasjen profesionale ndaj Fisht\u00ebs dhe krijimtaris\u00eb s\u00eb tij. Nd\u00ebrsa n\u00eb botimin me t\u00eb fundit me titull &nbsp;<em>Fishta, rileximi n\u00eb koh\u00ebn e liris\u00eb<\/em>, &nbsp;F.Kulli paraqet p\u00ebrmbledhje t\u00eb eseve qe ia ka kushtuar k\u00ebsaj figure poliedrike t\u00eb kultur\u00ebs komb\u00ebtare shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Miti i shqiptar\u00ebve<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke vler\u00ebsuar lart\u00eb epitetin e \u201cpoetit komb\u00ebtar\u201d p\u00ebr Gj.Fisht\u00ebn, autori thekson se n\u00eb&nbsp; gjallje t\u00eb tij qe krijuar nj\u00eb mit, por me pas \u00ebsht\u00eb sulmuar, d\u00ebnuar e rr\u00ebzuar, duke ia ndaluar vepren dhe emrin, duke ia dhunuar varrin dhe tretur eshtrat n\u00eb lum qe ishte veprim kriminal i diktatur\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri. Nj\u00eb veprim i till\u00eb kishte motive politike sepse p\u00ebr pushtetar\u00ebt e rinj\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;veprimtaria e Fisht\u00ebs ishte jasht\u00eb kursit t\u00eb tyre ideologjk, ku ve\u00e7ohej kryevepra epike \u201cLahuta e Malcis\u201d. Esht\u00eb pik\u00ebrisht veprimtaria e tij letrare me bazament komb\u00ebtar duke u vler\u00ebsuar&nbsp; lart\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare t\u00eb koh\u00ebs. Pik\u00ebrisht nj\u00eb vler\u00ebsim i till\u00eb duke u b\u00ebr\u00eb mit p\u00ebr shqiptar\u00ebt si brenda dhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ishte penges\u00eb p\u00ebr pushtetin e ri t\u00eb diktatur\u00ebs, sepse ata mendonin se \u00e7do gj\u00eb fillon me ta, duke tentuar t\u00eb eliminojn\u00eb k\u00ebt\u00eb personalitet&nbsp; komb\u00ebtar\u00eb. Por, ishte e kot\u00eb sepse Fisha ishte b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e vet\u00ebdj\u00ebs&nbsp; popullore t\u00eb shqiptar\u00ebt si asnj\u00eb poet tjet\u00ebr, q\u00eb lexohej e deklamohej n\u00eb heshtje si askush tjet\u00ebr ne koh\u00ebn e liris\u00eb s\u00eb munguar!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Refuzimi i Fisht\u00ebs&nbsp; n\u00eb koh\u00ebn e liris\u00eb&nbsp; fatkeq\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb duke ndodhur nga institucionet arsimore, sepse ai \u00ebsht\u00eb shum\u00eb pak i pranish\u00ebm si n\u00eb shkollat fillore dhe t\u00eb mesme. Nj\u00eb refuzim i till\u00eb nuk mund t\u00eb arsyetohet me asgj\u00eb, sepse ai ishte dhe ka mbetur poet komb\u00ebtar, pavar\u00ebsisht qendrimit t\u00eb atyre qe p\u00ebrgatisin kurrikulat arsimore. E t\u00ebr\u00eb veprimtaria e tij letare,intelektuale, publicistike, eseistike etj., d\u00ebshmon qart\u00eb se ai si rrall\u00eb kush sa ishte n\u00eb t\u00eb gjall\u00eb u quajt poet komb\u00ebtar, nd\u00ebrsa t\u00eb gjith\u00eb ata individ\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, qofshin shkrimtar\u00eb apo t\u00eb tjer\u00eb, qe p\u00ebrpiqen t\u00eb ulin&nbsp; autoritetin e tij n\u00eb koh\u00ebn kur ishte an\u00ebtar i Akademis\u00eb s\u00eb Italis\u00eb, d\u00ebshmojn\u00eb se ende jetojn\u00eb me paragjykime dhe me mentalitetin e s\u00eb shkuar\u00ebs, sepse \u00e7do qasje duhet t\u00eb analizohet n\u00eb kontekstin e koh\u00ebs.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pushtetar\u00ebt nuk jan\u00eb Shqipnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00ebse trajtojm\u00eb bindjet politike te Fisht\u00ebs si deputet n\u00eb Kuvendin e Shqip\u00ebris\u00eb(6 qershor 1921) del qart\u00eb se \u00ebsht\u00eb shpalosur figura e demokratit, vizionarit, atdhetarit dhe kund\u00ebrshtar\u00eb i njer\u00ebzve me nd\u00ebrgjegje komb\u00ebtare t\u00eb p\u00ebrlyer e sidomos t\u00eb shp\u00ebrdoruesve&nbsp; te t\u00eb drejtave t\u00eb popullit. Pik\u00ebrisht&nbsp; duke qen\u00eb i till\u00eb, ai ishte kund\u00ebr politikan\u00ebve oportunist\u00eb qe k\u00ebrkonin ta shfryt\u00ebzonin&nbsp; Shqip\u00ebrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb ofiqe, p\u00ebr tu pasuruar n\u00ebp\u00ebrmjet korrupsionit, madje k\u00ebrkonin ta identifikonin shtetin me veten e tyre, ku ka mbetur proverbiale th\u00ebnia e tij se <em>\u201cnjer\u00ebzit e shtetit&nbsp; s\u00b4 jan\u00eb Shqipnia\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke qen\u00eb se u dallua p\u00ebr oratorin\u00eb dhe zot\u00ebsin\u00eb e tij Gj.Fishta, n\u00eb fillim u zgjodh an\u00ebtar e m\u00eb von\u00eb President i Komisionit t\u00eb Buxhetit t\u00eb Shtetit, m\u00eb pas an\u00ebtar i Komisionit&nbsp; t\u00eb Arsimit dhe n\u00eb muajin gusht&nbsp; po t\u00eb atij viti&nbsp; u zgjodh N\u00ebnkryetar i Parlamentit n\u00eb vend t\u00eb H.Kadriut, i cili dha dor\u00ebheqjen nga ky post.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrmenduar fjalimet e zjarrta t\u00eb Fisht\u00ebs qe mbajti p\u00ebr arsimin, ekonomin\u00eb, lirin\u00eb e shkollave profesionale, p\u00ebr t\u00eb cilat interesohej me t\u00eb gjitha kapacitetet, sepse edhe shkolla e tij \u201dCollegium Illyricum\u201d(Kolegji Ilirikum) b\u00ebnte n\u00eb k\u00ebt\u00eb kategori.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duhet cekur se nga disa k\u00ebto fjalime Fishta i kushtoj r\u00ebnd\u00ebsi &nbsp;t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb problemeve me t\u00eb colat p\u00ebrballeshin shqiptar\u00ebt e mbetur jasht\u00eb kufiojve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb vitit 1913, dhe n\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebr shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb saj\u00eb t\u00eb qendrimit, takimeve n\u00eb konferenca e fjalimeve publike&nbsp; dhe shkrimeve n\u00eb revista t\u00eb ndryshme Fishta tashme ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb personalitet&nbsp; publik i ve\u00e7ant\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs por p\u00ebr t\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb. N\u00eb t\u00eb gjitha qeverit\u00eb shqiptare prej vitit 1912 e deri sa vdiq, ai ishte p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i v\u00ebrtet\u00eb i shqiptarit, n\u00eb mbrojtje t\u00eb&nbsp; drejtave t\u00eb popullit shqiptar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fishta p\u00ebr intelektualin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me k\u00ebt\u00eb rast dua te theksoj se n\u00eb trajtimin e semantik\u00ebs t\u00eb termit intelektual, nga t\u00eb gjith\u00eb autor\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt &nbsp;i kam konsultuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, un\u00eb jam p\u00ebr p\u00ebrcaktuar p\u00ebr Fisht\u00ebn. Ai \u00ebsht\u00eb&nbsp; &nbsp;me i qart\u00eb se askush tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb definuar semantik\u00ebn e &nbsp;intelektualit, duke e p\u00ebrkufizuar se \u201c<em>ai duhet t\u00eb jet\u00eb prezent&nbsp; n\u00eb koh\u00ebn e vet, n\u00eb koh\u00ebn e t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb m\u00eb pas , e t\u00eb qenit prezent do t\u00eb thot t\u00eb kesh kurajon t\u00eb thuash t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn&nbsp; ku dhe kur duhet, haptazi e ballazi, sado e idh\u00ebt q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, sado tragjike, sado e pap\u00eblqyeshme&nbsp; p\u00ebr vesh\u00ebt e t\u00eb tjer\u00ebve\u201d<\/em>! Nuk ka dilem\u00eb se t\u00eb till\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb personat e p\u00ebrgatitur, jo oportunist&nbsp; dhe t\u00eb guximsh\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb reaguar n\u00eb momente t\u00eb caktuara.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Model p\u00ebr koh\u00ebn e tij<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me k\u00ebt\u00eb rast duhet t\u00eb cekim p\u00ebr opinion e gjer\u00eb qendrimin e tij intelektual e komb\u00ebtar n\u00eb Kongresin e Manastirit&nbsp; m\u00eb 14 n\u00ebntor 1908 duke theksuar: <em>\u201eV\u00ebllez\u00ebr , nuk kam ardhur k\u00ebtu q\u00eb t\u00eb mbroj asnj\u00eb alfabet, por q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb s\u00eb bashku, t\u00eb krijojm\u00eb&nbsp; nj\u00eb alfabet t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Jemi k\u00ebtu jo p\u00ebr&nbsp; t\u00b4u p\u00ebr\u00e7ar\u00eb, por p\u00ebr&nbsp; t\u00b4u bashkuar\u201c <\/em>dhe n\u00eb fund t\u00eb fjal\u00ebve, si\u00e7 kan\u00eb sh\u00ebnuar d\u00ebshmitar\u00ebt okular\u00eb, n\u00eb foltore kishte nj\u00eb p\u00ebrqafim me lot n\u00eb sy nga kleriku musliman Ibrahim efendiu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ishte ky nj\u00eb shembull tipik i toleranc\u00ebs e mir\u00ebkuptimit kur jan\u00eb n\u00eb pyetje interesat tona t\u00eb p\u00ebrgjithshme komb\u00ebtare. Nj\u00eb shembull i till\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb moto p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne, kur jan\u00eb n\u00eb pyetje interesat tona t\u00eb p\u00ebrgjithshme, duhet l\u00ebn\u00eb anash ato personale, klanore e partiake, sepse nga e kaluara e p\u00ebrbashk\u00ebt, \u00ebsht\u00eb koha e fundit q\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje madhore t\u00eb jemi t\u00eb bashkuar. Dhe p\u00ebr di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb mund t\u00eb vendosin vet\u00ebm individet e pajisur me etik\u00eb politike, karakter, toleranc\u00eb e vizion intelektual.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rileximi&nbsp; si obligim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Botimin e k\u00ebtij libri eseistik, nuk duhet vler\u00ebsuar nga numri i faqeve por nga mesazhi qe p\u00ebrcjell\u00eb t\u00eb lexuesi i pasionuar dhe opinioni i gjer\u00eb. Ne k\u00ebt\u00eb aspekt vet\u00ebm titulli i tij \u00ebsht\u00eb i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb obliguar p\u00ebr ta lexuar&nbsp; Fisht\u00ebn, sepse rileximi mbetet obligim qytetar p\u00ebr t\u00eb kuptuar &nbsp;t\u00eb kaluar\u00ebn moniste &nbsp;n\u00eb koh\u00ebn e liris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nd\u00ebrsa \u00e7do shmangie nga individ\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm ne k\u00ebt\u00eb aspekt, do t\u00eb arsyetonte koh\u00ebn e diktatur\u00ebs, p\u00ebrkat\u00ebsisht munges\u00ebn e liris\u00eb, sepse qasja ideologjike p\u00ebr shqiptar\u00ebt ka pasur pasoja t\u00eb m\u00ebdha komb\u00ebtare e shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrfundimisht e them pa hezitim &nbsp;se te gjith\u00eb kemi nevoj\u00eb p\u00ebr rileximin e Fisht\u00ebs n\u00eb koh\u00ebn e liris\u00eb, \u00e7\u00ebshtje e cila mbetet e hapur, sepse personalitetet e tilla komb\u00ebtare&nbsp; si Fishta vazhdojn\u00eb t\u00eb mbesin motivues p\u00ebr studiues t\u00eb ndrysh\u00ebm, tash dhe n\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(Dhjetor&nbsp; 2023)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Frano Kulli, Fishta, rileximi n\u00eb koh\u00ebn e liris\u00eb, Lezh\u00eb, 2022 Instalimi i ideologjis\u00eb komuniste n\u00eb Shqip\u00ebri nga n\u00ebntori i vitit 1944 ishte me pasoja t\u00eb m\u00ebdha shoq\u00ebrore e komb\u00ebtare, sepse &nbsp;u anatemuan figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore e komb\u00ebtare, me t\u00eb vetmin shkak se nuk ishin&nbsp; t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm sipas kursit ideologjik&nbsp;&nbsp; t\u00eb pushtetit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":805,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"both","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":301,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-36232","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36232"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36235,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36232\/revisions\/36235"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}