{"id":36138,"date":"2023-12-03T09:31:24","date_gmt":"2023-12-03T08:31:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=36138"},"modified":"2023-12-03T09:32:40","modified_gmt":"2023-12-03T08:32:40","slug":"liber-per-mbijetesen-e-arsimit-shqip-te-kosovareve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=36138","title":{"rendered":"LIB\u00cbR P\u00cbR MBIJETES\u00cbN E ARSIMIT SHQIP T\u00cb KOSOVAR\u00cbVE"},"content":{"rendered":"<figure class=\"alignleft wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"475\" height=\"421\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Nail-draga-peticioni.jpg\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Nail-draga-peticioni.jpg 475w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/Nail-draga-peticioni-300x266.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 475px) 100vw, 475px\" \/><\/figure>\n\n\n<p><strong>Dem\u00eb Mulliqi, Shkolla fillore kosovare ZILJA E THYER n\u00eb Mal t\u00eb Zi 1998\/99, Botoi: Drini Graf, 2008<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Viteve t\u00eb fundit nga autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm,&nbsp; kan\u00eb dal\u00eb n\u00eb qarkullim&nbsp; botime n\u00eb lidhje me dhun\u00ebn, ekzodin dhe zhvendosjen e shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs gjat\u00eb viteve 1998\/99. Por, Dem\u00eb Mulliqi dallohet nga t\u00eb tjer\u00ebt sepse duke qen\u00eb vet\u00eb d\u00ebshmitar okular na sjell librin <em>Shkolla fillore kosovare ZILJA E THYER n\u00eb Mal t\u00eb Zi 1998\/99<\/em>, botuar n\u00eb vitin 2008. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb&nbsp; pik\u00ebrisht me nj\u00eb titull jo t\u00eb zakonsh\u00ebm, por aty ku ka angazhim&nbsp; dhe pasion e bashk\u00ebpunim mund t\u00eb mbijetohet dhe t\u00eb arrihen edhe rezultate. Esht\u00eb pik\u00ebrisht angazhimi i autorit Mulliqi, si pedagog shum\u00ebvje\u00e7ar, i cili ia ka arritur q\u00eb edhe <em>Zilja e thyer<\/em> t\u00eb kryej misionin e vet&nbsp; arsimor dhe komb\u00ebtar.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga <strong>Nail\u00a0 Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Opinioni i gjer\u00eb \u00ebsht\u00eb i njohur se dhuna sistematike serbe n\u00eb Kosov\u00eb pas eliminimit t\u00eb autonomis\u00eb n\u00eb vitin 1989, mori p\u00ebrmasa t\u00eb gj\u00ebra diskriminuese n\u00eb shum\u00eb fusha t\u00eb jet\u00ebs duke p\u00ebrfshir\u00eb&nbsp; sidomos arsimin. Nj\u00eb veprim i till\u00eb nuk ishte i rastit sepse rrezikun pushteti serb e shihte pik\u00ebrisht te masa e gjer\u00eb e nx\u00ebn\u00ebsve dhe t\u00eb student\u00ebt q\u00eb ishin dhe mbeten shpresa e ardhm\u00ebris\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Duke rezistuar ndaj masave&nbsp; nd\u00ebshkuese serbe, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e arsimit n\u00eb Kosov\u00eb gjet\u00ebn rrug\u00eb t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb mos iu n\u00ebnshtruar pushtuesit serb. K\u00ebshtu ndon\u00ebse t\u00eb larguar nga objektet shkollore, shqiptar\u00ebt&nbsp; hap\u00ebn sht\u00ebpiat e tyre si rrug\u00eb e vetme alternative p\u00ebr t\u00eb mbijetuar. Por, nga viti 1998, masat represive t\u00eb dhun\u00ebs arrit\u00ebn kulmin, sidomos n\u00eb pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb Rrafshin e Dukagjinit. Duke mos patur mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrballimit t\u00eb situat\u00ebs, popullsia shqiptare e Kosov\u00ebs ishte e detyruar t\u00eb l\u00ebshoj vendlindjen. Ishte ky fillimi i nj\u00eb eksodi biblik, ku n\u00eb vitin 1998-99 nga Kosova u larguan me dhun\u00eb rreth 1 milion shqiptar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb num\u00ebr i i konsideruesh\u00ebm&nbsp; i tyre u vendos n\u00eb Mal t\u00eb Zi, sidomos duke filluar nga shtatori 1998 e m\u00eb pas. Ishte kjo koha e mbijetes\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb popullsi e cila po p\u00ebrjetonte sikurse n\u00eb vitin 1912\/13&nbsp; kur fqinj\u00ebt tan\u00eb sllav\u00ebt&nbsp; filluan t\u00eb zbatonin n\u00eb praktik\u00eb projektin ekspansionist t\u00eb Na\u00e7ertanies, p\u00ebr spastrime etnike e zgjerime territoriale.<\/p>\n\n\n\n<p>Por, n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb till\u00eb persona me dinjitet arsimor dhe pedagogjik nga Kosova, mor\u00ebn iniciativ\u00ebn p\u00ebr\u00a0 t\u00eb zhvilluar procesin m\u00ebsimor n\u00eb viset shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi. P\u00ebrve\u00e7 shtabeve t\u00eb emergjenc\u00ebs p\u00ebr t\u00eb zhvendosurit, q\u00eb ishin themeluar nga Ulqini e deri n\u00eb Rozhaj\u00eb, tash u themelua edhe Komisioni p\u00ebr arsim. Pas shum\u00eb p\u00ebrgatitjeve\u00a0 disa mujore nga viti 1998, pik\u00ebrisht me 19 shkurt 1999, filloj t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb Ulqin Shkolla fillore kosovare ZILJA E THYER, n\u00eb Mal t\u00eb Zi. Dhe kjo shkoll\u00eb e zhvilloj m\u00ebsimin n\u00eb Rozhaj\u00eb, Plav\u00eb, Mal\u00ebsi-Tuz dhe Ulqin. Ishte kjo nj\u00eb pun\u00eb titanike dhe shembull i q\u00ebndres\u00ebs, organizimit\u00a0 e mbijetes\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb mos humbur nj\u00eb vit shkollor. P\u00ebrsoni p\u00ebrgjegj\u00ebs dhe merit\u00eb p\u00ebr organizimin e k\u00ebsaj veprimtarie humane, morale e patriotike \u00ebsht\u00eb autori i k\u00ebtij libri Dem\u00eb Mulliqi. Ai nuk ishte vet\u00ebm, por kishte bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb zellsh\u00ebm q\u00eb nuk kursyen asgj\u00eb p\u00ebr t\u2019ia arritur q\u00ebllimit. Duke lexuar k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr del qart\u00eb se \u00ebsht\u00eb i gjat\u00eb numri i t\u00eb angazhuarve, nga skena politike, arsimore, kulturore e humanitare i atyre q\u00eb e ndihmuan k\u00ebt\u00eb proces. Autori na ofron t\u00eb dh\u00ebna me interes, me emra e mbiemra, momente me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, edhe pse momentet zhg\u00ebnjyese nuk kan\u00eb munguar por nuk e kan\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar q\u00eb t\u00eb heq dor\u00eb nga misioni i shenjt\u00eb i arsimit. Autori na paraqet nj\u00eb rast t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebse e kl. VII nga komuna e Klin\u00ebs ka marr\u00eb me vete ditarin e klas\u00ebs, sepse ishte e sigurt se ai do t\u00eb humbas\u00eb p\u00ebrgjithmon\u00eb. Dhe kjo nx\u00ebn\u00ebse e cila ishte e vendosur n\u00eb Kosiq t\u00eb An\u00ebs s\u00eb Malit d\u00ebshmon se sa e vler\u00ebsojn\u00eb shqiptar\u00ebt arsimin dhe edukimin.<\/p>\n\n\n\n<p>Monografia iu kushtohet t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb punuan disa muaj pik\u00ebrisht nga data 19 shkurt e deri m\u00eb 30 qershor 1999, kur p\u00ebrfundimisht me sukses e p\u00ebrfundoj misionin e vet shkolla kosovare <strong>Zilja e thyer<\/strong>. Monografia p\u00ebrb\u00ebhet nga kat\u00ebr pjes\u00eb t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb shkoqitura n\u00eb kapituj, tituj dhe n\u00ebntituj.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb i kushtohet r\u00ebnd\u00ebsi bisedave para fillimit t\u00eb vitit shkollor, realizimit t\u00eb vitit, aktiviteteve shkollore me aktivitete t\u00eb lira, ndihmat p\u00ebr shkoll\u00ebn kosovare n\u00eb komun\u00ebn e Ulqinit si dhe aktivitetet pas kthimit n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb paraqitet gjendja e shkollave fillore kosovare nga Rozhaja, Plava e Gucia, Tuzi dhe Ulqini.<\/p>\n\n\n\n<p>Pjesa e tret\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbledhje e dokumenteve q\u00eb paraqet nj\u00eb arkiv n\u00eb miniatur\u00eb, nd\u00ebrsa pjesa e kat\u00ebrt&nbsp; paraqet nj\u00eb album i cili \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi autentike e t\u00eb angazhuar\u00ebve gjat\u00eb pun\u00ebs s\u00eb k\u00ebsaj shkolle n\u00eb viset shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ishte kjo nj\u00eb pun\u00eb e madhe sepse gjat\u00eb vitit shkollor 1998\/99 n\u00eb trojet shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi e vijuan vitin shkollor rreth 2500 nx\u00ebn\u00ebs. Autori na ofron t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb dokumentuara t\u00eb cilat nes\u00ebr do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb me interes p\u00ebr hulumtues t\u00eb tjer\u00eb. Andaj g\u00ebzon fakti se i t\u00ebr\u00eb materiali dokumentar do t\u00eb dor\u00ebzohet n\u00eb Arkivin e Kosov\u00ebs. Nj\u00eb veprim i till\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i q\u00eblluar, sepse \u201c<em>ka ndodhur ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e shkruar\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb mision arsimor kontribut ka dh\u00ebn\u00eb edhe autori i k\u00ebtij v\u00ebshtrimi, i cili n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e drejtorit n\u00eb SHF\u201dBedri Elezaga\u201d n\u00eb Kat\u00ebrkoll\u00eb(Ulqin) nga tetori 1998 pa hezituar&nbsp; ka sistemuar nx\u00ebn\u00ebsit kosovar n\u00eb procesin m\u00ebsimor&nbsp; n\u00eb vitin shkollor 1998\/99 q\u00eb d\u00ebshmohet nga dokumentacioni shkollor, por edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb botim.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe n\u00eb fund duhet p\u00ebrg\u00ebzuar autorin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb monografi me vlera jo vet\u00ebm arsimore, e cila \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi autentike e koh\u00ebs, q\u00eb e kemi p\u00ebrjetuar t\u00eb gjith\u00eb, duke d\u00ebshmuar solidaritet&nbsp; q\u00eb do t\u00eb mbes\u00eb e sh\u00ebnuar n\u00eb historin\u00eb e arsimit shqip, jo vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb por edhe m\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke marr\u00eb parasysh se n\u00eb k\u00ebt\u00eb botim figurojn\u00eb emrat e shum\u00eb personave shqiptar\u00eb nga Ulqini e deri n\u00eb Rozhaj\u00eb, ky lib\u00ebr duhet t\u00eb jet\u00eb pron\u00eb&nbsp; e secilit individ apo institucion arsimor. Vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb do t\u00eb ruajm\u00eb kujtes\u00ebn ton\u00eb p\u00ebr koh\u00ebn e ekzodit biblik t\u00eb kosovar\u00ebve dhe rikthimin e tyre n\u00eb Kosov\u00ebn e \u00e7liruar m\u00eb 12 qershor 1999.<\/p>\n\n\n\n<p>Uroj dhe shpresoj q\u00eb ky botim me vler\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen e af\u00ebrt t\u00eb ribotohet edhe me plot\u00ebsime&nbsp; t\u00eb ndryshme, por t\u00eb botohet me nj\u00eb dizajn cil\u00ebsor, sepse n\u00eb saje t\u00eb p\u00ebrmbajtjes dhe l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb shtjelluar e meriton.<em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(Botohet &nbsp;me rastin e vdekjes s\u00eb Dem\u00eb Mulliqit(1946-2023) pedagogut,intelektualit dhe veprimtarit t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dem\u00eb Mulliqi, Shkolla fillore kosovare ZILJA E THYER n\u00eb Mal t\u00eb Zi 1998\/99, Botoi: Drini Graf, 2008 Viteve t\u00eb fundit nga autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm,&nbsp; kan\u00eb dal\u00eb n\u00eb qarkullim&nbsp; botime n\u00eb lidhje me dhun\u00ebn, ekzodin dhe zhvendosjen e shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs gjat\u00eb viteve 1998\/99. Por, Dem\u00eb Mulliqi dallohet nga t\u00eb tjer\u00ebt sepse duke qen\u00eb vet\u00eb d\u00ebshmitar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14017,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%% %%sep%% %%sitetitle%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[770,384],"class_list":["post-36138","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-deme-mulliqi","tag-nail-draga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36138"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36139,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36138\/revisions\/36139"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}