{"id":25914,"date":"2020-06-04T12:30:10","date_gmt":"2020-06-04T10:30:10","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25914"},"modified":"2020-06-04T12:33:16","modified_gmt":"2020-06-04T10:33:16","slug":"sylvia-plath-poetja-tronditese-e-shekullit-xx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25914","title":{"rendered":"Sylvia Plath \u2013 poetja trondit\u00ebse e shekullit XX"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gladiola-busulla.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-25189\" width=\"218\" height=\"341\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gladiola-busulla.jpg 287w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gladiola-busulla-192x300.jpg 192w\" sizes=\"auto, (max-width: 218px) 100vw, 218px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u00a0Nga Gladiola Jorbus<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sylvia Plath ishte nj\u00eb poete, noveliste dhe shkrimtare amerikane. Ajo ka l\u00ebvruar zhanrin e poezis\u00eb rr\u00ebfyese dhe \u00ebsht\u00eb e mir\u00ebnjohur p\u00ebr v\u00ebllimet e botuara, \u2018<em>Kolosi dhe Poemat e tjera dhe Ariel\u2019 si dhe \u2018Kavanozi i ziles\u2019<\/em>, nj\u00eb roman gjysm\u00ebautobiografik i botuar pak para vdekjes s\u00eb saj. N\u00eb 1982, ajo fitoi \u00e7mimin \u2018Pulitzer\u2019 pas vdekjes p\u00ebr Poemat e Mbledhura.<\/p>\n\n\n\n<p>Lindur n\u00eb vitin 1932 n\u00eb Boston, Masa\u00e7usets, <em>Plath<\/em> studioi n\u00eb Kolegjin Smith dhe n\u00eb Newnham College n\u00eb Kembrixh, Angli. Ajo u martua me poetin anglez Ted Hughes, me t\u00eb cilin fillimisht jetuan n\u00eb Shtetet e Bashkuara, e m\u00eb pas n\u00eb Angli. Soll\u00ebn n\u00eb jet\u00eb dy f\u00ebmij\u00eb, para se t\u00eb ndaheshin nga nj\u00ebri &#8211; tjetri.<\/p>\n\n\n\n<p>Sylvia Plath ishte nj\u00eb nga poetet m\u00eb dinamike dhe t\u00eb admiruara t\u00eb shekullit XX. Vepra e saj t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen e nj\u00eb numri t\u00eb madh lexuesish, t\u00eb cil\u00ebt konstatuan n\u00eb vargun e saj nj\u00ebj\u00ebs, nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar d\u00ebshp\u00ebrimin, emocionin e dhunsh\u00ebm dhe obsesionin me vdekjen.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb revist\u00ebn e librit n\u00eb <em>New York Times,<\/em> Joyce Carol Oates e p\u00ebrshkroi Plath si &#8220;nj\u00eb nga poetet m\u00eb t\u00eb famshme dhe m\u00eb t\u00eb diskutuara t\u00eb pasluft\u00ebs q\u00eb shkruajn\u00eb n\u00eb anglisht.&#8221; Intensivisht autobiografike, poemat e Plath-it hulumtojn\u00eb ankthin e saj mendor, martes\u00ebn e saj t\u00eb trazuar me poetin Ted Hughes, konfliktet e saj t\u00eb pazgjidhura me prind\u00ebrit dhe vizionin e saj p\u00ebr veten.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Sylvia shkroi p\u00ebr natyr\u00ebn, ose p\u00ebr kufizimet shoq\u00ebrore t\u00eb individ\u00ebve, duke e zhveshur poezin\u00eb e saj nga penelatat zbut\u00ebse. P\u00ebrkundrazi, p\u00ebrmes procesit t\u00eb t\u00eb shkruarit, ajo shprehu frik\u00ebn par\u00ebsore, kontradiktat, tensionin. Poezit\u00eb e Sylvia Plath i n\u00ebnshtrohen imagjinat\u00ebs s\u00eb eg\u00ebr, t\u00eb l\u00ebnduar, hedhin imazhe dhe fraza me energjin\u00eb e nj\u00eb kali t\u00eb arratisur.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vepr\u00ebn e Plath-it v\u00ebrejm\u00eb p\u00ebrdorimin e paqart\u00eb t\u00eb teoris\u00eb psikoanalitike dhe kjo na fton t\u00eb rivler\u00ebsojm\u00eb lidhjet e vendosura nga kritik\u00ebt midis poezis\u00eb rr\u00ebfyese dhe psikanaliz\u00ebs. P\u00ebrcjellja e vetvetes, kufijt\u00eb e kujdesit t\u00eb t\u00eb folurit dalin n\u00eb pah n\u00eb poezit\u00eb e saj, t\u00eb cilat lexohen n\u00eb form\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsore, madje duket se ilustrojn\u00eb teorit\u00eb e Frojdit.<\/p>\n\n\n\n<p>Sylvia Plath nuk e p\u00ebrdor psikanaliz\u00ebn thjesht p\u00ebr t\u00eb hetuar thell\u00ebsin\u00eb e pavet\u00ebdijes s\u00eb saj. Prania e k\u00ebtij ligj\u00ebrimi d\u00ebshmon interesin e saj t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm p\u00ebr p\u00ebr t\u00eb strukturuar veten.<\/p>\n\n\n\n<p>Referencat e shumta ndaj miteve, p\u00ebrrallave dhe folklorit n\u00eb poezi t\u00eb mb\u00ebshtetura fort n\u00eb teorin\u00eb psikoanalitike, sugjerojn\u00eb se kjo e fundit nuk \u00ebsht\u00eb, ve\u00e7se nj\u00eb nga shum\u00eb format narrative mbi t\u00eb cilat Plath-i modelon imazhin e psikik\u00ebs s\u00eb saj.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo m\u00ebnyr\u00eb i siguron asaj nj\u00eb mori personazhesh dhe embrionesh narrative t\u00eb cilat ajo i p\u00ebrdor si pik\u00ebnisje, duke i lakuar konceptet frojdiane sipas q\u00ebllimeve t\u00eb veta. Psikoanaliza \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb kok\u00ebn e saj pasi tallja-hermeneutike (metoda e interpretimit t\u00eb tekstit) e Plath-it v\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje metafor\u00ebn dhe identifikimet shtremb\u00ebruese t\u00eb cilat nuk i japin qasje tjetrit, por e kthejn\u00eb at\u00eb n\u00eb nj\u00eb krijim letrar.<\/p>\n\n\n\n<p>Plath pyet veten n\u00ebse p\u00ebrpjekja e saj p\u00ebr p\u00ebrsosm\u00ebri vall\u00eb a do t\u00eb sjell\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb fryte dhe a do t\u00eb shfaqet s\u00eb jashtmi:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2018Kurr\u00eb, kurr\u00eb nuk do ta arrij p\u00ebrsosm\u00ebrin\u00eb q\u00eb d\u00ebshiroj me gjith\u00eb shpirt &#8211; pikturat e mia, poemat, historit\u00eb e mia &#8211; t\u00eb gjitha pasqyrime t\u00eb dob\u00ebta &#8230;<\/em> <em>Shkrimi \u00ebsht\u00eb dashuria e par\u00eb e jet\u00ebs sime. Un\u00eb kurr\u00eb nuk mund t\u00eb jem nj\u00eb shkrimtare e ngusht\u00eb dhe introverte, ashtu si jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, sepse shkrimi im varet aq shum\u00eb nga jeta ime.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Plath-i ka vuajtur nga depresioni gjat\u00eb pjes\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj dhe i \u00ebsht\u00eb n\u00ebnshtruar terapis\u00eb elektrokonvulsive (ECT). Fundi i saj qe tragjik. U vet\u00ebvra. Ajo q\u00eb e shtyu Sylvia Plath (vajz\u00ebn e profesorit emigrant gjerman Otto Plath) drejt vdekjes ishte e dhimbshme, por e qart\u00eb p\u00ebr psikiatrin e saj: depresion klinik.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, pasi poetja e mrekullueshme, kreu vet\u00ebvrasje m\u00eb 11 shkurt t\u00eb vitit 1963, miqt\u00eb, adhuruesit dhe biograf\u00ebt e saj ishin t\u00eb etur p\u00ebr t\u00eb faj\u00ebsuar dik\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tragjedi, nj\u00eb zuzar prej mishi dhe gjaku. M\u00eb potenciali ishte bashk\u00ebshorti i saj poeti Ted Hughes, i cili e kishte braktisur Sylvian dhe dy f\u00ebmij\u00ebt e tyre t\u00eb vegj\u00ebl p\u00ebr t\u00eb dashur\u00ebn e tij Assia Esther Wevill. P\u00ebrkthyesja gjermane, u kish shp\u00ebtuar nazist\u00ebve n\u00eb fillim t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe kishte emigruar fillimisht n\u00eb Palestin\u00eb, e m\u00eb von\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar. Ajo p\u00ebrjetoi nj\u00eb lidhje 6-vje\u00e7are me poetin Ted Hughes, por vrau veten dhe vajz\u00ebn e tyre kat\u00ebr vje\u00e7e Shura duke p\u00ebrdorur nj\u00eb furr\u00eb me gaz, vdekje e ngjashme me vet\u00ebvrasjen e gruas s\u00eb par\u00eb t\u00eb Hughes, Sylvia Plath.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakti q\u00eb dhe Assia kreu vet\u00ebvrasje pas gjasht\u00eb vitesh n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb si gruaja e tij, Sylvia duke l\u00ebn\u00eb hapur gazin e sob\u00ebs, vulosi faj\u00ebsin\u00eb e Hughes. N\u00eb nj\u00eb let\u00ebr drejtuar mikut t\u00eb tij t\u00eb ngusht\u00eb Lucas Myers, T. Hughes reflekton nga ana e tij p\u00ebr vdekjen e dy grave q\u00eb deshi. N\u00eb let\u00ebr rr\u00ebfen se p\u00ebr vdekjen e gruas s\u00eb tij, Sylvia Plath, shkaktare ishte &#8220;vendosm\u00ebria e tij e s\u00ebmur\u00eb&#8221;, nd\u00ebrsa n\u00eb rastin e s\u00eb dashur\u00ebs shkaktare ishte &#8220;pavendosm\u00ebria e tij e s\u00ebmur\u00eb&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Martesa midis Plath dhe Hughes u shtri n\u00eb vitet (1956 \u2013 1963). Ajo konsiderohet si nj\u00eb nga martesat m\u00eb t\u00eb shqyrtuara e detajuara, n\u00eb historin\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb shkruar n\u00eb anglisht.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithsesi, poetja amerikane Sylvia Plath (jet\u00ebs s\u00eb t\u00eb cil\u00ebs i \u00ebsht\u00eb kushtuar filmi \u2018Sylvia\u2019 nj\u00eb prodhim i vitit 2003, interpretuar nga ylli hollivudian Gwyneth Paltrow), edhe pse jet\u00ebshkurt\u00ebr, ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00ebn e saj t\u00eb pashlyeshme n\u00eb bot\u00ebn e letrave.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Nga Gladiola Jorbus Sylvia Plath ishte nj\u00eb poete, noveliste dhe shkrimtare amerikane. Ajo ka l\u00ebvruar zhanrin e poezis\u00eb rr\u00ebfyese dhe \u00ebsht\u00eb e mir\u00ebnjohur p\u00ebr v\u00ebllimet e botuara, \u2018Kolosi dhe Poemat e tjera dhe Ariel\u2019 si dhe \u2018Kavanozi i ziles\u2019, nj\u00eb roman gjysm\u00ebautobiografik i botuar pak para vdekjes s\u00eb saj. N\u00eb 1982, ajo fitoi \u00e7mimin \u2018Pulitzer\u2019 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25189,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-25914","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25914","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25914"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25918,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25914\/revisions\/25918"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}