{"id":29703,"date":"2021-08-20T09:48:03","date_gmt":"2021-08-20T07:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=29703"},"modified":"2021-08-20T09:48:03","modified_gmt":"2021-08-20T07:48:03","slug":"shkrimi-i-emervendeve-ne-forme-tradicionale-obligim-gjuhesor-e-kombetar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=29703","title":{"rendered":"SHKRIMI I EM\u00cbRVENDEVE N\u00cb FORM\u00cb TRADICIONALE, OBLIGIM GJUH\u00cbSOR E KOMB\u00cbTAR"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/pika-e-perbashket-kufitare-Cemi-i-Trieshit.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/pika-e-perbashket-kufitare-Cemi-i-Trieshit.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-29704\" width=\"719\" height=\"530\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/pika-e-perbashket-kufitare-Cemi-i-Trieshit.jpg 445w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/pika-e-perbashket-kufitare-Cemi-i-Trieshit-300x221.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 719px) 100vw, 719px\" \/><\/a><figcaption><em>Foto:\u00a0Tabela e\u00a0 cila d\u00ebshmon deformimin e toponimit n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb\u00a0 vendkalimin e p\u00ebrbashk\u00ebt kufitar Cemi i Trieshit-Grabom<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Tema dhe dilema<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Duke marr\u00eb parasysh se\u00a0 \u00e7\u00ebshtja e shkrimit t\u00eb em\u00ebrvendeve nuk \u00ebsht\u00eb private apo e subjekt\u00ebve t\u00eb ndryshme\u00a0 duhet t\u00eb reagojm\u00eb jo vet\u00ebm\u00a0 si qytetar\u00eb\u00a0\u00a0 sepse kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me mbrojtj\u00ebn e gjuh\u00ebs shqipe dhe shkrimit t\u00eb saj, ku si sh\u00ebmb\u00ebll tipik kemi s\u00eb fundmi \u00a0deformimet gjuh\u00ebsore n\u00eb mbishkrimin e vendkalimit kufitar\u00a0 Cemi i Trieshit-Grabom, q\u00eb ka irrituar opinionin\u00a0 shqiptar<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nga <strong>Nail\u00a0 Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt \u00e7\u00ebshtje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb paraqesin&nbsp; em\u00ebrvendet, p\u00ebrkat\u00ebsisht sh\u00ebnimi dhe shkrimi i tyre si n\u00eb administrat\u00eb apo n\u00eb komunikimin publik. Nj\u00eb dukuri e &nbsp;till\u00eb \u00ebsht\u00eb specifike sidomos n\u00eb vendet shum\u00ebkomb\u00ebshe, ku n\u00eb p\u00ebrdorim jan\u00eb disa gjuh\u00eb dhe shkrimet e tyre. N\u00eb vendet me tradit\u00eb demokratike si\u00e7 jan\u00eb p.sh. Zvicra, Belgjika etj., \u00e7\u00ebshtjet e tilla jan\u00eb zgjidhur konform\u00eb&nbsp; standard\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtare &nbsp;n\u00eb favor t\u00eb barazis\u00eb gjuh\u00ebsore t\u00eb popujve p\u00ebrkat\u00ebs, t\u00eb cilat duhet t\u00eb jen\u00eb model edhe p\u00ebr vendet nga ish kampi socialist.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mali i Zi bashk\u00ebsi e popujve &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt Mali i Zi paraqet mjedis specifik, sepse \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebsi e popujve t\u00eb ndrysh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt dallohen me gjuh\u00ebn dhe shkrimin e tyre. Pasi n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vetmit si popullsi autoktone jo sllave, ata kan\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb gjuh\u00ebn dhe shkrimin e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Kushtetuta e Malit t\u00eb Zi(2007) i ka kushtuar kujdes barazis\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebve, nd\u00ebrsa&nbsp;&nbsp; n\u00eb p\u00ebrdorim zyrtar jan\u00eb edhe gjuha shqipe(neni 13), q\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb ka nj\u00eb definitim t\u00eb till\u00eb. Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr ata mjedise ku popullsia shqiptare \u00ebsht\u00eb n\u00eb shumic\u00eb apo me pjes\u00ebmarrje t\u00eb konsiderueshme, q\u00eb si minimum \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktuar 5%&nbsp; n\u00eb popullsin\u00eb e p\u00ebrgjithshme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt &nbsp;\u00e7\u00ebshje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb paraqet realizimi praktik\u00eb i t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb garantuar sipas kushtetut\u00ebs dhe ligjit, sepse nga shum\u00eb individ\u00eb apo subjekte qeveritare e jo qeveritare n\u00ebn\u00e7mohet nj\u00eb mund\u00ebsi e till\u00eb, e cila ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me identitetin dhe barazin\u00eb komb\u00ebtare. Por, p\u00ebr t\u00eb ndaluar abuzimet e tilla, duhet t\u00eb ekzistoj\u00eb mekanizmi mbrojtes i gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb nivel lokal dhe shtet\u00ebror. Vet\u00ebm me nj\u00eb mekaniz\u00ebm t\u00eb till\u00eb do t\u00eb eliminoheshin deformimet dhe abuzimet me barazin\u00eb gjuh\u00ebsore, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn mund\u00ebsit\u00eb e keqp\u00ebrdorimit do t\u00eb vazhdojn\u00eb si deri m\u00eb tash, q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb favor t\u00eb barazis\u00eb qytetare e komb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vendkalimi i ri kufitar&nbsp; Cemi i Trieshit-Grabom<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse nga viti 2017 ishin p\u00ebrfunduar punimet p\u00ebr hapj\u00ebn e vendkalimit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kufitar n\u00eb mes Malit t\u00eb Zi dhe Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb sjelljeve byrokratike t\u00eb pal\u00ebs malazeze, m\u00eb s\u00eb fundi ky vendkalim kufitar u hap me 3 gusht 2021. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me VKK n\u00eb <strong>Cemi i Trieshit- Grabom<\/strong>, i cili \u00ebsht\u00eb vendkalimi i kat\u00ebrt ne mes dy vend\u00ebve, q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb favor &#8211; t\u00eb integrimit t\u00eb zon\u00ebs kufitare.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke marr\u00eb parasysh se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me&nbsp; zon\u00ebn e Kelmendit(Shqip\u00ebri) q\u00eb&nbsp; ka qen\u00eb e izoluar nga pjesa tjet\u00ebr e Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe, p\u00ebrmes hapj\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij vendkalimi komunikimi do t\u00eb zhvillohet pa pengesa n\u00eb favor t\u00eb popullsis\u00eb vendore, por edhe t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb do t\u00eb kalojn\u00eb tranzit sidomos nga Plava e Gucia p\u00ebr n\u00eb Podgoric\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mbishkrimi n\u00eb shqip me gabime gjuh\u00ebsore<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse ceremonia zyrtare e hapj\u00ebs s\u00eb vendkalimit kufitar ka kaluar sipas protokollit, ku kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb kryeministrat e t\u00eb t\u00eb dy vend\u00ebve, ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb sy mbishkrimi i tabel\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe &nbsp;qe ka irituar opinionin shqiptar. Fjala \u00ebsht\u00eb t\u00eb sh\u00ebnimi i vendkalimit kufitar jo n\u00eb form\u00ebn e gjuh\u00ebs shqipe, Cemi i Trieshit por vet\u00ebm &nbsp;n\u00eb ate sllave, p\u00ebrkat\u00ebsisht malazeze, si Zatrijeba\u00e7ka Cijevna p\u00ebr t\u00eb dy gjuh\u00ebt shqip e maleze q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me norm\u00ebn elementare t\u00eb sh\u00ebnimit t\u00eb em\u00ebrvend\u00ebve sipas standard\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Madje em\u00ebrvendi Cemi i Trieshit n\u00eb form\u00ebn sllave \u00ebsht\u00eb shkruar edhe n\u00eb gjuh\u00ebn angleze(!), q\u00eb \u00ebsht\u00eb paradoks i llojit t\u00eb vet.<\/p>\n\n\n\n<p>Jo vet\u00ebm, kaq, por edhe em\u00ebrvendi <strong>Grabom<\/strong>, \u00ebsht\u00eb i deformuar &nbsp;i shkruar si <strong>Grabon<\/strong>, q\u00eb nuk p\u00ebrkon me form\u00ebn tradiocionale t\u00eb popullsis\u00eb vendore. Gabimi i till\u00eb nuk mund t\u00eb arsyetohet me asgj\u00eb por me injoranc\u00eb nga ata t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb marr\u00eb obligim t\u00eb sh\u00ebnojn\u00eb mbishkrimin n\u00eb tabel\u00ebn publike n\u00eb k\u00ebt\u00eb vendkaiim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kufitar. Pasi t\u00eb shqiptar\u00ebt ky em\u00ebrvend njihet si Cemi i Trieshit, si i till\u00eb \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb shkruhet&nbsp; n\u00eb shqip, e jo t\u00eb sh\u00ebnohet n\u00eb form\u00ebn sllave, sepse si i till\u00eb nuk njihet t\u00eb shqiptar\u00ebt, andaj defekt\u00ebt e tilla duhet t\u00eb eliminohen sa m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb lidhje me ruajtj\u00ebn dhe sh\u00ebnimin e em\u00ebrvend\u00ebve n\u00eb form\u00ebn tradicionale, d\u00ebshmohet edhe nga angazhimi i OKB-s\u00eb&nbsp; e cila n\u00eb vitin 1967, n\u00eb Gjenev\u00eb ka mbajtur Konfrenc\u00ebn n\u00eb lidhje me stadardizimin e em\u00ebrtimeve gjeografike, ku jan\u00eb &nbsp;aprovuar gjthsej 20 rezoluta, ku n\u00eb rezolut\u00ebn num\u00ebr 4, n\u00eb mes tjerashh shkruan se <em>\u201cp\u00ebr \u00e7do em\u00ebrtim \u00ebsht\u00eb e nevojshme forma e shkruar dhe e folur e em\u00ebrtimit dhe kuptimi i tij n\u00eb gjuh\u00ebn e popullat\u00ebs vend\u00ebse\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7do devijimn\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim \u00ebsht\u00eb mosrespektim i akt\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb lidhje me standardizimin e em\u00ebrtimeve gjeografike, q\u00eb \u00ebsht\u00eb obligim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb shtetet e OKB-s\u00eb, ku Shqip\u00ebria dhe Mali i Zi nuk mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrjashtim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Irritim i opinionit jo vet\u00ebm n\u00eb Mal\u00ebsi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb ka irituar opinion shqiptar n\u00eb Mal\u00ebsi ka reaguar <em>Lidhja Demokratike Shqiptare(LDSH<\/em>) p\u00ebrmes nj\u00eb kumtese ku thuhet se \u201c<em>LDSH<\/em><em>, si subjekt i p\u00ebrgjegjshem politik, dhe mbrojt\u00ebse e promovuese e t\u00eb drejtave komb\u00ebtare, reagon ashp\u00ebr, lidhur me mbishkrimin n\u00eb tabelen e pik\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kufitare nd\u00ebrmjet Malit t\u00eb Zi dhe Shqip\u00ebris\u00eb, \u201cCemi i Trieshit-Grabom\u201d.<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00eb pari, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deformim i gjuh\u00ebs shqipe, p\u00ebrkthim skandaloz i kuptimit, e sidomos i toponimis\u00eb, t\u00eb mos themi edhe tendecioz, nga pala malazeze. \u00c7udisin me k\u00ebt\u00eb rast insitucionet kompetente t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb pranojn\u00eb, dhe t\u00eb legjitimojn\u00eb nj\u00eb diskriminim t\u00eb till\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, p\u00ebrmes p\u00ebrdorimit t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit mbishkrim diskriminues, n\u00eb an\u00ebn shqiptare, me \u00e7\u2019rast paraqiten tejet inferior ndaj emertimit sllav t\u00eb k\u00ebtyre trojeve etnike shqiptare.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Dhe n\u00eb fund cekin se <em>\u201ck\u00ebrkojm\u00eb nga institucionet e Shqip\u00ebris\u00eb, e pastaj edhe t\u00eb Malit t\u00eb Zi, q\u00eb t\u00eb reagoj\u00eb, dhe ky \u201cgabim\u201d t\u00eb ndreqet urgjentisht. N\u00ebse nuk e dini, toponimi i sakt\u00eb, n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe \u00ebsht\u00eb Cemi i Trieshit, e jo Cijevna Zatrijeba\u00e7ka!\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gjuha &nbsp;mision komb\u00ebtar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Duke marr\u00eb parasysh se dukuri t\u00eb tilla ka pasur edhe m\u00eb her\u00ebt n\u00eb vendbanimet apo viset ku jetojn\u00eb shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi, ata jan\u00eb t\u00eb d\u00ebmshme dhe irituese p\u00ebr opinion shqiptar. Si t\u00eb tilla duhet eliminuar&nbsp; gabimet qofshin ata me apo pa qellim, duke respektuar form\u00ebn tradicionale t\u00eb em\u00ebrtimeve n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe sipas popullsis\u00eb vendore. Nj\u00eb veprim i till\u00eb praktik \u00ebsht\u00eb n\u00eb favor t\u00eb barazis\u00eb qytetare e komb\u00ebtare n\u00eb \u00e7do mjedis e sidomos n\u00eb vendet shum\u00ebkomb\u00ebshe sikurse \u00ebsht\u00eb Mali i Zi.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa marr\u00eb parasysh p\u00ebrgatitjen shkollore dhe arsimore&nbsp; shkrimi i drejt\u00eb i em\u00ebrvendve n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn etnogjeografike shqiptare&nbsp; \u00ebsht\u00eb obligim qytetar\u00eb p\u00ebr \u00e7do shqiptar\u00eb, \u00e7\u00ebshtje e cila nuk mund t\u00eb trajtohet personale por ndjenj\u00eb e identitetit komb\u00ebtar.<\/p>\n\n\n\n<p>Respektimi i toponimeve(em\u00ebrvendeve) tradicionale paraqet pasuri n\u00eb leksikun gjuh\u00ebsor, por edhe n\u00eb aspektin gjeografik e historik, duke qen\u00eb&nbsp; pjes\u00eb e indit te tradit\u00ebs popullore n\u00eb mjedisin p\u00ebrkat\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb munges\u00eb t\u00eb ekzistimit t\u00eb nj\u00eb mekanizmi mbrojt\u00ebs \u00ebsht\u00eb obligim qytetar dhe intelektual p\u00ebr t\u00eb reaguar ndaj deformimeve t\u00eb tilla, sepse mbrojtja e gjuh\u00ebs shqipe&nbsp; dhe e shkrimit t\u00eb saj&nbsp; \u00ebsht\u00eb obligim moral e&nbsp; komb\u00ebtar, sepse pun\u00ebt tona nuk na i kryejn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p><em>(18 gusht&nbsp; 2021)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tema dhe dilema Duke marr\u00eb parasysh se\u00a0 \u00e7\u00ebshtja e shkrimit t\u00eb em\u00ebrvendeve nuk \u00ebsht\u00eb private apo e subjekt\u00ebve t\u00eb ndryshme\u00a0 duhet t\u00eb reagojm\u00eb jo vet\u00ebm\u00a0 si qytetar\u00eb\u00a0\u00a0 sepse kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me mbrojtj\u00ebn e gjuh\u00ebs shqipe dhe shkrimit t\u00eb saj, ku si sh\u00ebmb\u00ebll tipik kemi s\u00eb fundmi \u00a0deformimet gjuh\u00ebsore n\u00eb mbishkrimin e vendkalimit kufitar\u00a0 Cemi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29704,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[2956,384],"class_list":["post-29703","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-cemi-i-trieshit","tag-nail-draga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29705,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29703\/revisions\/29705"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}