{"id":30348,"date":"2021-11-25T16:19:15","date_gmt":"2021-11-25T15:19:15","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=30348"},"modified":"2021-11-25T16:19:15","modified_gmt":"2021-11-25T15:19:15","slug":"studiues-eminent-i-historise-mesjetare-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=30348","title":{"rendered":"STUDIUES EMINENT I HISTORIS\u00cb MESJETARE SHQIPTARE"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/milan-shuflay-1879-1931.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"408\" height=\"456\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/milan-shuflay-1879-1931.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30349\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/milan-shuflay-1879-1931.jpg 408w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/milan-shuflay-1879-1931-268x300.jpg 268w\" sizes=\"auto, (max-width: 408px) 100vw, 408px\" \/><\/a><figcaption><strong>Milan\u00a0 Shufflay (1879-1931)<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><em>(<\/em><em>Me rastin e 90-vjetori t\u00eb &nbsp;vdekj\u00ebs s\u00eb Milan Shuflajt 1879-1931)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nd\u00ebr<\/em><em>studiues t\u00eb huaj t\u00eb cil\u00ebn kan\u00eb treguar interesim<\/em><em> t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr hulumtimet shkencore historike p\u00ebr mesjet\u00ebn shqiptare dallohet historiani&nbsp; kroat me origjin\u00eb hebreje dr.Milan Shuflaj. Ndon\u00ebse nuk jetoi gjat\u00eb ai botoi dhe la n\u00eb dor\u00ebshkrim artikuj, studime e monografi shkencore historiografike duke argumentuar prejardhj\u00ebn ilire t\u00eb shqiptar\u00ebve, duke mbetur model p\u00ebr koh\u00ebn kur jetoi dhe veproi si&nbsp; dhe&nbsp; <\/em><em>referenc\u00eb&nbsp; e obligueshme profesionale&nbsp; p\u00ebr \u00e7do studiues&nbsp; p\u00ebr historin\u00eb mesjetare shqiptare.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nga <strong>Nail\u00a0 Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Milan Shuflaj ka lindur n\u00eb vitin 1879, n\u00eb Lepogllav\u00eb t\u00eb Kroacis\u00eb. Shkoll\u00ebn fillore e mbaron n\u00eb vendlindje, nd\u00ebrsa gjimnazin klasik n\u00eb Zagreb, ku laureohet si nx\u00ebn\u00ebsi m\u00eb i mir\u00eb i gjenerat\u00ebs s\u00eb tij. N\u00eb Universitetin e Zagrebit ka studiuar shkencat shoq\u00ebrore. Doktoron n\u00eb vitin 1901.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1902, Shuflaj mbron me sukses provimin p\u00ebr profesor n\u00eb shkencat ndihm\u00ebse t\u00eb historis\u00eb, n\u00eb Universitetin e Zagrebit. N\u00eb vitet 1902-1903 specializohet n\u00eb Vjen\u00eb, n\u00eb <em>\u201c\u00d6sterreichische Institut f\u00fcr Geschichtsforschung\u201d<\/em>, n\u00eb fushat e paleografis\u00eb latine, diplomacis\u00eb, kronologjis\u00eb dhe notariatin, te profesor\u00ebt O. Redlicha dhe A. Dopscha.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitet 1904-1908, dr. Shuflaj punon si asistent n\u00eb bibliotek\u00ebn komb\u00ebtare <em>\u201cSzeczeny\u201d<\/em> t\u00eb Budapestit. K\u00ebtu thellon njohurit\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e ballkanologjis\u00eb dhe sidomos albanologjis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1908 em\u00ebrohet profesor i rregullt p\u00ebr shkencat ndihm\u00ebse t\u00eb historis\u00eb n\u00eb Universitetin e Zagrebit. Nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 1918, me k\u00ebrkes\u00ebn e tij pensionohet, e pastaj boton pjes\u00ebn e tret\u00eb t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn kishte planifikuar ta shkruante n\u00eb tet\u00eb v\u00ebllime, me titull, <em>Die kirchenzust\u00e4nde im vort\u00fcrkischen Albanien<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Si i pa p\u00ebrshtsh\u00ebm p\u00ebr sistemin n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1920, burgoset, ku d\u00ebnohet me tre vjet e gjysm\u00eb burg, t\u00eb cilat i b\u00ebn n\u00eb Mitrovic\u00ebn e Sremit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1928&nbsp; em\u00ebrohet profesor i rregullt n\u00eb Universitetin e Budapestit, por p\u00ebr shkak se nuk i jepet&nbsp; pasaporta, detyrohet ta refuzoj\u00eb k\u00ebt\u00eb em\u00ebrim. Vrit\u00ebt me 18\/19 shkurt 1931 n\u00eb Zagreb nga agjent\u00ebt e diktatur\u00ebs s\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb Jugosllave. Pas vrasjes, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij policia b\u00ebri bastisje&nbsp; duke zhdukur materiale t\u00eb vlefshme me vlera unikale.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Studiues i historis\u00eb mesjetare<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb asj\u00eb t\u00eb angazhimit profesional duke hulumtuar e mbledhur dokumente n\u00ebp\u00ebr arkivat e Dalmacis\u00eb, Shuflaj, zbulon materiale burimore shum\u00eb interesante, t\u00eb pabotuara, q\u00eb i takonin mesjet\u00ebs shqiptare. Ishte pik\u00ebrisht kjo periudh\u00eb, e cila &nbsp;zgjon interes t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm te studiuesi i ri, duke u b\u00ebr\u00eb me pas&nbsp; &nbsp;q\u00ebllimi &nbsp;kryesor i veprimtaris\u00eb &nbsp;s\u00eb tij shkencore. Gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj periudhe kohore, nga pena e dr. Milan Shuflajt dol\u00ebn studime &nbsp;me vlera t\u00eb larta shkencore me theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb &nbsp;n\u00eb fush\u00ebn e albanologjis\u00eb. E till\u00eb \u00ebsht\u00eb vepra monumentale <em>\u201cActa et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia\u201d<\/em>, t\u00eb cil\u00ebn e boton n\u00eb dy v\u00ebllime s\u00eb bashku me L.Thallocin dhe K.Jire\u00e7ekun(1913 dhe 1918). Me k\u00ebt\u00eb rast po evidentojm\u00eb disa studime t\u00eb cilat kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb enkas me shqiptar\u00ebt si:<\/p>\n\n\n\n<p><em>1.Rrethanat kishtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb paraturke, Budapest, 1916.<br>2.&nbsp;Konstatin Balshaj (1392-1401)\u2013 roman historik, Zagreb 1920 me nenshkrimin Alba Limi.<br>3.&nbsp;Qytetet dhe k\u00ebshtjellat e Shqip\u00ebris\u00eb, Kryesisht n\u00eb Mesjet\u00eb, Vjen\u00eb 1924.<br>4.&nbsp;Historia e Shqiptar\u00ebve t\u00eb Veriut, botuar n\u00eb Beograd 1924.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>5.&nbsp;Serb\u00ebt dhe Shqiptar\u00ebt- simbioza e tyre n\u00eb Mesjet\u00eb, Beograd 1925.&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>6.&nbsp;Historia e Shqiptar\u00ebve t\u00eb Veriut \u2013 studim sociologjik, Beograd, 1925.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb opusin e tij kriues Shuflaj trajton me akribi shkencore&nbsp; qytetet bregdetare shqiptare &nbsp;gjat\u00eb mesjet\u00ebs&nbsp; t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb p\u00ebrjetuar pushtime t\u00eb ndryshme duke sfiduar rrethanat e koh\u00ebs&nbsp; nga dyndjet e popujve deri n\u00ebn pushtimin e Perandoris\u00eb Osmane.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb trajton&nbsp; qytetet si: Durr\u00ebsi, Lezha, Shkodra, Drishti,Tivari dhe Ulqini&nbsp; t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb pasur nj\u00eb &nbsp;zhvillim ekonomik e tregtar duke u dalluar n\u00eb ve\u00e7anti me qeverisj\u00ebn lokale q\u00eb d\u00ebshmohet me statut\u00ebt e tyre t\u00eb koh\u00ebs.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>I paisur me njohuri profesionale&nbsp; n\u00eb aspektin metodologjik &nbsp;ai ve\u00e7ohej me shqyrtim shkencor shum\u00ebplanesh si nga paleografia, onomastika, toponimia etj.,duke qen\u00eb model &nbsp;p\u00ebr koh\u00ebn. Nj\u00eb qasje &nbsp;t\u00eb till\u00eb ia mund\u00ebsonte &nbsp;edhe njohja e gjuh\u00ebve t\u00eb huaja si: <em>gjermanisht\u00eb, hungarisht\u00eb, latinisht\u00eb, greqisht\u00eb, fr\u00ebngjisht\u00eb, hebraisht\u00eb, gjuhet sllave &nbsp;si dhe gjuhen shqipe.<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Duke marr\u00eb parasysh se veprimtaria e tij&nbsp; studimore kryesisht historike ka qen\u00eb e shp\u00ebrndar\u00eb n\u00ebp\u00ebr revista e gazeta t\u00eb ndryshme, sipas disa informacioneve q\u00eb disponojm\u00eb&nbsp; deri sa ishte gjall\u00eb regjistri i z\u00ebrave t\u00eb tij bibliografik\u00eb arrin\u00eb n\u00eb tre mij\u00eb, duke mbetur model jo vet\u00ebm p\u00ebr koh\u00ebn e&nbsp; tij.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ftes\u00eb nga Shqip\u00ebria<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Duke par\u00eb angazhimin profesional dhe pasionin p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn e popullit shqiptar, n\u00eb vitin 1929, Akademia Vjeneze e Shkencave i propozon dr. Shuflajt q\u00eb t\u00eb vazhdonte vjeljen e l\u00ebnd\u00ebs arkivore p\u00ebr vazhdimin e botimit t\u00eb \u201d<em>Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia\u201d<\/em>, v\u00ebllimet III-V.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebt\u00eb iniciativ\u00eb e p\u00ebrkrahu edhe qeveria e Mbret\u00ebris\u00eb Shqiptare, e cila shprehu gatishm\u00ebrin\u00eb e saj q\u00eb t\u00eb hiqte shpenzimet p\u00ebr nj\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb till\u00eb kaq serioze dhe t\u00eb vlefshme, ku Dr. Milan Shuflaj u ftua t\u00eb vizitoj\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Me ftes\u00eb t\u00eb shtetit shqiptar &nbsp;pas shum\u00eb pengesash n\u00eb lidhje me pajisj\u00ebn me pasaport\u00eb, ai arrin&nbsp; n\u00eb Shqip\u00ebri&nbsp; m\u00eb 12 janar &nbsp;t\u00eb vitit 1931. Ai u prit me nderime t\u00eb larta shtet\u00ebrore q\u00eb nga Mbreti Zog, Kryeministri, pjes\u00ebtar t\u00eb kabinetit qeveritar, dhe m\u00eb n\u00eb fund nga an\u00ebtar\u00ebt e parlamentit shqiptar. Gjat\u00eb qendrimit ne Shqip\u00ebri, Dr. Shuflaj m\u00eb 16 Janar 1931, mbajti nj\u00eb fjalim n\u00eb Parlamentin Shqiptar, ku n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb holl\u00ebsishme foli p\u00ebr pun\u00ebn rreth botimit t\u00eb v\u00ebllimeve n\u00eb vazhdim t\u00eb <em>Acta Albaniae<\/em> si dhe t\u00eb <em>Historis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebrise<\/em>. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, Parlamenti Shqiptar urdh\u00ebroi Ministrin e Arsimit q\u00eb n\u00eb emer t\u00eb shpenzimeve t\u00eb paguante n\u00eb llogari t\u00eb Milan Shuflajt, shum\u00ebn prej 75000 frangash ari, q\u00eb sot \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me disa miliona dollar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vizita n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb shtypin e koh\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ardhja e tij n\u00eb Shqip\u00ebri u cil\u00ebsua si nj\u00eb ngjarje e ve\u00e7ant\u00eb jo vet\u00ebm kulturore, ku ka shkruar shtypi i koh\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu gazeta&nbsp; <em>\u201cArb\u00ebnia\u201d<\/em> e dat\u00ebs 16 janar 1931, n\u00eb rubrik\u00ebn \u201cLajme t\u00eb Shkurtra\u201d thuhej: <em>\u201cGjendet n\u00eb kryeqytet Z. Profesor Shuflaj, i Zagrebit. Zot\u00ebria e ti ka botuar tre volume dokumente, historike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe ka p\u00ebr t\u00eb botuar t\u00eb kat\u00ebrtin volum. K\u00ebtu ka ardhur p\u00ebr t\u2019u marr vesh\u00eb me Qeverin\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn e mbledhjes s\u00eb dokumenteve e t\u00eb botimit t\u00eb volumit.&nbsp;&nbsp;Bisedimi q\u00eb pati me&nbsp; ministrin e arsimit, u p\u00ebrfundua me nj\u00eb dakord mbi t\u00eb gjitha pikat\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb gazet\u00ebn \u201c<em>Vullneti i Popullit\u201d<\/em> me dat\u00ebn 25 Janar 1931 n\u00eb artikullin \u201c<em>Profesori<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Milan Sufflay dhe histori e Shqip\u00ebris\u201d<\/em>, Lumo Skendo(Mit\u00b4hat Frash\u00ebri) vizit\u00ebn e Shuflajt n\u00eb Shqip\u00ebri e komenton n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb: <em>\u201dN\u00eb kryeqytet t\u00eb vog\u00ebl t\u00ebn\u00eb pat\u00ebm fatin t\u00eb shohim pes\u00eb dit\u00eb fytyr\u00ebn interesante t\u00eb profesorit Shuflaj dhe t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb fjal\u00ebt e tij simpatike. Kjo qe p\u00ebr neve nj\u00eb zijafet intelektual q\u00eb mjerisht nuk e g\u00ebzojm\u00eb shpesh.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;<\/em>Cekim me k\u00ebt\u00eb rast se me Shuflajn kan\u00eb&nbsp; pasur korrespendenc\u00eb&nbsp; personalitete t\u00eb ndryshme nga bota shkencore e kulturore europiane, nd\u00ebrsa nga shqiptar\u00ebt ve\u00e7ohet Mit`hat Frash\u00ebri, intelektual i rrall\u00eb i bot\u00ebs shqiptare t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>E v\u00ebrteta historike &nbsp;si shkak p\u00ebr vrasje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Duke marr\u00eb parasysh se rrethanat politike e shoq\u00ebrore n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Jugosllavis\u00eb ku ishte vendosur diktatura, t\u00eb gjith\u00eb&nbsp; jo serb\u00ebt n\u00ebse nuk vepronin sipas politik\u00ebs s\u00eb tyre hegjemoniste ishin t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar me jet\u00eb. Dhe nga nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb till\u00eb shovinste e p\u00ebsoi Milan Shuflaj, t\u00eb cilin agjent\u00ebt serb e likuiduan n\u00eb Zagreb me 19 shkurt 1931, nj\u00eb &nbsp;dit\u00eb pasi u kthye nga Shqip\u00ebria.<\/p>\n\n\n\n<p>Vepra jet\u00ebsore e Shuflajt me r\u00ebnd\u00ebsi kapitale p\u00ebr shqiptar\u00ebt ishte &nbsp;<em>\u201cActa et diplomata res Albaniae mediae Aetalis ilustratia\u201d<\/em>, duke &nbsp;&nbsp;theksuar se sa ishte gjall\u00eb pati botuar dy v\u00ebllime, nd\u00ebrsa n\u00eb p\u00ebrgatitje kishte v\u00ebllimin e tret\u00eb. Ishte pik\u00ebrisht ky v\u00ebllim dhe interesimi p\u00ebr historin\u00eb e shqiptar\u00ebve q\u00eb iu pengonte e v\u00ebrteta historike shovinist\u00ebve serb, andaj e vran\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb &nbsp;kriminale. Duhet t\u00eb themi se sa ishte gjall\u00eb Shuflaj mendonte se dokumentet p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb do jen\u00eb gjithsej gjasht\u00eb v\u00ebllime&nbsp; q\u00eb mbeti ide e pa realizuar, sepse e v\u00ebrteta hostirke e shqiptar\u00ebve iu p\u00ebngonte shovenist\u00ebve serb.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb gjith\u00eb ata t\u00eb cil\u00ebt duan t\u00eb trajtojn\u00eb koh\u00ebn e mesjet\u00ebs shqiptare shkrimet e Shuflajt&nbsp; jan\u00eb obligim si referenc\u00eb profesionale p\u00ebr \u00e7do studiues, sepse ky mbet\u00ebt autoriteti i pa kontestuesh\u00ebm&nbsp; shkencor t\u00eb k\u00ebsaj periudhe&nbsp; p\u00ebr historin\u00eb mesjetare shqiptare.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Me rastin e 90-vjetori t\u00eb &nbsp;vdekj\u00ebs s\u00eb Milan Shuflajt 1879-1931) Nd\u00ebrstudiues t\u00eb huaj t\u00eb cil\u00ebn kan\u00eb treguar interesim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr hulumtimet shkencore historike p\u00ebr mesjet\u00ebn shqiptare dallohet historiani&nbsp; kroat me origjin\u00eb hebreje dr.Milan Shuflaj. Ndon\u00ebse nuk jetoi gjat\u00eb ai botoi dhe la n\u00eb dor\u00ebshkrim artikuj, studime e monografi shkencore historiografike duke argumentuar prejardhj\u00ebn ilire [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30349,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[2998,384],"class_list":["post-30348","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-milan-shuflaj","tag-nail-draga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30348"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30350,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30348\/revisions\/30350"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30349"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}