{"id":30772,"date":"2021-12-04T08:45:00","date_gmt":"2021-12-04T07:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=30772"},"modified":"2022-01-16T12:51:14","modified_gmt":"2022-01-16T11:51:14","slug":"familjet-nga-podgorica-ulqini-dhe-kraja-qe-jetojne-ne-shkoder","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=30772","title":{"rendered":"Familjet nga Podgorica, Ulqini dhe Kraja q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Shkod\u00ebr"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Familjet shkodrane me prejardhje te huej<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Nga Paul Tedeschini<\/p>\n\n\n\n

\u201cMesuesi i popullit\u201d Hamdi Bushati (1896-1983) shqiptar puro, qe rrjedh nga nji nder familjet e nderueme dhe ma te njohtuna shkodrane, ka ba me shume perkushtim, kambengulje dhe me ndershmen\u00ec shkencore e pune te palodhun, tue konzultue mijra dokumenta dhe libra si dhe tue mbledhe te dhana direkt nga goja e popullit, librin dyvolumsh me vlere te madhe historike \u201cSHKODRA DHE MOTET\u201d \u2013 \u201cTRADITE, NGJARJE, NJEREZ\u201d \u2013 te botuem (mbas vdekjes se Tij) ne Shkoder ne vitin 1999, me rreth 1200 faqe dhe me nji aneks 120 faqesh me titull \u201cPamje gjenealigjike familjesh shkodrane\u201d.<\/p>\n\n\n\n

I biri i Tij, mesuesi i njohtun z. Nexhmi Hamdi Bushati ne \u201cDy fjale per botuesin\u201d, nder te tjera shkruen: \u201cPer botimin e kesaj vepre kane treguar interesim te ve\u00e7ante punonesit e Muzeut Historik te Shkodres dhe ata te Fototekes \u201cMarubi\u201d me ne krye drejtorin, z. Mentor Quku, qe angazhoi dhe te ndjerin Vehbi Troshani per daktilografimin me cilesi te larte te ketij doreshkrimi. Po keshtu meritojne mirenjohje z. Ali Kazazi e Visar Baia, qe arriten te sensibilizojne dashamiresit e nismave kulturore, duke mundesuar sponsorizimin e botimit te kesaj vepre. Me kete rast e ndjej per detyre te falenderoj Prof. Dr. Zija Shkodra, Faik Luli, Islam Dizdari, Menduh Derguti, qe me pergatitjen e tyre profesionale dhe me sugjerimet e tyre te kualifikuara ndihmuan qe ky punim te dilte sa me serioz.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ne kapitullin e VI \u201cFamiljet shkodrane me prejardhje te huej\u201d ( faqe 283-312 ) te volumit te dyte studjuesi i njohtun shkodrane Hamdi Bushati shkruen si ma poshte vijon:
\u201cSi\u00e7 dihet historikisht, kur Sulltan Mehmeti II e pushtoi Shkodren, shume familje kristjane e lane vendin dhe u larguan nga qyteti. Shtepite qe lane kristjant ua dhane myslimanve. Nga kjo kuptohet mire se ata mysliman, te cilve iu dorezuan shtepite e kristjanve te ikur nuk ishin te gjithe shqiptar te konvertuar ne islam, nder ato vitet e okupacionit, ata ishin turq ose me kombesi te tjera jo shqiptare. Instalime myslimansh me prejardhje te huaj kan vazhduar te vertetohen deri ne kohet e fundit te pushtimit osman te Shkodres. Krahas myslimanve erdhen edhe kristjan.<\/p>\n\n\n\n

Nga pikpamja etnografike dhe historike duhet ditur prejardhja e familjeve te shqiptarizuara si myslimane ashtu kristjane. Me gjithe gjurmimet tona mbi keto familje qe ekzistojne sot ne Shkoder, duhet te kene mbetur pa u permendur edhe te tjera, por shpresojme t\u2019i zbulojme me vone. Njikohesisht kjo eshte nje \u00e7eshtje politiko-komplekse, qe meriton per t\u2019u studjuar. Krahas interesit historik ky proces paraqet edhe vlere shoqerore, sepse evidenton psikologjine e shkodranit, bujarine e tolerancen e tij ndaj \u201cjabanxhinjve\u201d. Duhet dijtur se ne Shkoder ka edhe familje te shuara, sidomos ne periudhen e smundjeve epidemike, sikurse murtaja, kolera, etj. te shekujve 18, 19. Me rast edhe keto familje do te mundohemi t\u2019i zbulojme deri ku mundemi.<\/p>\n\n\n\n

Per prejardhjen e familjeve qe jemi duke i pershkruar nuk kemi dokumente konkrete, perve\u00e7 te dhenave tradicionale te vete pjestarve te atyre familjeve, te cilet kane degjuar nga pleqt e tyre.
1) Te ardhur nga Turqia, Egjypti, Arabia, Dardanelet, Maroku, Tunizia, Algjeria, Siria, Dagistani, Sudani etj: Familjet e ardhura nga keto vende perbejne numrin me te madh te familjeve te ardhura ne Shkoder. Ne kete studim nuk permenden te gjitha familjet e ardhuna nga keto vende, por vetem ato familje qe jane ma te njohtunat si familja Raxhimi (imam nga Egjypti), familja Djepaxhija (tregtar nga Konje e Anadollit), familja Berdicaj (te ardhun nga Anadolli qyshe ne fillim te invazionit osman dhe te vendosun ne fshatin Berdice), familja Derguti (nga Vilajeti i Ajdinit ne Anadoll te vendosun ne lagjen Dergut), \u00c7ukejt (artilier nga Turqia), \u00c7akejt (personalitet zyrtar nga \u00c7anak-Kalaja-Dardanele), Kashejt (nga Spanja mbas zhgatrrimit te dinastise islame), Sheh Muhamet Magribi (imam nga Maroku), Dilaverit (ushtarak nga Turkia), Bilanet (pregatites ila\u00e7esh nga krahina Bilan e Anadollit), Kalajajt (oficer jeni\u00e7ersh te ardhun qe ne kohet e para te invazionit osman), Abdurrahmanet (oficer turk nga Egjipti), Rust (nepunes), familja Kalact, familja Shehi (shehler me origjine arabe), familja e Nelit te Molla Dautit (origjine egjiptjane), familja Dizdart (dizdar ne kal\u00e0 i ardhun nga Izniku i Bruzes se Anadollit), fisi i Sheh Qazim Hoxhes (ushtarak nga qyteti i Kastamonit te Anadollit), familja Axhemi (ushtarak nga Trabzuni i Azise se Vogal), familja Boksejt (ushtarak nga Anadolli), familja Muhamet Shehu (hoxhe nga viset e Azise se Vogel), familja Jenishehri (nga qyteti i vilajetit Hudaveqindar te sanxhakut Ortugal), familja Hysejt (oficer nga Izmiri i Anadollit), familja Xhemil Tulejmani (tekstilist nga qyteti Humus i Sirise), familja Mexhidi (me prejardhje nga Degistani), familja Behrej (ushtarake qe nga fillimi i pushtimit osman), familja Allajbegve (kolonel me origjine turke), familja Hadrejt (mytevli-administrator kujdestar), familja Sala-Isuft (grek i bame musliman).
\u2013 Zezaket e shqiptarizuar (te mbiquejtunit \u201d Harapet \u201c) ne Shkoder, qe formojne nji numer te vogel, jane pergjithesisht me origjine nga Sudani egjiptian. Jane te sjellur si skllever nga tregtart, sidomos nga detaret ulqinake. Keto jane blere nder tregjet e Algjerise, te Tunizise te Sirise etj\u2026 Keto permenden ve\u00e7anerisht prane vezirve Bushatllij\u2026Familjet katolike dhe orthodhokse nuk kan mbajtur kurr harape ose harapesha\u2026 Keto kan sherbyer vetem nder familjet borgjeze e aristokrate myslimane\u2026 te cilat i kan trajtuar si bashkefamiljart e shtepise ku kane jetuar.<\/p>\n\n\n\n

2) Familjet te ardhura nga Armenia, Greqia, Austria, Italia: (nga Armenia): te debuar prej turqve nga Mustafa Qemal Ataturku, si familja Johanexhan (punonjes zorresh bagtishe), familja Hagopi (teknik dhe perpunues mendafshi), familja Muzali (mjek). (nga Greqia): familja Kacarosi (nepunes depoje duhani), familja Ronkali (rrobaqepes), familja Idromeno (arkitekt e piktor). Te ardhun (nga Austria, Vjena) familja Ingriz (kepucar dhe nji nga sindikalistat e pare ne Shkoder), (nga Italia): familja Scanietti (artist), familja Zamputti (mjek), familja Tedeschini (mjek qe nga 1760), familja Benussi (farmacist). Edhe rreth ketyre familjeve jepen te dhena te vlefshme historike. Numri i tyre nuk eshte i ndjeshem.<\/p>\n\n\n\n

3) Podgori\u00e7ajt te ardhur nga Mali i Zi: Emigrantet Podgori\u00e7an u dynden drejt Shkodres ne 4 periudha: 1)Gjate sundimit te Bushatlinjve, 2) Mbas Kongresit te Berlinit, 3) Gjate Luftes se I Botrore, 4) Gjate Luftes se II Botrore\u201d. Podgori\u00e7ajt jane sllav musliman nga Podgorica, Shpuza, Nikshiqi \u2013 ne pergjithesi nga Mali i Zi. Familjet podgori\u00e7ane ma te hershme, sidomos ato te dyndjes se pare, e ndjejne veten shqiptar dhe mjaft prej tyre kan bere shqiptarizimin e emrave duke hjekur mbrapashtesen sllave \u201ciq\u201d. Familja me e hershme dhe me e permendura ne kete studim asht familja Alivoda (Alivodoviq), prej nga rrjedh sot familja Podgorica, familja Bajri e cila dikur quhej Muxhiq, familja Mandia (Mandiq), familja Osmani (Osmanagiq), familja Haveri (Haveriq), familja Uru\u00e7i (Uru\u00e7eviq), familja Bebeziq, familja Sykaj (Sykniq), Juka (Jukniq), Llukaqi (Llukaqeviq), Halluni (Hallunoviq), familja Striniq. Familja Boshnjaku nga Bosnja etj.<\/p>\n\n\n\n

4) Te ardhur nga tokat shqiptare, Ulqini, Tuzi, Kraja: Ka pase emigracion shqiptarsh ne Shkoder edhe nga tokat shqiptare ne Mal te Zi si Ulqini, Tuzi, Kraja. Duhet te them se emigracioni i podgori\u00e7ajve, i ulqinakve, etj, i ka dhene shkas ndryshimit te disa zakoneve tradicionale shkodrane.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ne fund te pjeses se dyte jepen kumtesat vlersuese te kesaj vepre nga:
Prof. Dr. Jup Kastrati, Prof. Dr. Gazmend Shpuza te cil\u00ebn e quen \u201cEnciklopedi Albanologjike per Shkodren dhe shkodranet\u201d, As.Prof.Dr. Artan Haxhi, As.Prof.Dr. Simon Pepa, Islam Dizdari, Rektori i Universitetit \u201cLuigj Gurakuqi\u201d te Shkoderes As.Prof.Dr. Mahir Hoti, Mentor Kopliku, shkrimtari i njohtun Fadil Kraja, Nikolla Spathari, Ahmet Osja, Artes Llazani si dhe Nexhmi Hamdi Bushati. Ka pase nji jehone jo te vogel ne shtypin shqiptar: \u201cGazeta Shqiptare\u201d me 11.10.1998, \u201cRilindja Demokratike\u201d 20.10.1998, \u201cRimbkambja\u201d me 20.10.1998, \u201cDrita Islame\u201d tetor 1998, \u201cAlbania\u201d me 21.10.1998, \u201cDrita e Dijes\u201d me shtator dhe tetor 1998, \u201cPerla\u201d ne nr.4 1998, \u201cKlan\u201d ne nr. 84 1998.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Vitet 1881 \u2013 1912, ja cilat familje ulqinake u shp\u00ebrngulen ne Shkod\u00ebr<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Shp\u00ebrngulja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb plag\u00eb e madhe q\u00eb i ka shoq\u00ebruar shqiptar\u00ebt n\u00eb historin\u00eb e tyre. Ky fenomen nnuk ka l\u00ebn\u00eb anash as edhe shqiptar\u00ebt nga Ulqini dhe rrethina e vet.<\/p>\n\n\n\n

\u201cN\u00eb periudh\u00ebn kohore 1881 \u2013 1912, arsyeja e shp\u00ebrnguljes s\u00eb shqiptar\u00ebve nga rajoni i Ulqinit \u00ebsht\u00eb q\u00eb ata nuk u pajtuan me sunduesin e ri, ishin n\u00ebn presionin t\u00eb nj\u00eb atmosfere t\u00eb frik\u00ebs dhe pasiguris\u00eb. Shp\u00ebrngulja ishte shprehje e revoltit t\u00eb shqiptar\u00ebve ndaj shtypjes kombetare. Nuk do t\u00eb pajtoheshin me trajtimin q\u00eb do t\u00eb kishin n\u00ebn regjimin e ri\u201d, k\u00ebshtu shkruan shkruan mr. Riza Rexha n\u00eb librin e tij \u201dUlqini dhe politika e Malit t\u00eb Zi 1881 \u2013 1912\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201dV\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb paraqitet numri i sakt\u00eb dhe emrat e kryefamiljareve t\u00eb shp\u00ebrngulur gjat\u00eb viteve brenda periudh\u00ebs s\u00eb caktuar kohore si dhe vendet ku u vendosen t\u00eb shp\u00ebrngulurit\u201d, shkruan mr. Rexha.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb baz\u00eb t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb grumbullura dhe t\u00eb shruara n\u00eb librin e tij, mr Rexha p\u00ebrmend emrat e kryefamiljareve t\u00eb vendosur n\u00eb Skod\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n

Lista e t\u00eb t\u00eb nj\u00ebj\u00ebve \u00ebsht\u00eb m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n\n\n\n

Riza Hasan Shabani,
Jaho \u00c7arraniku,
Mehmet Kotori,
Fadil Dul Legreta (Dermani),
Idriz Mehmet Legreta,
Fazli Burrja,
Sami Halil Hysa,
Hysen Isuf Hoti,
Malush Kasem Pelinku,
Tahir Mustaf Rexhepi,
Banush Elezaga,
Junuz Mustaf Jakupi,
Ethem Hajredin Qarri,
Malo Tula,
Riza Luli,
Musa Luli,
Ragip Luli,
Tafil Cakuli,
Brahim Ulqinaku,
Malush Mu\u00e7a,
Jakup Ismaili (Haxhi Alija),
Idriz Sula,
Kurto Begu,
Cuf Beqir Tafa,
Dalip Emin Kadija,
Nel Sulejmani,
Rexhep Tuli,
Shaban Imer Shabani,
Hamit Islam Dizdari,
Xhemal Bleta,
Tahir Truma,
Hafiz Qamil Tahir Kadija,
Karaman Ahmet Dermani,
Ahmet Sulejman Aga,
Shaqir Bushi,
Nasuf Kashi,
Ibrahim Hamit Demi,
Alush Kru\u00e7i,
Fadil Kajo Begu,
Ahmet Nuradin Pelinku,
Muharrem Brahim Bilali,
Isuf Ibrahim Bilali,
Hamit Imer Kruja,
Muha Dymylja,
Osman Qyrku,
Hysen Liman Truma,
Musa Di\u00e7i,
Caf Fejza,
Muharrem Mehmet Milla,
Veseli Sheqo Dervishi ages,
Fazli Fejza,
Latif Mehmet Malukati,
Malo Katana,
Januz Batolja,
Shaqir Beqir Hasa,
Selim Hafiz Ademi,
Dul Sadiku,
Adem Durrsi,
Adem Meshkyri,
Hysen Sali Ulqinaku,
Idriz Smail Murati,
Hafiz Mani \u2013 Durrsi,
Sali Dulo Baliqi,
Adem Osmani,
Daut Kapidani,
Kasem Brahim Tivari,
Ismail Mehmet Shurldla,
Halili Selim Ages,
Tahir Isuf Shasi,
Haxhi Asllan Kashi,
Sulejman Broci,
Tahir Asllan Kalamishi,
Mehemt Riza Kaja,
Adem Ymer Krymi (Haxhi Mehmeti),
Mehmet Sulejman Ulqinaku,
Can Mehmet Bilali,
Beqir Gjeti,
Hamit Pulti,
Selim Ethem Ustabeqiri,
Sulejman Hoxha,
Xheladin Ulqinaku,
Adem Dani,
Latif Fazli Beqir Ages,
Alush Basha,
Cen Tivari,
Qamil Met Rrustemi,
Hafizi Beqir Ages,
Abdulla Kamini,
Ahmet Bilali,
Mehmet Beci,
Idriz Dervishi,
Jakup Hasan Gu\u00e7i,
Fadil Hasani,
Veli Kanumi,
Maliq Ulqinaku,
Xheladin Smail Aga,
Malush Hyseni (Ishmaku),
Hasan Tufi,
Shaqir Mustafaj,
Ismail Bet Shurdha,
Ali Bylja,
Haxhi Mehmet Gjyli,
Kahreman Ahmet Ulqini (Omer Bashi),
Mustaf Matlia,
Ahmet Begu,
Man Mustaf Caka,
Daut Hajdari \u2013 Nasja,
Ali Pufja,
Isuf Hysen Rejzi,
Hafiz Hasan Sela,
Rasimi Hasanag\u00ebs,
Veli Shaban Gradeci,
Resul Skura,
Hysen Mehmet Xhahysa (Matlija),
Reshit Mustaf Kapidani,
Musa Kroma,
Riza Abdulla Ceni,
Januz Hysen Husi,
Hysen Zenelaga,
Asllan Peku,
Hamit Smail Ahmeti,
Nuredin Isuf Drinazi,
Dul Reshketa,
Zenel Rega,
Hysen Quka,
Imer Hysen Bimi etj.<\/p>\n\n\n\n

Tem\u00eb nga projekti \u201c\u201dRuaj dhe zhvillo identitetin komb\u00ebtar duke shkruar, lexuar dhe folur shqip\u2019\u2019 \u2013  Informimi n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe i shqiptareve n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe diaspor\u00eb p\u00ebrmes faqes s\u00eb internetit 2021\u201d, pjes\u00eb e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkrahur nga Fondi p\u00ebr mbrojtjen dhe realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave n\u00eb Mal t\u00eb Zi.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Familjet shkodrane me prejardhje te huej Nga Paul Tedeschini \u201cMesuesi i popullit\u201d Hamdi Bushati (1896-1983) shqiptar puro, qe rrjedh nga nji nder familjet e nderueme dhe ma te njohtuna shkodrane, ka ba me shume perkushtim, kambengulje dhe me ndershmen\u00ec shkencore e pune te palodhun, tue konzultue mijra dokumenta dhe libra si dhe tue mbledhe te […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3533,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,18],"tags":[],"class_list":["post-30772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30773,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30772\/revisions\/30773"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}