{"id":28895,"date":"2021-04-29T11:24:00","date_gmt":"2021-04-29T09:24:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28895"},"modified":"2021-04-29T11:24:00","modified_gmt":"2021-04-29T09:24:00","slug":"kullat-e-trieshit-krenari-e-dhimbje-kombetare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28895","title":{"rendered":"Kullat  e Trieshit, krenari e dhimbje komb\u00ebtare"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Kullat-e-trieshit.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"655\" height=\"433\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Kullat-e-trieshit.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28896\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Kullat-e-trieshit.jpg 655w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Kullat-e-trieshit-300x198.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 655px) 100vw, 655px\" \/><\/a><figcaption><em>Kulla e Gjelosh Nik\u00eb Gjokaj, n\u00eb fshatin Muzhe\u00e7k<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Nga Gjek\u00eb Gjonaj<\/p>\n\n\n\n<p>Duke shfletuar faqet e historis\u00eb t\u00eb Trieshit , v\u00ebrejm\u00eb&nbsp; se kan\u00eb ekzistuar disa kulla, n\u00eb t\u00eb cilat, jan\u00eb sh\u00ebnuar faqe t\u00eb lavdishme t\u00eb trim\u00ebris\u00eb s\u00eb&nbsp; trieshjan\u00ebve.&nbsp; Historia e nd\u00ebrtimit t\u00eb tyre sipas kujtes\u00ebs popullore e ka zanafill\u00ebn q\u00eb&nbsp;&nbsp; n\u00eb shekullin&nbsp; XVIII deri n\u00eb fillim t\u00eb shekullit&nbsp;&nbsp; XX.&nbsp; Natyrisht se kullat nuk i kishin t\u00eb gjitha familjet trieshjane , pasi kostoja e tyre ishte e madhe.&nbsp; Ato i kan\u00eb nd\u00ebrtuar familjet m\u00eb t\u00eb njohura, &nbsp;&nbsp;m\u00eb t\u00eb pasura dhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb koh\u00ebs. Numri i tyre \u00ebsht\u00eb &nbsp;simbolik. &nbsp;Banesa t\u00eb k\u00ebtilla tipike&nbsp; jan\u00eb nd\u00ebrtuar&nbsp; n\u00eb fshatin Muzhe\u00e7k, Nikmarash, Stjepoh, B\u00ebkaj, Poprat dhe Cem t\u00eb Trieshit. &nbsp;Pa pretenduar t\u2019i ve\u00e7ojm\u00eb&nbsp; dhe t\u2019i evidentojm\u00eb t\u00eb gjitha , n\u00eb munges\u00eb t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave historike,&nbsp; &nbsp;po p\u00ebrmendim disa nga ato nga kujtesa popullore: Kulla e Mark Gjurashaj, Marash Markut Gjeloshaj, Gjelosh Tom\u00ebs Ujkaj, Ded\u00eb Husit Nikprelaj, &nbsp;Gjon Markagjonajve, Nishk Gil\u00ebs Lucaj, Gjeto Gjek\u00ebs Lucaj, &nbsp;Gal Smajlit Leko\u00e7aj, Marash Perit Nikprelaj, Mirash Prek\u00ebs Lucaj, Baco Smailit&nbsp; Leko\u00e7aj, Gjelosh Nik\u00ebs Gjokaj, dhe Gjon Ujk\u00ebs Gjurashaj. &nbsp;K\u00ebto tipe banesash mal\u00ebsore-shqiptare jan\u00eb&nbsp; sht\u00ebpi-kulla&nbsp; nj\u00ebkat\u00ebshe p\u00ebrdhese, t\u00eb nd\u00ebrtuara&nbsp; prej guri natyror t\u00eb pap\u00ebrpunuar &nbsp;dhe t\u00eb latuar, t\u00eb nd\u00ebrtuara kryesisht nga mjesht\u00ebrit vendas. Pjesa e poshtme e tyre, respektivisht&nbsp; kati&nbsp;&nbsp; p\u00ebrdhes&nbsp; ka sh\u00ebrbyer p\u00ebr mbajtjen e kafsh\u00ebve sht\u00ebpiake. Nuk kishin r\u00ebnd\u00ebsi katet e kull\u00ebs, dy, tre apo kat\u00ebr, por pesha e fjal\u00ebs q\u00eb maturohej aty. &nbsp;K\u00ebto k\u00ebshtjella t\u00eb vogla banimi &nbsp;kan\u00eb qen\u00eb fole trimash dhe sht\u00ebpi baruti p\u00ebr armikun,&nbsp; i cili&nbsp; ka synuar t\u00eb pushtoj\u00eb e n\u00ebnshtroj\u00eb&nbsp; trojet&nbsp; e&nbsp; k\u00ebtyre mal\u00ebsor\u00ebve kreshnik\u00eb. Bashk\u00eb me to&nbsp; trieshjan\u00ebt &nbsp;faktojn\u00eb q\u00ebndres\u00ebn dhe p\u00ebrpjekjet e tyre kund\u00ebr pushtimit turk e malazez, p\u00ebr t\u00eb ruajtur frym\u00ebn dhe identitetin e tyre autentik, nj\u00ebher\u00ebsh qytet\u00ebrimin e tyre evropian. Ato jan\u00eb karakterizuar nga bujaria dhe mikpritja e popullsis\u00eb fshatare. Padyshim mikpritja shqiptare si vler\u00eb unike e popullit ton\u00eb nuk mund t\u00eb kuptohet as n\u00eb Triesh &nbsp;pa kull\u00ebn dhe pa shprehjen: \u201cBuk\u00eb e krip\u00eb e zem\u00ebr.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas&nbsp; t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb historike &nbsp;Mark Gjurashaj ishte i pari n\u00eb Triesh, i cili nd\u00ebrtoi &nbsp;kull\u00ebn prei&nbsp; guri, t\u00eb gjat\u00eb&nbsp; afro &nbsp;40 metra, me gur\u00eb t\u00eb latuar dhe g\u00eblqere, me nj\u00eb mjesht\u00ebri t\u00eb madhe. Sipas goj\u00ebdh\u00ebnave kulla e Mark Gjurashajt, ishte nd\u00ebrtuar p\u00ebr 3 vjet, dhe &nbsp;e&nbsp; kan\u00eb&nbsp; punuar me p\u00ebrkushtim mjesht\u00ebrit&nbsp; m\u00eb t\u00eb mir\u00eb &nbsp;t\u00eb koh\u00ebs&nbsp; \u00c7atia (pullazi)&nbsp; e saj &nbsp;ishte e mbuluar me rrasa guri. Kulla &nbsp;thon\u00eb se kishte 3 hyrje, dhe ishte shum\u00eb e lart\u00eb, me disa fr\u00ebngji, duke i p\u00ebrngjar\u00eb shum\u00eb nj\u00eb fortifikate &nbsp;tipike ushtarake t\u00eb koh\u00ebs, p\u00ebr tu mbrojtur nga armiku. Ajo \u00ebsht\u00eb e dalluar dhe krahasohet me k\u00ebshtjellat e pamposhtura, t\u00eb cil\u00ebn&nbsp; e ka \u201c p\u00ebrpir\u00eb\u201d koha.&nbsp; T\u00eb gjitha kullat e tjera t\u00eb m\u00ebvonshme dallohen&nbsp;&nbsp; nga ajo&nbsp;&nbsp; p\u00ebr&nbsp; nga pamja dhe struktura e tyre. Ato jan\u00eb&nbsp; m\u00eb t\u00eb vogla, m\u00eb t\u00eb thjeshta , pa fr\u00ebngji e elemente tjera&nbsp; t\u00eb ve\u00e7anta&nbsp;&nbsp; arkitekturore,&nbsp; por&nbsp; jo aq shum\u00eb p\u00ebr nga pesha kulturore e historike.&nbsp; Kullat e Trieshit&nbsp; m\u00eb shum\u00eb&nbsp; kan\u00eb sh\u00ebrbyer&nbsp; si vende ku gjallon jeta&nbsp; mal\u00ebsore n\u00eb t\u00ebr\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e vet sociale dhe ekonomike sesa si fortifikata p\u00ebr luft\u00eb.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kulla nj\u00ebkat\u00ebshe e Gjelosh Nik\u00ebs Gjokaj, n\u00eb fshatin Muzhe\u00e7k&nbsp;&nbsp; e gjat\u00eb afro 20 metra,&nbsp; sipas pasardh\u00ebsve t\u00eb saj, \u00ebsht\u00eb e&nbsp; vjet\u00ebr m\u00eb se 200 vjet. At\u00eb e ka nd\u00ebrtuar pronari i saj me gur\u00eb vendi&nbsp; dhe me g\u00eblqere. &nbsp;Muret e saj t\u00eb jashtme jan\u00eb t\u00eb gj\u00ebra&nbsp; afro 1 met\u00ebr.&nbsp; Kjo kull\u00eb u dogj&nbsp; dhe u shkat\u00ebrrua&nbsp; krejt\u00ebsisht nga sulmet mizore ushtarake t\u00eb&nbsp;&nbsp; vojvod\u00ebs , Mark Milanit &nbsp;n\u00eb vitin 1876 , sepse familja e Gjelosh Nik\u00ebs nuk pranoi&nbsp; pushtetin malazez.&nbsp; &nbsp;E pa prishur kishte &nbsp;mbetur vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e murit t\u00eb saj. &nbsp;Kjo familje, sikurse &nbsp;edhe &nbsp;familjet &nbsp;&nbsp;tjera t\u00eb k\u00ebtij fshati, t\u00eb pafuqish\u00ebm p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballuar sulmeve t\u00eb rrepta t\u00eb ushtris\u00eb malazeze, nga frika e vdekjes,&nbsp; u detyruan t\u00eb l\u00ebshojn\u00eb &nbsp;( t\u00eb ikin) sht\u00ebpit\u00eb,&nbsp; &nbsp;p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar jet\u00ebn e tyre&nbsp; dhe&nbsp; gjet\u00ebn&nbsp; streh\u00eb&nbsp; n\u00eb Cem t\u00eb Trieshit. Pas kthimit t\u00eb popullsis\u00eb fshatare&nbsp;&nbsp;&nbsp; n\u00eb vendin e tyre&nbsp; t\u00eb lindjes&nbsp; Gjelosh Nika&nbsp; e renovoi kull\u00ebn e vet n\u00eb themelet ekzistuese pa ndryshuar asgj\u00eb n\u00eb struktur\u00ebn e saj origjinale. Kjo kull\u00eb u rinovua &nbsp;&nbsp;p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb vitin 1961. Me k\u00ebt\u00eb rast&nbsp; pullazi i saj &nbsp;i mbuluar me kasht\u00eb u z\u00ebvend\u00ebsua &nbsp;me tjegulla lugore, t\u00eb cilat&nbsp; n\u00eb at\u00eb koh\u00eb i kishte&nbsp; rrall\u00eb&nbsp; ndonj\u00ebri&nbsp; n\u00eb Triesh.&nbsp; N\u00eb k\u00ebt\u00eb kull\u00eb aktualisht nuk jeton askush prej familjar\u00ebve t\u00eb saj , por ata&nbsp;&nbsp; p\u00ebrkujdesen dhe e&nbsp; mir\u00ebmbajn\u00eb at\u00eb dhe sot p\u00ebr shkak &nbsp;t\u00eb historikut t\u00eb saj&nbsp; dhe respektit ndaj t\u00eb t\u00eb par\u00ebve t\u00eb&nbsp; vet.<\/p>\n\n\n\n<p>Kulla nj\u00ebkat\u00ebshe e Marash Markut&nbsp; ( kryekapidan i Trieshit) n\u00eb fshatin&nbsp; Nikmarash \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar para 180 vitesh me gur\u00eb t\u00eb vendit, me g\u00eblqere, nga mjeshtrit trieshjan\u00eb.&nbsp; Muret e &nbsp;jashtme t\u00eb saj jan\u00eb t\u00eb gjer\u00eb &nbsp;m\u00eb se 80 centimet\u00ebr.&nbsp; Ajo ka nj\u00eb histori&nbsp; tragjike, t\u00eb p\u00ebrgjakshme. Brenda saj&nbsp; u vra, m\u00ebngjesin e 11 shkurit 1951&nbsp; nga forcat serbo-malazeze,&nbsp;&nbsp; Dod\u00eb Smajli&nbsp; Gjeloshaj, i cili kishte lindur n\u00eb k\u00ebt\u00eb kull\u00eb, p\u00ebr&nbsp; t\u00eb mos e dor\u00ebzuar mikun e tij t\u00eb panjohur malazez, Radomir Mirasheviqin, oficer ushtarak nga&nbsp; Dojani, af\u00ebr Titogradit ( sot Podgoric\u00eb), t\u00eb cilit i dha bes\u00ebn se do ta p\u00ebrcjell\u00eb p\u00ebr n\u00eb Shqip\u00ebri.&nbsp; Kjo kull\u00eb historike,&nbsp;&nbsp; p\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb&nbsp; \u00ebsht\u00eb e banueshme. Aty jeton &nbsp;pinjolli i k\u00ebsaj familje z\u00ebmadhe Mark Noshi me familje, i njohur n\u00eb Mal\u00ebsi si vajtor ( britm\u00ebtar) i dalluar.<\/p>\n\n\n\n<p>Kulla m\u00eb e vonshme dhe e fundit q\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb Triesh \u00ebsht\u00eb ajo e Gjon Ujk\u00ebs Gjurashaj, n\u00eb fshatin Nikmarash.&nbsp; Gjon Ujka e ngriti kull\u00ebn&nbsp; n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e vjet\u00ebr n\u00eb vitin 1920 nga kursimet&nbsp; dhe fitimet , si\u00e7 thoshte ai , t\u00eb m\u00ebdha&nbsp; gjat\u00eb q\u00ebndrimit t\u00eb tij prej 13 vitesh&nbsp; n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. K\u00ebt\u00eb sht\u00ebpi-kull\u00eb e nd\u00ebrtoi&nbsp; me gur\u00eb t\u00eb latuar, kurse pun\u00ebt ia besoi&nbsp; Baca Nik\u00eb Gjeloshaj. Ndryshe nga kullat tjera&nbsp; n\u00eb Triesh ajo kishte nj\u00eb stil t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.&nbsp;&nbsp; Sipas d\u00ebshmis\u00eb&nbsp; t\u00eb Baca Nik\u00ebs,&nbsp;&nbsp; Gjon Ujka&nbsp; i drejtohet&nbsp; atij me k\u00ebto fjal\u00eb t\u00eb bukura: \u201d Edhe vet\u00ebm nji gur\u00eb n\u2019i e v\u00ebsh n\u00eb mur\u00eb g\u2019jat\u00eb tan\u00eb dit\u00ebs, boll ke punua\u201d. Nd\u00ebrsa Baci e pyeti: \u201d Gjon, a aq shum\u00eb ke fitua n\u00eb Amerik\u00eb, &nbsp;a ?\u201d, Gjoni i\u2018a ktheu;\u201dPo Baco, aq shum\u00eb sa as fmit\u2019 e mi s\u2019kan\u00eb me mujt\u2019 me i harxhua\u201d. Ajo sot&nbsp; q\u00ebndron n\u00eb k\u00ebmb\u00eb&nbsp; t\u00eb veta e pa d\u00ebmtuar, &nbsp;&nbsp;por p\u00ebr fat t\u00eb keq &nbsp;\u00ebsht\u00eb e&nbsp; pabanueshme.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr kullat e tjera n\u00eb Triesh nuk kemi t\u00eb dh\u00ebna as nga kujtesa popullore p\u00ebr koh\u00ebn e nd\u00ebrtimit t\u00eb tyre. Ajo q\u00eb dim\u00eb me sakt\u00ebsi \u00ebsht\u00eb fakti se pothuaj t\u00eb gjitha jan\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e koh\u00ebs.&nbsp; Ato p\u00ebr shkak t\u00eb moskujdesit&nbsp; ndaj tyre jan\u00eb d\u00ebmtuar n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe&nbsp; ose &nbsp;jan\u00eb shkat\u00ebrruar plot\u00ebsisht. Po shemben kullat e k\u00ebtushme, q\u00eb dikur ishin krenari, nd\u00ebrsa sot&nbsp; jan\u00eb dhimbje komb\u00ebtare. Popullata e k\u00ebsaj trev\u00eb n\u00eb pamund\u00ebsi jetese iku dhe i la t\u00eb gjitha,&nbsp; kullat e mo\u00e7me bashk\u00eb me arkitektur\u00ebn e tyre, qoshet e kull\u00ebs, oxhak\u00ebt, qemer\u00ebt e&nbsp; der\u00ebs, dritaret&nbsp; q\u00eb mbylleshin&nbsp; me kapak prej d\u00ebrrasave t\u00eb trasha t\u00eb qarrit dhe gjith\u00e7ka tjet\u00ebr nga memoria historike.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse k\u00ebto&nbsp; objekte ( sht\u00ebpi) &nbsp;tradicionale familjare, q\u00eb paraqesin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore, &nbsp;&nbsp;&nbsp;jan\u00eb degraduar n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe ato &nbsp;flasin n\u00eb gjuh\u00ebn e t\u00eb par\u00ebve tan\u00eb, duke sjell\u00eb edhe sot n\u00eb koh\u00ebrat moderne nj\u00eb pjes\u00eb nga e kaluara jon\u00eb e larg\u00ebt. &nbsp;P\u00ebr k\u00ebt\u00eb pasuri komb\u00ebtare dhe k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore , e cila po vdes para syve dhe askush nuk po v\u00eb dor\u00eb, nuk ka sesi&nbsp;&nbsp; mos t\u00eb dhemb shpirti. Nd\u00ebrkoh\u00eb, q\u00eb institucionet e shtetit heshtin. Vall\u00eb,&nbsp; sa u kushton&nbsp; atyre q\u00eb t\u00eb subvencionojn\u00eb&nbsp; k\u00ebto pak kulla n\u00eb Triesh , n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb kjo pasuri &nbsp;t\u00eb vihet n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb njer\u00ebzve,&nbsp; n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb historis\u00eb dhe t\u00eb turizmit ?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gjek\u00eb Gjonaj Duke shfletuar faqet e historis\u00eb t\u00eb Trieshit , v\u00ebrejm\u00eb&nbsp; se kan\u00eb ekzistuar disa kulla, n\u00eb t\u00eb cilat, jan\u00eb sh\u00ebnuar faqe t\u00eb lavdishme t\u00eb trim\u00ebris\u00eb s\u00eb&nbsp; trieshjan\u00ebve.&nbsp; Historia e nd\u00ebrtimit t\u00eb tyre sipas kujtes\u00ebs popullore e ka zanafill\u00ebn q\u00eb&nbsp;&nbsp; n\u00eb shekullin&nbsp; XVIII deri n\u00eb fillim t\u00eb shekullit&nbsp;&nbsp; XX.&nbsp; Natyrisht se kullat nuk i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28896,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[2217,1143],"class_list":["post-28895","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-gjeke-gjonaj-2","tag-triesh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28895","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28895"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28895\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28897,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28895\/revisions\/28897"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28895"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28895"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28895"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}