{"id":27027,"date":"2020-09-17T13:21:18","date_gmt":"2020-09-17T11:21:18","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=27027"},"modified":"2020-09-17T13:21:18","modified_gmt":"2020-09-17T11:21:18","slug":"murtaja-e-bardhe-troket-ne-mal-te-zi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=27027","title":{"rendered":"Murtaja e bardh\u00eb troket n\u00eb Mal t\u00eb Zi"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/murtaja-e-bardhe-mali-zi.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27028\" width=\"479\" height=\"826\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/murtaja-e-bardhe-mali-zi.jpg 433w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/murtaja-e-bardhe-mali-zi-174x300.jpg 174w\" sizes=\"auto, (max-width: 479px) 100vw, 479px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Diskursi demografik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u00eb saj\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave nga institucioni i statistik\u00ebs MONSTAT-it, del se n\u00eb pes\u00eb-gjasht\u00eb vitet e ardhshme Mali i Zi do t\u00eb b\u00ebj\u00eb pjes\u00eb n\u00eb ato vende q\u00eb m\u00eb tep\u00ebr do t\u00eb vdesin se sa do t\u00eb lindin, ku n\u00eb pozit\u00eb m\u00eb t\u00eb pavolitshme jan\u00eb Veriu i vendit por edhe disa komuna tjera ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe Ulqini si kryeqendra e shqiptar\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, \u00e7\u00ebshtje kjo shum\u00eb shqet\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb ardhm\u00ebn me pasoja shum\u00ebdimensionale<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nail&nbsp; Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00ebshtjet e shtimit natyror t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi, mbetet preokupim i subjekt\u00ebve p\u00ebrkat\u00ebse n\u00eb nivel shtet\u00ebror, q\u00eb prezantohet koh\u00eb pas kohe n\u00eb saj\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave statistikore. K\u00ebshtu n\u00eb saj\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave nga MONSTAT-i numri i f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb lindur n\u00eb vitin 2009 ishte 2.780 m\u00eb&nbsp; i lart\u00eb s\u00eb numri i t\u00eb vdekurve. Por, nj\u00eb num\u00ebr i till\u00eb n\u00eb fund t\u00eb vitit t\u00eb kaluar ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb 630. Nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb e till\u00eb d\u00ebshmon se shtimi natyror viteve t\u00eb fundit ka r\u00ebn\u00eb n\u00ebn 1000 individ\u00eb, me tendec\u00eb t\u00eb r\u00ebni\u00ebs s\u00eb vazhdueshme. Dhe nga nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb e till\u00eb del qart\u00eb se p\u00ebr pes\u00eb gjat\u00eb vite, Mali I Zi do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb grupin e vend\u00ebve q\u00eb kan\u00eb shtim natyror negative.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb dukuri e till\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb specifike vet\u00ebm plr Malin e Zi, por ajo ka p\u00ebrfshi t\u00ebr\u00eb regjionin, sespe murtaja e bardh\u00eb ka p\u00ebrfdhi Bosne e Hercegovin\u00ebn, Kroacin\u00eb, Sllovenin\u00eb, Serbin\u00eb. Maqedonin\u00eb e Shqip\u00ebrin\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga disa demograf\u00eb del se situate me kritike n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspect \u00ebsht\u00eb n\u00eb Serbi, sepse atje \u00e7do vit humbet nga nj\u00eb qytet mesatar. K\u00ebshtu gjat\u00eb vitit 2018, n\u00eb Serbi kan\u00eb lindur rreth 64.000 foshnj\u00eb, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb kan\u00eb vdekur 101.000 persona.<\/p>\n\n\n\n<p>Shtimi natyror I popullsis\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi(2009-2019)<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb saj\u00eb t\u00eb projeksioneve nga viti i kaluar sipas Komb\u00ebve t\u00eb Bashkuara, trendet negative demografike, do t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb r\u00ebnien e numrit t\u00eb banor\u00ebve n\u00eb Mal t\u00eb Zi, ku deri n\u00eb vitin 2050, k\u00ebtu do t\u00eb jetojn\u00eb 589.000 banor\u00eb. Nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb e till\u00eb p\u00ebraf\u00ebrsisht i p\u00ebrgjigj\u00ebt numrit t\u00eb popullsis\u00eb sipas regjistrimit t\u00eb vitit 1981. Sipas tyre parashikimeve deri n\u00eb vitin 2100 Mali I Zi do t\u00eb kthehet n\u00eb vitin 1950, me gjithsej 454.000 banor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas Stategjis\u00eb nacionale t\u00eb zhvillimit t\u00eb qendruesh\u00ebm t\u00eb Qeveris\u00eb deri n\u00eb vitin 2030, thuhets e rezultatet e fundit nga regjistrimi I popullsis\u00eb, kan\u00eb treguar rritje t\u00eb ngadalshme t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb dekadat e fundit. Deri sa shkalla e shtimit natyror n\u00eb vitin 1951 ka qen\u00eb 20.8 p\u00ebr mij\u00eb, nd\u00ebrsa dhjet\u00eb vite m\u00eb pas&nbsp; 20.4 n\u00eb nj\u00ebmij\u00eb banor\u00eb, n\u00eb dy regjistrimet e fundit ishte tjet\u00ebrsisht fare&nbsp; 4.3 n\u00eb vitin 2003 dhe vet\u00ebm 2.2. n\u00eb vitin 2011.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb strategjin\u00eb p\u00ebr nga fusha e demografis\u00eb cek\u00ebt politika&nbsp; p\u00ebr natalitetin, sigurimi I nivelit t\u00eb ndihmave sociale p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb etj.<\/p>\n\n\n\n<p>Se kemi r\u00ebnie t\u00eb lindshm\u00ebris\u00eb d\u00ebshmon konstatimi se sipas Zyr\u00ebs s\u00eb statistik\u00ebs s\u00eb Bashk\u00ebsis\u00eb Europiane(EUROSTAT), vit\u00ebve t\u00eb fundit numri I f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb lindur p\u00ebt nj\u00eb familje arrin\u00eb nga 1.7 dhe 1.8.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pa program <\/strong><strong>&nbsp;demografik qeveritar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gjendja aktuale demografike nuk \u00ebsht\u00eb e rastit por ka vazhdim\u00ebsi, sepse nuk ka ekzistuar p\u00ebrkushtimi qeveritar n\u00eb nivel qendror dhe ate lokal. Patjet\u00ebr duhet t\u00eb miratohen plane p\u00ebr rip\u00ebrt\u00ebritjen demografike, sepse n\u00ebse vazhdohet me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn heshtje si deri m\u00eb tash, pasojat do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. \u00c7do vend i cili \u00e7\u00ebshtjet e tilla i trajton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb serioze, duhet t\u00eb miratoj strategjin\u00eb e rip\u00ebrt\u00ebritjes demografike, duke parapar\u00eb mjete t\u00eb konsiderueshme si dhe formimin e ekipeve profesionale&nbsp; t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb merren me k\u00ebt\u00eb tem\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi shoq\u00ebrore.M\u00eb k\u00ebt\u00eb rast duhet cekur se \u00e7ift\u00ebve t\u00eb rinj\u00eb jan\u00eb p\u00ebrpjekur me iu siguruar kredi p\u00ebr banesa, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb projektit \u201c1.000 plus\u201d, q\u00eb m\u00eb t\u00ebp\u00ebr mbeti si d\u00ebshir\u00eb se sa realitet n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb t\u00eb kriz\u00ebs jo vet\u00ebm ekonomike.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kosova n\u00eb&nbsp; plus 18.500 banor\u00eb nd\u00ebrsa &nbsp;Serbija me minus t\u00eb dyfisht\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga EUROSTAT-i p\u00ebr vitin 2018, Mali i Zi gjindet n\u00eb grupin e kat\u00ebr vend\u00ebve t\u00eb regjionit ku ende kan\u00eb shtimin natyror pozitiv, ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb edhe Shqip\u00ebria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut. K\u00ebshtu Kosova \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb vend t\u00eb par\u00eb, sepse n\u00eb fund t\u00eb vitit 2018, ka qen\u00eb \u201cn\u00eb plus\u201d 18.500 banor\u00eb, Shqip\u00ebria 7.130 dhe Maqedonia e Veriut me 1.600 banor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, me shtimin natyror negativ \u00ebsht\u00eb Bosnje e Hercegovina, Kroacia, Sllovenia e Serbia. Minusi m\u00eb i lart\u00eb \u00ebsht\u00eb evidentuar n\u00eb fund t\u00eb vitit t\u00eb kaluar n\u00eb Serbi me -37.680 banor\u00eb, Kroaci -15.761, Bosnje e Hercegovin\u00eb 8.277 dhe Slloveni -900 banor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse analizojm\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat demografike p\u00ebr Malin e Zi, del se k\u00ebtu ende kemi shtim pozitiv&nbsp; t\u00eb popullsis\u00eb, por n\u00ebse e analizojm\u00eb sipas komunave del se&nbsp; vazhdon trendi negativ i shtimit t\u00eb popullsis\u00eb. K\u00ebshtu shtimi natyror negativ n\u00eb vitin 2013 \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar n\u00eb tet\u00eb komuna,dhjet\u00eb n\u00eb vitin 2014, n\u00eb 2015(12), n\u00eb 2016 dhe 2017 n\u00eb 13 komuna. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb saj\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave nga institucioni i statistik\u00ebs MONSTAT-it, del se n\u00eb pes\u00eb-gjasht\u00eb vitet e ardhshme Mali i Zi do t\u00eb b\u00ebj\u00eb pjes\u00eb n\u00eb ato vende q\u00eb m\u00eb tep\u00ebr do t\u00eb vdesin se sa do t\u00eb lindin, ku n\u00eb pozit\u00eb m\u00eb t\u00eb pavolitshme jan\u00eb Veriu i vendit por edhe disa komuna tjera ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe Ulqini si kryeqendra e shqiptar\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, \u00e7\u00ebshtje kjo shum\u00eb shqet\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb ardhm\u00ebn me pasoja shum\u00ebdimensionale.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Duhen masa stimulive nga shteti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Deri tash n\u00eb Mal t\u00eb Zi nuk kemi informacione se n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb qeveris\u00eb, apo t\u00eb ndonj\u00eb ministrie \u00ebsht\u00eb trajtuar \u00e7\u00ebshtja demografike apo&nbsp; e politik\u00ebs popullative. Sepse \u00ebsht\u00eb e udh\u00ebs q\u00eb t\u00eb ekzistoj\u00eb strategjia e nxitj\u00ebs s\u00eb natalitetit, me qasje ekonomike&nbsp; dhe jo vet\u00ebm deklarative, duke ndar\u00eb mjete t\u00eb konsiderueshme financiare. Mbeshtetja &nbsp;financiare me rastin e lindj\u00ebs s\u00eb f\u00ebmijeve \u00ebsht\u00eb e karakterit t\u00eb p\u00ebrkohsh\u00ebm, andaj duhet gjet\u00eb modele t\u00eb qendrueshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt duke marr\u00eb parasysh se gjinia f\u00ebm\u00ebrore \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak e pun\u00ebsuar, dhe m\u00eb shum\u00eb e ngarkuar n\u00eb rritjen e f\u00ebmijeve. Modeli I Serbis\u00eb mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb edhe p\u00ebr Malin e Zi, sepse ata japin shtesa p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb deri n\u00eb mosh\u00ebn dhjet\u00eb vje\u00e7are. Nd\u00ebrsa duhet pare mund\u00ebsin\u00eb e rikthimit te pension\u00ebve p\u00ebr femrat t\u00eb cilat kan\u00eb lindur tre e m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, q\u00eb iu mohua n\u00eb vitin 2017 nga ana e qeveris\u00eb, m\u00eb \u00e7&#8217;rast u kriju paknaq\u00ebsi e madhe duke protestuar n\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb rikthyer t\u00eb drejt\u00ebn e mohuar.<\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00ebm m\u00eb aktivitete konkrete nga ana e qeveris\u00eb me qellim t\u00eb nxitjes s\u00eb natalitetit dhe zhvillimit t\u00eb qendruesh\u00ebm popullativ, duke marr\u00eb modele nga vendet e ndryshme, mund t\u00eb kemi ndryshime pozitive, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e ardhmja do t\u00eb jet\u00eb me pasoja t\u00eb m\u00ebdha&nbsp; shoq\u00ebrore.<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>(Shtator&nbsp; 2020)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diskursi demografik N\u00eb saj\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave nga institucioni i statistik\u00ebs MONSTAT-it, del se n\u00eb pes\u00eb-gjasht\u00eb vitet e ardhshme Mali i Zi do t\u00eb b\u00ebj\u00eb pjes\u00eb n\u00eb ato vende q\u00eb m\u00eb tep\u00ebr do t\u00eb vdesin se sa do t\u00eb lindin, ku n\u00eb pozit\u00eb m\u00eb t\u00eb pavolitshme jan\u00eb Veriu i vendit por edhe disa komuna tjera ku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27028,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[384],"class_list":["post-27027","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-nail-draga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27027","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27027"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27029,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27027\/revisions\/27029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}