{"id":25230,"date":"2020-03-27T13:05:00","date_gmt":"2020-03-27T12:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25230"},"modified":"2020-03-27T13:30:25","modified_gmt":"2020-03-27T12:30:25","slug":"koronavirusi-dhe-kaosi-shoqeror","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=25230","title":{"rendered":"KORONAVIRUSI DHE KAOSI SHOQ\u00cbROR"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"448\" height=\"441\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13730\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani.jpg 448w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani-300x295.jpg 300w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Qani-osmani-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong> <\/strong>Nga Qani Osmani <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shp\u00ebrthimi\ni p\u00ebrnj\u00ebhersh\u00ebm i virusit me emrin <strong>\u201cCovid-19\u201d<\/strong>\ndhe p\u00ebrhapja e tij me shpejt\u00ebsi marramendese n\u00eb t\u00eb gjitha an\u00ebt e bot\u00ebs e goditi\nduksh\u00ebm rendin shoq\u00ebror. Njer\u00ebzimi po lufton me nj\u00eb armik t\u00eb paduksh\u00ebm aq sa\nedhe shkenc\u00ebtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj nuk po i b\u00ebjn\u00eb dot ball\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjo\ngjendje i referohet kaosit shoq\u00ebror q\u00eb rezulton me r\u00ebnien e rendit shoq\u00ebror dhe\nnj\u00eb \u00e7organizim marramend\u00ebs aq sa p\u00ebr pak \u00e7aste shoq\u00ebria b\u00ebhet e \u00e7uditshme.\nFrika, paniku, stigma, paragjykimet duket se e kan\u00eb mb\u00ebrthyer reagimin e\nnjer\u00ebzve t\u00eb cil\u00ebt ndon\u00ebse t\u00eb st\u00ebrngarkuar me k\u00ebto emocione jan\u00eb kapur duksh\u00ebm\npas rrjet\u00ebve sociale duke d\u00ebgjuar p\u00ebr ngjarjet e rradh\u00ebs dhe duke pasur n\u00eb\nfokus asgj\u00eb tjet\u00ebr pos Covid-19. Ky alarm aktual dhe kaq i fuqish\u00ebm nga\nautoritetet politike p\u00ebr nj\u00eb rrezik edhe m\u00eb t\u00eb madh nga s\u00ebmundja po e shton\nakoma m\u00eb shum\u00eb frik\u00ebn te njer\u00ebzimi aq sa edhe k\u00ebrc\u00ebnimi ndaj rendit shoq\u00ebror\nrritet me po t\u00eb njejtin potencial.&nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Turma e\nnjer\u00ebzve q\u00eb vrapon pas ushqimit, zbrazja e mallrave, ndalesa e njer\u00ebzve p\u00ebr t\u00eb\nl\u00ebvizur lir\u00eb n\u00ebp\u00ebr vende, karantinimi n\u00eb kat\u00ebr mure me pretendim ndales\u00ebn e\nkontaktit me njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb ekspozon pasoja mjaft t\u00eb r\u00ebnda ekonomike, psikike\ndhe sociale. Virusi Corona nga nj\u00eb mikrob u sh\u00ebndrua n\u00eb dukuri e cila e pushtoi\nn\u00eb mas\u00eb bot\u00ebn duke sjell\u00eb alarmin luftarak p\u00ebr mbijetes\u00eb dhe p\u00ebrballim. E\ngjith\u00eb kjo p\u00ebrpjekje e p\u00ebrnj\u00ebhershme e njer\u00ebzve p\u00ebr mbrojtje dhe siguri aludon\nn\u00eb sjelljen joracionale t\u00eb turm\u00ebs q\u00eb buron nga ankthi i frik\u00ebs se rreziku i\nk\u00ebtij virusi po sjell cunamin e p\u00ebrmbysjes ekonomike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr \u00e7do\ndit\u00eb na bie t\u00eb lexojm\u00eb lloj-lloj teori t\u00eb konspiracionit lidhur me pandemin\naktuale, e q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me <strong>\u201ckomplotin bot\u00ebror\u201d<\/strong> financiar. Pa dashur q\u00eb t\u2019i komentojm\u00eb k\u00ebto\nteori, pasi jan\u00eb larg domenit ton\u00eb, \u00ebsht\u00eb fakt historik nd\u00ebr shekuj kur\nobjektivisht as q\u00eb kan\u00eb ekzistuar financat rajonale e globale, pandemit\u00eb kan\u00eb\nkositur popullata t\u00eb t\u00ebra. Si pandemi m\u00eb e vjet\u00ebr njihet ajo e Peloponezit e\nshekullit 5-p.e.r, e cila pat zhdukur afro 70 p\u00ebr qind t\u00eb popullatave, madje\nedhe vet mbretin e famsh\u00ebm Mark Aureli. E njohur \u00ebsht\u00eb edhe <strong>\u201cMurtaja Aziatike\u201d <\/strong>e cila n\u00eb shekullin\n6, e pat zhdukur mbi gjysm\u00ebn e popullat\u00ebs aziatike. Profesori n\u00eb Oslo, Ole\nBenegditou, sqaron se n\u00eb mesjet\u00eb <strong>\u201cMurtaja\nBurgone\u201d<\/strong> pat zhdukur afro 60 milion njer\u00ebzim, pra afro 65% t\u00eb popullat\u00ebs t\u00eb\nat\u00ebhershme evropiane ose 32% t\u00eb popullat\u00ebs bot\u00ebrore. Gjithashtu Dejv Vagner\nshkruan se <strong>\u201cMurtaja e Zez\u00eb\u201d<\/strong> kishte\nzhdukur rreth 200 milion njer\u00ebz (gjat\u00eb viteve 1347-1353). Evrop\u00ebs iu desht\u00ebn dy\nshekuj q\u00eb ta kthej\u00eb popullat\u00ebn e humbur nga kjo murtaj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cLia e Madhe\u201d,<\/strong> gjer n\u00eb shekullin 20 kur edhe u zbulua vakcina kund\u00ebr saj, morri jet\u00ebn e\nafro 500 milion njer\u00ebz (aq sa Kina kishte banor\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb shekullit 20).\nNga epidemit\u00eb Spanjolle t\u00eb eksportuara n\u00eb Amerik\u00eb n\u00eb shekullin 15 u pat\u00ebn\nzhduk\u00eb afro 80% t\u00eb popullat\u00ebs vendase, kurse <strong>\u201cGripi Spanjoll N1H1\u201d<\/strong> gjat\u00eb viteve 1918-1920 pat zhduk rreth 100\nmilion njer\u00ebz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Zhvillimin e shkenc\u00ebs dhe teknologjis\u00eb n\u00eb pes\u00eb\ndekadat e fundit sikur \u00e7rr\u00ebnjos\u00ebn shum\u00eb epidemi t\u00eb vrasjeve masive, por disa\nviruse apo bakterie sikur p\u00ebsojn\u00eb mutacion. Tani s\u00ebrisht frika e p\u00ebrmasave\nbot\u00ebrore lidhur me Koronavirusin duket s\u2019i pak e tepruar. Ekspert\u00ebt thon\u00eb se ai\nnuk paraqet ndonj\u00eb rrezik t\u00eb madh p\u00ebr njer\u00ebzimin bot\u00ebror, por q\u00eb n\u00ebse nuk\nmenaxhohet si duhet fare leht\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb gjer n\u00eb kaos t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb me\np\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha qet\u00ebsie e sigurie n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problemi\nnuk q\u00ebndron te numri i viktimave , pasi ai realisht duket se \u00ebsht\u00eb i ul\u00ebt, diku\n2-3 p\u00ebr qind nga ata q\u00eb manifestojn\u00eb simtome m\u00eb serioze nga s\u00ebmundja, pasi nj\u00eb\npjes\u00eb e konsiderueshme e t\u00eb infektuarve as q\u00eb e ndjejn\u00eb s\u00ebmundjen dhe ata nuk\nhyjn\u00eb n\u00eb statistik\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb realisht p\u00ebrqindja e vdekshm\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb akoma m\u00eb\ne vog\u00ebl. T\u00eb p\u00ebrkujtojm\u00eb se n\u00eb Evrop\u00eb kemi rreth 16 her\u00eb m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb dit\u00eb\nvdekshm\u00ebri nga infarkti dhe kanceri. Por, panik s\u2019ka!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00ebqoft\u00ebse\n\u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu, at\u00ebher\u00eb ku q\u00ebndron problemi q\u00eb qeverit\u00eb e shum\u00eb shteteve n\u00eb bot\u00eb\np\u00ebrjetojn\u00eb horror duke nd\u00ebrmarr masa drastike radikale n\u00eb funsionimin e\nshoq\u00ebris\u00eb? P\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb n\u00eb kapacitetin shum\u00eb t\u00eb madh infektues t\u00eb k\u00ebtij\nvirusi, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ekspert\u00ebt konstatojn\u00eb se afro 13 her\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb shpejt\ninfektues se sa viruset e zakonsh\u00ebm t\u00eb gripit. Prandaj, \u00ebsht\u00eb normale se nj\u00eb\nmasivitet kaq t\u00eb madh infektimi, fare leht\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb deri n\u00eb kolaps \u00e7do\nsistem sh\u00ebndet\u00ebsor, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb shteteve t\u00eb dob\u00ebta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb\ntjet\u00ebr qasje sociologjike q\u00eb korrespondon me k\u00ebt\u00eb dukuri jan\u00eb edhe teorit\u00eb\nkonspirative dhe hipotezat e mundshme q\u00eb priren t\u00eb japin shpjegime rreth\np\u00ebrhapjes s\u00eb virusit corona si nj\u00eb epidemi pan-bot\u00ebrore. Q\u00ebllimi i k\u00ebtyre\nparashikimeve komplote \u00ebsht\u00eb t\u00eb shfaqin ndikimet politike t\u00eb shteteve t\u00eb cilat\np\u00ebr hir\u00eb t\u00eb tensioneve ekonomike dhe konkurrenc\u00ebs tregtare prodhuan arm\u00eb\nbiologjike kund\u00ebr sh\u00ebndetit publik n\u00ebn akuz\u00ebn e nj\u00ebra-tjetr\u00ebs p\u00ebr t\u00eb treguar\nfuqin\u00eb sunduese ndaj bot\u00ebs. K\u00ebto premisa l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptosh pretendimet e regjimeve\nburokratike t\u00eb fuqive t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb cilat sfidojn\u00eb prova eksperimentale si d\u00ebshmi\ne sundimit t\u00eb plotfuqish\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ajo q\u00eb\n\u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb thuhet n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb se p\u00ebrhapja e Covid-19 e\nndryshoi plot\u00ebsisht ndjenj\u00ebn e shoq\u00ebrive n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn se njeriu \u00ebsht\u00eb ngusht\u00eb\ni lidhur p\u00ebr nj\u00eb jetes\u00eb t\u00eb lir\u00eb, t\u00eb sigurt\u00eb dhe pa rreziqe. Rregullat e reja t\u00eb\nk\u00ebsaj m\u00ebnyre t\u00eb jetes\u00ebs n\u00ebn kushtet e izolimit dhe rezistenc\u00ebn e njeriut ndaj\nk\u00ebtij virusi tregojn\u00eb se fuqia mendore dhe shpirt\u00ebrore \u00ebsht\u00eb mbi t\u00eb gjitha k\u00ebnaq\u00ebsi\np\u00ebr t\u00eb dal\u00eb nga kriza aktuale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shtetet\ndomosdo duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrin masa drastike q\u00eb t\u00eb kufizojn\u00eb numrin e t\u00eb\ninfektuarve, por edhe t\u00eb sigurojn\u00eb kushte jetese dhe funksionim elementar t\u00eb\ninstitucioneve. Edukimi i detajuar i popullat\u00ebs duhet t\u00eb ket\u00eb prioritet\nabsolut. Dhe t\u00eb pushojm\u00eb s\u00eb vajtuari dhe seriozisht\u00eb t\u2019i qasemi pun\u00ebs. Sepse\nlot\u00ebt mund t\u00eb sjellin keqardhje, por vet\u00ebm puna sjell rezultate.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">23\nmars, 2020.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Qani Osmani Shp\u00ebrthimi i p\u00ebrnj\u00ebhersh\u00ebm i virusit me emrin \u201cCovid-19\u201d dhe p\u00ebrhapja e tij me shpejt\u00ebsi marramendese n\u00eb t\u00eb gjitha an\u00ebt e bot\u00ebs e goditi duksh\u00ebm rendin shoq\u00ebror. Njer\u00ebzimi po lufton me nj\u00eb armik t\u00eb paduksh\u00ebm aq sa edhe shkenc\u00ebtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj nuk po i b\u00ebjn\u00eb dot ball\u00eb. Kjo gjendje i referohet kaosit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13730,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[],"class_list":["post-25230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25230"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25231,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25230\/revisions\/25231"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}