{"id":25543,"date":"2020-04-24T23:28:29","date_gmt":"2020-04-24T21:28:29","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25543"},"modified":"2020-04-24T23:28:29","modified_gmt":"2020-04-24T21:28:29","slug":"partite-politike-ne-shba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25543","title":{"rendered":"PARTIT\u00cb POLITIKE N\u00cb SHBA"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/adriatik-gjonbalaj-festimi-i-pavaresise-shba.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4314\" width=\"554\" height=\"416\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/adriatik-gjonbalaj-festimi-i-pavaresise-shba.jpg 533w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/adriatik-gjonbalaj-festimi-i-pavaresise-shba-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 554px) 100vw, 554px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00a0<strong>Nga Qani Osmani<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Partit\u00eb politike n\u00eb SHBA qysh n\u00eb fillim duhet t\u00eb theksohet se dallojn\u00eb n\u00eb shum\u00eb\u00e7ka nga partit\u00eb politike t\u00eb kontinentit t\u00eb vjet\u00ebr. N\u00eb SHBA mbi 100 vjet pushtetin shtet\u00ebror me nd\u00ebrrime e ushtrojn\u00eb vet\u00ebm dy parti politike: <strong>Partia Demokratike<\/strong> dhe <strong>Partia Republikane<\/strong>. Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se koh\u00eb pas kohe nuk \u00ebsht\u00eb paraqitur edhe ndonj\u00eb parti tjet\u00ebr, por s\u00eb paku deri m\u00eb sot asnj\u00eb parti e tret\u00eb nuk ia ka arritur q\u00ebllimit q\u00eb t\u2019ua rrezikoj\u00eb pozit\u00ebn monopoliste dy partive t\u00eb lartp\u00ebrmendura. Partit\u00eb politike n\u00eb SHBA kan\u00eb shum\u00eb ngjashm\u00ebri, saq\u00eb disa analist\u00eb thon\u00eb se k\u00ebto i ngjasojn\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebs si <strong><em>\u201cveza-vez\u00ebs\u201d<\/em><\/strong> ose jan\u00eb si motra bineqe.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; T\u00eb dy partit\u00eb politike n\u00eb SHBA mburren me tradit\u00ebn shum\u00ebvje\u00e7are dhe historikun e tyre, edhe pse nuk jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb t\u00eb vetmen kushtetut\u00eb t\u00eb SHBA-ve, t\u00eb sjellur n\u00eb vitin 1787. Partit\u00eb politike n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend u paraqit\u00ebn m\u00eb von\u00eb, pas sjelljes s\u00eb aktit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb juridik. Nd\u00ebrsa si\u00e7 \u00ebsht\u00eb e njohur, kushtetuta e SHBA-ve prej sjelljes s\u00eb saj ka p\u00ebsuar ndryshime shum\u00eb t\u00eb vogla, sepse amerikan\u00ebt k\u00ebt\u00eb akt\u00eb juridik e llogarisin si gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs. \u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta, p\u00ebrpiluesit e kushtetut\u00ebs s\u00eb SHBA-ve kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb nj\u00ebfar m\u00ebnyre t\u00eb bindur se sistemi politik mund t\u00eb funksionoj\u00eb aq gjat\u00eb derisa nuk paraqiten fraksione, respektivisht, grupacione politike me interesa t\u00eb ve\u00e7anta.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Partia Demokratike e SHBA-ve konsiderohet si paraardh\u00ebse e ideve t\u00eb Medisonit, Xhefersonit dhe Xheksonit, nd\u00ebrsa Partia Republikane si paraardh\u00ebse e ideve t\u00eb Hamiltonit dhe Linkolnit, i cili konsiderohet edhe si themelues i saj.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; N\u00eb SHBA n\u00eb shekullin XVIII, ekzistonin dy grupacione politike, Federalist\u00ebt t\u00eb udh\u00ebhequr nga Hamiltoni dhe Kund\u00ebrfederalist\u00ebt t\u00eb udh\u00ebhequr nga Medisoni dhe xhefersoni. Federalist\u00ebt paraqisnin grupacion politik q\u00eb i mbronte interesat e industrialist\u00ebve, kapitalin tregtar dhe financiar, nd\u00ebrsa Kund\u00ebrfederalist\u00ebt i mbronin interesat e pronar\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl dhe t\u00eb mes\u00ebm t\u00eb tokave dhe shtresave tjera t\u00eb mesme.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Dometh\u00ebn\u00eb pas kushtetut\u00ebs s\u00eb vitit 1787 n\u00eb SHBA lind\u00ebn Partia Federaliste dhe Republikane. Republikan\u00ebt t\u00eb udh\u00ebhequr nga Xhefersoni ishin n\u00eb pushtet n\u00eb periudh\u00ebn nd\u00ebrmjet viteve 1800-1824. N\u00eb kat\u00ebr vitet e ardhshme p\u00ebr kryetar shteti u zgjodh Quiney Adams i cili i p\u00ebrfaqsonte idet\u00eb e Hamiltonit p\u00ebr nj\u00eb pushtet federativ t\u00eb fuqish\u00ebm. N\u00eb ate periudh\u00eb erdhi deri te shp\u00ebrb\u00ebrja e republikan\u00ebve, por, n\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn koh\u00eb u paraqit nj\u00eb figur\u00eb e re politike e cila n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre mund t\u00eb konsiderohet si themeluese e Partis\u00eb s\u00eb sotme Demokratike. &nbsp;&nbsp;&nbsp;\u00cbsht\u00eb fjala p\u00ebr Andrew Jacksonin i cili e themeloi partin\u00eb <strong><em>\u201cNeojefferson\u201d,<\/em><\/strong> q\u00eb e pag\u00ebzoi si Partia Republikane Demokratike. Ajo n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet \u00ebsht\u00eb Partia e sotme Demokratike.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Kjo parti e ushtroi pushtetin n\u00eb SHBA prej vitit 1828 kur Jacksoni i fitoi zgjedhjet presidenciale e deri n\u00eb fillimin e luft\u00ebs qytetare. P\u00ebrpjekjet e disa partive her\u00eb pas here n\u00eb sken\u00ebn politike t\u00eb SHBA-ve vepronin si t\u00eb bashkuara, nuk kishin mund\u00ebsi q\u00eb seriozisht t\u2019i rrezikojn\u00eb pozicionet e Partis\u00eb Demokratike. N\u00eb vitin 1885 Linkoln e themeloi partin\u00eb e re, q\u00eb e quajti Partia Republikane. Kjo parti n\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore p\u00ebr zgjedhjet presidenciale t\u00eb vitit 1860 haptazi u deklarua kund\u00ebr rob\u00ebris\u00eb. Fal\u00eb k\u00ebtij q\u00ebndrimi dhe p\u00ebr\u00e7arjeve q\u00eb u paraqit\u00ebn n\u00eb rradh\u00ebt e Partis\u00eb Demikratike, Linkolni i fitoi zgjedhjet. Megjithat\u00eb, kjo fitore solli deri te lufta qytetare nd\u00ebrmjet Veriut dhe Jugut, por edhe deri te sistemi dypartiak i cili me sukses funksionon edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Pra, k\u00ebto dy parti politike gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebsaj periudhe kohore, her\u00eb nj\u00ebra e her\u00eb tjetra qeverisin si me organet federative ashtu edhe me organet e ve\u00e7anta. N\u00eb literatur\u00ebn amerikane theksohet se prej viteve tridhjet\u00eb t\u00eb shekullit XIX, do t\u00eb thot\u00eb prej koh\u00ebs s\u00eb Xheksonit, seriozisht fillon t\u00eb funksionoj\u00eb sistemi partiak n\u00eb SHBA.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Partia Republikane pothuajse pand\u00ebrprer\u00eb qeverisi gjat\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit XIX dhe n\u00eb tre dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebt e par\u00eb t\u00eb shekullit XX. Periudha prej vitit 1932 e k\u00ebndej mund t\u00eb llogaritet si periudh\u00eb e qeverisjes s\u00eb Partis\u00eb Demokratike, n\u00ebnkuptohet me nd\u00ebrprerje t\u00eb caktuara.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; N\u00eb funksionimin e jet\u00ebs partiake n\u00eb SHBA ndikim mjaft t\u00eb madh pati zgjerimi i t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb vot\u00ebs. Fillimisht numri i votuesve ishte mjaft i vog\u00ebl. E drejta aktive dhe pasive e vot\u00ebs ishte e kufizuar n\u00eb shtresat e qytetar\u00ebve t\u00eb pasur. M\u00eb von\u00eb zhvillimi i hovsh\u00ebm ekonomik dhe rrethanat tjera, si\u00e7 ishin bashkangjitja e territoreve t\u00eb reja, ndryshimi i struktur\u00ebs sociale t\u00eb popullsis\u00eb, migrimit etj, ndikuan q\u00eb jeta partiake n\u00eb SHBA t\u2019i marr\u00eb performansat e duhura.<\/p>\n\n\n\n<p>20 prill, 2020&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Nga Qani Osmani &nbsp;&nbsp; Partit\u00eb politike n\u00eb SHBA qysh n\u00eb fillim duhet t\u00eb theksohet se dallojn\u00eb n\u00eb shum\u00eb\u00e7ka nga partit\u00eb politike t\u00eb kontinentit t\u00eb vjet\u00ebr. N\u00eb SHBA mbi 100 vjet pushtetin shtet\u00ebror me nd\u00ebrrime e ushtrojn\u00eb vet\u00ebm dy parti politike: Partia Demokratike dhe Partia Republikane. Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se koh\u00eb pas kohe nuk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4314,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[122],"class_list":["post-25543","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-qani-osmani"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25543"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25544,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25543\/revisions\/25544"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}