{"id":28137,"date":"2021-02-05T09:04:00","date_gmt":"2021-02-05T08:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28137"},"modified":"2021-02-05T22:06:27","modified_gmt":"2021-02-05T21:06:27","slug":"sfidat-e-kohabitacionit-test-per-demokracine-pluraliste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=28137","title":{"rendered":"Sfidat e kohabitacionit test p\u00ebr demokracin\u00eb pluraliste"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pas tridhjet\u00eb viteve t\u00eb pushtetit nga nj\u00eb parti, n\u00eb Mal t\u00eb Zi, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb zgjedhjeve parlamentare(30 gusht 2020), n\u00eb praktik\u00eb na u paraqitet dukuria e kohabitacionit e panjohur deri m\u00eb tash, q\u00eb paraqet test p\u00ebr demokracin\u00eb pluraliste n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, sepse presidenti i shtetit nuk \u00ebsht\u00eb nga shumica parlamentare e cila udh\u00ebheq me qeverin\u00eb, duke qen\u00eb  \u00e7\u00ebshtje interesante  p\u00ebr nj\u00eb qeverisje t\u00eb qendrueshme, pa turbulenca politike, por n\u00eb favor t\u00eb qytetar\u00ebve dhe t\u00eb demokracis\u00eb pluraliste<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nail  Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nga miratimi i pluralizmit, n\u00eb Mal t\u00eb Zi nj\u00eb parti politike (DPS) p\u00ebr tridhjet\u00eb vite ka udh\u00ebhequr pushtetin, ku p\u00ebrve\u00e7 me qeverin\u00eb kan\u00eb udh\u00ebhequr  edhe institucionin e presidentit, nga del se kemi pasur perseri  moniz\u00ebm, ndon\u00ebse me kostumin  pluralist. Nd\u00ebrsa pas zgjedhjeve parlamentare  (30 gusht 2020), me rastin e ndryshimit t\u00eb pushtetit, ne k\u00ebt\u00eb mjedis kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me procesin e kohabitacionit, nga del se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb subjekte t\u00eb ndryshme politike dhe ideologjike, q\u00eb duhet t\u00eb bashk\u00ebqeverisin dukuri e panjohur deri m\u00eb tash n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis.<\/p>\n\n\n\n

Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb pik\u00ebrisht me moment t\u00eb ri, ku presidenti nuk do t\u00eb ket\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb kontrolloj\u00eb qeverin\u00eb,  sepse nuk jan\u00eb nga taborret e nj\u00ebjta politike, nga del se do t\u00eb kemi obstruksione dhe tensione n\u00eb mes tyre. Dukuria e kohabitacionit nuk \u00ebsht\u00eb e panjohur n\u00eb vendet demokratike, nd\u00ebrsa p\u00ebrjashtim b\u00ebjn\u00eb vendet autokratike, ku si t\u00eb tilla n\u00eb shum\u00eb aspekte jan\u00eb edhe n\u00eb pluraliz\u00ebm. N\u00ebse p\u00ebr shum\u00eb vende kjo dukuri \u00ebsht\u00eb risi, nga vendet e regjionit sh\u00ebmbull mund t\u00eb sh\u00ebrb\u00ebj\u00eb Kroacia, ku kohabitacioni ka ndodhur shum\u00eb her\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Presidenti n\u00eb pozit\u00eb t\u00eb dyfisht\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb Mal t\u00eb Zi, kryetari i partis\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb edhe kryetari i shtetit, nga del se kemi personin me pozit\u00eb t\u00eb dyfisht\u00eb, q\u00eb na kujton koh\u00ebn e monizmit. N\u00eb rastin konkret ka qen\u00eb e udh\u00ebs q\u00eb  kryetari i partis\u00eb n\u00eb momentin e zgjedhjes n\u00eb pozit\u00ebn e kryetarit t\u00eb shtetit,  t\u00eb l\u00ebshoj\u00eb postin e partis\u00eb, sepse n\u00eb saj\u00eb t\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb dyfisht\u00eb  iriton qytetar\u00ebt nga del se kemi kryetarin partiak, e jo t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve. Madje, qytetar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt nuk e kan\u00eb votuar kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb deklarohen se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me kryetarin e partis\u00eb q\u00eb e ka kandiduar,  e jo i qytetar\u00ebve t\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n

Kujtojm\u00eb me k\u00ebt\u00eb rast  si sh\u00ebmbull pozitiv Kroacin\u00eb ku presidenti  nuk mund t\u00eb mbuloj\u00eb t\u00eb dyja pozitat, sepse duhet t\u00eb veproj\u00eb si mbipartiak, duke qen\u00eb figur\u00eb unifikuese e t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve, andaj terhiqet nga pozita partiake.<\/p>\n\n\n\n

Risi n\u00eb sken\u00ebn politike<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pasi n\u00eb zgjedhjet e regullta parlamentare t\u00eb 30 gushtit 2020, ish shumica parlamentare i humbi zgjedhjet presidenti i Malit t\u00eb Zi M.Gjukanoviqi, duhet t\u00eb pajtohet me realittein se  i ka humbur zgjedhjet dhe nuk e ka shumic\u00ebn n\u00eb parlament, andaj t\u2019i p\u00ebrshtatet rrethanave shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb Mal t\u00eb Zi  nj\u00eb muaj pas formimit t\u00eb Qeveris\u00eb se re, kohabitacioni filloi t\u00eb luhatet me rastin e refuzimit t\u00eb presidentit t\u00eb vendit p\u00ebr t\u00eb n\u00ebnshkruar nj\u00eb mori ligjesh t\u00eb cilat i ka miratuar Kuvendi, pa opozit\u00ebn, tre dit\u00eb para Vitit t\u00eb Ri, ku me i r\u00ebnd\u00ebsishmi \u00ebsht\u00eb ndryshimi i ligjit t\u00eb lirive fetare.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu presidenti ka refuzuar t\u00eb n\u00ebnshkruaj dekretin p\u00ebr t\u00ebrheqien e shtat\u00eb ambasador\u00ebve dhe nga Ministria e pun\u00ebve t\u00eb jashtme, duke  k\u00ebrkuar sqarim n\u00eb konstatimin e se ata kan\u00eb punuar kund\u00ebr interesit t\u00eb shtetit.  Po ashtu Gjukanoviqi nuk ka mbeshtetur as nd\u00ebrrimet n\u00eb gjeneralshtabin e Armat\u00ebs s\u00eb Malit t\u00eb Zi.<\/p>\n\n\n\n

Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me rast\u00ebt e para t\u00eb mosp\u00ebrputhjeve t\u00eb pik\u00ebpamjeve t\u00eb funksionimit t\u00eb institucion\u00ebve t\u00eb qeveris\u00eb, ku dukuria e kohabitacionit \u00ebsht\u00eb ma s\u00eb e domosdoshme.<\/p>\n\n\n\n

Nuk ka dilem\u00eb se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb re n\u00eb Mal t\u00eb Zi e panjohur deri m\u00eb tash, sepse si kryetari i shtetit por dhe kryeministri kan\u00eb qen\u00eb nga e nj\u00ebjta  parti,  nd\u00ebrsa  n\u00eb rrethana t\u00eb reja t\u00eb kohabitacionit, kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb praktik\u00eb t\u00eb re, q\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb shkoll\u00eb p\u00ebr demokracin\u00eb parlamentare, tash dhe n\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n

Pik\u00ebrisht, duke marr\u00eb parasysh se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me kohabitacionin si dukuri t\u00eb re n\u00eb sken\u00ebn politike n\u00eb Mal t\u00eb Zi, dit\u00eb m\u00eb par\u00eb jan\u00eb mbajtur takime nga kryeministri dhe zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb qeveritar\u00eb me presidentin e vendit z.Gjukanoviq, p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb modus vivendi, p\u00ebr t\u00eb tejkaluar situatat e diskutueshme. Nga ai takim(presidenti-kryeministri-kryetari i parlamentit) opinioni \u00ebsht\u00eb informuar se jan\u00eb shqyrtuar \u00e7\u00ebshtje t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb favor t\u00eb funksionimit t\u00eb shtetit, institucioneve dhe zhvillimit t\u00eb tyre, pa t\u00eb cilin nuk ka p\u00ebrparim demokratik dhe ekonomik t\u00eb vendit. Po ashtu \u00ebsht\u00eb treguar gadishm\u00ebri se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me interesin e p\u00ebrbashk\u00ebt komb\u00ebtar duke avancuar p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr nevoj\u00ebn e zhvillimit t\u00eb metutjesh\u00ebm t\u00eb Malit t\u00eb Zi si shoq\u00ebri evropiane, standardit cil\u00ebsor jet\u00ebsor dhe lirin\u00eb e individit.<\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrsa  dit\u00eb m\u00eb pas nga ai takim presidenti Gjukanoviq, ka reflektuar duke n\u00ebnshkruar ligjet e refuzuara, sepse ata jan\u00eb votuar p\u00ebrseri n\u00eb parlament me 20  janar,  nga del se nj\u00eb veprim t\u00eb till\u00eb e ka realizuar duke respektuar kushtetut\u00ebn, sepse n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn ka rrezikuar q\u00eb shumica parlamentare t\u00eb inicoj\u00eb procedur\u00ebn  e shkarkimit t\u00eb tij.<\/p>\n\n\n\n

Presidenti me ingerenca t\u00eb kufizuara<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Andaj, mbetet t\u00eb shohim n\u00eb muajt n\u00eb vazhdim se si do t\u00eb jen\u00eb raport\u00ebt Qeveri-Presidenti, a do t\u00eb ket\u00eb mospajtime, tensione, obstruksione e f\u00ebrkime politike si  rezultat i pa p\u00ebrvoj\u00ebs n\u00eb rrethana t\u00eb reja politike e shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrfundimisht presidenti duhet ta kuptoj pozit\u00ebn e tij, se ka ingerenca t\u00eb kufizuara, andaj si i till\u00eb   nuk mund t\u00eb jet\u00eb qeveri e dyt\u00eb, e jo si m\u00eb par\u00eb  qe ka pasur kontroll\u00eb absolute mbi qeverin\u00eb si dhe n\u00eb ter\u00eb Malin e Zi. Pik\u00ebrisht n\u00eb saj\u00eb t\u00eb rrethanave  t\u00eb reja  ai  duhet t\u00eb eliminoj\u00eb iluzionet e tilla autokratike, por duhet t\u00eb jet\u00eb garant i kushtetut\u00ebs, interesave t\u00eb qytetar\u00ebve   n\u00eb favor t\u00eb demokracis\u00eb parlamentare.<\/p>\n\n\n\n

Kohabitacioni lokal n\u00eb Ulqin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje n\u00eb  nivelin lokal duhet cekur se kohabitacioni  ka ndodhur n\u00eb Ulqin, me rastin e zgjedhjeve lokale t\u00eb mbajtura me 10 shtator 2006. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me rastin e par\u00eb dhe t\u00eb fundit, sepse kryetari i komun\u00ebs \u00ebsht\u00eb zgjedhur drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga qytetar\u00ebt, dhe  nuk ishte i shumic\u00ebs parlamentare lokale.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb saj\u00eb t\u00eb raport\u00ebve shoq\u00ebrore dhe politike n\u00eb nj\u00eb situate t\u00eb till\u00eb shumica parlamentare, (Forca, LDMZ, PPD dhe BDSH) ka rrezikuar pozit\u00ebn e kryetarit e ate pik\u00ebrisht kur ka qen\u00eb n\u00eb pyetje miratimi i buxhetit t\u00eb komun\u00ebs p\u00ebr vitin 2007. Ishte ky nj\u00eb kompromis i realizuar n\u00eb momentin e fundit, por edhe paralajm\u00ebrim se kjo gjendje nuk kishte perspektiv\u00eb, sepse n\u00eb munges\u00eb t\u00eb mbeshtetj\u00ebs nga ana e shumic\u00ebs n\u00eb parlamentin lokal, n\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebn rrezikohej pozita e kryetarit, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb mos funksionimit t\u00eb kohabitacionit.<\/p>\n\n\n\n

Pik\u00ebrisht, duke par\u00eb situat\u00ebn si mjaft turbulente dhe me pasoja n\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebn, opozita lokale (DPS-UDSH) arriti  t\u00eb dekompozojn\u00eb sken\u00ebn politike duke ia rrembyer shumic\u00ebs parlamentare lokale tre k\u00ebshilltar\u00eb nga PPD(maj 2007) duke i joshur me pozita udh\u00ebheq\u00ebse, duke u b\u00ebr\u00eb shumic\u00eb parlamentare  deri n\u00eb vitin 2010. Ishte ky rasti i par\u00eb dhe i fundit, sepse m\u00eb pas u ndryshu ligji p\u00ebr qeverisje lokale,  duke rikthyer zgjedhjen e kryetarit, si m\u00eb par\u00eb p\u00ebrmes vot\u00ebs s\u00eb k\u00ebshilltar\u00ebve nga  zgjedhjet lokale.<\/p>\n\n\n\n

(Shkurt  2021)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pas tridhjet\u00eb viteve t\u00eb pushtetit nga nj\u00eb parti, n\u00eb Mal t\u00eb Zi, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb zgjedhjeve parlamentare(30 gusht 2020), n\u00eb praktik\u00eb na u paraqitet dukuria e kohabitacionit e panjohur deri m\u00eb tash, q\u00eb paraqet test p\u00ebr demokracin\u00eb pluraliste n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, sepse presidenti i shtetit nuk \u00ebsht\u00eb nga shumica parlamentare e cila udh\u00ebheq me qeverin\u00eb, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":805,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-28137","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28137","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28137"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28137\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28138,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28137\/revisions\/28138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}