{"id":28421,"date":"2021-03-08T12:17:08","date_gmt":"2021-03-08T11:17:08","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28421"},"modified":"2021-03-08T13:11:08","modified_gmt":"2021-03-08T12:11:08","slug":"8-marsi-festa-e-gruas-dhe-permbysja-e-stereotipeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28421","title":{"rendered":"8 Marsi \u2013 Festa e gruas dhe p\u00ebrmbysja e stereotipeve"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignleft size-medium\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gladiola-busulla.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"192\" height=\"300\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gladiola-busulla-192x300.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-25189\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gladiola-busulla-192x300.jpg 192w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gladiola-busulla.jpg 287w\" sizes=\"auto, (max-width: 192px) 100vw, 192px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong><em>Nga Gladiola Jorbus<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>8 Marsi &#8211; nj\u00eb dit\u00eb q\u00eb vazhdon t\u00eb tregoj\u00eb, se grat\u00eb ende nuk i g\u00ebzojn\u00eb t\u00eb gjitha t\u00eb drejtat e tyre.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ndon\u00ebse e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb pabarazia gjinore ka p\u00ebsuar p\u00ebrmir\u00ebsime, s\u00ebrish mbetet i pamohuesh\u00ebm fakti q\u00eb zonjat jan\u00eb subjekt i diskriminimit, i paragjykimit apo i dhun\u00ebs p\u00ebr faktin e thjesht\u00eb t\u00eb t\u00eb qenit gra. Pritshm\u00ebrit\u00eb p\u00ebr gruan kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb kufizuara n\u00eb t\u00eb qenit sht\u00ebpiake dhe n\u00ebn\u00eb. Ajo duhet t&#8217;i bindej fillimish t\u00eb atit, e m\u00eb pas t\u00eb kalonte n\u00ebn tutel\u00ebn e t\u00eb shoqit. Ky \u00ebsht\u00eb stereotipi m\u00eb i njohur.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb familje, t\u00eb drejtat e grave dhe t\u00eb vajzave mund t\u00eb p\u00ebrmbushen, por edhe t\u00eb shkelen. Familja mund t\u00eb jet\u00eb oazi i shprehjes s\u00eb dashuris\u00eb dhe p\u00ebrkujdesjes, ose t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb burgun ku shkelen t\u00eb drejtat e grave, ku z\u00ebri i tyre meket dhe mbizot\u00ebron dhuna e pabarazia.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;<\/em><em>Dita nd\u00ebrkomb\u00ebtare e gruas<\/em> \u00ebsht\u00eb \u00e7asti i duhur p\u00ebr t\u00eb reflektuar mbi arritjet e kryera, p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar m\u00eb shum\u00eb ndryshime, p\u00ebr t\u00eb pretenduar m\u00eb shum\u00eb nga vetja, p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah guximin dhe vendosm\u00ebrin\u00eb e grave t\u00eb zakonshme, q\u00eb kan\u00eb luajtur nj\u00eb rol kryesor n\u00eb komunitetet e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse teknologjia n\u00eb bot\u00eb ka p\u00ebrparuar duke synuar majat, (t\u00eb mendosh q\u00eb para nj\u00eb gjysm\u00ebshekulli kemi prekur H\u00ebn\u00ebn), asnj\u00eb vend nuk ka arritur t\u00ebr\u00ebsisht barazin\u00eb gjinore.<\/p>\n\n\n\n<p>Ende ka kufizime ligjore, q\u00eb parandalojn\u00eb miliona gra n\u00eb bot\u00eb q\u00eb t\u00eb ken\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn mund\u00ebsi si burrat. N\u00eb vitin 2019, m\u00eb pak se 25% e parlamentareve ishin gra. Nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb bot\u00eb nj\u00eb n\u00eb tri gra p\u00ebrjeton dhun\u00eb gjinore.<\/p>\n\n\n\n<p>Pjes\u00ebmarrja e barabart\u00eb e grave n\u00eb jet\u00ebn politike dhe publike \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore, ama t\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se grat\u00eb jan\u00eb t\u00eb n\u00ebnp\u00ebrfaq\u00ebsuara n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet e vendimmarrjes kudo n\u00eb bot\u00eb, kurse arritja e barazis\u00eb gjinore n\u00eb jet\u00ebn politike duket nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e larg\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Atlasi i Grave\u2019, nj\u00eb lib\u00ebr luftarak i shkruar nga feministja Joni Seager, tregon n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 200 infografi se si jetojn\u00eb (ose detyrohen t\u00eb jetojn\u00eb) grat\u00eb n\u00eb bot\u00eb. Seager ka kryer nj\u00eb rishikim feminist t\u00eb bot\u00ebs, p\u00ebrmes nj\u00eb lenteje q\u00eb ilustron se si grat\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb kontinente dhe kultura t\u00eb ndryshme. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb analiz\u00eb gjithp\u00ebrfshir\u00ebse, koherente dhe t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuar t\u00eb profilit t\u00eb gruas sot, arritjet kryesore dhe rrug\u00ebn q\u00eb i mbetet t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb akoma.<\/p>\n\n\n\n<p>Pavar\u00ebsisht se nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm zonjash g\u00ebzojn\u00eb tituj shkencor\u00eb, sh\u00ebnojn\u00eb suksese profesionale dhe kontribuojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, ekziston edhe ana tjet\u00ebr e medaljes: <em>520 milion gra nuk mund t\u00eb lexojn\u00eb; 47% e vajzave indiane martohen para 18- vjetorit t\u00eb lindjes; nj\u00eb grua vritet nga partneri i saj \u00e7do tri dit\u00eb n\u00eb Franc\u00eb dhe \u00e7do 30 or\u00eb n\u00eb Argjentin\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrsa i p\u00ebrket pages\u00ebs, duhet theksuar se grat\u00eb fitojn\u00eb m\u00eb pak se burrat, pavar\u00ebsisht se mbulojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat pozicione apo mbajn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebsi si ata. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, m\u00eb pak se nj\u00eb e treta e pozicioneve drejtuese p\u00ebrmbushet nga grat\u00eb, duke iu referuar t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithsesi, pabarazia gjinore mbetet nj\u00eb problem q\u00eb prek grat\u00eb anemban\u00eb bot\u00ebs n\u00eb aspekte t\u00eb ndryshme t\u00eb jet\u00ebs: n\u00eb sht\u00ebpi, n\u00eb shkoll\u00eb, n\u00eb pun\u00eb, n\u00eb rrug\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb vijn\u00eb nga Kombet e Bashkuara tregojn\u00eb se pabarazia gjinore ka l\u00ebshuar rr\u00ebnj\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha kontinentet, por n\u00eb rajonet m\u00eb pak t\u00eb zhvilluara e m\u00eb t\u00eb varfra, vajzat dhe grat\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke pasur parasysh munges\u00ebn e burimeve, familjet u japin p\u00ebrpar\u00ebsi arsimimit t\u00eb djemve, nd\u00ebrsa vajzat i mbajn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebr t&#8217;u kujdesur p\u00ebr familjen. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, rreth 120 milion f\u00ebmij\u00eb dhe adoleshent\u00eb nuk shkojn\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb: m\u00eb shum\u00eb se gjysma e tyre jan\u00eb vajza. Dihet q\u00eb mungesa e arsimit, redukton ndjesh\u00ebm mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Paramendohet q\u00eb p\u00ebrreth vitit 2030, djemt\u00eb dhe vajzat do t\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb, t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn qasje n\u00eb arsimim.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse vajzat dhe grat\u00eb do t\u00eb g\u00ebzonin t\u00eb nj\u00ebjtat shanse si burrat, ekonomia globale do t\u00eb rritej dhe do t\u00eb minimizoheshin konfliktet shoq\u00ebrore. Sidoqoft\u00eb, probleme t\u00eb tilla si dhuna me baz\u00eb gjinore, martesa e vajzave t\u00eb mitura ose abuzimi seksual ndodhin, pasi n\u00eb bot\u00eb vazhdon t\u00eb ekzistoj\u00eb perceptimi i gabuar se grat\u00eb jan\u00eb qenie m\u00eb t\u00eb brishta dhe nuk meritojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin respekt si burrat.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Aktualisht ligjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare i njohin grat\u00eb si t\u00eb barabarta me burrat, por n\u00eb praktik\u00eb, k\u00ebto ligje nuk zbatohen gjithmon\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb shpesh i n\u00ebnshtrohen abuzimit, diskriminimit dhe shkeljes s\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb tyre, p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtin motiv si shekuj m\u00eb par\u00eb, thjesht sepse jan\u00eb gra.<\/p>\n\n\n\n<p>Po risjell n\u00eb v\u00ebmendje se n\u00eb epok\u00ebn e art\u00eb t\u00eb teatrit elizabetian, kur spikati dramaturgu m\u00eb i famsh\u00ebm n\u00eb planet Uilliam Shekspir, grat\u00eb nuk lejoheshin t\u00eb ngjiteshin n\u00eb sken\u00eb. N\u00eb veprat e tij, ato g\u00ebzonin m\u00eb pak liri sesa homolog\u00ebt meshkuj, madje rolet m\u00eb t\u00eb mir\u00ebnjohura fem\u00ebrore si Desdemona, Ledi Makbeth apo Xhulieta, jan\u00eb performuar nga burra. Tradita e meshkujve q\u00eb mish\u00ebrojn\u00eb rolet e femrave n\u00eb sken\u00eb rrjedh nga teatri i grek\u00ebve t\u00eb lasht\u00eb. Nd\u00ebr motivet kryesore p\u00ebr zhvillimin e k\u00ebsaj tradite, ishte perceptimi p\u00ebr rolin e gruas n\u00eb shoq\u00ebri. Grat\u00eb, jo vet\u00ebm q\u00eb konsideroheshin inferiore ndaj burrave, por quheshin e trajtoheshin si pron\u00eb e tyre: nga baballar\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt vendosnin p\u00ebr t\u00eb ardhmen dhe martes\u00ebn e vajz\u00ebs, kalonin tek burrat, t\u00eb cil\u00ebve grat\u00eb duhet t&#8217;u sh\u00ebrbenin e t&#8217;u bindeshin.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb perifrazim i k\u00ebsaj mend\u00ebsie \u00ebsht\u00eb fraza q\u00eb shkroi lideri protestant John Knox: &#8220;Gruaja n\u00eb p\u00ebrsosm\u00ebrin\u00eb e saj m\u00eb t\u00eb madhe u krijua q\u00eb t&#8217;i sh\u00ebrbej\u00eb dhe t&#8217;i bindet burrit&#8221;. Kisha e mb\u00ebshteti k\u00ebt\u00eb besim dhe garantoi vazhdim\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij parimi.<\/p>\n\n\n\n<p>Mosbindja e grave ndaj an\u00ebtar\u00ebve meshkuj t\u00eb familjes konsiderohej si krim. Ato nd\u00ebshkoheshin ashp\u00ebr, deri n\u00eb rrahje, pra dhun\u00eb fizike. Vajzat nuk kishin t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb trash\u00ebgonin titujt e et\u00ebrve t\u00eb tyre. Gjith\u00e7ka u trash\u00ebgohej vet\u00ebm meshkujve t\u00eb familjes. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe grat\u00eb e lashta greke, si shum\u00eb gra n\u00eb Anglin\u00eb elizabetiane t\u00eb Shekspirit, nuk kishin t\u00eb drejt\u00eb vote, nuk zot\u00ebronin pron\u00eb dhe q\u00ebndronin n\u00eb sht\u00ebpi duke rritur f\u00ebmij\u00ebt. N\u00eb Bibl\u00ebn e shenjt\u00eb, Eva simbolizon tipare negative t\u00eb cilat iu atribuan grave, aq sa historia e saj u p\u00ebrdor p\u00ebr t\u00eb justifikuar nd\u00ebshkimin ndaj tyre, gjat\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb historis\u00eb s\u00eb njer\u00ebzimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndaj <em>Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas<\/em> p\u00ebrkujtohet si nj\u00eb dit\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb evidentuar pozit\u00ebn e gruas n\u00eb shoq\u00ebri, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur stereotipet, p\u00ebr t\u00eb rritur nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin mbi pabarazin\u00eb gjinore, p\u00ebr t\u00eb transformuar realitetin ku jetojm\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb promovuar nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus 8 Marsi &#8211; nj\u00eb dit\u00eb q\u00eb vazhdon t\u00eb tregoj\u00eb, se grat\u00eb ende nuk i g\u00ebzojn\u00eb t\u00eb gjitha t\u00eb drejtat e tyre. Ndon\u00ebse e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb pabarazia gjinore ka p\u00ebsuar p\u00ebrmir\u00ebsime, s\u00ebrish mbetet i pamohuesh\u00ebm fakti q\u00eb zonjat jan\u00eb subjekt i diskriminimit, i paragjykimit apo i dhun\u00ebs p\u00ebr faktin e thjesht\u00eb t\u00eb t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25189,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[1738,2186],"class_list":["post-28421","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-8-marsi","tag-gladiola-jorbus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28421"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28422,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28421\/revisions\/28422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}