{"id":26088,"date":"2020-06-24T11:59:11","date_gmt":"2020-06-24T09:59:11","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=26088"},"modified":"2020-06-24T11:59:11","modified_gmt":"2020-06-24T09:59:11","slug":"new-yorkut-qytetit-me-te-madh-shqiptar-ne-diaspore-qe-nuk-flinte-kurre-keto-dite-po-zgjohet-nga-gjumi-i-rende-i-koronavirusit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=26088","title":{"rendered":"NEW YORKUT, QYTETIT M\u00cb T\u00cb MADH SHQIPTAR N\u00cb DIASPOR\u00cb Q\u00cb NUK FLINTE KURR\u00cb K\u00cbTO DIT\u00cb PO ZGJOHET NGA GJUMI I R\u00cbND\u00cb I KORONAVIRUSIT"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Nju Jork, ilustrim<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Gjek\u00eb Gjonlekaj\/New York<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jav\u00ebn e kaluar pas pak m\u00eb shum\u00eb se 100-dit\u00ebsh n\u00eb qytez\u00ebn Bronxville mora trenin Metro North t\u00eb Westchesterit p\u00ebr t\u00eb vizituar disa pjes\u00eb t\u00eb Manhattanit. Papa Gjon Pali i Dyt\u00eb n\u00eb tetor t\u00eb vitit 1995 kishte vizituar Shtetet e Baskuara dhe me ftes\u00ebn e Organizat\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara, Ati i Shejt\u00eb kishte mbajtur fjalimin kryesor n\u00eb OKB me rastin e 50-vjetorit t\u00eb thelimit t\u00eb k\u00ebsaj Organizate. N\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb vizit\u00ebs Shejt\u00ebria e Tij kishte th\u00ebn\u00eb se qyteti New York ka arritur kulmin e qytet\u00ebrimit (New York has reached the peak of civiliation). Jav\u00ebn e kaluar pas 100 dit\u00ebsh mbylljeje t\u00eb detyruar mora trenin Metro North t\u00eb Westchesterit p\u00ebr n\u00eb Grand Central Station q\u00eb \u00ebsht\u00eb destinacioni i fundit i k\u00ebsaj lidhje hekurudhore. N\u00eb tren prej 8 vagonash ku mund t\u00eb uleshin 500 udhetar\u00eb nuk ishin m\u00eb shum\u00eb se 20 veta. Ky num\u00ebr i vog\u00ebl mund t\u00eb vihej re edhe n\u00eb platform\u00ebn e stacionit. Grand Central \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri prej stacioneve m\u00eb t\u00eb bukra t\u00eb bot\u00ebs. Ky stacion gj\u00ebndet ne zem\u00ebr t\u00eb Manhatanit. \u00cbsht\u00eb i njohur p\u00ebr kuben\u00eb e lart\u00eb shum\u00eb artistike. Kjo mrekulli e artit dhe arkitektur\u00ebs \u00ebsht\u00eb ruajtur fal vendosmeris\u00eb s\u00eb Jackline Onasis Kennedy, p\u00ebrndryshe treg\u00ebtar\u00ebt do ta rr\u00ebnonin p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar aty hotele. Numri i vog\u00ebl i qytetar\u00ebve ishte di\u00e7ka e re q\u00eb nuk e kisha par\u00eb kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb q\u00ebnd\u00ebr t\u00eb mrekullueshme nuk shihej askush vet\u00ebm roja e sigurimit t\u00eb zakonsh\u00ebm. K\u00ebt\u00eb bukuri njer\u00ebzore e kishte mbuluar nj\u00eb heshtje trishtuese. Nuk q\u00ebndrova shum\u00eb dhe dola p\u00ebr t\u00eb par\u00eb q\u00ebndrat e tjera t\u00eb Manhattanit. Shkova p\u00ebr t\u00eb par\u00eb Organizat\u00ebn e Kombeve t\u00eb Bashkuara pasi q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb af\u00ebr. Edhe atje mb\u00ebret\u00ebronte nj\u00eb heshtje dhe nuk shihej gj\u00eb tjet\u00ebr vet\u00ebm shtizat pa flamuj\u00ebt e kombeve. P\u00ebrve\u00e7 rojeve n\u00eb hyrjen kryesore nuk shihej njeri aty pran\u00eb. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Pallatit t\u00eb OKB-\u00ebs n\u00eb Lumin e Lindjes(East River) mund te shihej vet\u00ebm ndonj\u00eb anije e vog\u00ebl. Shqiptaro-amerikan\u00ebt e nderojn\u00eb k\u00ebt\u00eb Organizat\u00eb, sepse Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e k\u00ebsaj Organizate p\u00ebr pothuajse 65 vjet. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 4 dekada atje kishte valvitur flamuri shqiptar, por mbi kokat e shqiponj\u00ebs dykrenare q\u00ebndronte ylli komunist dhe shqiptar\u00ebt antikomunist\u00eb e urrenin k\u00ebt\u00eb yll bile edhe Organizat\u00ebn e fajsonin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Delegacionet shqiptare komuniste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb vinin p\u00ebr \u00e7do vit n\u00eb fund t\u00eb shtatorit p\u00ebr t\u00eb mar\u00eb pjes\u00eb n\u00eb sesionet e rregullta t\u00eb k\u00ebsaj Organizate. N\u00eb fillim t\u00eb viteve 60′ kishte ardhur Mehmet Shehu nd\u00ebrsa n\u00eb tetor t\u00eb vitit 1990 kishte udh\u00ebtuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sesion Ramiz Alia. Vizita e tyre ishin sh\u00ebnuar me demonstra dhe protesta, nd\u00ebrsa vizita e Mehmet Shehut kishte kaluar pak m\u00eb mir\u00eb nga ana e shqip\u00ebtar\u00ebve p\u00ebr shkak t\u00eb protestave greke kund\u00ebr Shqip\u00ebris\u00eb. Shqiptar\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt kishin shkuar para OKB-\u00ebs p\u00ebr t\u00eb protestuar kund\u00ebr Mehmet Shehut kishin gjetur atje demonstruesit grek\u00eb duke k\u00ebrkuar bohoritur thirrjet p\u00ebr Kor\u00e7\u00eb e Gjirokast\u00ebr. Duke d\u00ebgjuar k\u00ebto thirrje shqptar\u00ebt ishin t\u00ebrbuar duke u v\u00ebrsulur kund\u00ebr grek\u00ebve. Kishin shp\u00ebrthyer rrahje bile disa shqiptar\u00eb ishin p\u00ebrgjakur nga t\u00eb r\u00ebnat e policis\u00eb amerikane. Fotografit\u00eb e shqiptar\u00ebve t\u00eb p\u00ebrgjakur ishin botuar n\u00eb disa gazeta dhe revista, edhe ne revist\u00ebn e njohur amerkane \u201cLIFE”. Edhe vizita e Ramiz Alis\u00eb ishte pritur me demonstrate t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb shqiptar\u00ebve antikomunist\u00eb para OKB-\u00ebs. Delegacionet komuniste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb New York b\u00ebnin politik\u00eb e propagand\u00eb. Shqiptar\u00ebt nga ish Jugosllavia nuk e shikonin me sy t\u00eb keq Misionin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb OKB, nga se ata nuk kishin p\u00ebsuar nga regjimi stalinist i atij vendi. N\u00eb vitet 70\u2019 disa mal\u00ebsor\u00eb kishin filluar lidhjet me zyrtar\u00ebt e Misionit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb OKB. T\u00eb till\u00eb ishin edhe shqiptaro-amerkan\u00ebt e Bostonit t\u00eb para Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Kjo Oganizat\u00eb Bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt, sidomos p\u00ebr Kosov\u00ebn. N\u00eb Parkun e madh Dag Hamarskj\u00f6ld Plaza pran\u00eb OKB-\u00ebs shqiptar\u00ebt kan\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb demonstrata p\u00ebr lirin\u00eb e Kosov\u00ebs. Aty pran\u00eb hyrjes kryesore t\u00eb OKB-\u00ebs shqptar\u00ebt e Amerik\u00ebs kishin q\u00ebndruar jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra n\u00eb mars t\u00eb vitit 1989, n\u00eb koh\u00ebn kur Jugosllavia kishte hequr autonomin\u00eb Kosov\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pallat gjigant ishin mbrojtur t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve para dhe gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Personalisht kisha ruajtur kujtime t\u00eb mira qysh n\u00eb koh\u00ebn kur kisha vepruar atje si korrespondent i Zerit t\u00eb Amerik\u00ebs. Aty e kisha takuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb N\u00ebn\u00ebn Tereze dhe shum\u00eb personalitete shqip\u00ebtare dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Jav\u00ebn e kaluar n\u00eb shikimin e par\u00eb fitova p\u00ebrshtypjen se kjo Organizat\u00eb Sup\u00ebrhumane ishte braktisur. Nuk u ndjeva aspak mir\u00eb kur mu kujtuan periudhat e ndryshme t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes shqiptare n\u00eb k\u00ebt\u00eb k\u00ebnd t\u00eb bukur t\u00eb k\u00ebtij qyteti q\u00eb Familja Rockefeller ia kishte falur k\u00ebsaj Organizate. Pastaj kalova af\u00ebr rrug\u00ebs ku kishte punuar fotografi gjenial shqiptar Gjon Mili dhe m\u00eb von\u00eb aktori i mir\u00ebnjohur shqiptar Stan Dragoti dhe aty af\u00ebr vepron fotografi shum\u00eb i njohur shqipar Fadil Berisha, p\u00ebrndrushe atdhetar shum\u00eb i nderuar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb t\u00eb qytetit vepronte para tri dekadash edhe fotografi i njohur amerikano-shqiptar Richard \u00c7ekani kush\u00ebriri i par\u00eb nga n\u00ebna i Gjon Milit. N\u00eb fund t\u00eb viteve 80′ zotni \u00c7ekanin e kisha vizituar n\u00eb stududion e tij. Richard \u00c7ekani ruante n\u00eb studio nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb krijimtaris\u00eb artistike t\u00eb Gjon Milit, bile edhe nj\u00eb piktur\u00eb q\u00eb Pablo Picasso t\u00eb cil\u00ebn ia kishte dhuruar fotografit gjenial shqiptar Gjon Milit. Manhattani q\u00eb disa e quajn\u00eb Q\u00cbNDRA E UNIVERSIT \u00ebsht\u00eb qyteti m\u00eb karakteristik n\u00eb bot\u00eb. \u00cbsht\u00eb karakteristik sepse k\u00ebtu jetojn\u00eb e veprojn\u00eb t\u00eb gjitha kombet dhe grupet etnike t\u00eb bot\u00ebs. N\u00eb New York fliten m\u00eb shum\u00eb se 1000 (nj\u00eb mij\u00eb) gjuh\u00eb t\u00eb huaja, natyrisht se ato nuk jan\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme por fliten n\u00eb familje dhe n\u00eb komunitetet e ndryshme etnike. P\u00ebr nj\u00eb gjysm\u00eb shekulli qysh se jetoj n\u00eb Shtetet e Bashkuara p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 44 vjet jetoj n\u00eb New York, fillimisht n\u00eb Brooklyn, pastaj n\u00eb Queens, n\u00eb Bronx dhe n\u00eb Westchester. Por p\u00ebr ato vjet q\u00eb punova n\u00eb Manhattan n\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebn e qeveris\u00eb federale Federal Plaza m\u00ebsova shum\u00eb p\u00ebr Manhattanin. Pas or\u00ebve t\u00eb pun\u00ebs isha kurioz p\u00ebr t\u00eb vizituar q\u00ebndrat kulturore historike dhe artistike t\u00eb New Yorkut. Ky qytet ka m\u00eb shum\u00eb muze artistik\u00eb dhe kulturor\u00eb se asnj\u00eb qytet tjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb. Manhattanin e vizitojn\u00eb pothuajse 50 milion\u00eb turist\u00eb n\u00eb vit. New Yorku ka dhjet\u00ebra muze artit dhe qindra galeri. New Yorku ka 27.000(nj\u00ebzet e shtat\u00eb mij\u00eb) restaurante, ku shquhen edhe ato shqiptaro-amerikanet. Q\u00ebndra e famshme Rockefeller e Manhattanit ku para 31 vjet\u00ebsh kisha kaluar or\u00eb t\u00eb r\u00ebra me Ibrahim Rugov\u00ebn dhe \u00cbngjell Sedaj, at\u00eb dit\u00eb dukej e ngrir\u00eb dhe nuk shihej asnj\u00eb l\u00ebvizje p\u00ebrve\u00e7 valvitjes s\u00eb flamuj\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha kombeve t\u00eb bot\u00ebs, ku mund vihej re edhe flamuri shqiptar. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Avenues 5 ku gj\u00ebndet Q\u00ebndra Rockefeller, shkova p\u00ebr t\u00eb par\u00eb atmosfer\u00ebn n\u00eb Katedralen Sh\u00ebn Patriku e cila \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb e hapur p\u00ebr vizitor\u00eb dhe p\u00ebr lutje, por at\u00eb pas dite ishte e mbyllur. Isha kurioz p\u00ebr t\u00eb par\u00eb brenda Katedrales shtatoren e N\u00ebn\u00ebs Tereze e cila ishte vendosur atje n\u00eb gusht t\u00eb vitit 2016 me rastin e shejt\u00ebrmit t\u00eb saj. Aty jan\u00eb ekspozuar shum\u00eb relike t\u00eb Shejt\u00ebresh\u00ebs son\u00eb. Kadedralja Sh\u00ebn Patrik ka nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi historike p\u00ebr popullin shqiptar, sepse t\u00eb gjith\u00eb kardinal\u00ebt e k\u00ebsaj katedrale qysh Kardinalit Cook e deri sot ishin treguar t\u00eb kujdessh\u00ebm p\u00ebr shiptar\u00ebt. Shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs kishin th\u00ebn\u00eb mesh\u00ebn e par\u00eb n\u00eb at\u00eb katedraje n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 1969. At\u00eb ceremoni e kishin drejtuar Kardinali Cook dhe Mons. Zef Oroshi dhe pas mesh\u00ebs shqiptar\u00ebt kishin organizuar nj\u00eb parad\u00eb shqiptare n\u00eb 5-Avenue. T\u00eb gjitha k\u00ebto aktivitete ishin b\u00ebr\u00eb me rastin e 50-vjetorit t\u00eb gazet\u00ebs “Dielli”. Nj\u00eb avenue m\u00eb larg\u00eb n\u00eb Hotelin Waldorf Astoria q\u00eb \u00ebsht\u00eb hoteli m\u00eb i njohur n\u00eb Amerik\u00eb shqiptar\u00ebt kshin organizuar seminarian kushtuar 100-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb At. Gergj Fisht\u00ebs. N\u00eb rrug\u00eb e sip\u00ebr p\u00ebr n\u00eb Plaza Hotel ku kishin q\u00ebndruar Ismail dhe Helena Kadare gjat\u00eb vizitave n\u00eb New York pas r\u00ebnjes s\u00eb diktatur\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri,kalova pran\u00eb Kull\u00ebs Trump, ku q\u00ebndronin forca t\u00eb m\u00ebdha sigurimi. Plaza Hotel q\u00eb n\u00eb vitin 1998 ishte pron\u00eb e Presidentit Trump dhe dukej si nj\u00eb pallat mbret\u00ebror. At\u00ebher\u00eb dhe m\u00eb von\u00eb p\u00ebrpara atij hoteli kalonin limuzina luksoze, pastaj kuaj e karroca t\u00eb koh\u00ebs antike dhe rojet e hotelit n\u00eb uniforma m\u00eb t\u00eb ndryshme. Nj\u00eb rrug\u00eb m\u00eb larg\u00eb nga ai hotel \u00ebsht\u00eb parku kryesor i qytetit ku dilnin p\u00ebr t\u00eb shetitur Ismaili dhe Helena. Ato dit\u00eb Ismail Kadare i kishte dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb gjat\u00eb gazet\u00ebs “Th\u00eb New York Times”, bile i kishte th\u00ebn\u00eb k\u00ebsaj gazete se gjat\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb New York kishte energji t\u00eb jashtzakonshme p\u00ebr t\u00eb shkruar. Thon\u00eb se New Yorku ka lindshmerin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb bot\u00eb, pavar\u00ebsisht se temperaturat e New Yorkut mund t\u00eb ndryshojn\u00eb 17 her\u00eb n\u00eb dit\u00eb. K\u00ebto ndryshime I kishte v\u00ebn\u00eb re shkrimtari i madh Mark Twain. Por jav\u00ebn e kaluar ky hotel i mrekulluesh\u00ebm dukej si nj\u00eb burg ose pallat i braktisur pas t\u00ebrmetit. Nj\u00eb situat\u00eb e till\u00eb ishte edhe n\u00eb Lincoln Center ku disa muaj m\u00eb par\u00eb shk\u00eblqente sopranoja e famshme shqiptare Ermonela Jaho. Pasi vizitova k\u00ebto q\u00ebndra q\u00eb lidhen me kultur\u00ebn shqiptare shkova n\u00eb Radio City Music Hall, por edhe kjo q\u00ebnd\u00ebr e madhe q\u00ebndronte mbyllur. Pastaj shkova p\u00ebr t\u00eb vizituar lokalin shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrmendur ” Russian Tea Room” pron\u00eb e Familjes Biberaj. Edhe ky lokal klasik ishte i mbyllur. Nuk u ndjeva mir\u00eb sepse k\u00ebtu n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ishin zhvilluar shum\u00eb aktivitete t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme me pjes\u00ebmarrjen e autoriteve m\u00eb t\u00eb larta politike, dhe kulturore nga atdheu dhe vendi ku jetojm\u00eb. N\u00eb New York kishin jetuar Fan S. Noli, Faik Konica,Mithat Frash\u00ebri,Abaz Kupi,Kol\u00eb Bib\u00eb Miraka dhe shum\u00eb personalitetet shqiptare. K\u00ebtu pushojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsi 3 v\u00ebllaz\u00ebrit Byty\u00e7i. Para m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekulli Dom.Ndre Mjeda i kishte kushtuar nj\u00eb poem\u00eb Amerik\u00ebs,George Washingtonit dhe New Yorkut ku i p\u00ebrmend edhe shqiptar\u00ebt si pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebrse e ketij qyteti. Dom.Ndre Mjeda ishte adhurues i madh i Shteteve t\u00eb Bashkuara. K\u00ebshtu kishte vepruar edhe Martin Camaj i cili shkroi nj\u00eb poezi t\u00eb mrekullueshme p\u00ebr New Yorkun. N\u00eb at\u00eb poezi Martin Camaj I krahasonte rrokaqiejt\u00eb e New Yorkut me rrokaqiejt\u00eb me shk\u00ebmbijet e Bjeshk\u00ebve t\u00eb N\u00ebmuna. Dhe jav\u00ebn e kaluar nd\u00ebrsa po kalonja n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt dhe bulevardet e shkret\u00ebruara t\u00eb Manhatanit mu kujtuan vargjet e Martin Camaj. Thon\u00eb se Martini ishte arratisur nga Shqip\u00ebria n\u00ebp\u00ebr Bjeshk\u00ebt e N\u00ebmuna. Rrokaqiejt\u00eb (kullat) e Manhattanit q\u00ebndronin lart\u00eb por t\u00eb ngrir\u00eb ashtu si shk\u00ebmbijet trishtuese t\u00eb bjeshk\u00ebve gjith\u00ebmon\u00eb t\u00eb mbuluara me bor\u00eb q\u00eb n\u00eb rinin\u00eb time i kisha par\u00eb \u00e7do dit\u00eb nga v\u00ebndlindja ime. Martin Camaj ishte ftuar n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nga Vatra p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb 100-vjetorin e “Diellit” dhe m\u00eb von\u00eb n\u00eb vitin 1985 e kisha shoq\u00ebruar disa her\u00eb n\u00eb vizitat e Manhatanit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet kishte dh\u00ebn\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm kulturor edhe Arshi Pipa. N\u00eb Universitetin Columbia kishin dh\u00ebn\u00eb m\u00ebsim shqiptaro-amerikan\u00ebt Stavro Skendi dhe Nelo Drizari dhe para pothuajse 40 vjet\u00ebsh n\u00eb at\u00eb universiteet ishte doktoruar Elez Biberaj. N\u00eb Manhattan veprojn\u00eb shum\u00eb biznismen t\u00eb suksessh\u00ebm pronar\u00eb pronash t\u00eb patunshme(real estate), ku shquhet Hasan Biberaj tani filantropist i njohur. Familja Biberaj ka dh\u00ebn\u00eb kontribut t\u00eb madh p\u00ebr arsimimin e shqiptar\u00ebve nga trojet arb\u00ebrore n\u00eb Shtetet e Bashkuara. N\u00eb Broadway t\u00eb Manhattanit kishin vepruar v\u00ebllaz\u00ebririt Belushi. N\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet veprojn\u00eb shum\u00eb aktivist pronar\u00eb restaurantesh t\u00eb shk\u00eblqyeshme ku ishin pritur me nderime personaliete t\u00eb larta politike dhe kulturore t\u00eb Amerik\u00ebs dhe Shqip\u00ebris\u00eb e Kosov\u00ebs. T\u00eb till\u00eb ishin v\u00ebllaz\u00ebrit Byty\u00e7i,v\u00ebllaz\u00ebrit Vulaj, v\u00ebllaz\u00ebrit Selimaj, Balidemaj dhe t\u00eb tjer\u00eb. Ata shtruan dhjet\u00ebra dreka dhe darka luksoze p\u00ebr elit\u00ebn politike dhe kulturore amerikane dhe shqiptare. N\u00eb Manhattan kishin hapur ekspozita artistike Gjon Mili,Ibrahim Kodra, Lin Delia dhe Gjelosh Gjokaj. N\u00eb hotelet m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Manhattanit ishin pritur me nderimet m\u00eb t\u00eb larta Presidenti Bill Clinton, pastaj shum\u00eb senator\u00eb e kongresmen\u00eb, sekretar\u00ebt amerikan\u00eb t\u00eb Shtetit Jam\u00ebs Baker dhe Madeline Albright, ku b\u00ebnte pjes\u00eb edhe kryeministri britanik Tony Blair. P\u00ebr ato pritje madheshtore nj\u00eb merit\u00eb e madhe i takon Avni Mustafaj. N\u00eb Manhattan n\u00eb World Trade Center me 11 shtator 2001 kishin humbur jet\u00ebn tragjikisht tre mal\u00ebsor\u00ebt shqiptar\u00eb: Rrok Camaj , Mon Gjonbalaj dhe Simon Dedvukaj. Manhattan \u00ebsht\u00eb em\u00ebrtim indian. Ata ishin banor\u00ebt e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij gadishulli themelet e t\u00eb cilit jan\u00eb mbi shk\u00ebmbije q\u00eb nuk jan\u00eb l\u00ebkundur kurr\u00eb nga t\u00ebrmetet dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb n\u00eb Manhattan jan\u00eb ngritur kulla t\u00eb larta bile edhe 100 katesh. Anglosankson\u00ebt kishin ushtruar dhun\u00eb t\u00eb madhe kund\u00ebr indian\u00ebve autokton\u00eb. Me 24 maj t\u00eb vitit 1626 indian\u00ebt ua kishin shitur Manhattanin holandez\u00ebve p\u00ebr 25 dollar\u00eb. Tash nj\u00eb gjysm\u00eb shekulli New Yorku \u00ebsht\u00eb goditur disa her\u00eb nga stuhit\u00eb natyrore pastaj nga sulmet terroriste q\u00eb kishin filluar n\u00eb vitin 1995. N\u00eb mesin e marsit t\u00eb k\u00ebtij viti ky shtet dhe ky qytet legjendar u godit\u00ebn tmerrsisht nga pandemia COVID-19. New Yorku p\u00ebr pothuajse tre muaj ishte epiq\u00ebndra bot\u00ebrore e koronavirusit. Gjat\u00eb k\u00ebtyre 100 dit\u00ebve humb\u00ebn jet\u00ebn m\u00eb shum\u00eb se 31.000 veta dhe p\u00ebsuan infektime m\u00eb shum\u00eb se 300.000 t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebr disa dit\u00eb me rall\u00eb n\u00eb New York kishin humbur jet\u00ebn deri m\u00eb 800 veta n\u00eb dit\u00eb. Ato dit\u00eb New Yorku ishte q\u00ebndra e dhimbjes njer\u00ebzore. Kudo vdekje, kudo funerale dhe varre. Bile p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb kohe nuk kishte funerale as varrime normale dhe p\u00ebr shkak t\u00eb numrit t\u00eb madh u detyruan t’i hedhin n\u00eb gropa masive, ashtu si\u00e7 kishin vepruar n\u00eb luft\u00ebrat e m\u00ebdha. Kamion\u00ebt shiheshin n\u00ebp\u00ebr rrug\u00eb duke transportuar arkivole n\u00ebp\u00ebr funerale. Bile disa her\u00eb u gjet\u00ebn grumbuj trupash t\u00eb pa jet\u00eb n\u00ebp\u00ebr kamion\u00eb. Dhimbje, vajtime, trishtime q\u00eb nuk ishin par\u00eb asnj\u00ebher\u00eb qysh prej 11 shtatorit 2001. N\u00eb k\u00ebt\u00eb katastrof\u00eb njer\u00ebzore humb\u00ebn jet\u00ebn shum\u00eb shqiptaro-amerikan\u00eb, bile u godit\u00ebn r\u00ebnd\u00eb nga ky virus edhe disa mjek\u00eb dhe motra medicinale shqiptaro-amerikane. Mjek\u00ebt dhe infermier\u00ebt shqiptar\u00eb b\u00ebn\u00eb ato dit\u00eb vepra heroike dhe humaniste. Ata nuk kishin munguar n\u00eb pun\u00eb asnj\u00eb or\u00eb. K\u00ebtu b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb edhe shqiptaro-amerikan\u00ebt q\u00eb punojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr zyrat e qytetit dhe t\u00eb shtetit t\u00eb New Yorkut, ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb policia shqiptare, mesuesit, zjarr\u00ebfiksit dhe pun\u00ebtor\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb seksonit privat. Shqiptaro-amerkan\u00ebt dhan\u00eb kontribute t\u00eb shk\u00ebqyeshme p\u00ebr shp\u00ebtimin e k\u00ebtj v\u00ebndi. Shqiptar\u00eb e ardhur koh\u00ebt e fundit n\u00eb Amerik\u00eb kaluan dit\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira nga smundja dhe varf\u00ebria.
Mal\u00ebsor\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb Amerik\u00ebs ishin ato dit\u00eb dyfish t\u00eb m\u00ebrzitur sepse vendlindja e tyre Mal\u00ebsia n\u00eb Mal t\u00eb Zi ishte goditur r\u00ebnd\u00eb nga kjo pandemi.
Pas Tiran\u00ebs dhe Prishtin\u00ebs New Yorku \u00ebsht\u00eb qyteti m\u00eb i madh shqiptar, q\u00eb veprojn\u00eb k\u00ebtu p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull. Deri von\u00eb ishte Bostoni qyteti kryesor i shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs, por pas Lyft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore vendin e par\u00eb e zuri New Yorku. N\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet k\u00ebto dekadat e fundit jan\u00eb mbajtur shum\u00eb konferenca shkencore dhe politike p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare. K\u00ebto simpoziume jan\u00eb zhvilluar n\u00eb universsitetet m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb k\u00ebtij qyteti. Pastaj jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb koncerte e takime letrare dhe ekspozita artistike dhe aktivitete t\u00eb tjera, shumica e e tyre jan\u00eb nga m\u00ebrgata shqiptare pas r\u00ebnjes s\u00eb diktatur\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri dhe liris\u00eb n\u00eb Kosvov\u00eb. N\u00eb Manhattan jan\u00eb shfaqur filma dhe koncerte ku kan\u00eb shk\u00eblqyer sopranot dhe tenor\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb shqiptar\u00eb. Shqiptar\u00ebt e New Yorkut kan\u00eb luajtur rol me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr lirin\u00eb e Kosov\u00ebs. Bronxi dhe Manhattan tani ishin q\u00ebndrat kryesore p\u00ebr financimin dhe vajtjen e shqiptar\u00ebve n\u00eb Luft\u00ebn e Kosov\u00ebs p\u00ebr liri. N\u00eb Manhattan vepron politikani i mir\u00ebnjohur amerikano- shqiptar an\u00ebtar i K\u00ebshillit t\u00eb Qytetit New York, Mark Gjonaj. Perspektiva politike e Mark Gjonaj \u00ebsht\u00eb e madhe, nga ana tjet\u00ebr ky burr\u00eb i fisit ton\u00eb \u00ebsht\u00eb besnik i \u00e7\u00ebshtjes shqiptare. N\u00eb Manhattan kishin vepruar v\u00ebllaz\u00ebrir Joe dhe Bill Kovach t\u00eb dy editor\u00eb t\u00eb p\u00ebrmendur t\u00eb gazet\u00ebs “Th\u00eb New York Tim\u00ebs” dhe “Daily News”. N\u00eb Manhattan kishte vepruar p\u00ebr disa dekada avokati Bardhyl Tirana p\u00ebrndryshe mik i madh i Familjes Kennedy dhe i Presidentit Jimmy Carter. Jimmy Carter i kishte besuar funksione t\u00eb larta n\u00eb Administat\u00ebn e tij. Ai kishte q\u00ebn\u00eb Minist\u00ebr i Sigurimit t\u00eb Br\u00ebndsh\u00ebm i Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb lufte b\u00ebrthamore q\u00eb n\u00eb mesin e viteve 80” kjo \u00e7\u00ebshtje ishte tem\u00eb e p\u00ebrditshme n\u00eb politik\u00ebn amerikane, bile “The New York Tim\u00ebs” n\u00eb at\u00eb koh\u00eb shkruante: “Sigurimi amerikan n\u00eb duart e nj\u00eb shqiptari”.
Kjo smundje barbare e goditi keq New Yorkun, duke rr\u00ebnuar ekonomin\u00eb, kultur\u00ebn, artin dhe sportet. K\u00ebt\u00eb pandemi katastrofike e d\u00ebrgoi djalli I mallkuar p\u00ebr t\u00eb shkatrruar ardhmerin\u00eb njer\u00ebzore. Pavar\u00ebsisht p\u00ebrpjekjeve maksimale t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb dhe shkenc\u00ebs ky p\u00ebrbind\u00ebsh q\u00eb nuk mund t\u00eb shihet me sy, po vret mij\u00ebra njer\u00ebz n\u00eb dit\u00eb. Nj\u00eb gj\u00ebndje e till\u00eb \u00ebsht\u00eb par\u00eb vet\u00ebm 100 vjet m\u00eb par\u00eb nga gripi spanjoll.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb Mal\u00ebsin\u00eb ton\u00eb thon\u00eb: “Mos mbet\u00ebsh me kaq”. N\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij muaji disa polic\u00eb, bandit\u00eb e kriminel\u00eb vran\u00eb babarisht nj\u00eb afrikano-amerikan dhe kjo vrasje makabre shqet\u00ebsoi shpirt\u00ebrisht qytetarin\u00eb amerikane. Vrasja e George Floydit shkaktoi demonstratat dhe protestat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb historin\u00eb e k\u00ebtij vendi. Shumica e demonstratave ishin paq\u00ebsore por aty k\u00ebtu dhuna shkaktoi disa d\u00ebme materiale. At\u00eb dit\u00eb vura re shum\u00eb dritare t\u00eb mbuluara me drrasa nga disa demonstues\u00eb q\u00eb kishin thyer dritaret e shum\u00eb dyqaneve n\u00eb qytet. Disa ekspert\u00eb thon\u00eb se k\u00ebto d\u00ebme ishin shkaktuar nga disa racist\u00eb ekstrem\u00eb t\u00eb rac\u00ebs s\u00eb bardh\u00eb p\u00ebr t\u00eb njollosur l\u00ebvizjen e afrikano-amerian\u00ebve p\u00ebr drejt\u00ebsi. M\u00eb shum\u00eb se 65 p\u00ebr qind e demonstrus\u00ebve ishin t\u00eb bardh\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb revolucion i v\u00ebrt\u00ebt\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsi e barazi q\u00eb m\u00eb n\u00eb fund do t\u00eb fitoj\u00eb. Q\u00ebndresa, heroizmi dhe humanizmi u tregua gjat\u00eb pandemis\u00eb ashtu si\u00e7 po tregohet edhe gjat\u00eb protestave p\u00ebr drejt\u00ebsi e barazi. Ky nj\u00eb revolucion i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr liri e drejt\u00ebsi si\u00e7 duket do t\u00eb vazhdoj\u00eb deri at\u00ebher\u00eb kur t\u00eb realizohen q\u00ebllimet e tyre legjitime.Qytetar\u00ebt amerikan u treguan t\u00eb ndersh\u00ebm gjat\u00eb demonstratave dhe gjat\u00eb pandemis\u00eb. Mjek\u00ebt, motrat medicinale dhe sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebt e tjer\u00eb ishin heronj\u00eb dhe heroina dhe veprimtaria e tyre ishte sup\u00ebrhumane. K\u00ebta heronj\u00eb dhe heroina nes\u00ebr do te jen\u00eb pjes\u00eb e historis\u00eb m\u00eb t\u00eb dhimbshme dhe m\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyeshme t\u00eb k\u00ebtij vendi. Governatori Andrew Cuomo dhe Kryebashkiaku Bill de Blasio do t\u00eb kujtohen si gjeneneral\u00ebt kryesor n\u00eb k\u00ebt\u00eb katastrof\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore dhe rr\u00ebmuj\u00eb qytetare. K\u00ebto dit\u00eb New Yorku filloi t\u00eb zgjohet nga gjumi tep\u00ebr i gjat\u00eb dhe i r\u00ebnd\u00eb. Para pothuajse nj\u00eb gjysm\u00eb shekulli artisti shqiptar Stan Dragoti e kishte zgjuar nga gjumi k\u00ebt\u00eb qytet me vargjet e tij epike dhe biblike “I LOVE NEW YORK”( UN\u00eb E DUA NEW YORKU). K\u00ebto vargje e kishin zgjuar nga gjumi k\u00ebt\u00eb qytet para 45 vjet\u00ebsh dhe qysh at\u00ebher\u00eb sot kjo thirrje e shejt\u00eb u pa dhe u d\u00ebgjua \u00e7do dit\u00eb n\u00eb radio-televizionet amerikae dhe bot\u00ebrore. Luani- New York po zgjohet nga gjumi . Zoti e bekoft\u00eb Amerik\u00ebn! (May God bless America)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gjek\u00eb Gjonlekaj\/New York Jav\u00ebn e kaluar pas pak m\u00eb shum\u00eb se 100-dit\u00ebsh n\u00eb qytez\u00ebn Bronxville mora trenin Metro North t\u00eb Westchesterit p\u00ebr t\u00eb vizituar disa pjes\u00eb t\u00eb Manhattanit. Papa Gjon Pali i Dyt\u00eb n\u00eb tetor t\u00eb vitit 1995 kishte vizituar Shtetet e Baskuara dhe me ftes\u00ebn e Organizat\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara, Ati i Shejt\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24060,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,5],"tags":[],"class_list":["post-26088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-diaspora"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26088"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26088\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26089,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26088\/revisions\/26089"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}