{"id":3556,"date":"2015-05-23T10:56:25","date_gmt":"2015-05-23T08:56:25","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=3556"},"modified":"2015-05-23T10:56:25","modified_gmt":"2015-05-23T08:56:25","slug":"trysnia-si-rrezik-ndaj-lirise-se-shtypit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=3556","title":{"rendered":"Trysnia si rrezik ndaj liris\u00eb s\u00eb shtypit"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-medium wp-image-1683 alignleft\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj-300x168.jpg\" alt=\"Ali-salaj\" width=\"300\" height=\"168\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj-300x168.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Ali-salaj.jpg 446w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Shkruan Ali Salaj<\/p>\n<p>N\u00eb tranzicionin e st\u00ebrgjatur t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare n\u00eb rajon e posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb Mal t\u00eb Zi, mediat u b\u00ebn\u00eb magnet p\u00ebr aktor\u00ebt politik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt pushtetin e tyre donin ta praktikonin n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb pushtetit absolut mbi media. K\u00ebshtu, ata mediat i perceptonin si nj\u00eb trampolin\u00eb p\u00ebr ngritjen n\u00eb karrier\u00eb dhe politik\u00eb, dhe me nj\u00eb arroganc\u00eb agresive k\u00ebrkonin q\u00eb \u00e7do minut\u00eb dhe \u00e7do rresht t\u2019u kushtohet vet\u00ebm atyre.<\/p>\n<p>N\u00eb em\u00ebr t\u00eb ndryshimeve politike dhe tranzicionit, ata fillimisht instaluan gazetar\u00ebt e vet, shumica prej t\u00eb cil\u00ebve ishin ose an\u00ebtar\u00eb t\u00eb partis\u00eb ose simpatizues dhe militant\u00eb t\u00eb tyre. N\u00eb radiot lokale dhe n\u00eb emisionet shqip n\u00eb RTV e Malit t\u00eb Zi, forcat politike shqiptare p\u00ebrve\u00e7 drejtor\u00ebve dhe redaktor\u00ebve, instaluan nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb duksh\u00ebm gazetar\u00ebsh t\u00eb rinj, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb forma t\u00eb ndryshme pranuan n\u00eb heshtje misionin, duke u b\u00ebr\u00eb n\u00eb shum\u00eb raste z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs partiak\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb piramid\u00eb, roli i gazetarit m\u00eb s\u00eb shumti ishte i predestinuar t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb komunikata, informata ose q\u00ebndrime partiake, duke i shnd\u00ebrruar mediat n\u00eb buletine t\u00eb partive politike q\u00eb aktualisht ishin n\u00eb pushtetin lokal apo n\u00eb at\u00eb qendror. K\u00ebto media, sipas mostr\u00ebs komuniste, pa asnj\u00eb distanc\u00eb profesionale ky\u00e7eshin n\u00eb fushat\u00ebn partiake dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb vrazhd\u00eb mb\u00ebshtetnin at\u00eb opcion politik q\u00eb kishte m\u00eb s\u00eb shumti ndikim n\u00eb mediat p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, disa media elektronike private (TV \u201cTeuta\u201d, TV \u201cBoin\u201d), p\u00ebr shkak t\u00eb situat\u00ebs s\u00eb r\u00ebnduar financiare, gradualisht marrin an\u00ebn e bezneseve, ku k\u00ebto t\u00eb fundit p\u00ebrpiqeshin t\u00eb marrin n\u00eb dor\u00eb timonin e gazetaris\u00eb duke krijuar lajme dhe duke e orientuar k\u00ebshtu profesionin e gazetaris\u00eb drejt nj\u00eb modeli t\u00eb ri. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, TV \u201cTeuta\u201d anohet nga biznesi n\u00eb Ulqin, i cili ishte i g\u00ebrshetuar edhe me politik\u00eb dhe n\u00eb fund ky medium b\u00ebhet edhe pron\u00eb e tij, nd\u00ebrkaq TV \u201cBoin\u201d-in e marrin lobet afariste shqiptaro-amerikane nga Detroiti, \u00c7ikagoja dhe Nju Jorku. Ky refleksion ishte pasoj\u00eb e gjendjes s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mediave private, t\u00eb cilat kishin nj\u00eb treg tejet t\u00eb kufizuar dhe gati asnj\u00ebher\u00eb nuk gjet\u00ebn mb\u00ebshtetjen e dikastereve qeveritare p\u00ebr informim. K\u00ebsisoji, ato ishin t\u00eb detyruara t\u00eb nd\u00ebrtonin marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira dhe bashk\u00ebpunuese me aktor\u00ebt afarist\u00eb dhe politik\u00eb p\u00ebr hir t\u00eb mbijetes\u00ebs n\u00eb tregun e vog\u00ebl shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>N\u00eb realitetin e ri komunikues, ku qarkullimi i mesazheve dhe kodi i tyre i strukturimit ka nj\u00eb dinamik\u00eb t\u00eb fuqishme, censura tani ka fituar nj\u00eb mutacion t\u00eb p\u00ebr\u00e7udsh\u00ebm. Derisa n\u00eb socializmin real censura ishte e kamufluar brenda institucioneve shtet\u00ebrore, n\u00eb kapitalizmin real mediat audiovizive dhe t\u00eb shkruara editohen nga redaksit\u00eb e instaluara pran\u00eb selive partiake ose n\u00eb zyrat e bizneseve, duke i frenuar gazetar\u00ebt n\u00eb p\u00ebrmbushjen e misionit t\u00eb tyre dhe duke ndikuar n\u00eb humbjen e besueshm\u00ebris\u00eb nga audienca. N\u00eb rrethanat e reja, censura gjen shprehje komplekse dhe ushtrimi i saj b\u00ebhet i gjithansh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 partive politike q\u00eb konceptin \u201ccensur\u00eb\u201d e kan\u00eb si objektiv t\u00eb tyre, edhe privatizimi i mjeteve t\u00eb informimit n\u00eb kushtet dhe praktikat tona personalizohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb theksuar. Ky proces mbart, p\u00ebr\u00e7on e zhvillon n\u00eb t\u00ebr\u00eb qenien mediatike elementet e ekonomis\u00eb s\u00eb tregut t\u00eb hapur, i njohur n\u00eb qarqet gazetareske si \u201cfaktori treg\u201d. Formacionet e moderuara p\u00ebr kontrollin e mediave jan\u00eb t\u00eb lidhura me forc\u00ebn e ekonomis\u00eb p\u00ebr t\u00eb cilat Xherald Xh. Eduard shpjegon se p\u00ebrmes trusteve, korporateve apo kompanive ekonomike e financiare, ndikohet n\u00eb orientimin politik t\u00eb shtypit.<\/p>\n<p>N\u00eb mediat n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb Mal t\u00eb Zi, gati n\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebt \u00ebsht\u00eb ndier \u201cdora\u201d e censur\u00ebs, e injektuar nga kontrolli i partis\u00eb \u2013shtet, por edhe nga lider\u00ebt partiak\u00eb dhe pushtetmbajt\u00ebsit lokal\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt donin p\u00ebr ta komanduar shtypin dhe p\u00ebr ta orientuar at\u00eb p\u00ebr interesa partiake apo edhe vetjake.<\/p>\n<p>Gazeta e vetme n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb Mal t\u00eb Zi \u201c Koha javore\u201d, q\u00eb nga themelimi p\u00ebrballej me format m\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb trysnive, q\u00eb kishin p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb ndikohej n\u00eb orientimin e saj programor. Disa subjekte politike shqiptare debatuan n\u00eb forumet dhe qarqet e tyre partiake, t\u00eb pak\u00ebnaqur me disa shkrime t\u00eb botuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb gazet\u00eb, por pa e marr\u00eb kurr\u00eb guximin q\u00eb t\u00eb reagojn\u00eb publikisht. Kjo situat\u00eb shkoi aq larg sa ndonj\u00eb lider shqiptar nd\u00ebrhyn tek autoritetet e NP \u201cPobjeda\u201d, q\u00eb asokohe menaxhonin gazet\u00ebn \u201cKoha javore\u201d, dhe tentuan q\u00eb t\u00eb vendosin diktat mbi k\u00ebt\u00eb media t\u00eb shkruar. Pas reagimit t\u00eb redaksis\u00eb s\u00eb k\u00ebsaj gazete n\u00eb janar t\u00eb vitit 2010, pasuan reagime dhe debate t\u00eb shumta si nga forcat politike, nga autor\u00ebt e k\u00ebsaj afere, nga shoqatat e ndryshme dhe nga mediat n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe rajon, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe mediat e njohura opozitare n\u00eb Mal t\u00eb Zi (\u201cVijesti\u201c dhe \u201cMonitor\u201d) .<\/p>\n<p>Fushat\u00ebs kund\u00ebr k\u00ebsaj gazete iu bashkua edhe shkrimtari kontravers Kapllan Resuli (Burovi\u0107), i cili shfaqte pak\u00ebnaq\u00ebsi me q\u00ebndrimin \u201cnacionalist\u201d t\u00eb \u201cKoh\u00ebs javore\u201d dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb njoftoi drejtorin\u00eb e \u201cPobjed\u00ebs\u201d, kurse disa prej k\u00ebtyre artikujve i botoi n\u00eb gazetat dhe portalet serbe dhe malazeze.<\/p>\n<p>K\u00ebto nd\u00ebrhyrje flagrante n\u00eb politik\u00ebn redaktuese t\u00eb gazet\u00ebs dhe shum\u00eb raste tjera q\u00eb nuk i p\u00ebrmenda k\u00ebtu, ndikuan pak a shum\u00eb n\u00eb frenimin e gazetar\u00ebve n\u00eb ushtrimin e lirsh\u00ebm dhe pa frik\u00eb t\u00eb profesionit t\u00eb tyre t\u00eb shenjt\u00eb. Pasi, si\u00e7 do t\u00eb thoshte drejtori i VOA-s , Sanford J. Ungar,<br \/>\n\u201cn\u00ebse ndokush ndien se pun\u00ebn e tij un\u00eb ia kam paraqitur shtremb\u00ebr, le t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb padi civile kund\u00ebr meje p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblime, t\u00eb paraqes\u00eb faktet q\u00eb ka dhe le ta mbroj\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e tij p\u00ebrpara gjyqit\u201d. Trysnia e \u00e7do forme, sipas tij, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb frik\u00ebsimi dhe nj\u00eb rrezik p\u00ebr lirin\u00eb e shtypit.<\/p>\n<p>Kjo situat\u00eb medoemos ndikoi edhe n\u00eb nxitjen e vet\u00ebcensur\u00ebs ose si\u00e7 quhet ndryshe \u201cagjenti hipotetik i brendsh\u00ebm\u201d, duke frenuar dhe parandaluar ide q\u00eb jan\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr publikun.<\/p>\n<p>Probleme t\u00eb ngjashme n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre jan\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb t\u00eb gjitha mediat n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, por p\u00ebr shkaqe t\u00eb ndryshme asnj\u00ebher\u00eb nuk u b\u00ebn\u00eb publike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan Ali Salaj N\u00eb tranzicionin e st\u00ebrgjatur t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare n\u00eb rajon e posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb Mal t\u00eb Zi, mediat u b\u00ebn\u00eb magnet p\u00ebr aktor\u00ebt politik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt pushtetin e tyre donin ta praktikonin n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb pushtetit absolut mbi media. K\u00ebshtu, ata mediat i perceptonin si nj\u00eb trampolin\u00eb p\u00ebr ngritjen n\u00eb karrier\u00eb dhe politik\u00eb, dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1683,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-3556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3557,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3556\/revisions\/3557"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}