{"id":26069,"date":"2020-06-22T10:21:17","date_gmt":"2020-06-22T08:21:17","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=26069"},"modified":"2020-06-22T10:21:17","modified_gmt":"2020-06-22T08:21:17","slug":"dalahast-simboli-suedez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=26069","title":{"rendered":"Dalah\u00e4st\u2013 simboli suedez"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/kali-dalahast-suedi.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-26070\" width=\"490\" height=\"367\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Nga Gladiola Jorbus<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dalah\u00e4st ose kali Dala \u00ebsht\u00eb nj\u00eb statuj\u00eb tradicionale e gdhendur, e pikturuar e nj\u00eb kali prej duri, me origjin\u00eb nga provinca suedeze e Dalarnas (Dalekarlia).<\/p>\n\n\n\n<p>Dikur, kali Dalekarlian \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur kryesisht si nj\u00eb lod\u00ebr p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, por n\u00eb koh\u00ebt moderne \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb simbol t\u00eb Dalarn\u00ebs, dhe t\u00eb krejt Suedis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Jan\u00eb krijuar disa lloje t\u00eb kuajve Dalekarlian\u00eb, me karakteristikat p\u00ebrkat\u00ebse sipas lokalitetit ku prodhohen.<\/p>\n\n\n\n<p>Sidoqoft\u00eb, stili m\u00eb i p\u00ebrhapur \u00ebsht\u00eb ai i kalit t\u00eb gdhendur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb fuqishme dhe muskuloze, i pikturuar me ngjyr\u00eb t\u00eb kuqe t\u00eb ndritshme, me shum\u00eb detaje n\u00eb parzmoren e tij t\u00eb bardh\u00eb, t\u00eb gjelb\u00ebr, t\u00eb verdh\u00eb dhe blu. Pararend\u00ebsi i kalit Dala lindi n\u00eb kabina t\u00eb vogla, n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb pyjeve, gjat\u00eb net\u00ebve t\u00eb gjata t\u00eb dimrit, para nj\u00eb zjarri ku digjeshin trungjet.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Duke p\u00ebrdorur mjete t\u00eb thjeshta, p\u00ebrgjith\u00ebsisht vet\u00ebm thika, skalit\u00ebsit e drurit krijuan lodra p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre. Ishte e natyrshme q\u00eb lodrat predominuese ishin kuajt, sepse kali ishte i pa\u00e7muesh\u00ebm n\u00eb at\u00eb epok\u00eb, si nj\u00eb mik dhe pun\u00ebtor i besuesh\u00ebm q\u00eb sh\u00ebrbente p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr ngarkesa t\u00eb m\u00ebdha drush p\u00ebrmes pyjeve gjat\u00eb muajve t\u00eb dimrit, dhe gjat\u00eb stin\u00ebs s\u00eb ver\u00ebs luante funksion t\u00eb dobish\u00ebm n\u00eb ferma.<\/p>\n\n\n\n<p>Arti i gdhendjes dhe i pikturimit t\u00eb kuajve t\u00eb vegj\u00ebl lul\u00ebzoi shpejt n\u00eb shekullin XIX, pasi v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ekonomike n\u00eb rajon frym\u00ebzuan prodhim m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb k\u00ebtyre kuajve lod\u00ebr, dhe ata u kthyen n\u00eb nj\u00eb send t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr kryerjen e shk\u00ebmbimeve (nj\u00eb lloj kliringu).<\/p>\n\n\n\n<p>Gdhendja e kuajve, edhe pse mund t\u00eb kishte zanafill\u00ebn si nj\u00eb aktivitet p\u00ebrmbush\u00ebs gjat\u00eb muajve t\u00eb gjat\u00eb e t\u00eb err\u00ebt t\u00eb dimrit, rezultoi t\u00eb ishte i vlefsh\u00ebm dhe fitimprur\u00ebs. Kuajt Dala fillimisht u tregtuan n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb mallrave sht\u00ebpiake, por m\u00eb pas skalitja, vizatimi dhe ngjyrosja e tyre u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb industri t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb familjare.<\/p>\n\n\n\n<p>Familjet rurale vareshin nga prodhimi i kuajve p\u00ebr t\u00eb jetuar dhe kjo aft\u00ebsi artizanale e gdhendjes s\u00eb kuajve u trash\u00ebgua brez pas brezi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdhendja e kuajve Dala si m\u00ebnyr\u00eb jetese mendohet t\u00eb ket\u00eb filluar n\u00eb fshatin Bergkarl\u00e5s n\u00eb Suedin\u00eb Qendrore, megjith\u00ebse edhe fshatrat Risa, Vattn\u00e4s dhe Nusn\u00e4s ishin gjithashtu qendra t\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Fshatrat ishin t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb artin e skalitjes s\u00eb mobiljeve dhe t\u00eb or\u00ebve t\u00eb drurit, ndaj ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb cop\u00ebzat e mbetura t\u00eb drurit t\u00eb p\u00ebrdoreshin p\u00ebr prodhimin e kuajve Dala. Fillimisht, nd\u00ebrtimi i tyre ishte shum\u00eb i thjesht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngjyrosja e tyre nj\u00ebngjyr\u00ebshe, e bardh\u00eb ose e kuqe, u b\u00eb nj\u00eb praktik\u00eb e zakonshme n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XIX. &nbsp;Dekori i kalit Dala u p\u00ebrsos me kalimin e viteve. Sipas nj\u00eb p\u00ebrrall\u00eb vendase, nj\u00eb piktor endacak n\u00eb stilin kurbits u b\u00eb shkak q\u00eb zbukurimi i kalit t\u00eb merrte tjet\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsi. Kurbits \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simbol fantastik i pjelloris\u00eb bimore, bazuar n\u00eb nj\u00eb kungull t\u00eb legjend\u00ebs biblike, i p\u00ebrdorur kryesisht p\u00ebr zbukurime n\u00eb artin popullor suedez apo n\u00eb mobilje. Kjo ishte nj\u00eb metod\u00eb shum\u00eb e njohur midis viteve 1720 dhe 1870.<\/p>\n\n\n\n<p>Referencat m\u00eb t\u00eb hershme mbi shitjen e kuajve t\u00eb drunjt\u00eb datojn\u00eb rreth vitit 1623. N\u00eb shekullin e 19-t\u00eb, Stik\u00e5-Erik Hansson nga fshati Risa n\u00eb famullin\u00eb e Mor\u00ebs prezantoi teknik\u00ebn e piktur\u00ebs me dy ngjyra, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn fur\u00e7\u00eb, q\u00eb vijon t\u00eb p\u00ebrdoret ende sot.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb librin &#8220;Kuajt e drunjt\u00eb t\u00eb Suedis\u00eb: nga art folklorik n\u00eb simbol komb\u00ebtar&#8221;, autorja Anne Marie R\u00e5dstr\u00f6m p\u00ebrmend se ky piktor i famsh\u00ebm Dala \u00ebsht\u00eb varrosur n\u00eb nj\u00eb kopsht t\u00eb vog\u00ebl kishash n\u00eb Nebraska, pasi kishte emigruar n\u00eb SH.B.A. m\u00eb 1887, n\u00eb mosh\u00ebn 64 vje\u00e7are duke e ndryshuar emrin e tij n\u00eb Erik Erikson, pas mb\u00ebrritjes n\u00eb Amerik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Nj\u00eb tjet\u00ebr goj\u00ebdh\u00ebn\u00eb apokrifike ose me autenticitet t\u00eb dyshimt\u00eb p\u00ebr kalin Dalekarlian thot\u00eb se ai u send\u00ebrtua n\u00eb lod\u00ebr komb\u00ebtare n\u00eb vitin 1716, ku sipas legjend\u00ebs, ushtar\u00ebt besnik\u00eb t\u00eb mbretit suedez Karli XII u strehuan n\u00eb rajonin Dalekarlian dhe gdhend\u00ebn lodrat si dhurata p\u00ebr mikprit\u00ebsit e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Druri i cili sh\u00ebrben p\u00ebr gdhendjen e Dalah\u00e4st merret nga pyjet me pisha q\u00eb rriten rreth Liqenit Siljan. Ai lloj druri \u00ebsht\u00eb ideal p\u00ebr zdrukthtari dhe skalitje. Meqen\u00ebse k\u00ebta kuaj gdhenden me dor\u00eb, nuk gjenden dy nj\u00eblloj. Realizimi i kalit Dala k\u00ebrkon nj\u00eb proces pune sa estetik, aq dhe t\u00eb p\u00ebrkushtuar. Ai mbetet nj\u00eb souvenir tejet dometh\u00ebn\u00ebs, pa t\u00eb cilin nuk mund t\u00eb kthehesh nga Suedia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Gladiola Jorbus Dalah\u00e4st ose kali Dala \u00ebsht\u00eb nj\u00eb statuj\u00eb tradicionale e gdhendur, e pikturuar e nj\u00eb kali prej duri, me origjin\u00eb nga provinca suedeze e Dalarnas (Dalekarlia). Dikur, kali Dalekarlian \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur kryesisht si nj\u00eb lod\u00ebr p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, por n\u00eb koh\u00ebt moderne \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb simbol t\u00eb Dalarn\u00ebs, dhe t\u00eb krejt Suedis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26070,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,6],"tags":[],"class_list":["post-26069","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26069"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26071,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26069\/revisions\/26071"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}