{"id":28489,"date":"2021-03-14T18:05:24","date_gmt":"2021-03-14T17:05:24","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28489"},"modified":"2021-03-14T18:59:47","modified_gmt":"2021-03-14T17:59:47","slug":"perse-corona-virus-eshte-i-rrezikshem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28489","title":{"rendered":"P\u00cbRSE CORONA VIRUS \u00cbSHT\u00cb I RREZIKSH\u00cbM?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large is-style-default\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/koronavirus.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"448\" height=\"269\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/koronavirus.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-25024\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/koronavirus.jpg 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/koronavirus-300x180.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Nga James Gallagher<br>Korrespodent p\u00ebr&#8221;Health&amp;Science&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00e7 e dini! njer\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me k\u00ebrc\u00ebnime virale edhe m\u00eb par\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb pandemit\u00eb, megjithat\u00eb bota nuk \u00ebsht\u00eb mbyllur p\u00ebr \u00e7do infeksion t\u00eb ri ose nga gripi sezonal. Pse koronavirusi \u00ebsht\u00eb m\u00eb ndryshe?<br>Cilat jan\u00eb \u00e7udit\u00eb e biologjis\u00eb s\u00eb k\u00ebti virusi, q\u00eb paraqesin nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim unik p\u00ebr organizmin dhe jet\u00ebn ton\u00eb?<br>S\u00eb pari, ky virus \u00ebsht\u00eb mjesht\u00ebr i mashtrimit: ku n\u00eb fazat e para t\u00eb infeksionit virusi \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb mashtroj\u00eb organizmin ton\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb perfekte.<br>Koronavirusi n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve drejtoh\u00ebt drejt mushk\u00ebrive tona por edhe drejt rrug\u00ebve te frym\u00ebmarrjes, ku sistemi yn\u00eb imunitar mendon se gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb n\u00eb rregull.<br>Ky virus \u00ebsht\u00eb mashtrues i shk\u00eblqyesh\u00ebm, ju lejon t\u00eb keni nj\u00eb fabrikim viral n\u00eb hund\u00eb dhe ju ndiheni plot\u00ebsisht mir\u00eb, thot\u00eb Prof.Paul Lehner nga Universiteti i Kembrixhit.<br>Qelizat e trupit ton\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb l\u00ebshojn\u00eb kimikate,t\u00eb quajtura interferone,ata rr\u00ebmbehen(mirren peng) nga virusi dhe ky \u00ebsht\u00eb sinjali paralajm\u00ebrues p\u00ebr pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb trupit dhe sistemit imunitar.<br>Por koronavirusi ka nj\u00eb &#8220;aft\u00ebsi t\u00eb mahnitshme&#8221; p\u00ebr t\u00eb fikur(nd\u00ebrpre) k\u00ebt\u00eb paralajm\u00ebrim kimik, thot\u00eb Prof.Lehner, &#8220;e b\u00ebn aqe mir\u00eb, sa q\u00eb nuk e dini as q\u00eb jeni i s\u00ebmur\u00eb&#8221;.<br>Ai thot\u00eb se kur shikoni qelizat e infektuara n\u00eb laborator nuk mund t\u00eb kuptoni se ato jan\u00eb t\u00eb infektuar por megjithat\u00eb testet tregojn\u00eb se ata jan\u00eb me virus,dhe kjo \u00ebsht\u00eb ajo&#8221;letra e Jokerit&#8221; q\u00eb mund t\u00eb luaj\u00eb virusi.<br>Sasia e virusit n\u00eb trupin ton\u00eb fillon t\u00eb arrij\u00eb kulmin nj\u00eb dit\u00eb para se t\u00eb fillojm\u00eb t\u00eb s\u00ebmuremi.Por duhet t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb jav\u00eb para se Covid t\u00eb p\u00ebrparoj\u00eb n\u00eb pik\u00ebn ku njer\u00ebzit kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr trajtim spitalor. &#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb taktik\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb e shk\u00eblqyer evolucionare e k\u00ebti virusi,ku ju vazhdoni normal \u00e7do gj\u00eb,nuk shkoni n\u00eb shtrat,dilni dhe kaloni mir\u00eb, thot\u00eb Prof Lehner.Pra,virusi \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb&#8221;shofer i rreziksh\u00ebm&#8221;q\u00eb pasi godet,largoh\u00ebt nga vendi i ngjarjes,k\u00ebshtu q\u00eb virusi ka kaluar tek viktima tjet\u00ebr,shum\u00eb koh\u00eb para se t\u00eb sh\u00ebrohemi ose t\u00eb vdesim,sepse virusi nuk ka m\u00ebshir\u00eb ndaj askujt. Ky virus ka nj\u00eb dallim t\u00eb madh me&#8221;Sars-koronavirusin origjinal t\u00eb 2002&#8221;,sepse Sarsi,q\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb infektimit e ke ditur,pasi q\u00eb njer\u00ebzit s\u00ebmur\u00ebshin,ata e kishin t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr t&#8217;u izoluar. Kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e re nga ky virus,i cili e gjen organizmin e pap\u00ebrgatitur.<br>K\u00ebshtu q\u00eb kjo v\u00ebshtirson nd\u00ebrtimi i nj\u00eb mbrojtje imunitare nga fillimi,dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem serioz p\u00ebr njer\u00ebzit e moshuar,pasi sistemi i tyre imunitar ngadal\u00ebsohet dhe bie,sepse n\u00eb mosh\u00ebn e vjet\u00ebr ne prodhojm\u00eb nj\u00eb grup m\u00eb pak t\u00eb larmish\u00ebm t\u00eb qelizave T-nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs thelb\u00ebsor i sistemit imunitar,k\u00ebshtu q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjesh ato q\u00eb mund t\u00eb mbrojn\u00eb kund\u00ebr Koronavirusit. Covid fillon si s\u00ebmundje e mushk\u00ebrive (dhe kur hyn atje,b\u00ebn gj\u00ebra t\u00eb \u00e7uditshme dhe t\u00eb pazakonta),dhe pastaj mund t\u00eb prek\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trupin.<br>Prof Mauro Giacca, nga King&#8217;s College London,Ai thot\u00eb se virusi shkat\u00ebrron qelizat e mushk\u00ebrive,por edhe i korrupton ato.Qelizat jan\u00eb par\u00eb duke u shkrir\u00eb s\u00eb bashku n\u00eb qeliza masive dhe keqfunksionuese,t\u00eb quajtura syncytia,q\u00eb duket se rrin\u00eb p\u00ebrreth.Ai thot se ju mund t\u00eb keni \u201crigjenerimin e plot\u00eb\u201d t\u00eb mushk\u00ebrive pas nj\u00eb gripit t\u00eb r\u00ebnd\u00eb,por me covid nuk ndodh k\u00ebshtu,ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb infeksion mjaft i ve\u00e7ant\u00eb,q\u00eb shkakton edhe d\u00ebme tjera,si\u00e7 \u00ebsht\u00eb:<br>mpiksja apo trashja e gjakut,gjithashtu \u00ebsh\u00eb e \u00e7uditshme me Covid,p\u00ebr mjek\u00ebt q\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb aft\u00eb ta din,perse tek pacientet bllokohet menj\u00ebher\u00eb gjaku i mpiksuar,ku kimikatet e koagulimit n\u00eb gjak jan\u00eb &#8220;200%, 300%, 400% m\u00eb t\u00eb larta se normalja tek disa pacient\u00eb me Covid,thot\u00eb Prof Beverly Hunt nga King&#8217;s College n\u00eb Lond\u00ebr.<br>Mendoh\u00ebt se k\u00ebto efekte t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trupit mund t\u00eb jen\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb der\u00ebs qelizore q\u00eb virusi ec\u00ebn p\u00ebr t\u00eb infektuar qelizat tona,t\u00eb quajtur&#8221;receptori ACE2&#8243;. Ajo gjendet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trupin duke p\u00ebrfshir\u00eb en\u00ebt e gjakut,m\u00ebl\u00e7in\u00eb dhe veshkat, si dhe mushk\u00ebrit\u00eb.<br>Por nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb pa pazakont\u00eb me covid e gjejm\u00eb edhe tek njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb obis\u00eb,ata zakonisht jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mbrojtur ndaj nj\u00eb gripi t\u00eb r\u00ebndomt,kurse jan\u00eb t\u00eb rrezikuar me virusin e Covid-19,thot Prof Stephen O&#8217;Rahilly,nga Universiteti i Kembrixhit. Yndyra e depozituar n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trupin,n\u00eb organe si m\u00ebl\u00e7ia,shkakton nj\u00eb shqet\u00ebsim metabolik i cili duket se bashkohet keq me koronavirusin.<br>Pacient\u00ebt obes\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb ken\u00eb nivele m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb inflamacionit n\u00eb trup dhe proteina q\u00eb mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb mpikje(trashim gjaku).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marr\u00eb nga, BBC.<br>P\u00ebrgatiti, Haxhi Zeneli<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga James GallagherKorrespodent p\u00ebr&#8221;Health&amp;Science&#8221; Si\u00e7 e dini! njer\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me k\u00ebrc\u00ebnime virale edhe m\u00eb par\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb pandemit\u00eb, megjithat\u00eb bota nuk \u00ebsht\u00eb mbyllur p\u00ebr \u00e7do infeksion t\u00eb ri ose nga gripi sezonal. Pse koronavirusi \u00ebsht\u00eb m\u00eb ndryshe?Cilat jan\u00eb \u00e7udit\u00eb e biologjis\u00eb s\u00eb k\u00ebti virusi, q\u00eb paraqesin nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim unik p\u00ebr organizmin dhe jet\u00ebn ton\u00eb?S\u00eb pari, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25024,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-28489","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28489","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28489"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28489\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28504,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28489\/revisions\/28504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}