{"id":29027,"date":"2021-05-14T09:57:09","date_gmt":"2021-05-14T07:57:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=29027"},"modified":"2021-05-14T09:57:09","modified_gmt":"2021-05-14T07:57:09","slug":"tribut-humbjes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=29027","title":{"rendered":"Tribut humbjes"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/mbyllur-per-pushime-stefan-capaliku.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"336\" height=\"336\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/mbyllur-per-pushime-stefan-capaliku.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-29028\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/mbyllur-per-pushime-stefan-capaliku.jpg 336w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/mbyllur-per-pushime-stefan-capaliku-300x300.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/mbyllur-per-pushime-stefan-capaliku-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 336px) 100vw, 336px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong><em>Nga Gladiola Jorbus<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mbi romanin \u2018\u2019Mbyllur p\u00ebr pushime\u2019\u2019 t\u00eb Stefan \u00c7apalikut<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Padyshim q\u00eb luft\u00ebrat kan\u00eb frym\u00ebzuar, ndikuar apo infektuar let\u00ebrsin\u00eb, kinematografin\u00eb dhe krejt artin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Ky i fundit duhet konsideruar nj\u00eb aleat p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb t\u00eb djeshmen.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018\u2019Mbyllur p\u00ebr pushime\u2019\u2019, romani m\u00eb i ri i Stefan \u00c7apalikut transmeton fragmente nga Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore q\u00eb nga dita e kapitullimit t\u00eb Italis\u00eb, n\u00eb shtator t\u00eb vitit \u201843 deri n\u00eb ardhjen e komunist\u00ebve n\u00eb pushtet, n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit \u201944. Vetvetiu n\u00eb periudhat gjat\u00eb dhe post bellum evidentohen raportet midis kostos dhe fitores. Ana nga e cila zhvendoset peshorja, vulos fatin e jet\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzve. R\u00ebndom jemi m\u00ebsuar t\u00eb himnizojm\u00eb fituesit e t\u00eb anashkalojm\u00eb humb\u00ebsit. Por n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, cili \u00ebsht\u00eb fati i k\u00ebtyre t\u00eb fundit?! Me se p\u00ebrballen ata ?!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;N\u00eb sfondin e romanit, imazhet e dashurive t\u00eb humbura, mungesa e t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr t\u00eb zgjedhur, privimi i liris\u00eb, shpalosin koh\u00ebn e zymt\u00eb (si stina e pambarimt\u00eb e shirave t\u00eb Shkodr\u00ebs),&nbsp; por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb dhe vlera t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb do t\u00eb jetojn\u00eb&nbsp; n\u00eb zemrat dhe kujtimet e t\u00eb dashuruarve, t\u00eb humburve, miqve e armiqve.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Portrete me valenca politike, historike e artistike, ngjyrosin peizazhin e luft\u00ebs; fatet e personazheve kontrastohen nga d\u00ebshirat dhe synimet q\u00eb spikasin p\u00ebr pap\u00ebrpuethshm\u00ebrin\u00eb me at\u00eb q\u00eb ofron koha historike, ideologjia apo vet\u00eb faki i t\u00eb qenit n\u00eb momentin e gabuar, n\u00eb vendin e gabuar.<\/p>\n\n\n\n<p>Romani i \u00c7apalikut \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ylber q\u00eb shk\u00eblqen p\u00ebrtej konfuzionit t\u00eb nj\u00eb epoke gri, nj\u00eb d\u00ebshmi e brisht\u00eb q\u00eb na p\u00ebshp\u00ebrit se si, kund\u00ebr t\u00eb gjitha fatkeq\u00ebsive, njeriu tenton t\u00eb jetoj\u00eb p\u00ebrtej asaj q\u00eb imponon lufta, p\u00ebrtej jehon\u00ebs s\u00eb vdekjes, s\u00eb disfat\u00ebs a n\u00ebnshtrimit, si nj\u00eb ng\u00ebr\u00e7 trondit\u00ebs brenda t\u00eb cilit duam t\u00eb rr\u00ebmojm\u00eb, t\u00eb q\u00ebmtojm\u00eb loj\u00ebrat e dyfishta, emocionet e forta dhe t\u00eb dhimbshme. <em>Deri ku mund t\u00eb arrij\u00eb fataliteti dhe \u00e7menduria njer\u00ebzore?!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Personazhet dramatike jan\u00eb ngat\u00ebrruar n\u00eb skemat mjeruese t\u00eb jet\u00ebs e k\u00ebshtu p\u00ebrpiqen t\u00eb gdhendin k\u00ebndin e tyre t\u00eb qet\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Ngjarjet n\u00eb romanin \u2018Mbyllur p\u00ebr pushime\u2019 jan\u00eb vendosur n\u00eb boshtin Tiran\u00eb \u2013 Beograd \u2013 Shkod\u00ebr. Vet\u00eb shkrimtari \u00ebsht\u00eb shprehur se i intereson t\u00eb merret me<\/p>\n\n\n\n<p><em>fatet e njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb jetuar epok\u00ebn n\u00eb nj\u00eb kontekst t\u00eb gabuar, dhe jo faktet historike n\u00eb vetvete.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7apaliku \u00ebsht\u00eb medium i fjal\u00ebs. N\u00eb krijimtarin\u00eb e tij artistike q\u00eb p\u00ebrfshin zhanre letrare si poezia, proza, eseistika, dramaturgjia, fjala nuk ka assesi prirjen p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrgjegjje e vetme, nj\u00eb z\u00eb i vet\u00ebm.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Teksti dhe konteksti historik nuk jan\u00eb thjesht thelbi i ngurt\u00eb i fakteve q\u00eb do t\u00eb interpretohen, ndaj mbetet e nevojshme q\u00eb fillimisht t\u00eb konstatohen t\u00eb dh\u00ebnat e m\u00eb pas t\u00eb zhytemi n\u00eb detin e interpretimit. Mesazhi l\u00ebshohet nga autori dhe merr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb vete. \u00cbsht\u00eb e nevojshme q\u00eb dhe lexuesi t\u00eb endet n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin horizont interpretues, q\u00eb mesazhi t\u00eb mb\u00ebrrij\u00eb tek ai deri diku i paprekur. Umberto Eco, n\u00eb lidhje me teorin\u00eb hermeneutike t\u00eb komunikimit, thekson se interpretimi i teksteve n\u00ebnkupton kufij, ai nuk mund dhe nuk duhet t\u00eb jet\u00eb plot\u00ebsisht i lir\u00eb, por duhet t\u00eb ndjek\u00eb q\u00ebllimin e autorit, kontekstin n\u00eb t\u00eb cilin u l\u00ebshua mesazhi, sistemin e dometh\u00ebnien, dhe k\u00ebshtu me radh\u00eb. <\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrmes talentit krijues autori mund t\u00eb rr\u00ebfej\u00eb, denoncoj\u00eb apo p\u00ebrshkruaj\u00eb protagonist\u00ebt e harruar, humb\u00ebsit, viktimat. Ata shfaqen n\u00eb apatin\u00eb e tyre, si spektator\u00eb t\u00eb brisht\u00eb t\u00eb nj\u00eb drame q\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00eb jeta e tyre; nj\u00eb dram\u00eb q\u00eb frymon p\u00ebrmes pauzash her\u00eb t\u00eb shkurtra e her\u00eb t\u00eb gjata.<\/p>\n\n\n\n<p>Vepra fiction \u00ebsht\u00eb skalitur si nj\u00eb procedur\u00eb kompozicionale q\u00eb turbullon kufijt\u00eb midis &#8220;realitetit t\u00eb t\u00eb d\u00ebshtuarve&#8221; dhe t\u00eb krijimit letrar, andaj p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ofron nj\u00eb loj\u00eb pesimizmi, konfuzioni e kot\u00ebsie. P\u00ebrvoja e shfaqjes s\u00eb humbjes dhe t\u00eb pik\u00ebllimit te k\u00ebta njer\u00ebz \u00ebsht\u00eb kaq subjektive apo e ve\u00e7ant\u00eb. Kjo i b\u00ebn ata q\u00eb her\u00eb-her\u00eb t\u00eb ndihen t\u00eb izoluar apo t\u00eb shk\u00ebputur nga bota.<\/p>\n\n\n\n<p>Meqen\u00ebse personazhet vuajn\u00eb humbje t\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie vitale a esenciale, harku narrativ i historive t\u00eb tyre jet\u00ebsore paraqitet i fragmentizuar, si minidrama q\u00eb tregojn\u00eb p\u00ebr betejat e jetuara, p\u00ebrmbushjen apo d\u00ebshtimin e sfidave dhe vler\u00ebsimin e ndjenjave e reagimeve. Stefan \u00c7apaliku ka aktivizuar talentin e tij si shkrimtar e dramaturg p\u00ebr t\u00eb shtrir\u00eb kufijt\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar temat e natyr\u00ebs njer\u00ebzore.<\/p>\n\n\n\n<p>Si nj\u00eb dramaturg bashk\u00ebkohor, ai i ka eksploruar ato p\u00ebrmes nj\u00eb lenteje mir\u00ebkuptuese duke u shnd\u00ebrruar k\u00ebshtu, n\u00eb nj\u00eb z\u00eb sa humanist, aq dhe t\u00eb admiruar t\u00eb shekullit XXI.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus Mbi romanin \u2018\u2019Mbyllur p\u00ebr pushime\u2019\u2019 t\u00eb Stefan \u00c7apalikut Padyshim q\u00eb luft\u00ebrat kan\u00eb frym\u00ebzuar, ndikuar apo infektuar let\u00ebrsin\u00eb, kinematografin\u00eb dhe krejt artin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Ky i fundit duhet konsideruar nj\u00eb aleat p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb t\u00eb djeshmen. \u2018\u2019Mbyllur p\u00ebr pushime\u2019\u2019, romani m\u00eb i ri i Stefan \u00c7apalikut transmeton fragmente nga Lufta e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29028,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[2865,2866,682],"class_list":["post-29027","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-mbyllur-per-pushime","tag-roman","tag-stefan-capaliku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29027","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29027"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29029,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29027\/revisions\/29029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}