{"id":24120,"date":"2019-11-01T12:42:03","date_gmt":"2019-11-01T11:42:03","guid":{"rendered":"http:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=24120"},"modified":"2019-11-01T12:42:03","modified_gmt":"2019-11-01T11:42:03","slug":"citadela-mundesi-e-pashftrytezuar-per-skene-verore","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/?p=24120","title":{"rendered":"CITADELA , MUND\u00cbSI  E PASHFTRYT\u00cbZUAR   P\u00cbR SKEN\u00cb VERORE"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/qyteti-vjeter-ulqin-citadela.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24121\" width=\"564\" height=\"431\" srcset=\"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/qyteti-vjeter-ulqin-citadela.jpg 440w, https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/qyteti-vjeter-ulqin-citadela-300x229.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 564px) 100vw, 564px\" \/><figcaption> <em>Shkalaja n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Kalas\u00eb s\u00eb Ulqinit<\/em> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Diskursi kulturor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u00eb saj\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb tyre\nhistorike qytet\u00ebt e vjetra jan\u00eb shpallur monumente t\u00eb mbrojtura m\u00eb ligj dhe si\nt\u00eb tilla&nbsp; jan\u00eb &nbsp;n\u00eb favor t\u00eb avancimit t\u00eb vlerave t\u00eb\np\u00ebrgjithshme e n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb turizmit&nbsp;\nkulturor,&nbsp; nd\u00ebrsa&nbsp; pjes\u00eb t\u00eb tyre jan\u00eb restauruar dhe p\u00ebrshtatur\np\u00ebr veprimtari kulturore, t\u00eb njohura me em\u00ebrtimin&nbsp; skena verore, ku shfaqen programe kulturore,\nnd\u00ebrsa n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt&nbsp; p\u00ebrjashtim b\u00ebn\nKalaja e Ulqinit, e cila ndon\u00ebse&nbsp; ofron\nmund\u00ebsi optimale deri m\u00eb tash &nbsp;pushteti\nlokal &nbsp;nuk ka &nbsp;&nbsp;treguar interesimin e duhur&nbsp; p\u00ebr investime t\u00eb tilla, nga del se kultura ka\nqen\u00eb vazhdimisht&nbsp; n\u00eb margjina t\u00eb&nbsp; interesimit t\u00eb tyre si n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn edhe n\u00eb\ndit\u00ebt tona.&nbsp; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nail&nbsp; Draga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Kalas\u00eb s\u00eb Ulqinit,\np\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb kompleksit muzeal ekziston <strong>Citadela<\/strong>,\ne cila \u00ebsht\u00eb e njohur n\u00eb popullat\u00ebn vendase me emrin <strong>Shkalaja<\/strong>. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me pjes\u00ebn&nbsp;\nveri-lindore t\u00eb Kalas\u00eb, &nbsp;q\u00eb \u00ebsht\u00eb\npjesa m\u00eb e lart\u00eb e qytetit ku gjurmet e banimit na \u00e7ojn\u00eb deri n\u00eb parahistori,\nku jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebn mbetje t\u00eb gur\u00ebve ciklopik\u00eb. Kjo hap\u00ebsir\u00eb deri para pak\nkohe ka qen\u00eb e pa restauruar, p\u00ebrkat\u00ebsisht e pa konservuar dhe e pa p\u00ebrshtashme\np\u00ebr vizitor\u00eb. Si e till\u00eb ajo mund t\u00eb trajtohet n\u00eb shum\u00eb aspekte, ku vendin\npar\u00ebsor e zen\u00eb ai historik, arkitektonik duke mos anashkaluar ate turistik.\nDhe, nuk ka si t\u00eb jet\u00eb ndryshe se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me pjes\u00ebn integrale t\u00eb k\u00ebtij\nqyteti t\u00eb vjet\u00ebr me histori dymij\u00eb e pesqind vje\u00e7are. Por, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb\nrrethanave ekzistuese kjo pjes\u00eb e Kalas\u00eb nuk ka qen\u00eb e mundur t\u00eb vizitohet nga\nturist\u00ebt sepse ishte n\u00eb gjendje t\u00eb mjerueshme, p\u00ebrkat\u00ebsisht e pa konservuar.<\/p>\n\n\n\n<p>Por,\nme angazhimin e Qendr\u00ebs konservuese e arkeologjike nga Cetina, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb\nmbeshtetj\u00ebs s\u00eb nj\u00eb projekti nga Ministria e Kultur\u00ebs, p\u00ebrmes Programit t\u00eb Mbrojtjes dhe Ruajtjes t\u00eb t\u00eb Mirave\nKulturore p\u00ebr vitin 2019. Skuadra multidisiplinore\nishte e formuar nga ekspert\u00ebt e &nbsp;konservimit, si\u00e7 jan\u00eb&nbsp; arkitektur\u00ebt, historian\u00eb&nbsp; t\u00eb artit dhe arkeolog, ku&nbsp; punimet&nbsp;\nn\u00eb Shkala &nbsp;u realizuan gjat\u00eb\nmuajve shkurt-mars 2019. Ishte ky angazhimi konkret pas vitit 1983, kur\n\u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb restaurimi komplet i Kompleksit muzeor t\u00eb Ulqinit i cili ka qen\u00eb i\nshkat\u00ebrruar nga termeti i vitit 1979.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Shkalaja hap\u00ebsir\u00eb e pashfryt\u00ebzuar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb saj\u00eb t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave historike,\nKalaja e Ulqinit, fizionomin\u00eb urbane e ka arritur n\u00eb koh\u00ebn e sundimit t\u00eb\nVenedikut(1421-1571) duke vazhduar m\u00eb pas nga Perandoria Osmane(1571-1880).\nShkalaja i takon periudh\u00ebs vendedikase, q\u00eb d\u00ebshmohet edhe me mbishkrimin <strong>Johani Bolani<\/strong>, n\u00eb murin q\u00eb ndan\u00eb ate me\nsheshin e qytetit, i cili ka qen\u00eb fisnik venedikas, princ p\u00ebrkat\u00ebsisht &nbsp;administrator i qytetit(1452-1456).<\/p>\n\n\n\n<p>Pas, konservimit t\u00eb saj, duke marr\u00eb\nparasysh sip\u00ebrfaq\u00ebn e saj dhe mund\u00ebsit\u00eb teknike, pa dyshim se k\u00ebtu ka mund\u00ebsi\nrealizimi i nj\u00eb mjedisi p\u00ebr <strong>sken\u00eb verore<\/strong>.\nDuke marr\u00eb parasysh mund\u00ebsit\u00eb praktike, skena e till\u00eb do t\u00eb ishte e tipit t\u00eb\nmontuar metalik, ku do t\u00eb kishte 130 vende, duke shtuar bin\u00ebn dhe dy dhoma p\u00ebr\naktor\u00ebt. N\u00eb saj\u00eb t\u00eb struktur\u00ebs ekzistuese, skena ka dy hyrje t\u00eb ve\u00e7anta nj\u00ebra\np\u00ebr publikun(lindje) dhe tjetra p\u00ebr aktor\u00ebt(per\u00ebndim), duke krijuar nj\u00eb\nkompozicion aktraktiv dhe funksional.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb sken\u00eb e till\u00eb do t\u00eb ishte e\np\u00ebrhershme, sikurse e kan\u00eb edhe qytete t\u00eb tjera n\u00eb bregdet si Budva e\nHercegnovi, duke qen\u00eb nj\u00eb kontribut veprimtarive kulturore n\u00eb qytetin e\nUlqinit. Kujtojm\u00eb me k\u00ebt\u00eb rast se gjat\u00eb ver\u00ebs &nbsp;n\u00eb hap\u00ebsirat e kompleksit t\u00eb Muzeut n\u00eb Ulqin\norganizohet festivali tradicional \u201c<em>Skena\nverore\u201d<\/em> tash tri dekada, Por, \u00e7\u00ebshtje n\u00eb vete e k\u00ebsaj veprimtarie vazhdimisht\nka paraqitur skena, sepse ajo nuk ishte e p\u00ebrhershme, por improvizohej \u00e7do\nver\u00eb, her\u00eb n\u00eb njer\u00ebn apo an\u00ebn tjet\u00ebr var\u00ebsisht prej shijes s\u00eb drejtuesve t\u00eb\nk\u00ebtij festivali.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Duhet punuar projekti ideor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Fillimisht duhet t\u00eb punohet n\u00eb\nprojektin ideor q\u00eb m\u00eb pas&nbsp; duhet t\u00eb\nmbeshtetet&nbsp; nga pushteti lokal i Ulqinit,\npor edhe nga subjekte e donator t\u00eb ndrysh\u00ebm. Por, sipas disa t\u00eb dh\u00ebnave nj\u00eb\nprojekt i till\u00eb&nbsp; nuk paraqet ndonj\u00eb\nngarkes\u00eb t\u00eb madhe financiare, \u00ebsht\u00eb e logjikshme qe nj\u00eb projekt i till\u00eb duhet\nt\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e investimeve kapitale t\u00eb komun\u00ebs s\u00eb Ulqinit p\u00ebr vitin vijues. Do\nt\u00eb ishte ky investimi i par\u00eb kapital n\u00eb kompleksin e Muzeut pas vitit 1983.\nPik\u00ebrisht modelet identike nga qytetet e tjera duhet&nbsp; t\u00eb merren n\u00eb konsiderim dhe p\u00ebrshtatur\nmjedisit p\u00ebrkat\u00ebs n\u00eb citadel\u00ebn e Ulqinit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Kala si monument kulture i\nkategoris\u00eb s\u00eb par\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb kompleksin e Muzeut, turist\u00ebt kan\u00eb mund\u00ebsi\nt\u00eb vizitojn\u00eb muzeun arkeologjik, etnografik, kullen e Balshajve, murin ilir &nbsp;dhe pjes\u00eb t\u00eb tjera, ku duhet shtuar edhe\nShkalan\u00eb. Rrall\u00eb kund mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrfaqe kaq t\u00eb vog\u00ebl, e t\u00eb gjinden\nmonumente t\u00eb tilla, nga koha antike e deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n\n\n\n<p>Shkalaja do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb\nvizitor\u00ebve duke qen\u00eb nj\u00eb ofert\u00eb plus p\u00ebr turizmin kulturor, sepse&nbsp; nga bedemat e saj kemi nj\u00eb pamje ekskluzive &nbsp;n\u00eb pjes\u00ebn veri-lindore t\u00eb qytetit t\u00eb Ulqinit.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrfundimisht mungesa e nj\u00eb skene t\u00eb\np\u00ebrhershme dhe funksionale do t\u00eb zgjidhte shum\u00eb probleme t\u00eb infrastruktur\u00ebs\norganizative e cila do t\u00eb ishte n\u00eb favor t\u00eb komunitetit artistik n\u00eb Ulqin. Mbetet\nq\u00eb kjo \u00e7\u00ebshtje t\u00eb mos mbes\u00eb vet\u00ebm si ide dhe preokupim i rastit, por t\u00eb\navancohet n\u00eb adresen e duhur, fillimisht n\u00eb drejtim&nbsp; t\u00eb pushtetit lokal e m\u00eb pas&nbsp; edhe gjetiu, p\u00ebr t\u00eb siguruar&nbsp;&nbsp; mbeshtetje logjistike dhe financiare, p\u00ebr\nrealizimin praktik t\u00eb nj\u00eb ideje t\u00eb till\u00eb. Sepse nj\u00eb sken\u00eb e till\u00eb nuk ndikon n\u00eb\nhumbjen e vlerave t\u00eb k\u00ebtij monumenti historik, por p\u00ebrkundrazi b\u00ebh\u00ebt valorizimi\ndhe avancimi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i tyre, si kudo n\u00eb bot\u00ebn e qytet\u00ebruar.<\/p>\n\n\n\n<p><em>(Tetor 2019)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diskursi kulturor N\u00eb saj\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb tyre historike qytet\u00ebt e vjetra jan\u00eb shpallur monumente t\u00eb mbrojtura m\u00eb ligj dhe si t\u00eb tilla&nbsp; jan\u00eb &nbsp;n\u00eb favor t\u00eb avancimit t\u00eb vlerave t\u00eb p\u00ebrgjithshme e n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb turizmit&nbsp; kulturor,&nbsp; nd\u00ebrsa&nbsp; pjes\u00eb t\u00eb tyre jan\u00eb restauruar dhe p\u00ebrshtatur p\u00ebr veprimtari kulturore, t\u00eb njohura me em\u00ebrtimin&nbsp; skena verore, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24121,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[2,12],"tags":[2520,224,384,2521],"class_list":["post-24120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","category-opinione","tag-citadela","tag-kalaja-e-ulqinit","tag-nail-draga","tag-qyteti-vjeter"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24122,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24120\/revisions\/24122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulqini-online.com\/sajti\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}