{"id":28210,"date":"2021-02-11T11:46:46","date_gmt":"2021-02-11T10:46:46","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28210"},"modified":"2021-02-11T11:46:46","modified_gmt":"2021-02-11T10:46:46","slug":"kalaja-e-samoborit-dhe-hotit-sipas-arkeologeve-austriake","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28210","title":{"rendered":"Kalaja e  Samoborit  dhe Hotit sipas arkeolog\u00ebve    austriak\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kalajae-Samoborit.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"588\" height=\"392\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kalajae-Samoborit.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28211\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kalajae-Samoborit.jpg 588w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Kalajae-Samoborit-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 588px) 100vw, 588px\" \/><\/a><figcaption>Kalaja e Samoborit ( Foto:\u00a0 Dr. Anton Lulgjuraj) \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Vendbanime t\u00eb hershme ilire<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gjek\u00eb Gjonaj<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga fundi i mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb dyt\u00eb dhe gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb par\u00eb p.e.s., ilir\u00ebt fillojn\u00eb dhe i vendosin vendbanimet e tyre n\u00eb kodra t\u00eb larta me pozicion dominues mbi zon\u00ebn p\u00ebrreth, dhe gradualisht (i p\u00ebrforcojn\u00eb) i rrethojn\u00eb me mure t\u00eb forta. Midis tyre ishin edhe Kalaja e Samoborit dhe Hotit, t\u00eb cilat ndodhen pran\u00eb kufirit shtet\u00ebror t\u00eb Malit t\u00eb Zi dhe Shqip\u00ebris\u00eb. E para n\u00eb territorin e sot\u00ebm t\u00eb Malit t\u00eb Zi, kurse e dyta n\u00eb shtetin am\u00eb &#8211; Shqip\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore erdh\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri arkeolog\u00ebt austriak\u00eb C. Praschniker e A. Schober t\u00eb cil\u00ebt filluan k\u00ebrkimet nga veriu i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb jugut dhe i kushtuan v\u00ebmendje edhe monumenteve e qendrave arkeologjike ilire (C. Praschniker-A. Schober, Arch\u00e4ologische Forschungen in Albanien und Montenegro, Wien 1919&nbsp;; C. Praschniker, Muzakia und Malakastra, Wien 1920). &nbsp;K\u00ebta&nbsp; studiues&nbsp; b\u00ebn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkrim t\u00eb shkurt\u00ebr, por mjaft t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb vendosjes s\u00eb mureve rrethues dhe t\u00eb tri&nbsp; kullave q\u00eb kan\u00eb arritur t\u2019i shohin n\u00eb sip\u00ebrfaqe. Krahas p\u00ebrshkrimit sip\u00ebrfaq\u00ebsor ata kan\u00eb botuar edhe dy fotografi t\u00eb an\u00ebs veriore t\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kalaja e Samoborit&nbsp; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vendbanim ( qytez\u00eb)&nbsp; i vjet\u00ebr&nbsp; ilir, i&nbsp; vendosur&nbsp; n\u00eb nj\u00eb&nbsp; kod\u00ebr, 178 metra t\u00eb lart\u00eb, k\u00ebndej kufirit malazezo-shqiptar , n\u00eb pjes\u00ebn verpore t\u00eb Liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs , midis fshatit Bozhaj dhe Plo\u00e7\u00eb, af\u00ebr burimit t\u00eb njohur t\u00eb Vitoj\u00ebs. &nbsp;Ky gadishull&nbsp; me lart\u00ebsi&nbsp; afro 80 metra mbi nivelin e liqenit q\u00eb&nbsp; kontrollon rrug\u00ebn natyrore&nbsp; me bregun lindor t\u00eb qytez\u00ebs. Fortifikimi ( vendbanimi )&nbsp; p\u00ebrfshin nj\u00eb terren t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr banim me sip\u00ebrfaqe 1.5 ha midis dy majave&nbsp; shk\u00ebmbor\u00eb.&nbsp; Nj\u00ebra \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lart\u00eb n\u00eb per\u00ebndim, kurse tjetra \u00ebsht\u00eb m\u00eb e&nbsp; ul\u00ebt n\u00eb lindje. M\u00eb e larta ve\u00e7ohet nga nj\u00eb hark muresh dhe komunikon me nj\u00eb hyrje harkore t\u00eb vendosur n\u00eb nj\u00eb k\u00ebnd t\u00eb fortifikimit. Pjesa tjet\u00ebr e vendbanimit q\u00eb kap dhe rrug\u00ebn e dyt\u00eb bashk\u00eb me lugin\u00ebn nd\u00ebrmjet ka nj\u00eb planimetri m\u00eb t\u00eb p\u00ebrpunuar me p\u00ebrdorimin e&nbsp; nj\u00eb k\u00ebndi t\u00eb drejt\u00eb n\u00eb an\u00ebn juglindore dhe t\u00eb nj\u00eb kull gjat\u00eb brinj\u00ebs nga lindja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studiuesit austriak\u00eb Kamilo Prashniker dhe Arnold Shober,&nbsp; sh\u00ebnojn\u00eb nj\u00eb dallim&nbsp; n\u00eb teknik\u00ebn e nd\u00ebrtimit midis dy pjes\u00ebve&nbsp; t\u00eb fortifikimit, por p\u00ebrshkruajn\u00eb vet\u00ebm murin lindor. Sipas tyre ai \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar me blloqe krejt t\u00eb p\u00ebrpunuara, af\u00ebrsisht kat\u00ebrk\u00ebnd\u00ebshe t\u00eb vendosura pa rregull dhe t\u00eb plot\u00ebsuara me gur\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjo k\u00ebshtjell\u00eb ilire, e cila sipas studiuesve Prashniker dhe Shober, \u00ebsht\u00eb ngritur ( nd\u00ebrtuar) rreth viteve 225-100 para Krishtit. K\u00ebsaj periudhe i p\u00ebrgjigjen dhe copat e qeramik\u00ebs s\u00eb grumbulluar nga vet\u00eb ata, pastaj &nbsp;edhe&nbsp; fragmentet e trasha t\u00eb amforave dhe atyre t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm, mes tyre edhe prodhimet lokale me ngjyr\u00eb t\u00eb zez\u00eb nga pjekja, t\u00eb l\u00ebmuara me dor\u00eb , sikurse edhe&nbsp; disa fragmente &nbsp;&nbsp;t\u00eb tasave me&nbsp; me pareten fine si dhe kupa&nbsp; t\u00eb lyera me vernik t\u00eb zi mjaft t\u00eb mir\u00eb.&nbsp; K\u00ebto gjetje&nbsp; t\u00eb studiuesve&nbsp; austriak\u00eb&nbsp; d\u00ebshmojn\u00eb se&nbsp; vendbanimi daton n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb me vendbanimin ilir t\u00eb&nbsp; Gajtanit, i cili shtrihet n\u00eb juglindje t\u00eb Shkodr\u00ebs, midis fshatrave&nbsp; Guri i Zi e Rremc\u00eb. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Parashniker dhe Shober n\u00eb librin e tyre \u201c K\u00ebrkime arkeologjike\u00a0 n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Mal t\u00eb Zi\u201d , t\u00eb botuar n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb vitin 2003,\u00a0 n\u00eb faqen 91-94,\u00a0 nd\u00ebr t\u00eb tjera shkruajn\u00eb : \u201c N\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb ruajtur vet\u00ebm muri rrethues q\u00eb qarkon kalan\u00eb. M\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb ruajtur qoshja juglindore e fortifikimit, ku nj\u00eb trakt i vog\u00ebl muri q\u00ebndron ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb mbi\u00a0 2 m lart\u00ebsi. Blloqet e gur\u00ebve jan\u00eb l\u00ebn\u00eb si\u00e7 kan\u00eb dal\u00eb nga gurorja, her\u00eb me forma katrore\u00a0 deri n\u00eb 1.60 m\u00a0 gjat\u00ebsi, 0.60 m lart\u00ebsi dhe 1 m thell\u00ebsi, dhe ndonj\u00ebher\u00eb\u00a0 n\u00eb form\u00eb shum\u00ebk\u00ebnd\u00ebshe\u00a0\u00a0 t\u00eb v\u00ebn\u00eb nj\u00ebri mbi tjetrin pa ndonj\u00eb kujdes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Hap\u00ebsirat mes gur\u00ebve jan\u00eb mbushur me gur\u00eb\u00a0 t\u00eb vegj\u00ebl. \u00a0Askund nuk \u00ebsht\u00eb ruajtur pjesa e sip\u00ebrme e murit. Vende-vende, aty ku muri \u00ebsht\u00eb zhdukur pothuajse t\u00ebr\u00ebsisht, vazhdimi i tij mund t\u00eb\u00a0 dallohet p\u00ebrmes \u00e7akullit t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb t\u00eb b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb murit. Rreth 25 m n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb qoshes ndodhet nj\u00eb port\u00eb, me sa duket porta kryesore e vendbanimit. Porta ndodhet\u00a0 n\u00eb nj\u00eb k\u00ebnd t\u00eb dal\u00eb\u00a0 t\u00eb murit, i cili me t\u00ebrheqjen\u00a0 e tij formon nj\u00eb lloj kulle, q\u00eb p\u00ebrforcon port\u00ebn, n\u00eb krahun e majt\u00eb t\u00eb sulmuesit. P\u00ebr fat t\u00eb keq nuk mund t\u00eb themi asgj\u00eb mbi gjer\u00ebsin\u00eb dhe organizimin e port\u00ebs p\u00ebr shkak t\u00eb gjendjes shkat\u00ebrruese t\u00eb saj. Muri vazhdon m\u00eb tej shum\u00eb i shkat\u00ebrruar, me gjurm\u00eb shum\u00eb t\u00eb pakta, p\u00ebrreth maj\u00ebs per\u00ebndimore, q\u00eb kuror\u00ebzohet sot me nj\u00eb ledh mbrojt\u00ebs primitiv i luft\u00ebs s\u00eb fundit ballkanike. M\u00eb buz\u00ebn verore t\u00eb maj\u00ebs, ai zbret drejt lugut ( lugin\u00ebs\u00a0 &#8211; sh\u00ebnimi im)\u00a0 \u00a0dhe, i ruajtur n\u00eb gjendje\u00a0 m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, vazhdon p\u00ebrgjat\u00eb buz\u00ebs veriper\u00ebndimore\u00a0 t\u00eb tij deri tek maja lindore. N\u00eb krahun lindor muri \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrtuar me gur\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl t\u00eb that\u00eb. Muri i ri \u00ebsht\u00eb vendosur mbi nj\u00eb mur m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, t\u00eb nd\u00ebrtuar me gur\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj. Ai duhet t\u00eb jet\u00eb mur tarracimi, i nd\u00ebrtuar n\u00eb koh\u00ebt e reja p\u00ebr t\u00eb mbajtur dheun e grumbulluar n\u00eb tok\u00ebn bujq\u00ebsore t\u00eb lugut \u00a0dhe q\u00eb ndiqte nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb linj\u00ebs s\u00eb murit t\u00eb vjet\u00ebr. Pak a shum\u00eb n\u00eb mes t\u00eb krahut gjat\u00ebsor muri i vjet\u00ebr ka pasur nj\u00eb kull\u00eb \u00a0me faqe ballore jasht\u00eb murit, gjurm\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs, prej gur\u00ebsh t\u00eb m\u00ebdhenj natyror\u00eb n\u00eb forma q\u00eb i afrojn\u00eb kuadratikes. Nd\u00ebrkaq duhet p\u00ebrmendur dhe nj\u00eb mur i cili, pasi\u00a0 shk\u00ebputet nga muri rrethues n\u00eb krahun lindor t\u00eb port\u00ebs, ndjek shpatin lindor t\u00eb maj\u00ebs per\u00ebndimore deri te krahu verior i kodr\u00ebs, ku lidhet p\u00ebrs\u00ebri me murin rrethues. Me ndihm\u00ebn e k\u00ebtij muri, maja e lart\u00eb per\u00ebndimore ishte organizuar si nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb fortifikuese\u201d.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Germadhat-e-Kalase-se-Hotit.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"599\" height=\"391\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Germadhat-e-Kalase-se-Hotit.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28212\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Germadhat-e-Kalase-se-Hotit.jpg 599w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Germadhat-e-Kalase-se-Hotit-300x196.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 599px) 100vw, 599px\" \/><\/a><figcaption>G\u00ebrmadhat e \u00a0Kalas\u00eb s\u00eb\u00a0 Hotit ( Foto: Dr. Anton Lulgjuraj)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kalaja e\u00a0\u00a0 Hotit po ashtu \u00a0\u00a0\u00ebsht\u00eb nj\u00eb vendbanim i hersh\u00ebm ilir, \u00a0Kjo k\u00ebshtjell\u00eb\u00a0\u00a0 shtrihet\u00a0 n\u00eb\u00a0 pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb ekstremit verior t\u00eb Liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs, andej kufirit me shtetin am\u00eb.\u00a0\u00a0 \u201cG\u00ebrmadhat e k\u00ebsaj kala\u00a0\u00a0 jan\u00eb\u00a0 t\u00eb vendosur\u00a0 mbi nj\u00eb kod\u00ebr t\u00eb pjerr\u00ebt, n\u00eb pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb esktremit verior\u00a0 t\u00eb Liqenit t\u00eb Hotit. Kodra 178 m e lart\u00eb, ka n\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme \u00a0nj\u00eb rrafsh t\u00eb rrethuar me 4 maja, n\u00eb lindje ruhen g\u00ebrmadhat e nj\u00eb muri rrethues n\u00eb form\u00eb elipsoidale. N\u00eb faqen veriore duken tri kulla kat\u00ebrk\u00ebnd\u00ebshe\u00a0 me faqe ballore t\u00eb dal\u00eb jasht\u00eb\u00a0 murit. Muret e ruajtur n\u00eb lart\u00ebsi kan\u00eb faqe t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme t\u00eb punuara me gur\u00eb t\u00eb gdhendur dhe t\u00eb lidhur me shtres\u00eb t\u00eb\u00a0 trash\u00eb lla\u00e7i, nd\u00ebrsa hap\u00ebsira mes faqeve \u00ebsht\u00eb mbushur me gur\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl t\u00eb thyer. Ne nuk kemi ndonj\u00eb pik\u00ebmb\u00ebshtetje p\u00ebr datimin e tij, sidoqoft\u00eb ky sistem fortifikimi zor q\u00eb t\u00eb jet\u00eb antik\u201d, thuhet n\u00eb\u00a0 vepr\u00ebn e cituar, faqe 178 , t\u00eb Prashniker dhe Shober.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00ebto&nbsp; vendbanime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb basenin e Liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs&nbsp; jan\u00eb simbol i tradit\u00ebs dhe trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb larg\u00ebt ilire. Prandaj&nbsp; n\u00eb g\u00ebrmadhat e k\u00ebtyre objekteve do t\u00eb ishte me interes&nbsp; q\u00eb t\u00eb kryhen g\u00ebrmime t\u00eb reja arkeologjike, studime e k\u00ebrkime shkencore, sepse ato jan\u00eb&nbsp; pasuri e jasht\u00ebzakonshme e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore historike shqiptare.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vendbanime t\u00eb hershme ilire Gjek\u00eb Gjonaj Nga fundi i mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb dyt\u00eb dhe gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb par\u00eb p.e.s., ilir\u00ebt fillojn\u00eb dhe i vendosin vendbanimet e tyre n\u00eb kodra t\u00eb larta me pozicion dominues mbi zon\u00ebn p\u00ebrreth, dhe gradualisht (i p\u00ebrforcojn\u00eb) i rrethojn\u00eb me mure t\u00eb forta. Midis tyre ishin edhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28212,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,18,12],"tags":[],"class_list":["post-28210","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-histori","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28210"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28213,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28210\/revisions\/28213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}