{"id":26759,"date":"2020-08-28T17:05:38","date_gmt":"2020-08-28T15:05:38","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=26759"},"modified":"2020-08-28T17:05:38","modified_gmt":"2020-08-28T15:05:38","slug":"ne-periudhen-e-pluralizmit-politik-asnje-femer-shqiptare-ne-kuvendin-e-malit-te-zi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=26759","title":{"rendered":"N\u00eb periudh\u00ebn e pluralizmit politik, asnj\u00eb fem\u00ebr shqiptare n\u00eb Kuvendin e Malit t\u00eb Zi"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/parlamenti-mali-zi.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1966\" width=\"519\" height=\"390\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/parlamenti-mali-zi.jpg 450w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/parlamenti-mali-zi-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 519px) 100vw, 519px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Nga Gjek\u00eb Gjonaj<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb&nbsp; n\u00eb Mal t\u00eb Zi fituan t\u00eb drejt\u00ebn q\u00eb t\u00eb zgjidhen p\u00ebr funksione p\u00ebrfaq\u00ebsuese&nbsp; n\u00eb vitin 1946. Ato k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb e kan\u00eb shfryt\u00ebzuar nga legjislatura e par\u00eb&nbsp; e Kuvendit Popullor t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Malit t\u00eb Z, por me nj\u00eb p\u00ebrqindje jasht\u00ebzakonisht t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb raport me meshkujt. Mir\u00ebpo, deri n\u00eb vitin 1990, fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr&nbsp; zgjedhjet n\u00eb sistemin nj\u00ebpartiak jodemokratik, t\u00eb drejt\u00ebn&nbsp; q\u00eb t\u00eb zgjedhen&nbsp; n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb lir\u00eb &nbsp;e shfryt\u00ebzuan&nbsp; n\u00eb zgjedhjet<\/p>\n\n\n\n<p>Mali i Zi, sa i p\u00ebrket pjes\u00ebmarrjes\u00a0 s\u00eb grave\u00a0 n\u00eb parlament, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb\u00a0 t\u00eb dh\u00ebnave\u00a0t\u00eb publikuara nga Banka Bot\u00ebrore , para zgjedhjeve t\u00eb fundit parlamentare, ka qen\u00eb n\u00eb vendin 103, mes 217\u00a0 shteteve t\u00eb bot\u00ebs. Ligji\u00a0 n\u00eb fuqi \u00a0p\u00ebr zgjedhjen e k\u00ebshilltar\u00ebve dhe deputet\u00ebve\u00a0 parashikon nj\u00eb kuot\u00eb prej 30 p\u00ebr qind\u00a0 p\u00ebr listat e kandidat\u00ebve \/eve.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb\u00a0 baz\u00eb t\u00eb formular\u00ebve t\u00eb p\u00ebrpunuar\u00a0 nga 950 vende t\u00eb votimit, vet\u00ebm afro 20\u00a0 p\u00ebr qind\u00a0\u00a0e k\u00ebshillave zgjedhore ka pasur\u00a0 p\u00ebr kryetare nj\u00eb grua.\u00a0 N\u00eb t\u00eb gjitha listat\u00a0 zgjedhore\u00a0 grat\u00eb\u00a0 pjes\u00ebmarr\u00ebse\u00a0 pak\u00ebz e kan\u00eb kaluar 30 p\u00ebr qind\u00ebshin.\u00a0 Grat\u00eb n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e listave\u00a0 kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndara\u00a0 n\u00eb \u00e7do t\u00eb\u00a0 kat\u00ebrtin vend , n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb respektohet\u00a0 ligji. Por, asnj\u00ebr\u00ebn nga 17 listat kandiduese nuk e ka kryesuar\u00a0 femra.<\/p>\n\n\n\n<p>Pjes\u00ebmarrja e grave n\u00eb listat zgjedhore&nbsp; t\u00eb subjekteve nacionale shqiptare&nbsp; n\u00eb zgjedhjet parlamentare&nbsp; 2016&nbsp; ka qen\u00eb , si\u00e7 vijon:<\/p>\n\n\n\n<p>1.Koalicioni \u201cShqiptar\u00ebt t\u00eb Vendosur\u201d kandidoi&nbsp; me 38 kandidat\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve 12 kan\u00eb qen\u00eb femra, ose 31 p\u00ebr qind.<\/p>\n\n\n\n<p>2.Koalicioni Shqiptar\u201d Me nj\u00eb q\u00ebllim\u201d&nbsp; n\u00eb list\u00eb p\u00ebr deputet\u00eb kishte 46 kandidat\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve&nbsp; 14 ishin femra, apo 30.4 %<\/p>\n\n\n\n<p>3. Lista e Lidhjes Demokratike\u00a0t\u00eb Shqiptar\u00ebve kandidoi me 31 kandidat\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve 11 femra, ose 35.5 p\u00ebr qind.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb hap i keq prapa se, n\u00eb politik\u00ebn shqiptare\u00a0 n\u00eb periudh\u00ebn e pluralizmit politik\u00a0 n\u00eb Mal t\u00eb Zi\u00a0 nga viti 1990- 2016,\u00a0 asnj\u00eb fem\u00ebr shqiptare nuk \u00ebsht\u00eb ulur n\u00eb ul\u00ebset e Kuvendit t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Kjo tregon\u00a0 se barazia gjinore\u00a0 n\u00eb\u00a0 vitet e shum\u00ebpartiaksis\u00eb\u00a0 tek shqiptar\u00ebt\u00a0\u00a0\u00a0 nuk \u00ebsht\u00eb barazi dhe\u00a0 se kund\u00ebrshtar p\u00ebr femrat ka qen\u00eb dhe p\u00ebr fat t\u00eb keq vazhdon t\u00eb jet\u00eb mentaliteti i meshkujve. Frym\u00eb m\u00eb e mir\u00eb politike\u00a0 e p\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb grave shqiptare n\u00eb Kuvendin e\u00a0 Malit t\u00eb Zi ka ekzistuar\u00a0\u00a0 n\u00eb koh\u00ebn\u00a0 e regjimit komunist , n\u00eb periudh\u00ebn kohore\u00a0 1946- 1990,\u00a0 kur shqiptar\u00ebt\u00a0 pat\u00ebn\u00a0 nj\u00eb deputete \u2013 z. Dush\u00eb Dushaj.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb imperativ i koh\u00ebs q\u00eb lidershipi shqiptar n\u00eb Mal t\u00eb Zi&nbsp; t\u00eb kuptoj\u00eb se sa e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb q\u00eb&nbsp; t\u00eb kemi p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb barabart\u00eb t\u00eb dy gjinive n\u00eb Parlamentin e Malit t\u00eb Zi.&nbsp;&nbsp; Nj\u00ebra nd\u00ebr argumentet kryesore \u00ebsht\u00eb se p\u00ebrderisa grat\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 50% t\u00eb popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb juridike elementare q\u00eb grat\u00eb t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohen n\u00eb institucionet politike n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me burrat. Demokracia e k\u00ebrkon nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb sepse mos p\u00ebrfaq\u00ebsimi i barabart\u00eb i grave n\u00eb politik\u00eb bie n\u00eb kund\u00ebrshtim me konceptin e demokracis\u00eb. Barazia gjinore n\u00eb pjes\u00ebmarrjen politike \u00ebsht\u00eb aspekt fondamental i qeverisjes demokratike moderne.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas standardeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, meshkujt dhe femrat duhet t\u00eb ken\u00eb t\u00eb drejta dhe mund\u00ebsi te barabarta p\u00ebr pjes\u00ebmarrje t\u00eb plot\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet dhe nivelet e proceseve politike. Megjithat\u00eb, n\u00eb praktik\u00eb, n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb sfiduese p\u00ebr femrat q\u00eb t\u2019i g\u00ebzojn\u00eb dhe t\u2019i ushtrojn\u00eb k\u00ebto t\u00eb drejta. P\u00ebrfaq\u00ebsimi jo i k\u00ebnaqsh\u00ebm i femrave vazhdon\u00a0 n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet e qeverisjes. Duke iu referuar hulumtimit ton\u00eb n\u00eb proceset zgjedhore parlamentare\u00a0 t\u00eb subjekteve nacionale shqiptare \u00a0rezulton se femra shqiptare,\u00a0 p\u00ebrve\u00e7se\u00a0 p\u00ebrfaq\u00ebsimit formal n\u00eb lista zgjedhore kandiduese, sa p\u00ebr sy e faqe,\u00a0\u00a0as p\u00ebr s\u00eb af\u00ebrmi nuk \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me\u00a0 burrat. Dometh\u00ebn\u00eb\u00a0 barazia gjinore ekziston vet\u00ebm fjal\u00eb, edhem pse ato\u00a0 jan\u00eb n\u00eb gjendje dhe kan\u00eb aft\u00ebsi q\u00eb\u00a0 q\u00eb t\u00eb marrn apo t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb vendimet publike nj\u00ebjt\u00eb skur burrat.<\/p>\n\n\n\n<p>Me gjith\u00eb ekzistimin e baz\u00ebs ligjore, kuotave gjinore t\u00eb cilat garantojn\u00eb pjes\u00ebmarrjen e femrave&nbsp; n\u00eb t\u00eb gjitha proceset vendimmarr\u00ebse, ky\u00e7ja e tyre reale n\u00eb procese t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme vendimmarr\u00ebse \u00ebsht\u00eb ende shum\u00eb e kufizuar. Femrat jan\u00eb t\u00eb tejkaluara nga meshkujt thuajse n\u00eb t\u00eb gjitha fushat me p\u00ebrgjegj\u00ebsi. Nj\u00eb nd\u00ebr arsyet kryesore kontribuuese n\u00eb margjinalizmin e femrave n\u00eb politik\u00ebn shqiptare&nbsp; \u00ebsht\u00eb mungesa e vullnetit politik t\u00eb lidershipit partiak q\u00eb t\u00eb&nbsp; avancojn\u00eb&nbsp;&nbsp; pjes\u00ebmarrjen e plot\u00eb t\u00eb grave n\u00eb procesin politik dhe n\u00eb vendimmarrje.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsimi i barabart\u00eb i gruas n\u00eb politik\u00eb&nbsp; n\u00eb&nbsp; shtetet me demokraci t\u00eb zhvilluar \u00ebsht\u00eb konsideruar t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Nj\u00ebra nd\u00ebr argumentet kryesore \u00ebsht\u00eb se p\u00ebrderisa grat\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 50% t\u00eb popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb juridike elementare q\u00eb grat\u00eb t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohen n\u00eb institucionet politike n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me burrat. Demokracia e k\u00ebrkon nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb sepse mos p\u00ebrfaq\u00ebsimi i barabart\u00eb i grave n\u00eb politik\u00eb bie n\u00eb kund\u00ebrshtim me konceptin e demokracis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrderisa m\u00ebnyra m\u00eb e zakonshme p\u00ebr t\u00eb u inkuadruar n\u00eb politik\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmes partive politike, partit\u00eb politike shqiptare &nbsp;luajn\u00eb nj\u00eb rol jasht\u00ebzakonisht t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sa i p\u00ebrket inkuadrimit t\u00eb gruas n\u00eb proceset politike. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb partit\u00eb tona politike ta luajn\u00eb k\u00ebt\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm duhet q\u00eb pik\u00ebs\u00ebpari t\u00eb adaptojn\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb t\u00eb brendshme demokratike. Pra, subjektet nacionale shqoiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi&nbsp; &nbsp;duhet t\u00eb demokratizohen. Partive politike shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi &nbsp;ju mungojn\u00eb \u2018\u2019mekanizma p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb drejt\u00eb\u2019\u2019 dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u2018\u2019pa demokratizim brenda partiak dhe fuqizim t\u00eb gruas n\u00eb vendimmarrje brenda partis\u00eb politike, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtire q\u00eb gruaja &nbsp;t\u00eb jet\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsuar denj\u00ebsisht n\u00eb institucione t\u00eb larta&nbsp; shtet\u00ebrore, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Kuvendi dhe Qeveria.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gjek\u00eb Gjonaj Grat\u00eb&nbsp; n\u00eb Mal t\u00eb Zi fituan t\u00eb drejt\u00ebn q\u00eb t\u00eb zgjidhen p\u00ebr funksione p\u00ebrfaq\u00ebsuese&nbsp; n\u00eb vitin 1946. Ato k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb e kan\u00eb shfryt\u00ebzuar nga legjislatura e par\u00eb&nbsp; e Kuvendit Popullor t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Malit t\u00eb Z, por me nj\u00eb p\u00ebrqindje jasht\u00ebzakonisht t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb raport me meshkujt. Mir\u00ebpo, deri n\u00eb vitin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1966,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-26759","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26759"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26760,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26759\/revisions\/26760"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}