{"id":30351,"date":"2021-11-26T13:27:30","date_gmt":"2021-11-26T12:27:30","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=30351"},"modified":"2021-11-26T13:27:30","modified_gmt":"2021-11-26T12:27:30","slug":"nentori-i-alfabetit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=30351","title":{"rendered":"N\u00cbNTORI I ALFABETIT"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignleft size-full\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"448\" height=\"441\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13730\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani-300x295.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Nga <strong>Qani\u00a0 Osmani<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Alfabeti i Gjuh\u00ebs shqipe-nj\u00ebr\u00ebs nd\u00ebr gjuh\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb kontinentit evropian, ka b\u00ebr\u00eb rrug\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb mundimshme, rrug\u00eb identike me at\u00eb t\u00eb etnis\u00eb shqiptare, gjer n\u00eb konsolidimin e saj pas kongresit t\u00eb Manastirit, t\u00eb vitit 1908. Ajo \u00ebsht\u00eb shtruar me gjakun dhe eshtrat e drobitur t\u00eb martir\u00ebve t\u00eb drit\u00ebs s\u00eb dituris\u00eb, t\u00eb flijuar vet\u00ebdijsh\u00ebm n\u00eb dh\u00ebmb\u00ebzoret e pushteteve satrape q\u00eb e kishin zor q\u00eb shqiptarin ta shohin zot t\u00eb vetvetes, shqiptarin e qytet\u00ebruar n\u00eb auditoret shkollore, shqiptarin e nd\u00ebrgjegj\u00ebsuar q\u00eb t\u00eb punoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr vetveten se sa p\u00ebr tjetrin. K\u00ebto jan\u00eb shkaqet p\u00ebrse kombi me kultivues t\u00eb hersh\u00ebm kulture e let\u00ebrsie arriti ta konsolidoj\u00eb alfabetin vet\u00ebm n\u00eb fillim t\u00eb sh. XX, pas gjith\u00eb shteteve ballkanike t\u00eb gjendur m\u00eb shum\u00eb se 5 shekuj n\u00ebn t\u00eb njejtin pushtues; p\u00ebrse aq von\u00eb u realizua nj\u00ebra prej \u00ebndrrave t\u00eb m\u00ebdha rilind\u00ebse: p\u00ebrcaktimi p\u00ebr nj\u00eb alfabet t\u00eb vet\u00ebm q\u00eb u dha fund synimeve shkomb\u00ebtarizuese t\u00eb atyre q\u00eb rezervuan p\u00ebr shqiptar\u00ebt prapambetjen anakronike.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebso rrethanash lind\u00ebn natyrsh\u00ebm shum\u00eb projekte dhe u gjurmuan rrug\u00eb q\u00eb kishin nj\u00eb synim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt: t\u00eb vet\u00ebdij\u00ebsohet populli, ta njoh\u00eb fillimisht vetveten dhe ta kuptoj\u00eb kush \u00ebsht\u00eb, \u00e7\u2019gjuh\u00eb dhe gjaku i p\u00ebrket, cili \u00ebsht\u00eb Atdheu i tij dhe si do t\u00eb pozicionohet p\u00ebr t\u00eb mbijetuar shekujt e ardhsh\u00ebm n\u00eb bot\u00ebn oqean t\u00eb peshkaqen\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj, q\u00eb zhb\u00ebjn\u00eb pam\u00ebshirsh\u00ebm etnit\u00eb e s\u00ebmura nga ileti i p\u00ebrgjumjes kronike. P\u00ebrcaktimi p\u00ebr nj\u00eb alfabet t\u00eb vet\u00ebm q\u00eb bashk\u00eb me shkoll\u00ebn shqipe dhe emancipimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb popullit, u b\u00ebn\u00eb motoja e veprimtar\u00ebve t\u00eb Rilindjes, q\u00eb besonin se vet\u00ebm nj\u00eb komb i ngritur mund t\u2019i tejkaloj\u00eb antagonizmat e brendshme, q\u00eb ishin b\u00ebr\u00eb penges\u00eb e projektit madhor p\u00ebr formimin e nj\u00ebsis\u00eb s\u00eb kombit, t\u00eb gjuh\u00ebs dhe t\u00eb shtetit shqiptar sipas modelit t\u00eb ndjekur dekada m\u00eb par\u00eb vendet-kombet e Evrop\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Natyrisht\u00eb, ky vet\u00ebdijisim nuk mund t\u00eb realizohej nga kombi i mbetur n\u00eb terrin e prapambetjes, nga kombi analfabet, nga kombi i ndar\u00eb si mos m\u00eb keq e me plot plag\u00eb n\u00eb shtat. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Rilind\u00ebsit hodh\u00ebn iden e emancipimin dhe u vun\u00eb pas gjetjes s\u00eb nj\u00eb alfabeti t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, q\u00eb do t\u00eb rezultonte me bashkimin dhe ndritjen e shpirtit shqiptar. Ata iu kthyen rrug\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb t\u00eb shkrimit t\u00eb shqipes dhe sfiduan numrin e madh t\u00eb alfabeteve n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt kishin nisur t\u00eb shtypen libra dhe gazeta t\u00eb shum\u00ebllojshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Fatmir\u00ebsisht, gati t\u00eb gjith\u00eb Rilind\u00ebsit mendjendritur ishin t\u00eb prer\u00eb n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e alfabetin latin, sepse me k\u00ebto shkronja do t\u00eb qen\u00eb shkruar librat shqip q\u00eb para vitit 1332, p\u00ebr t\u00eb \u00e7\u2019gj\u00eb d\u00ebshmon murgu frances Brokardi, ai q\u00eb v\u00ebrejti se :<em> shqiptar\u00ebt kishin nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme prej latin\u00ebve, sado q\u00eb librat e tyre i shkruanin me alfabetin latin&#8230;<\/em> Ata u p\u00ebrcaktuan p\u00ebr alfabetin latin sepse me t\u00eb u shkruajt\u00ebn librat e autor\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb humanizmit dhe rilindjes evropiane, kur i gjith\u00eb kontinenti n\u00eb at\u00eb alfabet e gjuh\u00eb i shkruante let\u00ebrsit\u00eb nacionale; sepse me shkronjat latine u shkruajt dokumenti i par\u00eb i njohur i shqipes: Formula e pag\u00ebzimit e Pal \u00cbngj\u00ebllit, libri i par\u00eb shqip \u201cMeshari\u201d i Gjon Buzukut, veprat e Bogdanit, Budit e Bardhit&#8230;,vepra madhore e Naimit; perla e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb Rilindjes \u201cK\u00ebng\u00ebt e Milosaos\u201d e Jeronim de Rad\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn fol\u00ebn fjal\u00eb t\u00eb m\u00ebdha titan\u00ebt e let\u00ebrsis\u00eb evropiane: Hygoi, Lamartini, Aleksandar Dyma; poezit\u00eb e pakalueshme t\u00eb Ndre Mjed\u00ebs, t\u00eb shkruara me mjesht\u00ebrin\u00eb e nj\u00eb filigranisti, t\u00eb cilave nuk mund t\u2019u shtosh a t\u2019u heqish asnj\u00eb presje e shum\u00eb t\u00eb tjera&#8230;Me nj\u00eb fjal\u00eb, alfabeti latin heq vij\u00eb q\u00eb prej shekujsh t\u00eb harruar e k\u00ebndej&#8230;, n\u00eb dallim prej atij grek e turko-arab q\u00eb u imponoheshin shqiptar\u00ebve me arsyetime t\u00eb paargumentuara shkenc\u00ebrisht.<\/p>\n\n\n\n<p>Zgjedhja e nj\u00eb ABC-je t\u00eb vetme p\u00ebr shkrimin e Shqipes sfidoi anarkin\u00eb e alfabeteve q\u00eb p\u00ebrdoreshin n\u00eb vigjilje t\u00eb Kongresit t\u00eb Manastirit, t\u00eb cil\u00ebt e b\u00ebn\u00eb gjuh\u00ebn, jo vet\u00ebm mjet shp\u00ebtimi t\u00eb kombit, por dhe element q\u00eb nisi t\u00eb rrezikoj\u00eb seriozisht ekzistenc\u00ebn e tij. Qe ky momenti i fundit&nbsp; p\u00ebr ta kuptuar se dezintegrimi i gjuh\u00ebs n\u00ebnkuptonte dhe dezintegrimin e etnis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr nga distanca e sotme, duhet th\u00ebn\u00eb se Kongresi i alfabetit t\u00eb Gjuh\u00ebs shqipe P\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00ebr\u00ebn prej fitoreve t\u00eb m\u00ebdha historike e kulturore q\u00eb ka korrur kombi yn\u00eb. Pa t\u00eb nuk do ta kishim as standardin e sot\u00ebm t\u00eb gjuh\u00ebs, q\u00eb edhe p\u00ebrkund\u00ebr v\u00ebrejtjeve q\u00eb mund t\u2019i b\u00ebhen, na p\u00ebrcolli gjer k\u00ebtu ku jemi si nj\u00eb komb i vet\u00ebm, duke sfiduar fuqish\u00ebm, pik\u00ebrisht p\u00ebrmes SHQIPES, ndarjet tragjike q\u00eb na i b\u00ebn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Fal\u00eb k\u00ebtij monumenti q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn vij\u00ebn ky\u00e7e identitare t\u00eb shqiptar\u00ebve, parardh\u00ebsit tan\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb pamund\u00ebr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb krijuar nga hiri qytet\u00ebrimin shqiptar. Neve na mbetet vet\u00ebm t\u00eb kujdesemi mos t\u00eb shkelim turpsh\u00ebm mbi djers\u00ebn dhe gjakun e tyre. Prandaj, dita e ABC-s\u00eb duhet festuar gjithandej ku jetojn\u00eb shqiptar\u00ebt, sepse jan\u00eb shkronja t\u00eb gjuh\u00ebs son\u00eb \u2013 sinonimit t\u00eb Atdheut.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Qani\u00a0 Osmani Alfabeti i Gjuh\u00ebs shqipe-nj\u00ebr\u00ebs nd\u00ebr gjuh\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb kontinentit evropian, ka b\u00ebr\u00eb rrug\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb mundimshme, rrug\u00eb identike me at\u00eb t\u00eb etnis\u00eb shqiptare, gjer n\u00eb konsolidimin e saj pas kongresit t\u00eb Manastirit, t\u00eb vitit 1908. Ajo \u00ebsht\u00eb shtruar me gjakun dhe eshtrat e drobitur t\u00eb martir\u00ebve t\u00eb drit\u00ebs [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13730,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-30351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30351"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30352,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30351\/revisions\/30352"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}