{"id":28557,"date":"2021-03-25T05:34:00","date_gmt":"2021-03-25T04:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28557"},"modified":"2021-03-21T11:39:10","modified_gmt":"2021-03-21T10:39:10","slug":"mbretereshat-ne-histori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28557","title":{"rendered":"Mbret\u00ebreshat n\u00eb histori"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"alignleft size-large\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Mbreteresha.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"396\" height=\"543\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Mbreteresha.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28558\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Mbreteresha.jpg 396w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Mbreteresha-219x300.jpg 219w\" sizes=\"auto, (max-width: 396px) 100vw, 396px\" \/><\/a><figcaption>Ilustrim<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Nga <strong><em>Gladiola&nbsp; JORBUS<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nj\u00eb v\u00ebshtrim mbi sundimtaret e bot\u00ebs q\u00eb nga Antikiteti, Mesjeta e n\u00eb vazhdim\u00ebsi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb portretizuara si hakmarr\u00ebse, intrigante dhe t\u00eb pam\u00ebshirshme, t\u00eb etura p\u00ebr pushtet po aq sa burrat, por shpeshher\u00eb m\u00eb t\u00eb arsimuara, m\u00eb t\u00eb kulturuara dhe m\u00eb krenare se ata. K\u00ebshtu jan\u00eb p\u00ebrkufizuar disa nga mbret\u00ebreshat m\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb bot\u00eb. Shum\u00eb prej tyre jan\u00eb shquar p\u00ebr lig\u00ebsi dhe ashp\u00ebrsi p\u00ebrgjat\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb historis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fredegonda<\/strong> (Montdidier, 545 \u2013 597 Paris) e frank\u00ebve, gruaja e tret\u00eb e Kilperikut I shquhej p\u00ebr bukurin\u00eb e saj t\u00eb madhe, ambicien, mizorin\u00eb dhe bab\u00ebzin\u00eb. Nuk ngurroi t\u00eb sakrifikonte jet\u00eb t\u00eb t\u00ebra njer\u00ebzish p\u00ebr t\u00eb ruajtur pushtetin, madje tentoi t\u00eb vriste dhe t\u00eb bij\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Izabela e Kastiljes<\/strong>, mbret\u00ebresha e inkuizicioneve dhe e djegieve; gjakatarja <strong>Maria Tudor<\/strong>, \u2018Bloody Mary\u2019 k\u00ebshtu e quanin kund\u00ebrshtar\u00ebt e saj protestant\u00eb. Ajo mbret\u00ebroi n\u00eb Angli nga korriku 1553 deri n\u00eb vdekjen e saj n\u00eb vitin 1558. I atribuohen m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebrpjekjet e fuqishme p\u00ebr t\u00eb ndryshuar Reformimin Anglez; gjat\u00eb mbret\u00ebrimit t\u00eb saj pes\u00ebvje\u00e7ar, Maria num\u00ebronte mbi 280 disident\u00eb fetar\u00eb t\u00eb djegur.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinakja <strong>Madame de Montespan<\/strong>, e dashura m\u00eb e fuqishme e Mbretit Diell; <strong>Isabella e Bavaris\u00eb <\/strong>g\u00ebzon reputacionin si nj\u00eb nga mbret\u00ebreshat m\u00eb t\u00eb liga n\u00eb histori, n\u00ebn petkun e imazhit t\u00eb gruas epshore, tradhtare bashk\u00ebshortore, intriguese, e p\u00ebrkushtuar pas mod\u00ebs dhe ekstravagante. Por n\u00eb fund t\u00eb shekullit XX, studiuesit i vun\u00eb n\u00eb dyshim k\u00ebto akuza, duke i konsideruar rezultat t\u00eb propagand\u00ebs, misogjinis\u00eb dhe ksenofobis\u00eb ndaj mbret\u00ebresh\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Caterina Sforza<\/strong> \u2013 zonja e tmerrshme e&nbsp; Imolas dhe Forlit, e cila n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj i besoi nj\u00eb murgu: &#8220;N\u00ebse do t\u00eb shkruaja gjith\u00e7ka, do t\u00eb mahnisja bot\u00ebn&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Anna Bolena <\/strong>-\u201ce liga\u201d, gruaja e dyt\u00eb e Henrikut VIII, e akuzuar p\u00ebr adulter, incest dhe tradhti t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;<\/strong><strong>Caterina de&#8217; Medici<\/strong> \u2013 sovrania q\u00eb urdh\u00ebroi masakr\u00ebn e hugenot\u00ebve n\u00eb Masakr\u00ebn fam\u00ebkeqe t\u00eb Sh\u00ebn Bartolemeut; <strong>Anna I Romanova<\/strong> \u2013 rast\u00ebsisht caresh\u00eb rivuri n\u00eb funksion aparatin e policis\u00eb sekrete, t\u00eb cilin e p\u00ebrdori p\u00ebr t\u00eb terrorizuar knd\u00ebrshtar\u00ebt e saj politik\u00eb. N\u00ebn sundimin e saj rreth tridhjet\u00eb mij\u00eb njer\u00ebz u internuan n\u00eb Siberi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Maria Luisa di Borbone<\/strong> \u2013 monarkja q\u00eb nd\u00ebrtoi rrug\u00eb, rrethoi veten me bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb aft\u00eb, nd\u00ebrmori inisiativa progresiste n\u00eb arsim dhe zhvillim urban e social, por njihet edhe si gruaja q\u00eb ia shiti mbret\u00ebrin\u00eb Napoleonit.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Frederika di Bruns\u00ebick<\/strong> \u2013 mbret\u00ebresha e paepur e Greqis\u00eb, e cila parandaloi pushtimin komunist, por nuk ishte aspak popullore. Ajo p\u00ebrshkruhet si<strong> nj\u00eb monarke e fuqishme, autoritare dhe megaloman, me nd\u00ebrhyrjet e vazhdueshme n\u00eb jet\u00ebn politike greke. Konsiderohet nj\u00eb grua me temperament, me vullnet t\u00eb fort\u00eb dhe e cila luajti nj\u00eb rol protagonist, m\u00eb shum\u00eb se sa i shoqi Mbreti Pal, gjat\u00eb mbret\u00ebrimit t\u00eb tyre.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;<\/strong><strong>Wallis Simpson &#8211; <\/strong>amerikania ambicioze, e divorcuar dy her\u00eb, e apasionuar pas stolive dhe mod\u00ebs q\u00eb nuk arriti dot t\u00eb b\u00ebhej mbret\u00ebresh\u00eb, duke mbetur k\u00ebshtu nj\u00eb figur\u00eb e diskutueshme n\u00eb historin\u00eb e Britanis\u00eb s\u00eb Madhe. Eduardi VIII ishte mbret i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, i Dominioneve t\u00eb Perandoris\u00eb Britanike dhe Perandori i Indis\u00eb, nga 20 janari 1936 deri n\u00eb abdikimin e tij n\u00eb dhjetor t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit vit. Vet\u00ebm disa muaj pas mbret\u00ebrimit t\u00eb tij, ai shkaktoi nj\u00eb kriz\u00eb kushtetuese duke i propozuar martes\u00eb amerikanes&nbsp; s\u00eb divorcuar Wallis Simpson. Kryeministri i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar dhe ai i Dominioneve kund\u00ebrshtuan martes\u00ebn, duke argumentuar se nj\u00eb grua e divorcuar me dy ish-burra ende n\u00eb jet\u00eb, ishte nj\u00eb zgjedhje politikisht dhe shoq\u00ebrisht e papranueshme. Kur u b\u00eb e qart\u00eb se Eduardi VIII nuk mund t\u00eb martohej me Wallis dhe nj\u00ebherazi t\u00eb q\u00ebndronte n\u00eb fron, abdikoi.<\/p>\n\n\n\n<p>Jo t\u00eb gjith\u00eb e din\u00eb se <strong>Mbret\u00ebresha Viktoria<\/strong> e Anglis\u00eb kishte nj\u00eb n\u00ebn\u00eb, q\u00eb e shnd\u00ebrroi n\u00eb makth f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb dhe adoleshenc\u00ebn e s\u00eb bij\u00ebs, asaj q\u00eb do t\u00eb ishte sovrania e ardhshme. Rinin\u00eb e vet, ajo e p\u00ebrshkroi &#8220;disi melankolike&#8221;, me nj\u00eb n\u00ebn\u00eb hipermbrojt\u00ebse, q\u00eb e mbajti vajz\u00ebn e saj t\u00eb izoluar nga bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tjer\u00eb n\u00eb Kensington Palace, selia paralele e oborrit mbret\u00ebror, e dominuar plot\u00ebsisht nga figura e Sir John Conroy, i konsideruar nga shum\u00eb njer\u00ebz si dashnori i dukesh\u00ebs Viktoria t\u00eb Saksonis\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, marr\u00ebdh\u00ebniet me oborrin e Londr\u00ebs ishin t\u00eb rralla, pasi n\u00ebna e princesh\u00ebs ishte n\u00eb konflikt me mbretin William dhe d\u00ebshironte ta ruante t\u00eb bij\u00ebn nga \u00e7do marr\u00ebdh\u00ebnie e pap\u00ebrshtatshme (n\u00eb ve\u00e7anti me f\u00ebmij\u00ebt e paligjsh\u00ebm t\u00eb sovranit).<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu nuk mund t\u00eb l\u00ebm\u00eb pa p\u00ebrmendur <strong>Olimpian<\/strong>, n\u00ebn\u00ebn e Aleksandrit t\u00eb Madh, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn thuhet se ishte neurotike, e dhunshme, paragjykuese. N\u00ebn komand\u00ebn e saj u vran\u00eb disa personazhe t\u00eb asaj epoke, meqen\u00ebse ajo ndoqi politik\u00ebn e eliminimit t\u00eb rival\u00ebve t\u00eb mundsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kleopatra<\/strong> lindi n\u00eb vitin 69 para er\u00ebs son\u00eb dhe n\u00eb mosh\u00ebn 39-vje\u00e7are kreu vet\u00ebvrasje, duke i dh\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu fund jet\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb krahasueshme me at\u00eb t\u00eb nj\u00eb hyjneshe Olimpi;&nbsp; energjike, zonj\u00eb e vetvetes, e mpreht\u00eb, e pasur, ambicioze, e pathyeshme, e bukur, krenare. Sundoi mbi Egjipt p\u00ebr gati 22 vjet.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr fronin e mbret\u00ebris\u00eb egjiptiane, ajo arriti t\u00eb mposhtte nj\u00ebkoh\u00ebsisht, t\u00eb v\u00ebllan\u00eb dhe t\u00eb motr\u00ebn, duke i eliminuar mizorisht me ndihm\u00ebn e romak\u00ebve. Duket se mbret\u00ebresha provokonte nj\u00eb magjepsje t\u00eb pashoqe. Z\u00ebrat e koh\u00ebs transmetonin p\u00ebr Kleopatr\u00ebn se ishte nj\u00eb grua thell\u00ebsisht josh\u00ebse, me aft\u00ebsi retorike, me nj\u00eb mikpritje t\u00eb kujdesshme, dinte t\u00eb arg\u00ebtonte t\u00eb ftuarit, t\u00eb organizonte festa dhe mesha me efekte t\u00eb mbinatyrshme, t\u00eb cilat i linin pa mend t\u00eb pranishmit. Kuptimi i emrit t\u00eb k\u00ebsaj mbret\u00ebreshe ishte \u201clavdia e babait\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marie Antoinette,<\/strong> aq e vler\u00ebsuar p\u00ebr bukurin\u00eb e saj, p\u00ebrfundoi e shpallur fajtore dhe u d\u00ebnua n\u00eb gijotin\u00eb. Miti i mbret\u00ebresh\u00ebs s\u00eb pashpirt \u00ebsht\u00eb analizuar n\u00eb pamfletet e panum\u00ebrta q\u00eb qarkullonin kund\u00ebr saj. Imagjinata popullore e shnd\u00ebrroi at\u00eb n\u00eb nj\u00eb prostitut\u00eb, nimfomane dhe p\u00ebrbind\u00ebsh.<\/p>\n\n\n\n<p>Shum\u00eb legjenda epshore qarkullojn\u00eb p\u00ebr mbret\u00ebresh\u00ebn <strong>Giovanna II e Napolit<\/strong>. M\u00eb i njohuri nd\u00ebr to, \u00ebsht\u00eb rr\u00ebfimi p\u00ebr dashnor\u00ebt e saj t\u00eb shumt\u00eb, me t\u00eb cil\u00ebt takohej n\u00ebp\u00ebr tunele t\u00eb n\u00ebndheshme n\u00eb nj\u00eb karroc\u00eb t\u00eb art\u00eb; por veset e saj nuk p\u00ebrfundonin me kaq, sepse ndonj\u00ebri prej kavalier\u00ebve dhe mund t\u00eb nd\u00ebrronte jet\u00eb, brenda atyre tuneleve.<\/p>\n\n\n\n<p>Por a ishin k\u00ebto mbret\u00ebresha v\u00ebrtet kaq barbare apo qen\u00eb viktima t\u00eb nj\u00eb mend\u00ebsie misogjinore?! Ndoshta emrat e tyre keqting\u00ebllojn\u00eb dhe jan\u00eb veshur me konotacione negative, si pasoj\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb patriarkale q\u00eb gruan e ka pasqyruar si m\u00ebkatare, si asociacion t\u00eb t\u00eb keqes, si pik\u00ebn e saj t\u00eb dob\u00ebt, si rrufeprit\u00ebsen ku shkarkohen t\u00eb gjitha frustracionet, zhg\u00ebnjimet, d\u00ebshtimet, krizat shpirt\u00ebrore, morale, psikologjike dhe emocionale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola&nbsp; JORBUS Nj\u00eb v\u00ebshtrim mbi sundimtaret e bot\u00ebs q\u00eb nga Antikiteti, Mesjeta e n\u00eb vazhdim\u00ebsi. T\u00eb portretizuara si hakmarr\u00ebse, intrigante dhe t\u00eb pam\u00ebshirshme, t\u00eb etura p\u00ebr pushtet po aq sa burrat, por shpeshher\u00eb m\u00eb t\u00eb arsimuara, m\u00eb t\u00eb kulturuara dhe m\u00eb krenare se ata. K\u00ebshtu jan\u00eb p\u00ebrkufizuar disa nga mbret\u00ebreshat m\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28558,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-28557","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28557","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28557"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28557\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28563,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28557\/revisions\/28563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}