{"id":25365,"date":"2020-04-10T12:32:00","date_gmt":"2020-04-10T10:32:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25365"},"modified":"2020-04-10T12:39:38","modified_gmt":"2020-04-10T10:39:38","slug":"koronavirusi-a-do-te-ndikoje-stina-e-veres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25365","title":{"rendered":"Koronavirusi: A do t\u00eb ndikoj\u00eb stina e ver\u00ebs"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/koronavirus.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-25024\" width=\"585\" height=\"351\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/koronavirus.jpg 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/koronavirus-300x180.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 585px) 100vw, 585px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Ideja se moti i ngroht\u00eb mund t\u00eb ndal\u00eb koronavirusin \u00ebsht\u00eb zbehur pasi virusi \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Por a mundet nj\u00eb hulumtim i ri t\u00eb jap\u00eb shpres\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb ende her\u00ebt t\u00eb dihet sigurt n\u00ebse koronavirusi i ri \u00ebsht\u00eb sezonal. P\u00ebr t\u00eb ditur k\u00ebt\u00eb, duhet t\u00eb shihet se si ndryshojn\u00eb rastet n\u00eb nj\u00eb shtet p\u00ebrgjat\u00eb vitit. Tani mund t\u00eb shohim vet\u00ebm shp\u00ebrndarjen n\u00eb rajone me klim\u00eb t\u00eb ndryshme.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cila \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmia?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ka prova q\u00eb rastet e koronavirusit kan\u00eb mb\u00ebrthyer rajonet m\u00eb t\u00eb ftohta e m\u00eb t\u00eb thata. Nj\u00eb studim ka th\u00ebn\u00eb se shtetet e prekura nga virusi \u2013 aty ku shp\u00ebrndahej pa u v\u00ebn\u00eb re \u2013 deri m\u00eb 10 mars kishin mesatare m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb temperaturave n\u00eb krahasim me vendet tjera me m\u00eb pak raste, shkruan BBC.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr gazet\u00eb ka p\u00ebrcjell\u00eb 100 qytete t\u00eb Kin\u00ebs me m\u00eb shum\u00eb se 40 raste t\u00eb Covid-19 dhe ka sugjeruar se sa m\u00eb e lart\u00eb \u00ebsht\u00eb temperatura, aq m\u00eb e ul\u00ebt \u00ebsht\u00eb shkalla e bartjes.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe nj\u00eb tjet\u00ebr studim po ashtu ka sugjeruar se edhe pse raste t\u00eb koronavirusit ka n\u00eb t\u00eb gjitha vendet e bot\u00ebs, shp\u00ebrthimi ka ndodhur kryesisht n\u00eb rajonet m\u00eb t\u00eb ftohta e m\u00eb t\u00eb thata \u2013 t\u00eb pakt\u00ebn deri m\u00eb 23 mars.<\/p>\n\n\n\n<p>Por, si\u00e7 ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah nj\u00eb grup hulumtuesish n\u00eb Shkoll\u00ebn e Higjien\u00ebs dhe Mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb Lond\u00ebr, virusi tani \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha rajonet e Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, \u201cduke u shtrir\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha zonat klimatike, nga e ftohta, n\u00eb t\u00eb that\u00eb e nga e nxehta n\u00eb lag\u00ebshti\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A ka ndarje veri-jug?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Shum\u00eb viruse t\u00eb tjera, p\u00ebrfshir\u00eb gripin sezonal, nj\u00eb model sezonal shihet n\u00eb hemisfer\u00ebn veriore dhe at\u00eb jugore. Por rajonet tropikale af\u00ebr ekuatorit nuk p\u00ebrjetojn\u00eb modelin e nj\u00ebjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe disa nga rajonet e nxehta dhe t\u00eb lag\u00ebshta q\u00eb kan\u00eb par\u00eb raste t\u00eb bartjes lokale t\u00eb virusit, si Malajzia dhe Republika Demokratike e Kongos, jan\u00eb af\u00ebr ekuatorit dhe mund t\u00eb mos japin prov\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se \u00e7ka do t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb vendet tjera.<\/p>\n\n\n\n<p>Por duke shikuar n\u00eb hemisfer\u00ebn jugore, Australia dhe Zelanda e Re \u2013 n\u00eb fund t\u00eb sezonit veror kur rastet jan\u00eb paraqitur \u2013 kan\u00eb pasur m\u00eb pak raste se pjes\u00ebt n\u00eb hemisfer\u00ebn veriore.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka shum\u00eb faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, sikur l\u00ebvizjet n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb dhe densiteti i popullat\u00ebs, q\u00eb duhet monitoruar.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhe q\u00eb kur virusi ka nisur t\u00eb shp\u00ebrndahej gradualisht n\u00eb bot\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb kan\u00eb ndryshuar edhe stin\u00ebt, dhe \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb v\u00ebrehen efektet e secil\u00ebs klim\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A jan\u00eb koronaviruset tjera sezonale?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ka prova q\u00eb koronaviruset tjera mund t\u00eb qarkullojn\u00eb vet\u00ebm gjat\u00eb muajve t\u00eb dimrit, sipas nj\u00eb hulumtimi t\u00eb University College t\u00eb Londr\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata kan\u00eb pyetur gati 2000 njer\u00ebz n\u00eb nj\u00eb raport n\u00ebse ndonj\u00ebri nga ta ka pasur simptoma t\u00eb s\u00ebmundjeve respiratore. Dhe t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kishin simptoma ishin d\u00ebrguar p\u00ebr testime p\u00ebr disa lloj virusesh.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga kjo, hulumtuesit vun\u00eb re se rastet e koronaviruseve kishin pikun gjat\u00eb dimrit, nj\u00ebjt\u00eb sikur gripi sezonal. Pati num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb rasteve gjat\u00eb ver\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb nga autor\u00ebt e studimit, Ellen Fragaszy, kishte th\u00ebn\u00eb se \u201cme gjas\u00eb do t\u00eb shohim nj\u00eblloj leht\u00ebsimi gjat\u00eb ver\u00ebs\u201d. Por akoma s\u2019dihet se si do t\u00eb sillet virusi i ri.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A \u00ebsht\u00eb ky virus sikur koronaviruset tjera?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Koronavirusi i ri duket se shp\u00ebrndahet n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb si koronaviruset e tjera.<\/p>\n\n\n\n<p>Por ajo q\u00eb e b\u00ebn t\u00eb dalloj\u00eb \u00ebsht\u00eb se sa ju b\u00ebn t\u00eb s\u00ebmur\u00eb dhe numrin e vdekjeve q\u00eb shkakton.<\/p>\n\n\n\n<p>Dr. Michael Head, nga Universiteti i Southamptonit, ka th\u00ebn\u00eb se zhvillimi dhe ndikimi i koronavirusit t\u00eb ri ishte \u201cqart\u00eb shum\u00eb m\u00eb ndryshe nga llojet e zakonshme t\u00eb koronaviruseve\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMbetet t\u00eb shihet n\u00ebse rastet e Covid-19 do t\u00eb ulen si p\u00ebrgjigje e ndryshimeve meteorologjike\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai.<\/p>\n\n\n\n<p>\/koha.net\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ideja se moti i ngroht\u00eb mund t\u00eb ndal\u00eb koronavirusin \u00ebsht\u00eb zbehur pasi virusi \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Por a mundet nj\u00eb hulumtim i ri t\u00eb jap\u00eb shpres\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb? \u00cbsht\u00eb ende her\u00ebt t\u00eb dihet sigurt n\u00ebse koronavirusi i ri \u00ebsht\u00eb sezonal. P\u00ebr t\u00eb ditur k\u00ebt\u00eb, duhet t\u00eb shihet se si ndryshojn\u00eb rastet n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25024,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,11],"tags":[],"class_list":["post-25365","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-sociale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25365"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25367,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25365\/revisions\/25367"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}