{"id":25650,"date":"2020-05-05T11:19:46","date_gmt":"2020-05-05T09:19:46","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25650"},"modified":"2020-05-05T11:19:46","modified_gmt":"2020-05-05T09:19:46","slug":"kur-erresira-tundon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25650","title":{"rendered":"Kur err\u00ebsira tundon"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/erresire-vetvrasje.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-25651\" width=\"584\" height=\"372\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/erresire-vetvrasje.jpg 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/erresire-vetvrasje-300x191.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><em>Nga <strong>Aurel Dasareti,<\/strong> USA, ekspert i shkencave ushtarake-psikologjike (<\/em><a href=\"mailto:dasaretiaurel@yahoo.com.au\"><em>dasaretiaurel@yahoo.com.au<\/em><\/a><em>)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Vet\u00ebvrasja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim i vet\u00ebdijsh\u00ebm dhe i q\u00ebllimsh\u00ebm i nd\u00ebrmarr\u00eb nga individi p\u00ebr t\u00eb l\u00ebnduar veten, dhe ku ky l\u00ebndim ka \u00e7uar n\u00eb vdekje.<\/em><strong><em> <\/em><\/strong><strong><em>Faktor\u00ebt e rrezikut p\u00ebr vet\u00ebvrasje jan\u00eb psikologjike, sociale dhe biologjike.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00ebvrasja tregohet qoft\u00eb si num\u00ebr n\u00eb nj\u00eb popullat\u00eb ose grup n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb caktuar kohore ose si nj\u00eb norm\u00eb vet\u00ebvrasjeje.<\/p>\n\n\n\n<p>Shkalla e vet\u00ebvrasjeve n\u00eb gjith\u00eb rruzullin tok\u00ebsor ndryshon, mesatarisht &nbsp;vet\u00ebvriten 18 njer\u00ebz n\u00eb vit p\u00ebr 100.000 banor\u00eb. Nivelet e vet\u00ebvrasjeve t\u00eb burrave n\u00eb vendet per\u00ebndimore jan\u00eb 2-3 her\u00eb m\u00eb t\u00eb larta sesa t\u00eb grave. Pra, njer\u00ebzit kan\u00eb kryer vet\u00ebvrasje rregullisht, qysh nga fillimi i ekzistenc\u00ebs &nbsp;ton\u00eb&#8230;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Shkaqet e vet\u00ebvrasjeve:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb e rrall\u00eb t\u00eb gjesh nj\u00eb faktor t\u00eb vet\u00ebm q\u00eb ka shkaktuar vet\u00ebvrasjen dhe ka shum\u00eb njohuri q\u00eb mungojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb. Vet\u00ebvrasja shpesh paraqet nj\u00eb rezultat t\u00eb pak\u00ebnaqur t\u00eb nj\u00eb zhvillimi t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb problemeve psikologjike dhe konflikteve, m\u00eb shpesh edhe s\u00ebmundjes psikiatrike, n\u00eb t\u00eb cilat individi nuk gjen zgjidhje p\u00ebrve\u00e7 vdekjes s\u00eb vet\u00eb-zgjedhur, por mund t\u00eb shihen edhe vet\u00ebvrasjet m\u00eb impulsive t\u00eb nxitura-shkaktuara nga s\u00ebmundja mendore, dhe shpesh nj\u00eb shfaqje e papritur krize. <strong><em>Faktor\u00ebt e rrezikut p\u00ebr vet\u00ebvrasje jan\u00eb psikologjike, sociale dhe biologjike<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Faktor\u00ebt e rrezikut mendor:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebr faktor\u00ebt e rrezikut psikologjik, shfaqet depresioni, psikoza, abuzimi (keqp\u00ebrdorimi) me alkoolin dhe drog\u00ebn, \u00e7rregullimet e personalitetit, \u00e7rregullimi bipolar, p\u00ebrpjekjet e m\u00ebparshme t\u00eb vet\u00ebvrasjeve dhe trajtimi i d\u00ebmtuar dhe sh\u00ebrbimet vijuese (p\u00ebrcjell\u00ebse).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Faktor\u00ebt e rrezikut shoq\u00ebror:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Faktor\u00ebt e rrezikut shoq\u00ebror mund t\u00eb jen\u00eb krizat dhe problemet e marr\u00ebdh\u00ebnieve, abuzimi dhe trauma, problemet financiare, papun\u00ebsia dhe rrjetet e dob\u00ebt sociale.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gjenetika dhe faktor\u00ebt biologjik\u00eb t\u00eb rrezikut:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb komponent gjenetik i njohur q\u00eb mund t\u00eb disponoj\u00eb p\u00ebr sjellje vet\u00ebvras\u00ebse, pavar\u00ebsisht \u00e7rregullimeve mendore. Nga faktor\u00ebt e rrezikut biologjik, qarkullimi ve\u00e7an\u00ebrisht i \u00e7rregulluar i serotonin\u00ebs n\u00eb tru shoq\u00ebrohet me rritjen e rrezikut t\u00eb veprimeve impulsive dhe t\u00eb dhunshme.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Metodat e vet\u00ebvrasjes:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Metodat m\u00eb t\u00eb zakonshme t\u00eb vet\u00ebvrasjeve jan\u00eb varja, helmimi dhe t\u00eb sht\u00ebnat. Ka dallime t\u00eb m\u00ebdha gjinore. Tek burrat, varja dhe t\u00eb sht\u00ebnat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb zakonshmet, tek grat\u00eb varja dhe helmimi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Simptoma p\u00ebrpara vet\u00ebvrasjes:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Shumica e njer\u00ebzve q\u00eb kryejn\u00eb vet\u00ebvrasje kan\u00eb tentuar m\u00eb par\u00eb vet\u00ebvrasje. P\u00ebrpjekjet paraprake t\u00eb vet\u00ebvrasjeve, megjithat\u00eb, shikuar n\u00eb izolim, nuk jan\u00eb nj\u00eb parashikues i mir\u00eb sepse shumica e njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr vet\u00ebvrasje n\u00eb jet\u00ebn e tyre, nuk kryejn\u00eb vet\u00ebvrasje. Si rregull, vet\u00ebvrasja paraprihet nga nj\u00eb bashk\u00ebveprim fatkeq i disa faktor\u00ebve t\u00eb rrezikut psikologjik, shoq\u00ebror dhe biologjik t\u00eb p\u00ebrmendur m\u00eb lart. Por vet\u00ebvrasja gjithashtu mund t\u00eb jet\u00eb rezultat i s\u00ebmundjes s\u00eb r\u00ebnd\u00eb mendore. N\u00eb rastin e depresionit t\u00eb thell\u00eb (melankolis\u00eb), nj\u00eb person mund t\u00eb d\u00ebshiroj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive t\u00eb vdes\u00eb dhe madje t\u00eb besoj\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve. Gjithashtu n\u00eb psikozat (skizofrenia, psikozat paranojake), mund t\u00eb lindin d\u00ebshira t\u00eb vet\u00ebvrasjes morbide t\u00eb cilat, n\u00ebse nuk trajtohen, mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb vdekje t\u00eb vet\u00eb-shkaktuar. N\u00eb kushte t\u00eb tilla dhe t\u00eb tjera, ata q\u00eb m\u00eb von\u00eb kryejn\u00eb vet\u00ebvrasje shpesh do t\u00eb t\u00ebrhiqen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga kontakti me njer\u00ebz tjer\u00eb para vet\u00ebvrasjes, por jo gjithmon\u00eb ky \u00ebsht\u00eb rregulli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Aurel Dasareti, USA, ekspert i shkencave ushtarake-psikologjike (dasaretiaurel@yahoo.com.au) Vet\u00ebvrasja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim i vet\u00ebdijsh\u00ebm dhe i q\u00ebllimsh\u00ebm i nd\u00ebrmarr\u00eb nga individi p\u00ebr t\u00eb l\u00ebnduar veten, dhe ku ky l\u00ebndim ka \u00e7uar n\u00eb vdekje. Faktor\u00ebt e rrezikut p\u00ebr vet\u00ebvrasje jan\u00eb psikologjike, sociale dhe biologjike. *** Vet\u00ebvrasja tregohet qoft\u00eb si num\u00ebr n\u00eb nj\u00eb popullat\u00eb ose grup [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25651,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-25650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25650"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25652,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25650\/revisions\/25652"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}