{"id":27006,"date":"2020-09-12T15:19:04","date_gmt":"2020-09-12T13:19:04","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=27006"},"modified":"2020-09-12T15:20:00","modified_gmt":"2020-09-12T13:20:00","slug":"metali-si-element-i-kultures-shpirterore-ne-ane-te-malit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=27006","title":{"rendered":"Metali, si element i kultur\u00ebs shpirt\u00ebrore ne An\u00eb t\u00eb Malit"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"302\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/ana-e-malit-ulqin-suma.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27007\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/ana-e-malit-ulqin-suma.jpg 800w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/ana-e-malit-ulqin-suma-300x113.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/ana-e-malit-ulqin-suma-768x290.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Nga Ylber Dyli<\/p>\n\n\n\n<p>Metali ka sh\u00ebrbyer si mbrojtje ndaj syrit t\u00eb keq dhe magjive. Ai ka qen\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht edh personifikim i forc\u00ebs. Kulti i metalit ka shoq\u00ebruar faza t\u00eb ndryshme t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb anamal\u00ebsve.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb pasur f\u00ebmij\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe besimi tek metali si personifikim i forc\u00ebs, b\u00ebnte q\u00eb besimi tek ai t\u2019i shoq\u00ebronte q\u00eb nga lindja. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, larja e par\u00eb e f\u00ebmij\u00ebs shoq\u00ebrohej me hedhje t\u00eb krip\u00ebs dhe monedh\u00ebs metalike n\u00eb uj\u00eb, p\u00ebr t\u00eb forcuar l\u00ebkur\u00ebn dhe p\u00ebr t\u00eb shpresuar se f\u00ebmija do t\u00eb b\u00ebhej i fort\u00eb si metali.<em><strong>230<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Besimi i hersh\u00ebm se metali thyen magjin\u00eb ka ndikuar n\u00eb zbukurimet metalike q\u00eb mbaninnuset e reja n\u00eb qaf\u00eb. Nuset e reja mund t\u00eb ishin objekt i syrit t\u00eb keq, magjis\u00eb apo xhindeve, prandaj metali shihej si mbrojt\u00ebs i tyre.Besimi tek metalet \u00ebsht\u00eb prezent edhe n\u00eb dit\u00ebt tona, pavar\u00ebsisht se popullsia e An\u00ebs s\u00eb Malit \u00ebsht\u00eb monoteiste. Ajo i p\u00ebrket besimit islam dhe atij katolik. Sot, n\u00eb banesat anamalase, n\u00eb port\u00ebn kryesore t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb, gjen t\u00eb varur potkoj prej hekuri, si simbol i mbrojtjes nga syri i keq.<\/p>\n\n\n\n<p>Besimi tek objektet qiellore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr fond i pasur i kultur\u00ebs shpirt\u00ebrore. Ato e kan\u00eb lidhur Diellin dhe H\u00ebn\u00ebn me mbar\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb nj\u00ebr\u00ebzve, t\u00eb gj\u00ebs\u00eb s\u00eb gjall\u00eb apo veprimtarive ekonomike.<\/p>\n\n\n\n<p>Kulti i h\u00ebn\u00ebs ka shoq\u00ebruar f\u00ebmij\u00ebt e porsalindur duke besuar n\u00eb mir\u00ebrritjen dhe rehatin\u00eb e tyre n\u00eb gjum\u00eb. Vendosja n\u00eb djep e f\u00ebmij\u00ebs s\u00eb porsalindur ishte e p\u00eblqyer t\u00eb b\u00ebhej me h\u00ebn\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, pasi besohej se do ta donte shum\u00eb djepin.<strong><em>231 <\/em><\/strong>Kulti i h\u00ebn\u00ebs gjente shtrirje t\u00eb gjer\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb bujq\u00ebsi. Fazat e saj ishin t\u00eb lidhura ngusht\u00eb me proceset bujq\u00ebsore si mbjellja, pleh\u00ebrimi, prashitja deri tek korrja. Ky besim b\u00ebnte q\u00eb korrja e drithit t\u00eb fillonte me h\u00ebn\u00eb t\u00eb plot\u00eb edhe n\u00ebse ishte i papjekur plot\u00ebsisht. Kjo b\u00ebhej vet\u00ebm me nj\u00eb doracak drith\u00eb. Korrja e plot\u00eb realizohej pasi t\u00eb kishte arritur pjekjen e plot\u00eb drithi n\u00eb ar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kulti i diellit ka qen\u00eb prezent kryesisht n\u00eb veprimtarin\u00eb ekonomike, sidomos n\u00eb bujq\u00ebsi dhe blegtori. Dielli shikohej si fuqia q\u00eb tremb fantazmat. Mbi k\u00ebt\u00eb besim lidhet edhe tradita e mjeljes s\u00eb bag\u00ebtive pasi t\u00eb ket\u00eb lindur dielli <strong><em>232<\/em><\/strong><br>, pasi n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mbrohej bag\u00ebtia nga fantazmat q\u00eb<br>vinin po t\u00eb mjelje n\u00eb err\u00ebsir\u00eb.<br>Transformimet ekonomiko-shoq\u00ebrore, hapja me shoq\u00ebrit\u00eb e tjera me kultura dhe tradita t\u00eb ndryshme, kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb shum\u00eb element\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs shpirt\u00ebrore t\u00eb zbehen. Trash\u00ebgimia e ruajtur deri n\u00eb dit\u00ebt tona e besimeve t\u00eb lashta dhe bashk\u00ebjetesa e tyre me besimet monoteiste tregojn\u00eb qart\u00eb mish\u00ebrimin e tyre me bot\u00ebn shpirt\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p>230 Selimi, Y.,\u201d Zakone t\u00eb lindjes n\u00eb Zadrim\u00eb dhe ndryshimet e tyre n\u00eb dit\u00ebt tona\u201d, Etnografia shqiptare nr.11,Tiran\u00eb<br>1981, fq. 274.<br>231 Selimi, Y.,\u201d Zakone t\u00eb lindjes n\u00eb Zadrim\u00eb dhe ndryshimet e tyre n\u00eb dit\u00ebt tona\u201d, Etnografia shqiptare nr.11,Tiran\u00eb<br>1981, fq. 191.<br>232 Tirta, M.,\u201d Kulte t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb dhe blegtoris\u00eb n\u00eb popullsin\u00eb ton\u00eb\u201d, Etnografia shqiptare nr. 9, Tiran\u00eb 1978, fq. 171.<\/p>\n\n\n\n<p>*P\u00ebrgaditur nga Memli Kurti<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Ylber Dyli Metali ka sh\u00ebrbyer si mbrojtje ndaj syrit t\u00eb keq dhe magjive. Ai ka qen\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht edh personifikim i forc\u00ebs. Kulti i metalit ka shoq\u00ebruar faza t\u00eb ndryshme t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb anamal\u00ebsve. D\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb pasur f\u00ebmij\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe besimi tek metali si personifikim i forc\u00ebs, b\u00ebnte q\u00eb besimi tek ai t\u2019i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27007,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,6],"tags":[230,2725,2724],"class_list":["post-27006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kulture","tag-ana-e-malit","tag-memli-kurti","tag-ylber-dyli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27006"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27009,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27006\/revisions\/27009"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}