{"id":28560,"date":"2021-03-23T05:35:00","date_gmt":"2021-03-23T04:35:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28560"},"modified":"2021-03-21T11:37:51","modified_gmt":"2021-03-21T10:37:51","slug":"astrid-lindgren-ana-tjeter-e-shkrimtares-qe-ndryshoi-ligjet-e-nje-mbreterie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28560","title":{"rendered":"Astrid Lindgren \u2013 ana tjet\u00ebr e shkrimtares q\u00eb ndryshoi ligjet e nj\u00eb mbret\u00ebrie"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large is-style-default\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Astrid-Lindgren.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"426\" height=\"336\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Astrid-Lindgren.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28561\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Astrid-Lindgren.jpg 426w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Astrid-Lindgren-300x237.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 426px) 100vw, 426px\" \/><\/a><figcaption>Foto: Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Nga Gladiola Jorbus<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ndonj\u00ebher\u00eb shoq\u00ebria p\u00ebrzgjedh dhe standardizon nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb duke u mjaftuar me analizat sip\u00ebrfaq\u00ebsore, mediokritetin, retorik\u00ebn boshe dhe llomotitjet e kota. Po intelektual\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb ku jan\u00eb ?!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Roli i tyre \u00ebsht\u00eb ky\u00e7 n\u00eb sugjerimin apo prodhimin e ideve q\u00eb i sh\u00ebrbejn\u00eb progresit social. Ata jan\u00eb mendimi dhe z\u00ebri ndryshe q\u00eb trondisin mend\u00ebsit\u00eb, qeverit\u00eb dhe frym\u00ebzojn\u00eb ndryshimin pozitiv. Bota njeh dhe promovon t\u00eb till\u00eb shembuj q\u00eb influenc\u00ebn e tyre e shnd\u00ebrruan n\u00eb \u2018arm\u00eb\u2019 kund\u00ebr padrejt\u00ebsive.<\/p>\n\n\n\n<p>Shkrimtarja suedeze Astrid Lindgren \u00ebsht\u00eb modeli q\u00eb mish\u00ebron funksionin e nj\u00eb intelektuali n\u00eb shoq\u00ebri. Ajo renditet nd\u00ebr tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb bot\u00eb, dhe cil\u00ebsohet si nj\u00ebra nd\u00ebr kat\u00ebr autor\u00ebt m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthyer p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb pas Enid Blyton, Hans Kristian Andersen dhe V\u00ebllez\u00ebrve Grim. Nd\u00ebr frazat e saj m\u00eb godit\u00ebse mund t\u00eb p\u00ebrmendim: \u2018N\u00ebse kam arritur t\u00eb ndri\u00e7oj qoft\u00eb edhe nj\u00eb f\u00ebmij\u00ebri t\u00eb zymt\u00eb &#8211; at\u00ebher\u00eb jam e k\u00ebnaqur\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre meritave e vler\u00ebsimeve, ajo ishte nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse e opinionit, s\u00eb cil\u00ebs njer\u00ebzit ia vinin veshin. Lindgren u send\u00ebrtua n\u00eb nj\u00eb z\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm politik n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e saj. Fliste me zem\u00ebr dhe argumentonte me logjik\u00eb. Gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj, ajo reagoi vazhdimisht ndaj padrejt\u00ebsive dhe tiranis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1976, ajo botoi nj\u00eb artikull n\u00eb gazet\u00ebn \u2018Expressen\u2019 n\u00eb lidhje me sistemin suedez t\u00eb taksave, meqen\u00ebse si nj\u00eb shkrimtare e vet\u00ebpun\u00ebsuar, asaj i duhej t\u00eb paguante 102 p\u00ebrqind taks\u00eb mbi t\u00eb ardhurat. N\u00eb artikull, Astrid Lindgren drejtoi nj\u00eb sulm t\u00eb ashp\u00ebr ndaj qeveris\u00eb social demokrate, politik\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb taksave dhe plot\u00ebsis\u00eb s\u00eb pushtetit q\u00eb kishte partia qeveris\u00ebse.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Artikulli alegoriko \u2013 satirik i Lindgrenit pati nj\u00eb impakt t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm. Ai titullohej \u2018Pomperipossa n\u00eb Monismani\u2019dhe ishte nj\u00eb sulm direkt mbi qeverin\u00eb dhe politikat e saj t\u00eb taksimit. Debati i stuhish\u00ebm \u00e7oi n\u00eb ndryshimin e ligjit t\u00eb taksave. Ministri i financave i koh\u00ebs Gunnar Str\u00e4ng dha dor\u00ebheqjen, akuzoi nga foltorja e parlamentit Lindgrenin p\u00ebr \u2018injoranc\u00eb t\u00eb thell\u00eb\u2019 duke e ironizuar se si rr\u00ebfimtare, ajo nuk e kuptonte dot ligjin tatimor. Lindgren iu p\u00ebrgjigj n\u00eb radio se \u2018Str\u00e4ng mund t\u00eb tregoj\u00eb p\u00ebrralla, por nuk ka m\u00ebsuar t\u00eb num\u00ebroj\u00eb&#8221; dhe sugjeroi q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrronin vendet e pun\u00ebs\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrpjekja e ministrit t\u00eb financave p\u00ebr t\u00eb n\u00ebn\u00e7muar aft\u00ebsit\u00eb n\u00eb kontabilitet t\u00eb Astrid Lindgrenit, dha nj\u00eb efekt t\u00eb kund\u00ebrt, aq sa ndoshta kontribuoi n\u00eb humbjen e qeverisjes s\u00eb socialdemokrat\u00ebve n\u00eb zgjedhjet komb\u00ebtare, disa jav\u00eb m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse shkrimtarja nuk kishte nd\u00ebr mend t\u00eb provokonte nj\u00eb revolucion,&nbsp; feedback-u i shkrimit t\u00eb saj mund t\u00eb konsiderohet i till\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Angazhimi i suedezes s\u00eb shquar p\u00ebr t\u00eb drejtat e f\u00ebmij\u00ebve u themelua q\u00eb her\u00ebt. Nj\u00eb tjet\u00ebr ligj i frym\u00ebzuar prej saj \u00ebsht\u00eb ai i ndalimit t\u00eb rrahjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb vitin 1979. Gjat\u00eb fjalimit n\u00eb Peace Prize of the German Book Trade, m\u00eb 1978, A. Lindgren shprehu pik\u00ebpamjen e saj n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e dhun\u00ebs ndaj f\u00ebmij\u00ebve. Fituesja e \u00e7mimit gjerman t\u00eb paqes shfryt\u00ebzonte \u00e7do mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb kritikuar edukimin shtyp\u00ebs. Ajo denoncoi brutalitetin e nd\u00ebshkimit trupor.<\/p>\n\n\n\n<p>Fjalimi i saj \u2018Kurr\u00eb Dhun\u00eb!\u2019 (Aldrig v\u00e5ld) frym\u00ebzoi reform\u00ebn legjislative suedeze q\u00eb ndalonte nd\u00ebshkimin fizik ndaj f\u00ebmij\u00ebve. Deri m\u00eb at\u00ebher\u00eb nuk ekzistonte nj\u00eb ligj i till\u00eb askund n\u00eb bot\u00eb. Suedia ishte vendi i par\u00eb q\u00eb e implementoi.<\/p>\n\n\n\n<p>Shkrimtarja e shquar prirej nga d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00eb pafuqishmin nga pushteti i t\u00eb fuqishmit. Dhembshuria e saj mb\u00ebrriti deri te kafsh\u00ebt, duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu avokate e parandalimit t\u00eb mizoris\u00eb ndaj tyre. N\u00eb maj t\u00eb vitit 1983, Astrid Lindgren ndezi nj\u00eb debat mediatik q\u00eb synonte mbrojtjen e kafsh\u00ebve. Fushata e saj nxiti opinionin publik dhe ndikoi qeverin\u00eb t\u00eb shpallte ligjin p\u00ebr mir\u00ebqenien e kafsh\u00ebve q\u00eb njihet si \u2018Lex Lindgren\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo k\u00ebrkohej dhe intervistohej vazhdimisht nga gazetar\u00ebt, n\u00eb lidhje me \u00e7do tem\u00eb \u2018q\u00eb nga kujdesi dentar deri te paqja n\u00eb bot\u00eb\u2019, shprehet Lena T\u00f6rnqvist, specialiste dhe p\u00ebrgjegj\u00ebse e arkivit t\u00eb Astrid Lindgren n\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Suedis\u00eb (Kungliga biblioteket).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;P\u00ebr shumic\u00ebn e deklaratave politike t\u00eb shkrimtares, sh\u00ebrbente si impuls, posta q\u00eb merrte \u00e7do dit\u00eb. Koleksioni i Bibliotek\u00ebs Mbret\u00ebrore Suedeze me letrat drejtuar Astrid Lindgrenit, p\u00ebrfshin rreth 125 metra hap\u00ebsir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Madje njer\u00ebzit ishin t\u00eb interesuar t\u00eb njihnin dhe k\u00ebndv\u00ebshtrimin e autores mbi luft\u00ebn e taliban\u00ebve n\u00eb Afganistan. Midis post\u00ebs s\u00eb saj, gjendet edhe lutja p\u00ebr t\u00eb parandaluar shkat\u00ebrrimin e nj\u00eb kafeneje punk-rock n\u00eb jug t\u00eb Stokholmit.<\/p>\n\n\n\n<p>Paragrafi i fundit i letr\u00ebs p\u00ebrfundon me fjal\u00ebt: \u2018Qeveria d\u00ebshiron t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb kafenen\u00eb ton\u00eb fantastike p\u00ebr t\u00eb vazhduar nd\u00ebrtimin e \u00ebndrr\u00ebs s\u00eb \u00e7imentos. Ne kund\u00ebrshtojm\u00eb dhe luftojm\u00eb kund\u00ebr k\u00ebsaj, me kok\u00ebfort\u00ebsin\u00eb q\u00eb kemi m\u00ebsuar nga Pipi \u00c7orapegjata. Eja, bashkohu me ne dhe na mb\u00ebshtet ! \u2018.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, shkrimtarja Lindgren reflektonte nj\u00eb ndikim kaq t\u00eb madh n\u00eb opinion publik suedez, sa q\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin e Suedis\u00eb n\u00eb BE (t\u00eb cilin ajo e kund\u00ebrshtonte), shtypi pro BE vendosi t\u00eb mos e diskutonte me t\u00eb. Nisur nga p\u00ebrvojat e m\u00ebparshme, n\u00ebse do t\u2019i jepnin m\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, ndikimi i saj mund t\u00eb afektonte seriozisht \u00e7\u00ebshtjen.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr th\u00ebnie e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb kemi trash\u00ebguar prej saj \u00ebsht\u00eb: \u2018Mendova se e dinit, q\u00eb nuk m\u00eb p\u00eblqejn\u00eb ndarjet e njer\u00ebzve sipas kombeve dhe racave, asnj\u00eb lloj diskriminimi midis t\u00eb bardh\u00ebve dhe t\u00eb zinjve, midis arian\u00ebve dhe hebrenjve, midis turqve dhe suedez\u00ebve, midis burrave dhe grave\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Intelekti, arsyetimi i sh\u00ebndosh\u00eb, t\u00eb folurit e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe p\u00ebrkushtimi ishin cil\u00ebsi q\u00eb e b\u00ebn\u00eb Astrid Lindgrenin nj\u00eb z\u00eb potencial q\u00eb jehoi n\u00eb Suedi e m\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus Ndonj\u00ebher\u00eb shoq\u00ebria p\u00ebrzgjedh dhe standardizon nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb duke u mjaftuar me analizat sip\u00ebrfaq\u00ebsore, mediokritetin, retorik\u00ebn boshe dhe llomotitjet e kota. Po intelektual\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb ku jan\u00eb ?! &nbsp;Roli i tyre \u00ebsht\u00eb ky\u00e7 n\u00eb sugjerimin apo prodhimin e ideve q\u00eb i sh\u00ebrbejn\u00eb progresit social. Ata jan\u00eb mendimi dhe z\u00ebri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28561,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-28560","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28560","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28560"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28562,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28560\/revisions\/28562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}