{"id":31904,"date":"2022-04-15T11:37:45","date_gmt":"2022-04-15T09:37:45","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=31904"},"modified":"2022-04-15T11:38:48","modified_gmt":"2022-04-15T09:38:48","slug":"deshmi-shkencore-per-perkatesine-iliro-shqiptare-te-epirit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=31904","title":{"rendered":"D\u00cbSHMI SHKENCORE P\u00cbR P\u00cbRKAT\u00cbSIN\u00cb ILIRO-SHQIPTARE T\u00cb EPIRIT"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n\n

Sherif Delvina, E v\u00ebrteta mbi Epirin, Botoi:\u201dFllad\u201d, Tiran\u00eb, 1999<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Trajtimi i \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me hap\u00ebsiren etnogjeografike shqiptare sidomos asaj jugore ka vite q\u00eb \u00ebsht\u00eb  b\u00ebr\u00eb objekt studimi p\u00ebr personalitete t\u00eb shkenc\u00ebs dhe kultur\u00ebs  shqiptare. Ne ve\u00e7anti kjo \u00e7\u00ebshtje fitoj nj\u00eb dimension tjet\u00ebr pas d\u00ebshtimit t\u00eb monizmit sepse ne pluraliz\u00ebm u krijuan rrethana t\u00eb tjera  t\u00eb favorshme duke mos pasur tema tabu, apo qasje ideologjike si\u00e7 ishte m\u00eb par\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Nder studiuesit m\u00eb t\u00eb zellsh\u00ebm dhe serioz ne k\u00ebt\u00eb gam\u00eb b\u00ebn pjes\u00eb Sherif Delvina, i cili ne k\u00ebt\u00eb aspekt ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut m\u00eb pesh\u00eb p\u00ebr historiografin\u00eb komb\u00ebtare shqiptare.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nga Nail\u00a0 Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ne shek.XIX, tek fqinj\u00ebt tan\u00eb na u paraqiten dy projekte politike t\u00eb cilat ishin t\u00ebr\u00ebsisht ekspansioniste  n\u00eb d\u00ebm t\u00eb popujve tjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb realizuar endrrat e tyre mesjetare. Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr \u201cMegaliiden\u00eb<\/em>\u201d greke(1843) dhe \u201cNa\u00e7ertanien<\/em>\u201d serbe(1844) ku si qellim final kishin rimb\u00ebk\u00ebmbjen e perandorive t\u00eb tyre  mesjetare  ate t\u00eb Bizantit dhe t\u00eb Car Dushanit. Dihet historikisht se pasojat e k\u00ebtyre projekt\u00ebve i kan\u00eb p\u00ebrjetuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt shqiptar\u00ebt duke filluar nga Kongresi i Berlinit(1878) dhe Konferenca e Londr\u00ebs(1913) sepse  m\u00eb s\u00eb dy t\u00eb tretat e hap\u00ebsir\u00ebs etnogjegrafike shqiptare u aneksua  nga fqinj\u00ebt tan\u00eb sllavet dhe grek\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n

Por, megjith\u00eb k\u00ebto p\u00ebrfitime territoriale oreksi i tyre nuk ka t\u00eb ngopur q\u00eb d\u00ebshmohet me politik\u00ebn e tyre shtet\u00ebrore t\u00eb zhvilluar ne vazhdim\u00ebsi, duke shpifur e trilluar ne lidhje mbi autoktonin\u00eb iliro-shqiptare dhe hap\u00ebsiren etnogjeografike shqiptare n\u00eb Siujdhes\u00ebn Ballkanike.<\/p>\n\n\n\n

Ne k\u00ebt\u00eb gam\u00eb t\u00eb qasjeve jan\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb ve\u00e7anti disa struktura klero-shoviniste greke, t\u00eb cil\u00ebt ende trumpetojn\u00eb p\u00ebr jugun e Shqip\u00ebris\u00eb, duke shpikur dhe krijuar sajesa te ndryshme  territoriale. Ne k\u00ebt\u00eb aspekt ato shpiken sajesen Vorio Epiri q\u00eb \u00ebsht\u00eb aspirat\u00eb territoriale ndaj shtetit shqiptar\u00eb. E t\u00ebr\u00eb kjo politik\u00eb ne rrethana t\u00eb reja shoq\u00ebrore pas d\u00ebshtimit t\u00eb komunizmit \u00ebsht\u00eb transparente dhe nga ana e tyre b\u00ebh\u00ebt gjoja p\u00ebr mbrojtje te t\u00eb drejtave t\u00eb minoritar\u00ebve grek\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, ku k\u00ebto qarqe t\u00eb till\u00eb i konsiderojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb  shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Duke qen\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb i t\u00eb gjitha k\u00ebtyre akrobacion\u00ebve politike m\u00eb pasoja p\u00ebr popullin dhe shtetin shqiptar\u00eb, intelektuali dhe studiuesi i zellsh\u00ebm Sherif Delvina  opinionit shqiptar\u00eb i dhuron  librin \u201cE v\u00ebrteta mbi Epirin<\/em>\u201d.\u00cbsht\u00eb ky nj\u00eb lib\u00ebr i ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr nga l\u00ebnda e trajtuar dhe  me nj\u00eb qasje analitike dhe argumente shkencore q\u00eb demaskon politik\u00ebn shoviniste greke ndaj aspiratave dhe falsifikim\u00ebve t\u00eb realitetit historik dhe gjeografik t\u00eb jugut shqiptar.<\/p>\n\n\n\n

Libri paraqet nj\u00eb p\u00ebrmbledhje t\u00eb artikujve t\u00eb botuar nga viti 1992-1999 ne gazeta t\u00eb ndryshme n\u00eb Shqip\u00ebri. Nuk ka dyshim se ne saje t\u00eb tyre artikujve  t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr nga p\u00ebrmbajtja jan\u00eb shkencor\u00eb, analitik\u00eb dhe publicistik\u00eb autori ka b\u00ebr\u00eb sensibilizimin e opinionit shqiptar\u00eb ne lidhje me disa \u00e7\u00ebshtje t\u00eb cilat ose kan\u00eb qen\u00eb tabu apo t\u00eb panjohura p\u00ebr opinionin e gj\u00ebr\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Autori librin e ka   konceptuar n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb  q\u00eb p\u00ebrb\u00ebh\u00ebt prej n\u00ebnt\u00eb pjes\u00ebve t\u00eb cilat paraqesin nj\u00eb unitet t\u00eb qasjeve t\u00eb autorit p\u00ebr hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare nga koha antike e deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb botim m\u00eb vler\u00eb  autori ofron t\u00eb dh\u00ebna m\u00eb interes p\u00ebr hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare, duke theksuar s\u00eb para Kongresit t\u00eb Berlinit(1878), Shqip\u00ebria e kishte sip\u00ebrfaqen 110.000km2, m\u00eb popullsi kompakte shqiptare dhe m\u00eb pakica komb\u00ebtar\u00eb t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme. Kongresi i Berlinit u quajt nga rilindasit m\u00eb t\u00eb drejt varrimi i Shqip\u00ebris\u00eb, por ky nuk kishte qen\u00eb ende varrimi i Shqip\u00ebris\u00eb, sepse  pas atij kongresi n\u00eb Shqip\u00ebri ngeli Kosova, ngeli Maqedonia, \u00c7am\u00ebria, Grebeneja, Kosturi, dhe sundimi osman ishte i p\u00ebrkohsh\u00ebm, kurse pushtimi nga fqinj\u00ebt ishte i p\u00ebrhersh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

Por, m\u00eb 1913, kinse n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr turq\u00ebve, me p\u00ebrkrahj\u00ebn e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha, k\u00ebto toka u quajt\u00ebn \u201cturke\u201d dhe hap\u00ebsira etnogjeografike shqiptare u zvoglua gjithnj\u00eb. Madje n\u00ebse analizohen t\u00eb dh\u00ebnat nga viti 1491 kur jan\u00eb b\u00ebr\u00eb regjistrimet e Ballkanit t\u00eb pushtuar nga osman\u00ebt, n\u00eb Ballkan del se jan\u00eb mbi 266 mij\u00eb familje n\u00eb trojet shqiptare, duke filluar nga veriu e deri n\u00eb Art\u00eb.Ne at\u00eb koh\u00eb ne kemi pasur popullat\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se grek\u00ebt dhe territor m\u00eb t\u00eb madh se grek\u00ebt e serb\u00ebt, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb rrudhur dhe \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb mbi tre her\u00eb m\u00eb vog\u00ebl se \u00e7ka qen\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Delvina \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb ne konstatimet e tija kur ceken pa hezitim  se duhet th\u00ebn\u00eb e v\u00ebrteta duke u bazuar ne dokumentet e koh\u00ebs pamvar\u00ebsisht se tash jemi ne rrethana t\u00eb reja shoq\u00ebrore dhe politike me fqinj\u00ebt tan\u00eb. Andaj m\u00eb t\u00eb drejt cek\u00ebn se nuk duhet heshtur p\u00ebr spastrimin etnik t\u00eb territor\u00ebve shqiptare  n\u00eb shek.XIX, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti  p\u00ebr 300.000 shqiptar\u00ebt e shp\u00ebrngulur m\u00eb dhun\u00eb nga Sanxhaku i Nishit, po ashtu p\u00ebr historin\u00eb e Art\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt grek\u00ebt e mor\u00ebn pas 1878-\u00ebs, pastaj p\u00ebr Sulin etj. I brengosur p\u00ebr prezantimin dhe falsifikimin e t\u00eb kaluar\u00ebs son\u00eb  historike ne tekstet shkollore tek fqinj\u00ebt grek, ai na ofron shembullin e  suliot\u00ebve. Ato   thekson Delvina grek\u00ebt i kan\u00eb  n\u00eb \u00e7do tekst shkollor, ku n\u00eb to thuhet se suliot\u00ebt jan\u00eb hedhur nga shk\u00ebmbi i Zallongut p\u00ebr t\u00eb ruajtur nderin. K\u00ebt\u00eb ngjarje heroike t\u00eb vjedhur nga heroizmi shqiptar grek\u00ebt e kan\u00eb kthyer nga vetja dhe i mbajn\u00eb si heroizmin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb tyrin! S\u2019ka tekst grek ku nuk \u00ebsht\u00eb Marko Bo\u00e7ari, Bubulina etj. Ne ruhemi se mos na prishet politika me grekun.Ne duhet ta dim\u00eb se \u00e7\u2019na kan\u00eb marr\u00eb e \u00e7\u2019na kan\u00eb ngr\u00ebn\u00eb vazhdimisht fqinj\u00ebt tan\u00eb konstaton m\u00eb t\u00eb drejt Delvina.<\/p>\n\n\n\n

Ne k\u00ebt\u00eb botim m\u00eb vler\u00eb autori trajton ne detaje \u201cMegaliiden\u00eb<\/em>\u201d si dhe sajesen e shovinst\u00ebve grek \u201cVorio Epir<\/em>\u201d e cila ka t\u00eb b\u00ebj m\u00eb pretendimet territoriale ndaj Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut, duke d\u00ebshmuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shkencore p\u00ebr p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb iliro-shqiptar\u00eb t\u00eb Epirit. Nd\u00ebrsa duke b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr minoritar\u00ebt grek\u00eb ai m\u00eb t\u00eb drejt konstaton se ato  jan\u00eb shum\u00eb von\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm ne territoret shqiptare, gjegj\u00ebsisht jan\u00eb  ardhacak\u00eb, argat\u00eb t\u00eb sjell\u00eb k\u00ebtu n\u00eb koh\u00ebn e Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs dhe p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb enklav\u00eb n\u00eb viset shqiptare.<\/p>\n\n\n\n

Duke marr\u00eb kompleksin politik te grek\u00ebve p\u00ebr k\u00ebto territore dhe ndaj   popullat\u00ebs shqiptare ortodokse falsifikimi i t\u00eb dh\u00ebnave historike dhe i statistikave demografike kur \u00ebsht\u00eb n\u00eb pyetje numri i minoritar\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb Greqi dhe i minoritar\u00ebve grek\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb d\u00ebtyre patriotike dhe shtet\u00ebrore num\u00ebr nj\u00eb e shovinizmit grek. Nga ana tjet\u00ebr me qellim heshtet numri i mbi dy milion arvanitasve ne Greqi.<\/p>\n\n\n\n

Dhe n\u00eb fund duhet th\u00ebn\u00eb se nj\u00eb lib\u00ebr i till\u00eb \u00ebsht\u00eb i mir\u00ebseardhur jo vet\u00ebm p\u00ebr studiuesit dhe individet q\u00eb iu intereson \u00e7\u00ebshtja komb\u00ebtare dikur dhe sot, por edhe p\u00ebr  opinionin e gj\u00ebr\u00eb. Botuesit shqiptar\u00eb mendoj se do t\u00eb b\u00ebnin nj\u00eb pun\u00eb m\u00eb vler\u00eb n\u00ebse ket\u00eb botim do ta  p\u00ebrkthenin n\u00eb gjuh\u00ebn angleze n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi apo apo n\u00eb form\u00eb t\u00eb sintetizuar. Sepse vet\u00ebm ne k\u00ebt\u00eb form\u00eb do t\u00eb informojm\u00eb opinionin nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb lidhje mbi realitetin shkencor, autoktonin\u00eb dhe vazhdim\u00ebsin\u00eb historike iliro-shqiptare t\u00eb k\u00ebsaj pjes\u00eb t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs etnogjeografike shqiptare. T\u00eb dh\u00ebnat e ofruara ne saje t\u00eb konsultimit t\u00eb nj\u00eb literature selektive shkencore, hulumtimit t\u00eb dokumentave te trajtuar  n\u00eb sinkroni dhe diakroni b\u00ebjn\u00eb q\u00eb libri \u201cE v\u00ebrteta mbi Epirin<\/em>\u201d t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb enciklopedi ne vehte p\u00ebr k\u00ebt\u00eb regjion gjeografik i cili ka pasur nj\u00eb t\u00eb kaluar t\u00eb bujshme  historike nga koha antike e deri n\u00eb dit\u00ebt tona.Dhe nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb till\u00eb ka mundur t\u00eb na ofroj\u00eb vet\u00ebm Sh. Delvina i cili \u00ebsht\u00eb padyshim   studiuesi m\u00eb  i zellsh\u00ebm dhe erudit  i k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje n\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

In memoriam<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Sherif  Delvina<\/strong><\/p>\n\n\n\n

(1932-2022)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb Tiran\u00eb me 7 pill 2022, n\u00eb mosh\u00ebn 90-vje\u00e7are vdiq Sherif Delvina, historiani, studiuesi, p\u00ebrkthyesi, dramaturgu, intelektuali dhe  publicisti i shquar, autor i disa botimeve shkencore nga fusha  e historis\u00eb. Ai rridhte nga nj\u00eb familje e shquar intelektual\u00ebsh  dhe patriot\u00ebsh, me ndikim n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Si rrall\u00eb kush mblodhi dhe d\u00ebshifroi e interpretoi harta t\u00eb disa autor\u00ebve europian\u00eb nga antikiteti e dei n\u00eb vitin 1913, kur m\u00eb s\u00eb gjysma e hap\u00ebsir\u00ebs etnogjografike shqiptare  nga vendimet e padrejta t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb Londr\u00ebs iu  dhuruan fqinj\u00ebve(sllav\u00eb  e grek\u00eb).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Prof.Sherif Delvina  \u00ebsht\u00eb autor  i 14 librave, 18 libra me bashk\u00ebautor, nd\u00ebrsa ka publikuar  me qindra  artikuj e studime  n\u00eb shqip dhe gjuh\u00eb t\u00eb huaj.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nga botimet ve\u00e7ojm\u00eb:E v\u00ebrteta mbi Epirin(1999), Kosova nj\u00eb mit serb, apo nj\u00eb realitet historik shqiptar(2000), Mid`hat Frash\u00ebri: minister fuqiplot\u00eb n\u00eb  Athin\u00eb,1923-1926(2002),  Udh\u00ebtar\u00ebt e huaj n\u00eb Shqip\u00ebri-gjer\u00eb n\u00eb fund t\u00eb shekullit XIX nga Lumo Skendo(2012) etj.<\/em><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb nderim t\u00eb autorit. m\u00eb k\u00ebt\u00eb rast po ribotoj recensionin p\u00ebr librin \u201cE v\u00ebrteta mbi Epirin\u201dt\u00eb shkruar n\u00eb vitin 2004.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sherif Delvina, E v\u00ebrteta mbi Epirin, Botoi:\u201dFllad\u201d, Tiran\u00eb, 1999 Trajtimi i \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me hap\u00ebsiren etnogjeografike shqiptare sidomos asaj jugore ka vite q\u00eb \u00ebsht\u00eb  b\u00ebr\u00eb objekt studimi p\u00ebr personalitete t\u00eb shkenc\u00ebs dhe kultur\u00ebs  shqiptare. Ne ve\u00e7anti kjo \u00e7\u00ebshtje fitoj nj\u00eb dimension tjet\u00ebr pas d\u00ebshtimit t\u00eb monizmit sepse ne pluraliz\u00ebm u krijuan rrethana […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31906,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"%%post_title%%","_seopress_titles_desc":"%%post_excerpt%%","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[3059,384,3058],"class_list":["post-31904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-e-verteta-mbi-epirin","tag-nail-draga","tag-sherif-delvina"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31904"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31907,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31904\/revisions\/31907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}