{"id":32781,"date":"2022-07-23T19:30:19","date_gmt":"2022-07-23T17:30:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=32781"},"modified":"2022-07-23T19:31:57","modified_gmt":"2022-07-23T17:31:57","slug":"edith-durham-nga-hoteli-ne-cetine-ejani-dhe-hetoni-gjendjen-e-veshtire-te-krishtereve-ne-vilajetin-e-shkodres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=32781","title":{"rendered":"EDITH DURHAM\u00a0NGA HOTELI N\u00cb CETIN\u00cb: \u201cEJANI DHE HETONI GJENDJEN E V\u00cbSHTIR\u00cb T\u00cb KRISHTER\u00cbVE N\u00cb VILAJETIN E SHKODR\u00cbS\u2026\u201d"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"350\" height=\"450\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Edit-durham.jpg\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Edit-durham.jpg 350w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Edit-durham-233x300.jpg 233w\" sizes=\"auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/><\/figure>\n\n\n<p><strong>LETRA \/ EDITH DURHAM\u00a0NGA GRAND HOTEL (CETINJE) P\u00cbR GAZET\u00cbN KATOLIKE ANGLEZE \u201cTABLET\u201d : \u201cEJANI DHE HETONI GJENDJEN E V\u00cbSHTIR\u00cb T\u00cb KRISHTER\u00cbVE N\u00cb VILAJETIN E SHKODR\u00cbS\u2026\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nga&nbsp;<\/strong><a href=\"https:\/\/www.darsiani.com\/la-gazette\/\"><strong>Aurenc Bebja<\/strong><\/a><strong>*, Franc\u00eb \u2013 19 Qershor 2022<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cLa Gazette de France\u201d ka botuar, t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn e 16 tetorit 1912, n\u00eb ballin\u00eb, letr\u00ebn e Edith Durham d\u00ebrguar asokohe gazet\u00ebs katolike angleze \u201cTablet\u201d p\u00ebr t\u00eb alarmuar mbi situat\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb krishter\u00ebve n\u00eb vilajetin e Shkodr\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebn, Aurenc Bebja, n\u00ebp\u00ebrmjet Blogut \u201c<\/strong><a href=\"https:\/\/www.darsiani.com\/la-gazette\/\"><strong>Dars (Klos), Mat \u2013 Albania<\/strong><\/a><strong>\u201d, e ka sjell\u00eb p\u00ebr publikun shqiptar :<\/strong><strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Situata e t\u00eb krishter\u00ebve n\u00eb Turqin\u00eb Europiane<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/image.jimcdn.com\/app\/cms\/image\/transf\/none\/path\/sccc878db2fcfc101\/image\/i7fdafb043db69286\/version\/1655619754\/image.jpg\" alt=\"Burimi : gallica.bnf.fr \/ Biblioth\u00e8que nationale de France\"\/><figcaption>Burimi : gallica.bnf.fr \/ Biblioth\u00e8que nationale de France<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><em>\u201cTablet\u201d, gazeta kryesore katolike angleze, botoi m\u00eb 5 tetor letr\u00ebn e m\u00ebposhtme t\u00eb nj\u00eb protestanteje angleze, zonj\u00ebs Edith Durham, e cila ka jetuar p\u00ebr shum\u00eb vite n\u00eb Turqi :<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Zot\u00ebri,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb ju botuat nj\u00eb artikull t\u00eb zonj\u00ebs Christitch (Kristi\u00e7) p\u00ebr katolik\u00ebt n\u00eb Turqi. Mund t\u2019ju siguroj, pas nj\u00eb eksperience disavje\u00e7are, se tabloja q\u00eb ajo ju ka paraqitur p\u00ebr gjendjen e tyre \u00ebsht\u00eb e lyer me ngjyra tep\u00ebr roz\u00eb. Duke qen\u00eb se nuk jam vet\u00eb katolike, nuk e kam t\u00eb leht\u00eb t\u00eb kontaktoj personat e interesuar q\u00eb mund t\u2019u vijn\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb k\u00ebtyre popullatave fatkeqe, prandaj po ju b\u00ebj thirrje.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb veriore, ato jan\u00eb n\u00eb rrezik t\u00eb madh p\u00ebr t\u2019u d\u00ebbuar, vrar\u00eb ose detyruar nga fatkeq\u00ebsia m\u00eb mizore t\u00eb b\u00ebhen muhamedan\u00eb (mysliman\u00eb). Gjendja e tyre ishte mjaft e v\u00ebshtir\u00eb para revolucionit turk (1908). Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar \u00e7do vit. P\u00ebrball\u00eb shqiptar\u00ebve katolik\u00eb, sikund\u00ebr gjith\u00eb n\u00ebnshtetasve t\u00eb tjer\u00eb fatkeq t\u00eb krishter\u00eb t\u00eb turqve, praktikohet politika e osmanizimit t\u00eb detyruar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kjo shtyu popullsin\u00eb e d\u00ebshp\u00ebruar n\u00eb revolt\u00eb. Ver\u00ebn e kaluar (1911) ata luftuan me guxim kund\u00ebr forcave turke q\u00eb i rrethuan. Presioni i Fuqive t\u00eb M\u00ebdha i detyroi ata t\u00eb pranonin nj\u00eb traktat dhe p\u00ebr respektimin e k\u00ebtij traktati fuqit\u00eb nuk dhan\u00eb garanci.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht n\u00ebnshkrimi i k\u00ebtij traktati t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb siguruar paqen, sepse, n\u00eb \u00e7do detaj t\u00eb jet\u00ebs, katolik\u00ebt vuajn\u00eb padrejt\u00ebsi t\u00eb pand\u00ebrprera.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Xhandar\u00ebt hyjn\u00eb n\u00eb plantacionet e tyre, rr\u00ebmbejn\u00eb frutat e tyre, thyejn\u00eb pem\u00ebt p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb dru zjarri. Ankesat p\u00ebr d\u00ebme priten me tallje. N\u00eb nj\u00eb proces gjyq\u00ebsor midis nj\u00eb myslimani dhe nj\u00eb t\u00eb krishteri, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e rrall\u00eb q\u00eb myslimani t\u00eb shpallet p\u00ebrgjegj\u00ebs. Nga ana tjet\u00ebr, t\u00eb krishter\u00ebt arrestohen dhe burgosen pa gjyq me pretekstet m\u00eb t\u00eb kota.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr mbledhjen e taksave, autoritetet lokale pothuajse kudo p\u00ebrpiqen t\u00eb zhvatin nga t\u00eb krishter\u00ebt m\u00eb shum\u00eb se sa pjesa e tyre e kontributit n\u00eb shumat e taksuara.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u00ebse t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebt mund t\u00eb merrnin arm\u00eb, ata do t\u00eb kishin nj\u00eb shans t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar. Por Fuqit\u00eb e M\u00ebdha, t\u00eb cilat nuk kujdesen p\u00ebr mbrojtjen e tyre, i pengojn\u00eb me t\u00eb gjitha mjetet e mundshme t\u00eb blejn\u00eb arm\u00eb kontraband\u00eb dhe, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, ua japin turqve duke thithur fitime t\u00eb m\u00ebdha.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Un\u00eb nuk mund t\u00eb t\u00ebrheq v\u00ebmendjen tuaj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb prer\u00eb p\u00ebr faktin se t\u00eb ashtuquajturat shtete t\u00eb krishtera dhe t\u00eb qytet\u00ebruara t\u00eb Evrop\u00ebs po ofrojn\u00eb tani fonde p\u00ebr blerjen e arm\u00ebve q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb shfarosjeje.<\/em>&nbsp;<em>Vet\u00eb popullatat e ndjejn\u00eb k\u00ebt\u00eb shum\u00eb thell\u00eb dhe akuzojn\u00eb fuqit\u00eb se tani jan\u00eb m\u00eb barbare se turqit.<\/em>&nbsp;<em>Me pushk\u00ebt e saj, qeveria armatos k\u00ebshtu popullsin\u00eb myslimane dhe i pun\u00ebson si bashibozuk\u00eb.<\/em>&nbsp;<em>Dhe, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, posedimi i arm\u00ebve \u00ebsht\u00eb i ndaluar p\u00ebr t\u00eb krishter\u00ebt.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>P\u00ebr t\u2019ju v\u00ebrtetuar se termi \u201cbarbar\u00eb\u201d nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i fort\u00eb, dua t\u2019ju jap disa detaje mbi ngjarjet e fundit. N\u00eb vilajetin e Shkodr\u00ebs ndodhet nj\u00eb fshat, Reimeli (<\/em>Hajmelit<em>). N\u00eb fush\u00ebn p\u00ebrreth Zadrim\u00ebs ka fshatra t\u00eb shp\u00ebrndara, disa t\u00eb krishter\u00eb, t\u00eb tjer\u00eb muhamedan\u00eb (mysliman\u00eb). Gjat\u00eb gjith\u00eb dimrit t\u00eb kaluar, t\u00eb krishter\u00ebt u sulmuan nga fqinj\u00ebt e tyre t\u00eb armatosur dhe, me aq sa mund\u00ebn, ata blen\u00eb arm\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e tyre personale.<\/em>&nbsp;<em>Koh\u00ebt e fundit popullsia e Reimelit (<\/em>Hajmelit<em>) u terrorizua dhe u pengua t\u00eb punonte n\u00eb arat e tyre. Guvernatori i Shkodr\u00ebs dhe komandanti, Ali efendiu, i siguruan k\u00ebta njer\u00ebz se nuk kishte asnj\u00eb rrezik dhe se mund t\u00eb vazhdonin qet\u00ebsisht pun\u00ebn e tyre.<\/em>&nbsp;<em>Dy dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, nat\u00ebn e 5 shtatorit, mb\u00ebrriti Ali efendiu me 1000 ushtar\u00eb dhe nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh bashibozuk\u00ebs. Ata arrestuan 50 fshatar\u00eb n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre dhe u lidh\u00ebn duart.<\/em>&nbsp;<em>35 prej tyre i d\u00ebrguan n\u00eb garnizonin m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb eskorte ushtarake.<\/em>&nbsp;<em>Fjala p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sulm t\u00eb paprovokuar dhe t\u00eb pabes\u00eb u p\u00ebrhap dhe nj\u00eb grup t\u00eb krishter\u00ebsh nga Zadrima, t\u00eb cil\u00ebt posedonin arm\u00eb, vendos\u00ebn t\u00eb p\u00ebrpiqeshin t\u00eb shp\u00ebtonin fqinj\u00ebt e tyre.<\/em>&nbsp;<em>Duke d\u00ebgjuar t\u00eb sht\u00ebnat e tyre, turqit masakruan 15 t\u00eb burgosurit e lidhur, ua nxor\u00ebn syt\u00eb, ua pren\u00eb k\u00ebmb\u00ebt dhe 4 prej tyre u \u00e7an\u00eb kafkat;<\/em>&nbsp;<em>l\u00ebnduan r\u00ebnd\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh personash t\u00eb tjer\u00eb dhe vran\u00eb disa t\u00eb moshuar n\u00eb shtret\u00ebrit e tyre.<\/em>&nbsp;<em>M\u00eb pas, pasi mbaruan vepr\u00ebn e gjakut, turqit u larguan.<\/em>&nbsp;<em>Ipeshkvi (prifti) i k\u00ebsaj dioqeze q\u00eb ndodhej n\u00eb vend, d\u00ebshmoi v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e t\u00eb gjitha k\u00ebtyre detajeve; doktori b\u00ebri t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb. Nj\u00eb nga t\u00eb vrar\u00ebt ishte sh\u00ebrb\u00ebtori i priftit.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nga ana tjet\u00ebr, m\u00eb 2 shtator, 50 ushtar\u00eb dhe disa oficer\u00eb erdh\u00ebn n\u00eb fshatin e krishter\u00eb t\u00eb Blinishtit dhe k\u00ebrkuan ushqim dhe strehim.<\/em>&nbsp;<em>Kryeplaku i fshatit i priti n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij, preu dy desh\u00eb dhe nj\u00eb lop\u00eb dhe gatoi posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr ta.<\/em>&nbsp;<em>T\u00eb nes\u00ebrmen i than\u00eb se, n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e shefit (kryeplakut), duhej t\u2019i shoq\u00ebronte p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb udh\u00ebtimit.<\/em>&nbsp;<em>Sapo u larguan nga ky fshat, e kap\u00ebn k\u00ebt\u00eb njeri pa mosbesim, e lidh\u00ebn, e \u00e7uan n\u00eb Shkod\u00ebr dhe e fut\u00ebn n\u00eb burg, pa asnj\u00eb gjyq dhe padi.<\/em>&nbsp;<em>M\u00eb 7 shtator, e evakuuan trupin e tij dhe u konstatua se ai kishte marr\u00eb kat\u00ebr goditje me bajonet\u00eb n\u00ebn syrin e majt\u00eb dhe n\u00eb krahun e majt\u00eb dhe se koka i ishte mavijosur plot\u00ebsisht.<\/em>&nbsp;<em>Trupi ishte n\u00eb gjendje kalb\u00ebzimi.<\/em>&nbsp;<em>Ai jo vet\u00ebm q\u00eb ishte vrar\u00eb n\u00eb burg, por duket se autoritetet m\u00eb pas e mbajt\u00ebn trupin derisa ishte n\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb till\u00eb q\u00eb ata besuan se m\u00eb pas do t\u00eb ishte varrosur pa u ekzaminuar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00eb krishter\u00ebt e Zadrim\u00ebs kan\u00eb ikur shum\u00eb her\u00eb nga fshati i tyre dhe kryeplaku (Mudiri) njofton se do t\u2019i z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb ata me mysliman\u00eb t\u00eb importuar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Politika e importimit t\u00eb mysliman\u00ebve n\u00eb rrethet katolike dhe krijimit t\u00eb fshatrave p\u00ebr ta po p\u00ebrhapet me shpejt\u00ebsi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Zot\u00ebri, ka misionar\u00eb trima katolik\u00eb q\u00eb jan\u00eb gati t\u00eb hetojn\u00eb tmerret e Putumayo-s.<\/em>&nbsp;<em>Un\u00eb besoj se mes lexuesve tuaj do t\u00eb gjendet gjithsesi nj\u00eb prift anglez q\u00eb do t\u00eb vij\u00eb dhe do t\u00eb hetoj\u00eb gjendjen e vilajetit t\u00eb Shkodr\u00ebs.<\/em>&nbsp;<em>(Atje shkohet duke u nisur nga Trieste me vapor\u00ebt e Llojdit austriak dhe nuk duhet ngat\u00ebrruar ky vilajet me Shkodr\u00ebn e Kostandinopoj\u00ebs.)<\/em>&nbsp;<em>Kushdo q\u00eb nd\u00ebrmerr k\u00ebt\u00eb udh\u00ebtim duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb flas\u00eb italisht, sepse \u00ebsht\u00eb e vetmja gjuh\u00eb e Europ\u00ebs per\u00ebndimore q\u00eb flitet nga kryepeshkop\u00ebt, peshkop\u00ebt dhe prift\u00ebrinjt\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt, pothuajse pa p\u00ebrjashtim, jan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Lutem, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb njer\u00ebzimit, q\u00eb kjo thirrje t\u00eb d\u00ebgjohet dhe dikush, ose m\u00eb mir\u00eb, disa t\u00eb vijn\u00eb e t\u00eb shohin.<\/em>&nbsp;<em>Un\u00eb jam munduar t\u00eb b\u00ebj m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn, por nuk mund t\u00eb punoj vet\u00ebm.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Un\u00eb jam, etj.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(S.) Znj. Edith Durham,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Grand Hotel, Cetinje (Mal t\u00eb Zi).<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>22 shtator 1912.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"javascript:\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/image.jimcdn.com\/app\/cms\/image\/transf\/none\/path\/sccc878db2fcfc101\/image\/ib3b29e5651c8a13c\/version\/1655619791\/image.jpg\" alt=\"Burimi : gallica.bnf.fr \/ Biblioth\u00e8que nationale de France\"\/><\/a><figcaption>Burimi : gallica.bnf.fr \/ Biblioth\u00e8que nationale de France<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>* Nga Aurenc Bebja, Franc\u00eb <\/strong><br>\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.darsiani.com\/la-gazette\/letra-edith-durham-nga-grand-hotel-cetijne-per-gazeten-katolike-angleze-tablet-ejani-dhe-hetoni-gjendjen-e-veshtire-te-krishtereve-ne-vilajetin-e-shkodres\/\">https:\/\/www.darsiani.com\/la-gazette\/letra-edith-durham-nga-grand-hotel-cetijne-per-gazeten-katolike-angleze-tablet-ejani-dhe-hetoni-gjendjen-e-veshtire-te-krishtereve-ne-vilajetin-e-shkodres\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>LETRA \/ EDITH DURHAM\u00a0NGA GRAND HOTEL (CETINJE) P\u00cbR GAZET\u00cbN KATOLIKE ANGLEZE \u201cTABLET\u201d : \u201cEJANI DHE HETONI GJENDJEN E V\u00cbSHTIR\u00cb T\u00cb KRISHTER\u00cbVE N\u00cb VILAJETIN E SHKODR\u00cbS\u2026\u201d Nga&nbsp;Aurenc Bebja*, Franc\u00eb \u2013 19 Qershor 2022 \u201cLa Gazette de France\u201d ka botuar, t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn e 16 tetorit 1912, n\u00eb ballin\u00eb, letr\u00ebn e Edith Durham d\u00ebrguar asokohe gazet\u00ebs katolike angleze [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":882,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[],"class_list":["post-32781","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32781","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32781"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32785,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32781\/revisions\/32785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/882"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}