{"id":36108,"date":"2023-11-29T15:29:37","date_gmt":"2023-11-29T14:29:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=36108"},"modified":"2023-11-29T15:32:08","modified_gmt":"2023-11-29T14:32:08","slug":"dokumenta-te-agimit-te-lirise-memorandumi-i-shqiptarevet-qe-kane-dalur-maleve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=36108","title":{"rendered":"Dokumenta t\u00eb Agimit t\u00eb Liris\u00eb: \u201cMemorandumi i\u00a0shqiptar\u00ebvet q\u00eb kan\u00eb dalur maleve\u201d"},"content":{"rendered":"<figure class=\"alignleft wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"385\" height=\"316\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Frank-shkreli.jpg\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Frank-shkreli.jpg 385w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Frank-shkreli-300x246.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Frank-shkreli-220x180.jpg 220w\" sizes=\"auto, (max-width: 385px) 100vw, 385px\" \/><\/figure>\n\n\n<p><strong>N\u00cb DIT\u00cbN E PAVAR\u00cbSIS\u00cb KOMB\u00cbTARE, 2023<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nga Frank Shkreli<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/telegraf.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/franku.png\"><\/a>N\u00eb numrin e revist\u00ebs mujore kulturore \u201cLeka\u201d*, numri 4, prill, i viti 1937, botohej \u201cMemorandumi i Shqiptarvet q\u00eb kan\u00eb Dalun Malevet\u201d, d\u00ebrguar Perandoris\u00eb Otomane.\u00a0 Memorandumi q\u00eb mban dat\u00ebn, \u201cN\u00eb Shqipnie me 28 t\u00eb Vjesht\u00ebs III, 1910) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thirrje drejtuar jo vet\u00ebm Perandoris\u00eb Osmane, por edhe \u201cBot\u00ebs s\u00eb qytetnueme t\u00eb Evrop\u00ebs\u201d, ku shprehen pak\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb dhe padrejt\u00ebsit\u00eb nga \u201cShqiptar\u00ebt e Dalun Malevet\u201d dhe n\u00eb t\u00eb cilin i paraqiten qeveris\u00eb otomane k\u00ebrkesa specifike si dhe plot\u00ebsimin\u00a0e tyre.\u00a0 Ata shprehen se, \u201cMe an\u00ebn e ksaj, na Shqiptar\u00ebt q\u00eb gjindemi malevet, po paralaj\u00ebmorjm\u00eb hyqymetin e sotshme t\u00eb Perandoris\u00eb Ottomane si dhe gjith\u00eb bot\u00ebn e qytetnueme t\u2019Evrop\u00ebs se i vetmi shkak q\u00eb na jemi bamun firare edhe kemi dal\u00eb malevet asht\u00eb Qeveria Ottomane vet\u00eb. Me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, po t\u00eb mos ishim bamu firare, kush na siguron se shum\u00eb prej nesh \u2013 n\u00eb mos t\u00eb gjith\u00eb \u2013do t\u00eb mos ishim varun,do t\u00eb mos ishim burgosun, ose do t\u00eb mos ishim bamun syrgjyn si shum\u00eb prej shok\u00ebve ton\u00eb, megjithq\u00eb nuk kemi\u00a0 tjet\u00ebr faj, p\u00ebrve\u00e7 se Zoti na ka bamun Shqiptar\u00eb dhe na d\u00ebshirojm\u00eb q\u00eb t\u00eb aresohemi me an\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs\u00a0 t\u2019on\u00eb amtare dhe t\u00eb vdesim Shqiptar\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Mal\u00ebsor\u00ebt thon\u00eb n\u00eb Memoradumin e tyre drejtuar Qeveris\u00eb Otomane dhe \u201cbot\u00ebs s\u00eb qytet\u00ebnueme\u201d\u2013 n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Evropa i quante Shqiptar\u00ebt njer\u00ebz t\u00eb egj\u00ebr barbar\u00eb e kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb \u00e7do p\u00ebrparimi, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shprehur At Gjergj Fishta n\u00eb shkrimin Lot e Gjak \u2014 se ata nuk kan\u00eb dal\u00eb maleve p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebmbyer ose p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb ndonj\u00eb njeri. \u201cP\u00ebrkundrazi\u201d, theksojn\u00eb ata, \u201cKemi dal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb qellim t\u00eb sh\u00ebnjt\u00eb p\u00ebr me i kallzue bot\u00ebs se nuk jemi t\u00eb k\u00ebnaqun me Qeverin\u00eb e sotshme t\u00eb Perandoris\u00eb Ottomane, p\u00ebr me protestue mbe bot\u00ebn e qytetnueme p\u00ebr t\u00eb gjitha pa drejt\u00ebsit\u00eb q\u00eb asht\u00eb tue bam\u00eb sot kjo Qeveri kund\u00ebr Kombit Shqiptar dhe p\u00ebr me luftue deri me nji, derisa Qeveria turke t\u00eb bindet dhe t\u00eb mbush\u00eb k\u00ebrkimet t\u2019ona.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb \u201cMemorandumin e Shqiptarvet q\u00eb Kan\u00eb Dalun Malevet\u201d, t\u00eb vitit 1910, b\u00ebh\u00ebn tri k\u00ebrkesa kryesore, pa t\u00eb cilat ata thon\u00eb se, \u201cNuk munt t\u00eb rrojm\u00eb\u201d, e t\u00eb cilat kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me lirin\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, nd\u00ebrsa k\u00ebrkesat e tjera, sipas tyre, kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me, \u201cQet\u00ebsin\u00eb dhe P\u00ebrparimin e vendit\u201d.&nbsp; Ata paraqesin k\u00ebto tri k\u00ebrkesa kryesore n\u00eb memorandumin e tyre:<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb \u201cMemorandumin e Shqiptarvet q\u00eb Kan\u00eb Dalun Malevet\u201d, t\u00eb vitit 1910, b\u00ebh\u00ebn tri k\u00ebrkesa kryesore, pa t\u00eb cilat ata thon\u00eb se, \u201cNuk munt t\u00eb rrojm\u00eb\u201d, e t\u00eb cilat kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me lirin\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, nd\u00ebrsa k\u00ebrkesat e tjera, sipas tyre, kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me, \u201cQet\u00ebsin\u00eb dhe P\u00ebrparimin e vendit\u201d.&nbsp; Ata paraqesin k\u00ebto tri k\u00ebrkesa kryesore n\u00eb memorandumin e tyre:<\/p>\n\n\n\n<p>1)\u201cNj\u00eb falje t\u00eb p\u00ebrgjithshme p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb v\u00ebllaznit ton\u00eb Shqiptar\u00eb, qofshin ata<\/p>\n\n\n\n<p>Musylman\u00eb, qofshin Kristian\u00eb, t\u00eb d\u00ebnuem p\u00ebr politik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>2)Liri t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb Shqiptar\u00ebt, Musylman\u00eb edhe Kristian\u00eb q\u00eb t\u00eb aresohen me an\u00ebn e gjuh\u00ebs amtare, me shkronjat tona kombtare.<\/p>\n\n\n\n<p>3)Liri t\u00eb plot\u00eb q\u00eb t\u00eb hapen t\u00eb gjitha shkollat shqip t\u00eb mbylluna prej Qeveris\u00eb; liri t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb t\u00eb gjitha gazetat shqip t\u00eb ndalume nga Qeveria dhe t\u00eb hapunit e Shtypshkronj\u00ebs Shqip q\u00eb ka mbyllun Qeveria.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto ishin tri k\u00ebrkesat baz\u00eb t\u00eb Memorandumit t\u00eb mal\u00ebsorve kryengrit\u00ebs t\u00eb \u201cdalur maleve\u201d, por ata nj\u00ebherazi&nbsp; ngulnin k\u00ebmb\u00eb q\u00eb qeveria otomane \u2014 p\u00ebr hir t\u00eb qet\u00ebsis\u00eb dhe p\u00ebrparimit t\u00eb vendit t\u00eb tyre \u2013 t\u00eb plot\u00ebsonte edhe nj\u00eb num\u00ebr k\u00ebrkesash t\u00eb tjera. K\u00ebrkon q\u00eb m\u00ebsuesit t\u00eb mos jen\u00eb turq, por shqiptar\u00eb, pasi \u201cata dijn\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe zakonet e vendit\u201d, dhe q\u00eb qeveria t\u00eb jepte, \u201cUrdh\u00ebr zyrtarisht q\u00eb gjuha shqip t\u00eb m\u00ebsohet nep\u00ebr t\u00eb gjitha shkollat q\u00eb gj\u00ebnden n\u00eb Shqipni, jo me shkronjat arabisht, por me shkronjat tona komb\u00ebtare.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Duke paraqitur k\u00ebto k\u00ebrkesa, natyrisht, se pas pas 500-vjet rob\u00ebrimi otoman, ata kishin si shqet\u00ebsim kryesor ruajtjen e identitetit komb\u00ebtar, t\u00eb gjuh\u00ebs e t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare, por ishin t\u00eb shqet\u00ebsuar edhe p\u00ebr mir\u00ebqenjen e popullit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe konsideronin si t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm edhe zhvillimin ekonomik&nbsp; dhe bujq\u00ebsor t\u00eb vendit.&nbsp; I k\u00ebrkonin qeveris\u00eb otomane, \u201cT\u00eb hapi Shkolla bujq\u00ebsie, tregtare dhe normale n\u00eb tre ose kat\u00ebr qytete t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Shqip\u00ebnis\u00eb dhe q\u00eb t\u00eb gjitha shkrimet t\u00eb jen\u00eb shqip me shkronjat tona komb\u00ebtare.\u201d&nbsp; N\u00eb memorandumin e tyre ata nuk shpreheshin kund\u00ebr pages\u00ebs s\u00eb taksave, por vendosm\u00ebrisht k\u00ebrkonin q\u00eb ato, \u201ct\u00eb holla t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr me bamun xhade dhe udh\u00eb t\u00eb hekurta n\u00eb Shqipni.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto ishin mjaft k\u00ebrkesa t\u00eb avancuara p\u00ebr at\u00eb koh\u00eb, nga nj\u00eb popull i shtypur p\u00ebr 500-vjet. K\u00ebrkonin q\u00eb qeveria otomane,\u201cT\u00eb hapi banka bujq\u00ebsie, t\u00eb cilat t\u2018u japin Shqiptar\u00ebve t\u00eb holla p\u00ebr me blemun vegla dhe maqina p\u00ebr me punuem vendin e tyne dhe k\u00ebshtu t\u00eb mundin t\u00eb fitojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb rrojtur\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Madje, i b\u00ebnin thirrje qeveris\u00eb otomane q\u00eb \u201ct\u00eb lejoj\u00eb kapitalin e huaj&nbsp; t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebni, p\u00ebr tregti&nbsp; e p\u00ebr bujq\u00ebsi\u2026por q\u00eb k\u00ebto kapitale t\u00eb mos ken\u00eb prapa tyne ndonji propagand\u00eb t\u00eb huaj\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre k\u00ebrkesave, Memorandumi p\u00ebrmbante edhe nj\u00eb paralajm\u00ebrim t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr qeverin\u00eb otomane dhe p\u00ebr bot\u00ebn tjet\u00ebr n\u00ebqoftse k\u00ebto k\u00ebrkesa nuk do t\u00eb plot\u00ebsoheshin: \u201cLe t\u2019a dij\u00eb mir\u00eb e tan\u00eb bota e qytetnume dhe ve\u00e7an\u00ebrisht Qeveria e Perandoris\u00eb Ottomane, se t\u00eb gjith\u00eb Shqiptar\u00ebt, Tosk\u00eb e Geg\u00eb, nuk do t\u00eb pushojn\u00eb s\u00eb luftuari p\u00ebr k\u00ebto tri k\u00ebrkime, q\u00eb tham\u00eb m\u00eb sip\u00ebr\u2026\u201d dhe se , \u201cT\u00eb gjith\u00eb me an\u00ebn e k\u00ebsaj, po e lajm\u00ebrojm\u00eb hyqymetin e Turqis\u00eb se e mor\u00ebm ftes\u00ebn q\u00eb na d\u00ebrgoi, me an\u00eb t\u00eb cil\u00ebs na jepte haberin se na fal\u00eb fajin q\u00eb kemi bamun.?!dhe na k\u00ebshillon q\u00eb t\u00eb zbresim nga malet dhe t\u00eb kthehemi n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpiat tona.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMemorandumi i Shqiptarvet q\u00eb kan\u00eb Dalun Malevet\u201d, d\u00ebrguar Perandoris\u00eb Otomane, e q\u00eb mban dat\u00ebn, \u201cN\u00eb Shqipnie me 28 t\u00eb Vjesht\u00ebs III, 1910), vendosm\u00ebrisht i p\u00ebrgjigjet qeveris\u00eb otomane duke i th\u00ebn\u00eb se, \u201cFjala e jon\u00eb e fundit p\u00ebr Qeverin\u00eb Ottomane asht\u00eb se nuk kemi bamun ndonji faj dhe nuk do t\u00eb k\u00ebthehemi t\u00eb gjall\u00eb n\u00eb katundet tona derisa k\u00ebrkimet q\u00eb num\u00ebruam n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkres\u00eb do t\u00eb mos mbushen dhe gjersa t\u00eb mos marrim siguri t\u00eb plot\u00eb se kurr\u00eb ndonj\u00eb her\u00eb tjet\u00ebr do t\u00eb mos shkelen\u201d m\u00eb, k\u00ebto liri e t\u00eb drejta.<\/p>\n\n\n\n<p>*(Burimi:Revista e p\u00ebrmuajshme \u201cLeka\u201d, botimi I klerit katolik shqiptar dhe organ i shoqat\u00ebs LEKA, themeluar m\u00eb 9 dhjetor 1928 n\u00eb Shkod\u00ebr, sh\u00ebrbente si nj\u00eb revist\u00eb mujore kulturore, politike, filozofike, shoq\u00ebrore, historike, letrare, pedagogjike e folklorike. Numri I par\u00eb doli n\u00eb qarkullim, n\u00eb prill t\u00eb vitit 1929. N\u00eb vitin 1941, botimi I saj u nd\u00ebrpre p\u00ebrkoh\u00ebsisht, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 1942 doli nj\u00eb botim i ve\u00e7ant\u00eb me rastin e 25-vjetorit t\u00eb Shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. \u201cLeka\u201d do t\u00eb botohej deri n\u00eb vitin 1944, kur u mbyll nga regjimi komunist I Enver Hoxh\u00ebs. (Ribotim)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00cb DIT\u00cbN E PAVAR\u00cbSIS\u00cb KOMB\u00cbTARE, 2023 Nga Frank Shkreli N\u00eb numrin e revist\u00ebs mujore kulturore \u201cLeka\u201d*, numri 4, prill, i viti 1937, botohej \u201cMemorandumi i Shqiptarvet q\u00eb kan\u00eb Dalun Malevet\u201d, d\u00ebrguar Perandoris\u00eb Otomane.\u00a0 Memorandumi q\u00eb mban dat\u00ebn, \u201cN\u00eb Shqipnie me 28 t\u00eb Vjesht\u00ebs III, 1910) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thirrje drejtuar jo vet\u00ebm Perandoris\u00eb Osmane, por edhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":813,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-36108","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36108"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36108\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36111,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36108\/revisions\/36111"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36108"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}