{"id":31049,"date":"2022-02-13T13:22:38","date_gmt":"2022-02-13T12:22:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=31049"},"modified":"2022-02-13T13:58:54","modified_gmt":"2022-02-13T12:58:54","slug":"ballkani-ne-tiktok-kambana-alarmi-mbi-qasjen-e-femijeve-ne-aplikacion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=31049","title":{"rendered":"Ballkani n\u00eb TikTok: K\u00ebmbana alarmi mbi qasjen e f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb aplikacion"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-post-featured-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"448\" height=\"242\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/tik-tok-femijet.png\" class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" style=\"object-fit:cover;\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/tik-tok-femijet.png 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/tik-tok-femijet-300x162.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/figure>\n\n\n<p><em>Mosha minimale e k\u00ebrkuar p\u00ebr t\u00eb hapur nj\u00eb llogari n\u00eb TikTok nuk ka b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar mij\u00ebra f\u00ebmij\u00eb n\u00eb Ballkan n\u00ebn mosh\u00ebn 13 vje\u00e7 q\u00eb t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb aplikacionin me video t\u00eb shkurtra. Nj\u00eb anketim i BIRN zbulon se prind\u00ebrit dhe m\u00ebsuesit po hasin v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb krye t\u00eb rreziqeve t\u00eb p\u00ebrfshira.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Djali u sigurua q\u00eb t\u2019u k\u00ebrkonte leje prind\u00ebrve. Kur ata than\u00eb \u201cJo\u201d, ai hapi gjithsesi nj\u00eb \u201cllogari sekrete\u201d. Ai ishte vet\u00ebm 14 vje\u00e7 dhe tashm\u00eb po lundronte n\u00eb TikTok pa asnj\u00eb mbik\u00ebqyrje.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaluan gjasht\u00eb muaj p\u00ebrpara se prind\u00ebrit e tij ta zbulonin dhe djali nga qyteti portual shqiptar i Durr\u00ebsit ishte mashtruar q\u00eb t\u00eb shkarkonte nj\u00eb aplikacion p\u00ebr fotografi q\u00eb p\u00ebrmbante ato q\u00eb ai i p\u00ebrshkroi si \u201cfoto t\u00eb sikletshme\u201d, pa dh\u00ebn\u00eb detaje.<\/p>\n\n\n\n<p>Djali adoleshent, i cili si t\u00eb miturit e tjer\u00eb t\u00eb intervistuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb histori foli n\u00eb kushte anonimiteti me lejen e kujdestarit t\u00eb tij ligjor, \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb nga nj\u00eb num\u00ebr n\u00eb rritje f\u00ebmij\u00ebsh ballkanas q\u00eb p\u00ebrdorin sh\u00ebrbimin e k\u00ebtij aplikacioni kinez bazuar n\u00eb video t\u00eb shkurtra,&nbsp;<a href=\"https:\/\/blog.cloudflare.com\/popular-domains-year-in-review-2021\/\">faqja m\u00eb e popullarizuar<\/a>&nbsp;n\u00eb vitin 2021, sipas Cloudflare me seli n\u00eb SHBA.<\/p>\n\n\n\n<p>BIRN ka zbuluar se shum\u00eb nga ata f\u00ebmij\u00eb jan\u00eb n\u00ebn mosh\u00ebn minimale t\u00eb k\u00ebrkuar prej 13 vje\u00e7 dhe disa po p\u00ebrdorin rregullisht TikTok-un nga mosha gjasht\u00eb ose shtat\u00eb vje\u00e7 n\u00eb dijenin\u00eb e plot\u00eb t\u00eb prind\u00ebrve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb anketim i BIRN dhe dhjet\u00ebra intervista ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb me m\u00ebsues, prind\u00ebr dhe f\u00ebmij\u00eb tregojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb \u201chendek teknologjik\u201d q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se shum\u00eb prind\u00ebr nuk jan\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se \u00e7far\u00eb rrezikojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tyre me k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrbim.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb shum\u00eb se dy t\u00eb tretat e prind\u00ebrve than\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt e tyre hap\u00ebn llogari n\u00eb TikTok para mosh\u00ebs 13 vje\u00e7, gjysma e tyre pa p\u00eblqimin e prind\u00ebrve. Nj\u00ebzet e pes\u00eb p\u00ebr qind e prind\u00ebrve than\u00eb se kishin v\u00ebn\u00eb re p\u00ebrmbajtje potencialisht t\u00eb d\u00ebmshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekspert\u00ebt thon\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb cenuesh\u00ebm ndaj talljeve dhe ngacmimeve n\u00eb internet dhe shpesh prind\u00ebrit nuk e v\u00ebn\u00eb re k\u00ebt\u00eb derisa tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr von\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb ndalim t\u00eb qasjes n\u00eb rrjetet sociale para mosh\u00ebs 13 vje\u00e7are, por n\u00eb Serbi, p\u00ebr shembull, \u201cnuk ka kontroll n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim\u201d, tha eksperti i komunikimeve digjitale, Nikola Ristic.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPrind\u00ebrit shpesh nuk din\u00eb mjaftuesh\u00ebm se si t\u2019u qasen f\u00ebmij\u00ebve gjat\u00eb m\u00ebsimit t\u00eb tyre informal, i cili \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb nj\u00eb f\u00ebmije kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr internetin dhe konsumin e p\u00ebrmbajtjes.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Udh\u00ebzuesi i p\u00ebrdorimit t\u00eb TikTok-ut thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb \u201cthell\u00ebsisht i p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb garantuar sigurin\u00eb e t\u00eb miturve n\u00eb platform\u00eb dhe nuk toleron aktivitete q\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsojn\u00eb abuzimin, d\u00ebmtimin, rrezikimin ose shfryt\u00ebzimin e t\u00eb miturve n\u00eb TikTok\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>BIRN kontaktoi TikTok p\u00ebr t\u00eb komentuar por nuk mori p\u00ebrgjigje deri n\u00eb koh\u00ebn e publikimit t\u00eb artikullit.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas gjetjeve t\u00eb BIRN:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Gjasht\u00ebdhjet\u00eb e n\u00ebnt\u00eb p\u00ebr qind e prind\u00ebrve t\u00eb anketuar than\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt e tyre hap\u00ebn llogari para mosh\u00ebs 13 vje\u00e7are, duke shkelur termat e p\u00ebrdorimit<\/li><li>Rreth 52 p\u00ebr qind e prind\u00ebrve than\u00eb se nuk kishin dh\u00ebn\u00eb p\u00eblqimin q\u00eb f\u00ebmija i tyre t\u00eb hapte nj\u00eb llogari n\u00eb TikTok<\/li><li>Nj\u00ebzet\u00eb e pes\u00eb p\u00ebrqind e prind\u00ebrve than\u00eb se ata vun\u00eb re p\u00ebrmbajtje t\u00eb rrezikshme ose t\u00eb pap\u00ebrshtatshme<\/li><li>Rreth 82 p\u00ebr qind e m\u00ebsuesve than\u00eb se ata vet\u00eb nuk p\u00ebrdorin TikTok<\/li><li>Tet\u00ebdhjet\u00eb e shtat\u00eb p\u00ebr qind e tyre than\u00eb se nuk jan\u00eb n\u00eb dijeni se \u00e7ka postojn\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit e tyre; e nj\u00ebjta p\u00ebrqindje than\u00eb se nuk e din\u00eb \u00e7ka ndjekin nx\u00ebn\u00ebsit e tyre online<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Nacionaliz\u00ebm, ksenofobi, dhun\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr q\u00ebllimet e k\u00ebtij artikulli, gazetar\u00ebt e BIRN hap\u00ebn nj\u00eb llogari n\u00eb TikTok t\u00eb regjistruar n\u00eb emrin e nj\u00eb 13-vje\u00e7ari fiktiv. BIRN e p\u00ebrdori llogarin\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar p\u00ebrmbajtje n\u00eb gjuh\u00ebn boshnjake\/serbe\/kroate dhe angleze, duke ndjekur hashtag-\u00ebt t\u00eb njohura n\u00eb mesin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb asaj moshe.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrve\u00e7 videove t\u00eb adoleshent\u00ebve t\u00eb mitur q\u00eb arg\u00ebtoheshin me muzik\u00eb, aktrim apo vall\u00ebzim, kishte edhe postime n\u00eb t\u00eb cilat shiheshin f\u00ebmij\u00ebt tregoheshin ose hiqeshin si t\u00eb dhunsh\u00ebm, shpesh n\u00eb klas\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb nj\u00eb nga videot e regjistruara n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb fillore n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb Serbin\u00eb lindore, tre djem hyjn\u00eb n\u00eb klas\u00eb, duke shkelmuar bankat e shkoll\u00ebs. Nj\u00ebri prej tyre i v\u00eb zjarrin nj\u00eb deodoranti me sp\u00ebrkatje.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb nj\u00eb video tjet\u00ebr, t\u00eb rinjt\u00eb ngasin nj\u00eb makin\u00eb nat\u00ebn jo n\u00eb korsin\u00eb e duhur.<\/p>\n\n\n\n<p>BIRN gjeti gjithashtu nj\u00eb s\u00ebr\u00eb llogarish q\u00eb promovonin propagand\u00ebn nacionaliste dhe ksenofobike.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gjasht\u00eb vje\u00e7 dhe tashm\u00eb me nj\u00eb llogari n\u00eb TikTok<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\" id=\"attachment_2886191\"><a href=\"https:\/\/kallxo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/parental-graph-ALB.png\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kallxo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/parental-graph-ALB.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2886191\"\/><\/a><figcaption>Ilustrimi: BIRN<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zyrtarisht, TikTok nuk i lejon f\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn mosh\u00ebn 13-vje\u00e7are t\u00eb hapin nj\u00eb llogari. Deri n\u00eb mosh\u00ebn 16-vje\u00e7are, p\u00ebrdoruesit jan\u00eb subjekt i kufizimeve t\u00eb tjera: p\u00ebr shembull, llogaria e tyre \u00ebsht\u00eb private si parazgjedhje; ata nuk mund t\u00eb p\u00ebrdorin mesazhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta ose t\u00eb organizojn\u00eb nj\u00eb transmetim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb; dhe p\u00ebrmbajtja q\u00eb ata ndajn\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb e dukshme si p\u00ebrmbajtje e sugjeruar p\u00ebr p\u00ebrdoruesit e tjer\u00eb. P\u00ebrdoruesit m\u00eb t\u00eb rinj se 18 vje\u00e7 nuk mund t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb ose marrin dhurata virtuale.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb,&nbsp;<strong>69 p\u00ebr qind&nbsp;<\/strong>e prind\u00ebrve t\u00eb anketuar, p\u00ebrfshir\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb gjithashtu m\u00ebsues, i than\u00eb BIRN se f\u00ebmij\u00ebt e tyre hap\u00ebn llogari p\u00ebrpara se t\u00eb mbushnin 13 vje\u00e7.<\/p>\n\n\n\n<p>Rreth&nbsp;<strong>52 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;than\u00eb se nuk u kishin dh\u00ebn\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb tyre p\u00eblqimin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur aplikacionin.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mbi 63 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;e prind\u00ebrve, p\u00ebrfshir\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb gjithashtu m\u00ebsues, than\u00eb se jan\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb asaj q\u00eb shikojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tyre n\u00eb TikTok, nd\u00ebrsa&nbsp;<strong>66 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;than\u00eb se jan\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb p\u00ebrmbajtjes q\u00eb postojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb anketuarit than\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt e tyre shohin video k\u00ebrcimi, k\u00ebng\u00ebtar\u00eb, sporte, loj\u00ebra, video p\u00ebr t\u00eb qeshur, influencues ose p\u00ebrmbajtje t\u00eb postuara nga miqt\u00eb. Shumica than\u00eb se, nd\u00ebrsa ata vet\u00eb nuk e p\u00ebrdorin aplikacionin, ata e njohin at\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb n\u00ebn\u00eb e dy f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00eb, e cila foli n\u00eb kushte anonimiteti, tha se f\u00ebmij\u00ebt e saj, t\u00eb mosh\u00ebs shtat\u00eb dhe 13 vje\u00e7, e kishin p\u00ebrdorur aplikacionin vitin e kaluar. Gruaja tha se \u201csip\u00ebrfaq\u00ebsisht\u201d e njihte aplikacionin.<\/p>\n\n\n\n<p>Disa prind\u00ebrve nuk u dukej shum\u00eb problem p\u00ebrdorimi i aplikacionit nga f\u00ebmij\u00ebt e tyre p\u00ebrpara mosh\u00ebs 13-vje\u00e7are.<\/p>\n\n\n\n<p>Hasime Tahiri Hasani, nga qyteti i Mitrovic\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb, tha se vajza e saj n\u00ebnt\u00eb vje\u00e7are \u201cp\u00ebrdor TikTok kryesisht p\u00ebr t\u00eb treguar talentin e saj n\u00eb k\u00ebrcim ose p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb ndonj\u00eb montazh videosh dhe ndoshta kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka pozitive\u201d p\u00ebr sa i p\u00ebrket p\u00ebrvet\u00ebsimit t\u00eb nj\u00eb aft\u00ebsie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ivo Djokic, gjithashtu nga Mitrovica, tha se djali i tij gjasht\u00eb vje\u00e7ar kishte \u201cm\u00ebsuar shum\u00eb mir\u00eb anglisht\u201d fal\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb tij t\u00eb TikTok dhe YouTube.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb grua tjet\u00ebr n\u00eb Bosnje, e cila foli p\u00ebrs\u00ebri me kusht q\u00eb t\u00eb mos i p\u00ebrmendej emri, tha se nuk kishte par\u00eb asnj\u00eb ndikim negativ t\u00eb k\u00ebsaj te vajza e saj tet\u00eb vje\u00e7are.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAjo m\u00ebson gj\u00ebra t\u00eb ndryshme me k\u00ebt\u00eb rrjet dhe i p\u00ebrs\u00ebrit ato n\u00eb jet\u00ebn e saj t\u00eb p\u00ebrditshme, me miqt\u00eb, n\u00eb shkoll\u00eb, n\u00eb loj\u00eb, duke imituar disa p\u00ebrdorues TikTok-u\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNuk kam v\u00ebn\u00eb re q\u00eb f\u00ebmija im t\u00eb imitoj\u00eb ndonj\u00eb nga k\u00ebto sfida, por, p\u00ebrkundrazi, imiton TikTokers individual\u00eb q\u00eb ajo i ndjek rregullisht.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb vajz\u00eb 12-vje\u00e7are nga Durr\u00ebsi tha se prind\u00ebrit e saj e kishin lejuar t\u00eb hapte nj\u00eb llogari n\u00eb TikTok, \u201cme kusht q\u00eb ta p\u00ebrdor\u00eb para tyre\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa disa prind\u00ebr shohin pak d\u00ebm, t\u00eb tjer\u00eb \u2013 ose pak m\u00eb shum\u00eb se&nbsp;<strong>25 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;n\u00eb anketimin e BIRN \u2013 than\u00eb se kishin v\u00ebn\u00eb re postime potencialisht t\u00eb rrezikshme, q\u00eb zakonisht p\u00ebrmbajn\u00eb p\u00ebrmbajtje seksuale, tallje p\u00ebr fizikun ose sfida t\u00eb lidhura me trupin, p\u00ebrdorim t\u00eb drog\u00ebs ose alkoolit ose shaka q\u00eb mund t\u00eb shkaktojn\u00eb d\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>Zijada Karic, nj\u00eb n\u00ebn\u00eb e dy f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Bosnje, tha se djali i saj 11-vje\u00e7ar \u201cp\u00ebrdori TikTok derisa d\u00ebgjoi se nj\u00eb vajz\u00eb u vra p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb sfide q\u00eb po qarkullonte n\u00eb rrjetin social\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, vajza e saj n\u00ebnt\u00eb vje\u00e7are p\u00ebrdor gjithashtu TikTok. \u201cPor ajo shikon kryesisht video p\u00ebr t\u00eb qeshur t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr mosh\u00ebn e saj\u201d, tha Karic p\u00ebr BIRN.<\/p>\n\n\n\n<p>Disa f\u00ebmij\u00eb t\u00eb intervistuar nga BIRN treguan p\u00ebr shikimin e p\u00ebrmbajtjeve t\u00eb d\u00ebmshme. Nj\u00eb vajz\u00eb 12-vje\u00e7are n\u00eb Kosov\u00eb tha se kishte par\u00eb nj\u00eb video t\u00eb \u201cnj\u00eb personi q\u00eb vret veten\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri, Qendra p\u00ebr t\u00eb Drejtat e F\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Shqip\u00ebri, CRCA, hapi nj\u00eb linj\u00eb ndihme n\u00eb Safe.al kushtuar problemeve n\u00eb internet me t\u00eb cilat p\u00ebrballen f\u00ebmij\u00ebt. Nd\u00ebrsa shumica e ankesave kishin t\u00eb b\u00ebnin me YouTube-in dhe Instagram-in, tha drejtori i CRCA Altin Hazizaj, \u201cvitin e kaluar dhe k\u00ebt\u00eb vit TikTok-u ka qen\u00eb nj\u00eb nga platformat mbizot\u00ebruese t\u00eb ankesave t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb rastet e bullizmit\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cJan\u00eb kryesisht video p\u00ebr t\u00eb qeshur, por jo t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt\u201d, tha ai p\u00ebr BIRN.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr sa i p\u00ebrket koh\u00ebs q\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb internet,&nbsp;<strong>43 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;e prind\u00ebrve t\u00eb anketuar than\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt e tyre shpenzojn\u00eb deri n\u00eb nj\u00eb or\u00eb n\u00eb dit\u00eb n\u00eb TikTok. Megjithat\u00eb, shumica e f\u00ebmij\u00ebve me t\u00eb cil\u00ebt foli BIRN than\u00eb se kjo ishte m\u00eb shum\u00eb, nj\u00eb deri n\u00eb tre or\u00eb n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb djal\u00eb 13 vje\u00e7ar n\u00eb Durr\u00ebs tha se ndjek \u201cvideo me eksperimente me kola dhe karamele me mente ose past\u00eb dh\u00ebmb\u00ebsh\u201d. Nj\u00eb tjet\u00ebr, 12 vje\u00e7, tha se i p\u00eblqenin \u201cvideot p\u00ebr t\u00eb qeshur dhe se ndonj\u00ebher\u00eb i b\u00ebj edhe vet\u00eb k\u00ebto video\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Shqet\u00ebsime p\u00ebr ndikimin n\u00eb v\u00ebmendje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\" id=\"attachment_2886192\"><a href=\"https:\/\/kallxo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/teachers-graph-ALB.png\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kallxo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/teachers-graph-ALB.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2886192\"\/><\/a><figcaption>Ilustrimi: BIRN<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>I themeluar n\u00eb vitin 2016, TikTok ka arritur t\u00eb sfidoj\u00eb me shpejt\u00ebsi popullaritetin e Facebook tek t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKryesisht, audienca e re po humbet interesin p\u00ebr Facebook-un sepse nj\u00eb p\u00ebrqindje e madhe e njer\u00ebzve midis mosh\u00ebs 35 dhe 65 vje\u00e7 jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm atje dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb grup ka m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrmbajtje\u201d, tha analisti mediatik boshnjak Amel Petrovic.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa Facebook dhe Instagram modifikojn\u00eb algoritmet e tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb nj\u00eb num\u00ebr i kufizuar njer\u00ebzish t\u00eb mund t\u00eb shohin nj\u00eb postim, \u201cTikTok ka burime t\u00eb pakufizuara,\u201d tha Petrovic p\u00ebr BIRN.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKur ngarkoni nj\u00eb video, keni mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb arrini disa qindra mij\u00ebra njer\u00ebz pa p\u00ebrdorur opsionin e sponsorizimit t\u00eb k\u00ebsaj videoje.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, kjo do t\u00eb thot\u00eb gjithashtu nj\u00eb ekspozim m\u00eb i madh potencial ndaj p\u00ebrmbajtjeve t\u00eb rrezikshme dhe ndaj individ\u00ebve t\u00eb rreziksh\u00ebm n\u00eb internet.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVideot e shkurtra kan\u00eb d\u00ebshmuar se jan\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr \u2018t\u00eb t\u00ebrhequr\u2019 dhe mbajtur p\u00ebrdoruesit n\u00eb aplikacion p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, jo vet\u00ebm f\u00ebmij\u00ebt por edhe t\u00eb rriturit\u201d, tha Bozidar Dimic, nj\u00eb m\u00ebsues n\u00eb Serbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Psikologu kosovar Naim Telaku paralajm\u00ebroi se nj\u00eb p\u00ebrmbajtje e till\u00eb e shpejt\u00eb dhe e shkurt\u00ebr ka ndikim n\u00eb shtrirjen e v\u00ebmendjes.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u00ebse v\u00ebmendja st\u00ebrvitet t\u00eb funksionoj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, at\u00ebher\u00eb f\u00ebmija do t\u00eb humbas\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrqendruar n\u00eb aktivitete t\u00eb ndryshme, do t\u00eb humbas\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u2019u fokusuar, do t\u00eb humbas\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar logjikisht, p\u00ebr t\u00eb racionalizuar dhe ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, mund t\u00eb humbas\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar p\u00ebrmbajtje n\u00eb klas\u00eb, mund t\u00eb humbas\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar aft\u00ebsi dhe njohuri t\u00eb p\u00ebrgjithshme\u201d, tha Telaku p\u00ebr BIRN.<\/p>\n\n\n\n<p>Shum\u00eb prind\u00ebr t\u00eb anketuar than\u00eb se edhe m\u00ebsuesit kan\u00eb nj\u00eb detyrim p\u00ebr t\u2019i edukuar m\u00eb mir\u00eb f\u00ebmij\u00ebt p\u00ebr an\u00ebt negative dhe rreziqet e mundshme t\u00eb rrjeteve sociale.<\/p>\n\n\n\n<p>Por&nbsp;<strong>87 p\u00ebr qind&nbsp;<\/strong>e m\u00ebsuesve t\u00eb anketuar nga BIRN, p\u00ebrfshir\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb gjithashtu vet\u00eb prind\u00ebr, than\u00eb se nuk jan\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb p\u00ebrmbajtjes q\u00eb postojn\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit e tyre. E nj\u00ebjta p\u00ebrqindje than\u00eb se nuk e din\u00eb se \u00e7far\u00eb ndjekin nx\u00ebn\u00ebsit e tyre online.&nbsp;<strong>Tet\u00ebdhjete dy p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;nuk p\u00ebrdorin TikTok.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00c7do m\u00ebsues q\u00eb kujdeset p\u00ebr arsimin dhe profesionin e tij mund t\u00eb l\u00ebr\u00eb m\u00ebnjan\u00eb nj\u00eb segment p\u00ebr t\u00eb folur me nx\u00ebn\u00ebsit rreth siguris\u00eb n\u00eb internet\u201d, tha Emina Bekovic nga Qendra Komb\u00ebtare e Kontaktit e Serbis\u00eb p\u00ebr Sigurin\u00eb e F\u00ebmij\u00ebve n\u00eb internet, nj\u00eb organ shtet\u00ebror i krijuar n\u00eb vitin 2017 p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me \u00e7\u00ebshtjen e siguris\u00eb kibernetike t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>Natasa Kolevska, nj\u00eb m\u00ebsuese e IT n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb fillore n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, tha p\u00ebr BIRN: \u201cNe n\u00eb shkoll\u00eb flasim vazhdimisht me ta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb dhe po p\u00ebrpiqemi t\u2019u v\u00ebm\u00eb n\u00eb dukje t\u00eb gjitha kurthet me t\u00eb cilat mund t\u00eb p\u00ebrballen.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, ne i drejtojm\u00eb ata q\u00eb n\u00ebse p\u00ebrdorin TikTok-un, ta p\u00ebrdorin at\u00eb p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar nj\u00eb p\u00ebrmbajtje q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb e dobishme p\u00ebr edukimin e tyre ose edukimin e bashk\u00ebmoshatar\u00ebve t\u00eb tyre.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Profesori Hasija Dedovic, nj\u00eb m\u00ebsues shkolle t\u00eb mesme n\u00eb Sarajev\u00eb, tha se shkolla e tij kishte realizuar or\u00eb t\u00eb posa\u00e7me dhe seminare n\u00eb internet mbi sigurin\u00eb n\u00eb internet p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe prind\u00ebrit.<\/p>\n\n\n\n<p>Rreth&nbsp;<strong>34.5 p\u00ebr qind&nbsp;<\/strong>e m\u00ebsuesve, p\u00ebrfshir\u00eb edhe ata q\u00eb jan\u00eb vet\u00eb prind\u00ebr, than\u00eb se shkollat \u200b\u200bku ata punojn\u00eb kan\u00eb nj\u00eb \u201cstrategji arsimore\u201d n\u00eb lidhje me mbrojtjen e f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb mjedisin digjital.<\/p>\n\n\n\n<p>Por&nbsp;<strong>58 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;than\u00eb se nuk kan\u00eb marr\u00eb ndonj\u00eb trajnim se si t\u00eb p\u00ebrgjigjen n\u00ebse v\u00ebrejn\u00eb dhun\u00eb kibernetike midis f\u00ebmij\u00ebve. Pothuajse&nbsp;<strong>62 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;than\u00eb se nuk e dinin n\u00ebse ndonj\u00eb nga nx\u00ebn\u00ebsit e tyre kishte qen\u00eb viktim\u00eb e ngacmimit kibernetik. Pothuajse&nbsp;<strong>31 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;than\u00eb \u201cJo\u201d dhe shtat\u00eb p\u00ebr qind than\u00eb \u201cPo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBashk\u00ebbisedimi \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\" id=\"attachment_2886194\"><a href=\"https:\/\/kallxo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Copy-of-01.png\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kallxo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Copy-of-01.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2886194\"\/><\/a><figcaption>Ilustrimi: BIRN<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u00eb pyetur n\u00ebse e kufizojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn f\u00ebmij\u00ebt e tyre p\u00ebrdorin TikTok-un, pothuajse&nbsp;<strong>39 p\u00ebr qind<\/strong>&nbsp;e prind\u00ebrve t\u00eb anketuar than\u00eb \u201cPo\u201d. Shumica e tyre than\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt e tyre jan\u00eb t\u00eb udh\u00ebzuar t\u00eb mos komunikojn\u00eb me t\u00eb huaj ose t\u00eb ndajn\u00eb ose zbulojn\u00eb n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyre informacione t\u00eb tyre personale.<\/p>\n\n\n\n<p>TikTok ofron gjithashtu m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb kufizuar sasin\u00eb e koh\u00ebs q\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb shpenzon n\u00eb aplikacion dhe p\u00ebrmbajtjen q\u00eb mund t\u00eb shikoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb grua n\u00eb Bosnje, n\u00ebn\u00eb e nj\u00eb vajze tet\u00ebvje\u00e7are, tha se \u201cmonitorimi i duhur\u201d i koh\u00ebs q\u00eb kalon nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb n\u00eb nj\u00eb smartphone mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si f\u00ebmija zhvillohet dhe \u201ct\u00eb shmang\u00eb t\u00eb gjitha ato ndikime negative\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo dhe t\u00eb tjer\u00eb fol\u00ebn p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e bashk\u00ebbisedimit dhe t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb besimit.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cUn\u00eb nuk vendos ndalime\u201d, tha babai i tre f\u00ebmij\u00ebve, Arif Kadriu, nga Mitrovica, i cili i tha BIRN-it se e inkurajon djalin e tij t\u00eb kontrolloj\u00eb sfondin e videove t\u00eb TikTok p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se kush i ka b\u00ebr\u00eb ato dhe ku.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKufizimet bazohen n\u00eb bashk\u00ebbisedim\u201d, tha Kadriu. \u201cMendoj se m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebbisedimi dhe shpjegimi i jet\u00ebs p\u00ebrmes rrjeteve sociale.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bekovic, e Qendr\u00ebs Komb\u00ebtare t\u00eb Kontaktit t\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr Sigurin\u00eb e F\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Internet, ra dakord se bashk\u00ebbisedimi \u201c\u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Prind\u00ebrit, tha ajo, duhet \u201ct\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e tyre digjitale dhe t\u00eb informojn\u00eb veten dhe f\u00ebmij\u00ebn p\u00ebr masat mbrojt\u00ebse dhe m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb njohur rreziqet\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAta duhet t\u00eb flasin hapur me f\u00ebmij\u00ebt e tyre, t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb bazuar n\u00eb besim dhe t\u2019i b\u00ebjn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb ndihen t\u00eb lir\u00eb t\u2019u drejtohen atyre p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Hazizaj, nga CRCA n\u00eb Shqip\u00ebri, tha p\u00ebr BIRN se n\u00ebse f\u00ebmij\u00ebt nuk flasin me prind\u00ebrit e tyre dhe p\u00ebr problemet me t\u00eb cilat p\u00ebrballen n\u00eb internet, \u201cmbrojtja b\u00ebhet shum\u00eb her\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Jelena Vukicevic, nj\u00eb psikologe n\u00eb Qendr\u00ebn Edu, tha se thjesht ndalimi i f\u00ebmij\u00ebve nga p\u00ebrdorimi i TikTok-ut nuk ishte zgjidhja.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNuk mjafton t\u00eb thuash \u2018L\u00ebre at\u00eb, \u00ebsht\u00eb e keqe, mos e p\u00ebrdor, ne t\u00eb ndalojm\u00eb\u2019\u201d, tha Vukicevic p\u00ebr BIRN.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNuk do t\u00eb mjaftoj\u00eb q\u00eb shumica e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb ndalojn\u00eb. Ata do t\u00eb gjejn\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur at\u00eb q\u00eb p\u00ebrdorin bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tyre. Pra, prind\u00ebrit duhet t\u00eb informohen p\u00ebr t\u00eb gjitha llojet e rrjeteve t\u00eb mundshme q\u00eb p\u00ebrdorin f\u00ebmij\u00ebt e tyre dhe s\u00ebrish t\u00eb mbajn\u00eb nj\u00eb kanal t\u00eb hapur komunikimi me ata f\u00ebmij\u00eb, t\u00eb tregojn\u00eb nj\u00eb interes t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb autentik p\u00ebr at\u00eb q\u00eb po ndodh n\u00eb rrjetet sociale.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas raportit t\u00eb fundit t\u00eb transparenc\u00ebs t\u00eb TikTok, n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb vitit 2020, 36 p\u00ebr qind e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb hequr shkelte politik\u00ebn e saj t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb siguris\u00eb, nga 22,3 p\u00ebr qind q\u00eb ishte n\u00eb gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb vitit 2020. Nga k\u00ebto video, 97,1 p\u00ebr qind u hoq\u00ebn para se t\u00eb raportoheshin dhe 95.8 p\u00ebr qind e videove u hoq\u00ebn brenda 24 or\u00ebve nga postimi i tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00e7 thuhet n\u00eb faqen e tij t\u00eb internetit, TikTok p\u00ebrdor&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.microsoft.com\/en-us\/photodna\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">PhotoDNA<\/a>, nj\u00eb teknologji q\u00eb ndihmon n\u00eb identifikimin dhe heqjen e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb njohur t\u00eb shfryt\u00ebzimit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb mbrojtur kund\u00ebr materialeve t\u00eb abuzimit seksual t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe b\u00ebri 22,692 raportime n\u00eb Qendr\u00ebn Komb\u00ebtare Amerikane p\u00ebr F\u00ebmij\u00ebt e Zhdukur dhe t\u00eb Shfryt\u00ebzuar n\u00eb vitin 2020, krahasuar me 596 t\u00eb tilla n\u00eb vitin 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas raporteve t\u00eb transparenc\u00ebs s\u00eb TikTok, n\u00eb vitin 2020 organet shqiptare t\u00eb rendit paraqit\u00ebn nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr informim nga TikTok n\u00eb lidhje me pes\u00eb llogari. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vit, Serbia b\u00ebri tre k\u00ebrkesa p\u00ebr tre llogari, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2019 autoritetet serbe k\u00ebrkuan informacione p\u00ebr nj\u00eb llogari. TikTok nuk dha asnj\u00eb informacion n\u00eb p\u00ebrgjigje.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Raportim shtes\u00eb nga Denisa Canameti nga Pro Pacientit, Geri Emiri nga Media Amfora, Erisa Kryeziu nga Citizens Channel, Tirana Bytyqi dhe Rina Koliqi nga \u00c7OHU, Majlinda Brahimi dhe Fatmir Hajzeri nga TV Mitrovica, Semira Degermend\u017ei\u0107 nga Fokus, Enes Elmedi\u0107vi\u0107 dhe Elmedina \u0160abanovi\u0107 nga&nbsp;&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/tacno.net\/\" target=\"_blank\">Tacno.net<\/a>, Tatjana Mr\u0111a nga Udar, Selma Jati\u0107 nga TV Slon dhe Zaklina Cvetkovska nga Kumanovo news.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\/Kallxo.com &#8211; Milica Stojanovic &amp; Ivana Jeremic, BIRN\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mosha minimale e k\u00ebrkuar p\u00ebr t\u00eb hapur nj\u00eb llogari n\u00eb TikTok nuk ka b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar mij\u00ebra f\u00ebmij\u00eb n\u00eb Ballkan n\u00ebn mosh\u00ebn 13 vje\u00e7 q\u00eb t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb aplikacionin me video t\u00eb shkurtra. Nj\u00eb anketim i BIRN zbulon se prind\u00ebrit dhe m\u00ebsuesit po hasin v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb krye t\u00eb rreziqeve t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31050,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-31049","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31049"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31052,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31049\/revisions\/31052"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}